ਵ੍ਰੀਡਿਤਾ ਤੁ ਕਥਾਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਭੂਪਤਿਂ ਪ੍ਰਾਹ ਕਾਮਿਨੀ
ਸ਼ਰਮੀਂਦੀ ਹੋ ਕੇ, ਇੱਛਾਵਾਨ ਔਰਤ ਨੇ ਆਪਣੀ ਗੱਲ ਦੱਸ ਕੇ, ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਆਖਿਆ।
ਚਿਰਂਦੇਵਂ ਤੁ ਸਂਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਕਾਮਾਂਧਾ ਤ੍ਵਾਂ ਸਮਾਗਤਾ ਸ਼ਾਪਿਤਾ ਦੇਵਦੇਵੇਨ ਨਰਭੋਗਕਰੀ ਹ੍ਯਹਮ੍
ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਦੇਵਤਾ ਕੋਲ ਪਹੁੰਚ ਕੇ, ਇੱਛਾ ਵਿੱਚ ਅੰਨੀ ਹੋ ਕੇ, ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਕੋਲ ਆਈ; ਮੈਨੂੰ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਮਾਲਕ ਨੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਨਾਲ ਭੋਗ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਬਣਨ ਦੀ ਸ਼ਾਪ ਦਿੱਤੀ ਸੀ।
ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਸ ਭੂਪਾਲੋ ਧਰ੍ਮਾਤ੍ਮਾ ਸ਼ੀਲਵਿਗ੍ਰਹਃ
ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਧਰਮਵਾਨ ਤੇ ਚੰਗੀ ਚਾਲ-ਚਲਣ ਵਾਲਾ ਰਾਜਾ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ।
ਚਿਰਂਦੇਵਸ੍ਤੁ ਰਾਜਨ੍ਯੋ ਮਤ੍ਪੁਤ੍ਰ ਇਵ ਵਰ੍ਤਤੇ
ਚਿਰੰਦੇਵ, ਜੋ ਰਾਜਪੁਤ ਹੈ, ਮੇਰੇ ਪੁੱਤਰ ਵਾਂਗ ਹੀ ਵਰਤਦਾ ਹੈ।
ਲਜ੍ਜਿਤਾ ਸਾ ਤਦਾ ਦੇਵੀ ਸ੍ਨੁषੇਵਃ ਚ ਵਵਰ੍ਤ ਵੈ
ਉਸ ਵੇਲੇ, ਦੇਵੀ ਸ਼ਰਮੀਂਦੀ ਹੋ ਕੇ, ਪੂਤ ਦੀ ਵਹੁਟੀ ਵਾਂਗ ਵਰਤਣ ਲੱਗੀ।
ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਭੂਪਤਿਂ ਪ੍ਰਾਹ ਵੈਤਾਲੋ ਰੁਦ੍ਰਕਿਂਕਰਃ
ਇਹ ਆਖ ਕੇ, ਵੈਤਾਲ ਜੋ ਰੁਦਰ ਦਾ ਸੇਵਕ ਸੀ, ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਆਖਿਆ।
ਸਤ੍ਯਂ ਧਰ੍ਮਸ਼੍ਚ ਵੇਤਾਲ ਸ਼ृਣੁ ਤਤ੍ਕਾਰਣਂ ਸ਼ੁਭਮ੍
ਵੈਤਾਲ, ਸੱਚ ਅਤੇ ਧਰਮ—ਉਸ ਦਾ ਚੰਗਾ ਕਾਰਨ ਸੁਣ।
ਨृਪਾਣਾਂ ਪਰਮੋ ਧਰ੍ਮਃ ਸਰ੍ਵੋਪਕਰਣਂ ਸ੍ਮृਤਃ
ਰਾਜਿਆਂ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਫਰਜ ਸਭ ਦੀ ਭਲਾਈ ਕਰਨਾ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਭृਤ੍ਯੇਨ ਚ ਕृਤਂ ਕਰ੍ਮ ਤਚ੍ਛृਣੁष੍ਵ ਵਦਾਮ੍ਯਹਮ੍ ਸੇਵਾ ਵृਤ੍ਤਿਃ ਕृਤਾ ਸਰ੍ਵਾ ਯਥਾਨ੍ਯੈਰ੍ਨ ਨਰੈਃ ਕृਤਾ
ਨੌਕਰ ਨੇ ਜੋ ਕੰਮ ਕੀਤਾ, ਉਹ ਸੁਣ; ਮੈਂ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ। ਸਾਰੀ ਸੇਵਾ ਤੇ ਰੋਜ਼ੀ-ਰੋਟੀ ਹੋਈ, ਜਿਵੇਂ ਹੋਰਾਂ ਨੇ ਕੀਤੀ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਨੇ ਨਹੀਂ।
ਪਸ਼੍ਚਾਦ੍ਭੂਪਤਿਨਾ ਜ੍ਞਾਤਃ ਸਂਕਟੇ ਬृਹਦਾਗਤੇ 3.2.8.
ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ, ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਵੱਡੀ ਮੁਸ਼ਕਲ ਆਉਣ 'ਤੇ ਪਤਾ ਲੱਗਾ।
ਮਹਾਪ੍ਰਵੀਣਸ਼੍ਚ ਮਤਸ੍ਤਮਾਹ ਸ ਚ ਭੂਪਤਿਮ੍
ਅਤੇ ਜੋ ਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਮਹਿਰੂ ਹੋਇਆ, ਉਸ ਨੇ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਆਖਿਆ।
ਰਾਜਨ੍ਕਾਮਪੁਰੇ ਰਮ੍ਯੇ ਵੀਰਸਿਂਹੋ ਮਹੀਪਤਿਃ
ਰਾਜੇ, ਕਾਮਪੁਰ ਦੀ ਸੋਹਣੀ नगਰੀ ਵਿੱਚ, ਵਿਰਸਿੰਘ ਨਾਮ ਦਾ ਮਹਾਨ ਰਾਜਾ ਸੀ।
ਹਿਰਣ੍ਯਦਤ੍ਤਸ੍ਤਤ੍ਰੈਵ ਵੈਸ਼੍ਯੋ ਧਨਮਦਾਨ੍ਵਿਤਃ
ਉਥੇ ਹੀ ਹਿਰਣਯਦੱਤ ਨਾਂ ਦਾ ਵਪਾਰੀ, ਆਪਣੇ ਧਨ ਉੱਤੇ ਮਾਣ ਕਰਦਾ ਹੋਇਆ ਵੱਸਦਾ ਸੀ।
ਅਵਸਤ੍ਸੁਖਤੋ ਨਿਤ੍ਯਂ ਵਸਂਤੇ ਕੁਸੁਮਪ੍ਰਿਯਾ
ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਆਰਾਮ ਨਾਲ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ ਤੇ ਵਸੰਤ ਦੇ ਫੁੱਲਾਂ ਨੂੰ ਪਿਆਰ ਕਰਦਾ ਸੀ।
ਗਚ੍ਛਨ੍ਤੀਂ ਤਾਂ ਸਮਾਲੋਕ੍ਯ ਧਰ੍ਮਦਤ੍ਤਾਤ੍ਮਜੋ ਬਲੀ
ਜਦੋਂ ਉਹ ਜਾ ਰਹੀ ਸੀ, ਧਰਮਦੱਤ ਦਾ ਤਗੜਾ ਪੁੱਤ ਉਸਨੂੰ ਵੇਖ ਰਿਹਾ ਸੀ।
ਸਾ ਤੁ ਤਂ ਨਿਰ੍ਜਨੇ ਸ੍ਥਾਨੇ ਪ੍ਰੋਵਾਚ ਵਿਨਯਾਨ੍ਵਿਤਾ
ਉਹ ਲਜਜਤ ਨਾਲ, ਇਕ ਅਕੇਲੇ ਥਾਂ ਤੇ ਉਸਨੂੰ ਗੱਲ ਕਰੀ।
ਵਿਵਾਹੇ ਸਤਿ ਪੂਰ੍ਵਂ ਤ੍ਵਾਂ ਭਜਾਮਿ ਦਸ਼ਮੇऽਹਨਿ
ਜੇ ਵਿਆਹ ਹੋ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਦਸਵੇਂ ਦਿਨ ਤੇਰੇ ਕੋਲ ਆਵਾਂਗੀ।
ਤਥੇਤਿ ਮਤ੍ਵਾ ਤਾਂ ਤ੍ਯਕ੍ਤ੍ਵਾ ਨਿਜਗੇਹਂ ਸਮਾਗਤਃ
ਉਹ ਸੋਚ ਕੇ ਕਿ 'ਠੀਕ ਹੈ', ਉਸਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਆਪਣੇ ਘਰ ਵਾਪਸ ਆ ਗਿਆ।
ਮਦਪਾਲਾਯ ਵੈਸ਼੍ਯਾਯ ਮਣਿਗ੍ਰੀਵਸੁਤਾਯ ਚ
ਮਦਪਾਲ ਵਪਾਰੀ ਅਤੇ ਮਣਿਗ੍ਰੀਵ ਦੀ ਧੀ ਵਲ।
ਨਵਮੇऽਹਨਿ ਤਤ੍ਸ੍ਵਾਮੀ ਗृਹੀਤ੍ਵਾ ਕਾਮਿਨੀਂ ਬਲਾਤ੍ 3.2.9.
ਨਵੇਂ ਦਿਨ, ਉਸਦੇ ਮਾਲਕ ਨੇ ਜ਼ਬਰਦਸਤੀ ਉਸ ਔਰਤ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਰੱਖ ਲਿਆ।
ਅਰੁਦਤ੍ਸਾ ਤੁ ਤਤ੍ਪਤ੍ਨੀ ਮਿਤ੍ਰਵਾਕ੍ਯੇਨ ਕਰ੍षਿਤਾ
ਉਹ ਪਤਨੀ, ਮਿੱਤਰ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ ਦੁਖੀ ਹੋਈ ਤੇ ਰੋ ਪਈ।
ਕਿਂ ਰੋਦਿषਿ ਮਦਾਪੂਰ੍ਣੇ ਸਤ੍ਯਂ ਕਥਯ ਸ਼ੋਭਨੇ
ਤੂੰ ਰੋ ਰਹੀ ਕਿਉਂ, ਹੇ ਮਾਣ ਵਾਲੀ? ਸੱਚ ਦੱਸ, ਸੋਹਣੀਏ।
ਯਦਿ ਨਾਯਾਮਿ ਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵੇ ਤ੍ਵਾਂ ਸੋਮਦਤ੍ਤ ਧਨੋਤ੍ਤਮ
ਜੇ ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਕੋਲ ਨਾ ਆਵਾਂ, ਹੇ ਸੋਮਦੱਤ, ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਧਨ ਵਾਲਿਆ,
ਇਤਿ ਵਾਕ੍ਯੇਨ ਬਦ੍ਧਾਹਂ ਯਾਸ੍ਯਾਮ੍ਯਦ੍ਯ ਤਦਂਤਿਕੇ
ਇਹ ਗੱਲਾਂ ਕਰਕੇ ਮੈਂ ਬੱਝ ਗਈ ਹਾਂ; ਅੱਜ ਮੈਂ ਉਸਦੇ ਕੋਲ ਜਾਵਾਂਗੀ।
ਸੁष੍ਵਾਪ ਸਾ ਤੁ ਤਤ੍ਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵੇ ਹ੍ਯਗਮਤ੍ਕਾਮਵਿਹ੍ਵਲਾ
ਉਹ ਉਸਦੇ ਕੋਲ ਸੁੱਤੀ ਰਹੀ, ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਬੇਕਾਬੂ ਹੋਈ ਹੋਈ।
ਵਚਸ਼੍ਚੋਵਾਚ ਲੋਭਾਤ੍ਮਾ ਕੁਤ੍ਰ ਯਾਸਿ ਚ ਸੁਨ੍ਦਰਿ
ਲੋਭੀ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, 'ਕਿੱਥੇ ਜਾ ਰਹੀ ਏਂ, ਸੋਹਣੀਏ?'
ਕਾਮਾਲਸਾ ਤੁ ਤਂ ਚੌਰਮੁਵਾਚ ਮਦਵਿਹ੍ਵਲਾ
ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਥੱਕੀ ਹੋਈ, ਉਹ ਚੋਰ ਨੂੰ ਉੱਤਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਮਨ ਮੋਹ ਵਿਚ ਫਸਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ।
ਚੌਰਸ੍ਤਾਮਾਹ ਭੋਃ ਸੁਭ੍ਰੂਰ੍ਭੂषਣ ਦੇਹਿ ਮੇऽਬਲੇ
ਚੋਰ ਨੇ ਆਖਿਆ, 'ਹੇ ਸੋਹਣੀਆਂ ਭੌਂਹਾਂ ਵਾਲੀ, ਆਪਣਾ ਗਹਿਣਾ ਮੈਨੂੰ ਦੇ, ਹੇ ਨਰਮ ਸੁਭਾਅ ਵਾਲੀ।'
ਆਲਿਂਗ੍ਯੋਪਪਤਿਂ ਮਿਤ੍ਰਂ ਤੁਭ੍ਯਂ ਦਾਸ੍ਯਾਮਿ ਭੂषਣਮ੍
ਆਪਣੇ ਪ੍ਰੇਮੀ, ਆਪਣੇ ਮਿੱਤਰ ਨੂੰ ਗਲੇ ਲਾ ਕੇ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਗਹਿਣਾ ਦੇ ਦਿਆਂਗਾ।
ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਤਾਮਬ੍ਰਵੀਦ੍ਵੈਸ਼੍ਯਃ ਕਥਂ ਯਾਤਾ ਸ੍ਮਰਾਲਸੇ 3.2.9.
ਉਸਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਵਪਾਰੀ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, 'ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਥੱਕੀ ਹੋਈ, ਤੂੰ ਕਿਵੇਂ ਆ ਗਈ?'