ਵੇਦੋ ਮਨੋਗਮੇ ਚਾਤ੍ਰ षਡਕ੍ਸ਼ਰਮਂਤ੍ਰਸ੍ਥਿਤਃ
ਇੱਥੇ, ਮਨ ਦੀ ਪਹੁੰਚ ਵਿੱਚ, ਵੇਦ ਛੇ ਅੱਖਰਾਂ ਵਾਲੇ ਮੰਤਰ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦਾ ਹੈ।
ਕਿਂ ਤਸ੍ਯ ਬਹੁਭਿਰ੍ਮਨ੍ਤ੍ਰੈਃ ਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰੈਰ੍ਵਾ ਬਹੁਵਿਸ੍ਤਰੈਃ
ਉਸ ਲਈ ਬਹੁਤ ਮੰਤਰਾਂ ਜਾਂ ਵਿਦਿਆਵਾਂ ਦੇ ਲੰਬੇ ਵਿਆਖਿਆਵਾਂ ਦਾ ਕੀ ਲਾਭ?
ਤੇਨਾਧੀਤਂ ਸ਼੍ਰੁਤਂ ਤੇਨ ਤੇਨ ਸਰ੍ਵਮਨੁष੍ਠਿਤਮ੍
ਉਸ ਨਾਲ, ਸਭ ਕੁਝ ਪੜ੍ਹਿਆ ਗਿਆ, ਸਭ ਕੁਝ ਸੁਣਿਆ ਗਿਆ, ਸਭ ਕੁਝ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।
ਵਿਧਿਵਾਕ੍ਯਮਿਦਂ ਸਰ੍ਵਂ ਨਾਰ੍ਥਵਾਦਂ ਵਚੋ ਮਮ ਪृਚ੍ਛਸ੍ਵੇਮਂ ਪ੍ਰਣਮ੍ਯਾਸ਼ੁ ਵੈਨਤੇਯ ਮਹਾਮਤੇ
ਮੇਰੇ ਇਹ ਸਾਰੇ ਬਚਨ ਹੁਕਮ ਹਨ, ਸਿਰਫ ਸਤਿਕਾਰ ਨਹੀਂ; ਵਿਨਤਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਤੁਰੰਤ ਨਮ ਸਕ ਕੇ ਇਹ ਪੁੱਛੋ।
ਸਪ੍ਤਾਸ਼੍ਵਤਿਲਕਂ ਭਕ੍ਤ੍ਯਾ ਪ੍ਰਣਮ੍ਯੋਵਾਚ ਭਾਰਤ
ਸੱਤ ਘੋੜਿਆਂ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਭਕਤੀ ਨਾਲ ਨਮ ਸਕ ਕੇ, ਭਾਰਤ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ।
ਕੀਦृਗ੍ਵਾਕ੍ਯਮਿਦਂ ਭਾਨੋਰ੍ਵਾਕ੍ਯਾਰ੍ਥਂ ਬ੍ਰੂਹਿ ਚ ਪ੍ਰਭੋ
ਇਹ ਕਿਹੋ ਜਿਹਾ ਬਚਨ ਹੈ, ਭਾਨੁ? ਪ੍ਰਭੂ, ਆਪਣੇ ਬਚਨਾਂ ਦਾ ਅਰਥ ਦੱਸੋ।
ਸਪ੍ਤਾਸ਼੍ਵਤਿਲਕ ਉਵਾਚ ਵਿਮੁਕ੍ਤਾਸ਼ੇषਦੋषੇਣ ਸਰ੍ਵਜ੍ਞੇਨ ਭਗੇਨ ਯਤ੍
ਸੱਤ ਘੋੜਿਆਂ ਵਾਲੇ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਜਿਸ ਨੇ ਸਾਰੇ ਦੋਸ਼ ਮੁਕਾ ਦਿੱਤੇ, ਜੋ ਸਭ ਕੁਝ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਭਾਗ ਵਾਲਾ ਹੈ,
ਯਸ੍ਮਾਨ੍ਮਾਰ੍ਤਂਡ ਨਾਮਾਸੌ ਕਥ੍ਯਤੇ ਚ ਮਨੀषਿਭਿਃ
ਇਸ ਲਈ, ਉਹ ਮਾਰਤੰਡਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਗਿਆਨੀਆਂ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਹੈ।
ਸੌਰਵਾਕ੍ਯਪ੍ਰਵਕ੍ਤਾਰਂ ਸੂਰਵਤ੍ਪੂਜਯੇਦ੍ਗੁਰੁਮ੍ 1.187.
ਜੋ ਸੂਰਜ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਦੱਸਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਗੁਰੂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਸੌਰਧਰ੍ਮਾਮ੍ਬੁਹਸ੍ਤੇਨ ਕਸ੍ਤੇਨ ਸਦृਸ਼ੋ ਗੁਰੁਃ ਜ੍ਞਾਨਾਮृਤੇਨ ਵੈ ਭਕ੍ਤਾ ਕਸ੍ਤਂ ਨ ਪ੍ਰਤਿਪੂਜਯੇਤ੍
ਜਿਸ ਦੇ ਹਥ ਵਿਚ ਸੌਰ ਧਰਮ ਦਾ ਪਾਣੀ ਹੈ, ਉਹੋ ਜਿਹਾ ਗੁਰੂ ਹੋਰ ਕੌਣ ਹੈ? ਗਿਆਨ ਦੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਨਾਲ ਭਰਿਆ, ਭਕਤਾਂ ਵਿਚੋਂ ਕੌਣ ਉਸ ਦੀ ਸਤਿਕਾਰ ਨਹੀਂ ਕਰੇਗਾ?
ਨੈਵ ਰਾਜ੍ਯੇਨ ਮਹਤਾ ਨ ਚੈਵਾਰ੍ਥਸ੍ਯ ਰਾਸ਼ਿਭਿਃ
ਨਾ ਵੱਡੇ ਰਾਜ ਨਾਲ, ਨਾ ਹੀ ਧਨ ਦੇ ਢੇਰਾਂ ਨਾਲ,
ਸ੍ਵਰ੍ਗਾਪਵਰ੍ਗ ਸਿਦ੍ਧ੍ਯਰ੍ਥਂ ਭਾषਿਤਂ ਯਤ੍ਤੁ ਸ਼ੋਭਨਮ੍
ਪਰ ਸੁਵਰਗ ਅਤੇ ਮੁਕਤੀ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਲਈ, ਜੋ ਕੁਝ ਚੰਗਾ ਬਚਨ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ,
ਰਾਗਦ੍ਵੇषਾਕ੍ਸ਼ਮਾਕ੍ਰੋਧਕਾਮਤृष੍ਣਾਨੁਸਾਰਿਣਾਮ੍
ਜੋ ਰਾਗ, ਵੈਰ, ਮਾਫੀ, ਗੁੱਸਾ, ਇੱਛਾ ਤੇ ਤ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਚਲਦੇ ਹਨ,
ਸਂਸ੍ਕृਤੇਨਾਪਿ ਕਿਂ ਤੇਨ ਮृਦੁਲਾਲਾਪਸਂਗਿਨਾ
ਉਹਨਾਂ ਲਈ, ਚੰਗੀ ਬੋਲੀ ਵਿਚ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੋਵੇ, ਪਰ ਨਰਮ ਬਚਨਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ, ਉਸ ਦਾ ਕੀ ਲਾਭ?
ਯਚ੍ਛ੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਜਾਯਤੇ ਪੁਣ੍ਯਂ ਰਾਗਾਦੀਨਾਂ ਚ ਸਂਕ੍ਸ਼ਯਃ
ਜਿਸ ਨੂੰ ਸੁਣ ਕੇ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਤੇ ਮੋਹ ਆਦਿ ਵਿਕਾਰ ਘਟਦੇ ਹਨ।
ਸ੍ਮृਤਯੋ ਭਾਰਤਂ ਵੇਦਾਃ ਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਾਣਿ ਸੁਮਹਾਂਤਿ ਚ
ਸਮ੍ਰਿਤੀਆਂ, ਭਾਰਤ, ਵੇਦ ਤੇ ਵੱਡੇ ਸ਼ਾਸਤਰ—
ਪੁਤ੍ਰਦਾਰਾਦਿਸਂਸਾਰੇ ਨਰਾਣਾਂ ਮੂਢਚੇਤਸਾਮ੍
ਪੁੱਤਰ, ਪਤਨੀ ਆਦਿ ਦੇ ਸੰਸਾਰ ਵਿਚ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਮਨ ਭਟਕੇ ਹੋਏ ਹਨ—
ਇਦਂ ਸ਼੍ਰੇष੍ਠਮਿਦਂ ਜ੍ਞੇਯਂ ਸਰ੍ਵਂ ਤ੍ਵਂ ਜ੍ਞਾਤੁਮਿਚ੍ਛਸਿ
ਇਹ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਹੈ, ਇਹ ਜਾਣਨ ਯੋਗ ਹੈ; ਤੂੰ ਸਭ ਕੁਝ ਜਾਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈਂ।
ਵਿਜ੍ਞਾਯਾਕ੍ਸ਼ਰਤਨ੍ਮਾਤ੍ਰਂ ਜੀਵਿਤਂ ਚਾਤਿਵਂਚਨਮ੍ 1.187.
ਅਟੱਲ ਤੱਤ ਨੂੰ ਸਮਝ ਕੇ, ਜੀਵਨ ਸੱਚਮੁੱਚ ਠੱਗੀ ਹੀ ਹੈ।
ਪਣ੍ਡਿਤੇਨਾਪਿ ਕਿਂ ਤੇਨ ਸਮਰ੍ਥੇਨ ਚ ਦੇਹਿਨਾਮ੍
ਸਰੀਰ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿਚ, ਗਿਆਨਵਾਨ ਜਾਂ ਸਮਰਥ ਹੋਣ ਨਾਲ ਕੀ ਲਾਭ ਹੈ?
ਪਣ੍ਡਿਤੋऽਪਿ ਸ ਮੂਰ੍ਖਃ ਸ੍ਯਾਚ੍ਛਕ੍ਤਿਯੁਕ੍ਤੋऽਪ੍ਯਸ਼ਕ੍ਤਿਕਃ
ਗਿਆਨਵਾਨ ਵੀ ਮੂਰਖ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ; ਸ਼ਕਤੀ ਵਾਲਾ ਵੀ ਅਸ਼ਕਤੀ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਸ ਪਂਡਿਤਃ ਸ਼ਕ੍ਤਃ ਸ ਤਪਸ੍ਵੀ ਜਿਤੇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਃ
ਇਸ ਲਈ, ਉਹੀ ਪੰਡਿਤ, ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ, ਤਪਸਵੀ ਤੇ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਤੇ ਕਾਬੂ ਵਾਲਾ ਹੈ—
ਯਃ ਪ੍ਰਦਦ੍ਯਾਨ੍ਨृਪਃ ਕृਤ੍ਸ੍ਨਾਂ ਕ੍ਸ਼੍ਮਾਂ ਧਨਂ ਕਾਂਚਨਂ ਤਥਾ
ਜੋ, ਰਾਜਾ, ਪੂਰੀ ਧਰਤੀ, ਧਨ ਤੇ ਸੋਨਾ ਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ—
ਯਃ ਸ਼ृਣੋਤਿ ਰਵੇਰ੍ਧਰ੍ਮਂ ਨ੍ਯਾਯਤਃ ਸ ਚ ਵਕ੍ਤਿ ਚ
ਜੋ ਸੂਰਜ ਦੇ ਧਰਮ ਨੂੰ ਸੁਣਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਨਿਆਂ ਨਾਲ ਉਸ ਨੂੰ ਬਿਆਨ ਕਰਦਾ ਹੈ—
ਦਤ੍ਤਗੋਦੋਹਸਂਭੂਤਃ षਡਕ੍ਸ਼ਰਵਿਧਾਨਤਃ
ਗਾਂ ਦਾਨ ਦੇਣ ਨਾਲ, ਛੇ ਅੱਖਰਾਂ ਵਾਲੀ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਜੋ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ—
ਸੁਰਾਸੁਰੈਰ੍ਮਥ੍ਯਮਾਨਾਤ੍ਕ੍ਸ਼ੀਰੋਦਾਤ੍ਸਾਗਰਾਤ੍ਪੁਰਾ
ਜਦੋਂ ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ ਦੇਵਤੇ ਤੇ ਦੈਤ ਨੇ ਦੁੱਧ ਦਾ ਸਮੁੰਦਰ ਮਥਿਆ ਸੀ—
ਨਂਦਾ ਸੁਭਦ੍ਰਾ ਸੁਰਭੀ ਸੁਮਨਾ ਸ਼ੋਭਨਾਵਤੀ
ਨੰਦਾ, ਸੁਭਦਰਾ, ਸੁਰਭੀ, ਸੁਮਨਾ ਤੇ ਸ਼ੋਭਨਾਵਤੀ—
ਸਰ੍ਵਲੋਕੋਪਕਾਰਾਰ੍ਥਂ ਦੇਵਾਨਾਂ ਤਰ੍ਪਣਾਯ ਚ
ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਤ੍ਰਿਪਤੀ ਲਈ—
ਤਾਸਾਮਂਗਾਨਿ ਪੁਣ੍ਯਾਨਿ षਡ੍ਰਸਾਃ ਖਗਸਤ੍ਤਮ 1.187.
ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅੰਗ ਪਵਿੱਤਰ ਹਨ, ਛੇ ਰਸਾਂ ਵਾਲੇ ਹਨ, ਹੇ ਪੰਛੀਆਂ ਦੇ ਸਰਵੋਤਮ।
ਗੋਮਯਂ ਰੋਚਨਂ ਮੂਤ੍ਰਂ ਕ੍ਸ਼ੀਰਂ ਦਧਿ ਘृਤਂ ਗਵਾਮ੍
ਗਾਂ ਦਾ ਲੇੜ, ਪੀਲਾ ਰੰਗ, ਮੂਤਰ, ਦੁੱਧ, ਦਹੀਂ ਤੇ ਘੀ—ਇਹ ਸਭ ਗਾਂ ਤੋਂ ਮਿਲਦੇ ਹਨ।