ਏਕਸ੍ਮਿਨ੍ਦਿਵਸੇ ਰਾਜਨ੍ਸ ਚ ਰਾਜਾ ਗੁਣਾਧਿਪਃ
ਇੱਕ ਦਿਨ, ਰਾਜਨ, ਉਹੀ ਰਾਜਾ ਗੁਣਾਧਿਪ—
ਸ ਗਤ੍ਵਾ ਸਾਗਰਤਟੇ ਦੇਵੀਮੂਰ੍ਤਿਂ ਦਦਰ੍ਸ਼ ਹ
ਉਹ ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਕੰਢੇ ਗਿਆ ਤੇ ਉਥੇ ਦੇਵੀ ਦੀ ਮੂਰਤੀ ਵੇਖੀ।
ਗਨ੍ਧਰ੍ਵਤਨਯਾਂ ਸੁਭ੍ਰੂਂ ਪੂਜਯਿਤ੍ਵਾ ਪ੍ਰਸਨ੍ਨਧੀਃ।। ਪ੍ਰਾਂਜਲਿਃ ਪੁਰਤਸ੍ਤਸ੍ਥੌ ਤਦਾ ਦੇਵੀ ਸਮਾਗਤਾ
ਉਸ ਨੇ ਸੋਹਣੀਆਂ ਭਵਾਂ ਵਾਲੀ ਗੰਧਰਵ ਕੁੜੀ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ, ਮਨ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਗਿਆ; ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਉਹ ਉਸ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਖੜਾ ਹੋ ਗਿਆ, ਫਿਰ ਦੇਵੀ ਉਥੇ ਆ ਗਈ।
ਵਰਂ ਵਰਯ ਤਂ ਪ੍ਰਾਹ ਚਿਰਂਦੇਵਸ੍ਤੁ ਚਾਬ੍ਰਵੀਤ੍
"ਇੱਛਾ ਮੰਗੋ," ਉਸ ਨੇ ਆਖਿਆ; ਤੇ ਉਹ ਲੰਮੀ ਉਮਰ ਵਾਲਾ ਬੋਲਿਆ।
ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਤੁ ਸਾ ਦੇਵੀ ਵਿਹਸ੍ਯੋਵਾਚ ਕਾਮਿਨਮ੍
ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਉਹ ਦੇਵੀ ਹੱਸ ਕੇ, ਇੱਛਾ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਆਖੀ।
ਤਥੇਤ੍ਯੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਗਤਸ੍ਤੋਯੇ ਪ੍ਲਾਵਿਤੋ ਮਿਥਿਲਾਂ ਯਯੌ
‘ਠੀਕ ਹੈ’ ਆਖ ਕੇ, ਉਹ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਗਿਆ, ਤਰਦਾ ਹੋਇਆ ਮਿਥਿਲਾ ਵੱਲ ਚਲ ਪਿਆ।
ਗੁਣਾਧਿਪਸ੍ਤੁ ਤਚ੍ਛ੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਸ੍ਵਭृਤ੍ਯੇਨ ਸਮਨ੍ਵਿਤਃ
ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਗੁਣਾਂ ਦਾ ਮਾਲਕ ਆਪਣੇ ਨੌਕਰ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ।
ਗਾਂਧਰ੍ਵੇਣ ਵਿਵਾਹੇਨ ਮਾਂ ਗृਹਾਣ ਗੁਣਾਧਿਪ
ਗੁਣਾਂ ਦੇ ਮਾਲਕ, ਮੈਨੂੰ ਗਾਂਧਰਵ ਵਿਆਹ ਰਾਹੀਂ ਕਬੂਲ ਕਰ ਲਵੋ।
ਪੁਣ੍ਯਦੇ ਤ੍ਵਂ ਗृਹਾਣਾਦ੍ਯ ਤਰ੍ਹਿ ਤ੍ਵਾਂ ਸਂਭਜਾਮ੍ਯਹਮ੍
ਪੁਣ੍ਯਦੇ, ਅੱਜ ਮੈਨੂੰ ਕਬੂਲ ਕਰ; ਫਿਰ ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਮਿਲ ਜਾਵਾਂਗੀ।
ਸ ਹੋਵਾਚ ਸ਼ृਣੁ ਤ੍ਵਂ ਭੋ ਮਮ ਭृਤ੍ਯਂ ਚਿਰਂ ਸੁਰਮ੍ 3.2.8.
ਉਹ ਆਖਿਆ, 'ਸੁਣੋ, ਤੁਸੀਂ ਅਤੇ ਮੇਰਾ ਨੌਕਰ, ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਲਈ, ਸੁਰਮ।'
ਵ੍ਰੀਡਿਤਾ ਤੁ ਕਥਾਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਭੂਪਤਿਂ ਪ੍ਰਾਹ ਕਾਮਿਨੀ
ਸ਼ਰਮੀਂਦੀ ਹੋ ਕੇ, ਇੱਛਾਵਾਨ ਔਰਤ ਨੇ ਆਪਣੀ ਗੱਲ ਦੱਸ ਕੇ, ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਆਖਿਆ।
ਚਿਰਂਦੇਵਂ ਤੁ ਸਂਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਕਾਮਾਂਧਾ ਤ੍ਵਾਂ ਸਮਾਗਤਾ ਸ਼ਾਪਿਤਾ ਦੇਵਦੇਵੇਨ ਨਰਭੋਗਕਰੀ ਹ੍ਯਹਮ੍
ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਦੇਵਤਾ ਕੋਲ ਪਹੁੰਚ ਕੇ, ਇੱਛਾ ਵਿੱਚ ਅੰਨੀ ਹੋ ਕੇ, ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਕੋਲ ਆਈ; ਮੈਨੂੰ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਮਾਲਕ ਨੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਨਾਲ ਭੋਗ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਬਣਨ ਦੀ ਸ਼ਾਪ ਦਿੱਤੀ ਸੀ।
ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਸ ਭੂਪਾਲੋ ਧਰ੍ਮਾਤ੍ਮਾ ਸ਼ੀਲਵਿਗ੍ਰਹਃ
ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਧਰਮਵਾਨ ਤੇ ਚੰਗੀ ਚਾਲ-ਚਲਣ ਵਾਲਾ ਰਾਜਾ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ।
ਚਿਰਂਦੇਵਸ੍ਤੁ ਰਾਜਨ੍ਯੋ ਮਤ੍ਪੁਤ੍ਰ ਇਵ ਵਰ੍ਤਤੇ
ਚਿਰੰਦੇਵ, ਜੋ ਰਾਜਪੁਤ ਹੈ, ਮੇਰੇ ਪੁੱਤਰ ਵਾਂਗ ਹੀ ਵਰਤਦਾ ਹੈ।
ਲਜ੍ਜਿਤਾ ਸਾ ਤਦਾ ਦੇਵੀ ਸ੍ਨੁषੇਵਃ ਚ ਵਵਰ੍ਤ ਵੈ
ਉਸ ਵੇਲੇ, ਦੇਵੀ ਸ਼ਰਮੀਂਦੀ ਹੋ ਕੇ, ਪੂਤ ਦੀ ਵਹੁਟੀ ਵਾਂਗ ਵਰਤਣ ਲੱਗੀ।
ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਭੂਪਤਿਂ ਪ੍ਰਾਹ ਵੈਤਾਲੋ ਰੁਦ੍ਰਕਿਂਕਰਃ
ਇਹ ਆਖ ਕੇ, ਵੈਤਾਲ ਜੋ ਰੁਦਰ ਦਾ ਸੇਵਕ ਸੀ, ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਆਖਿਆ।
ਸਤ੍ਯਂ ਧਰ੍ਮਸ਼੍ਚ ਵੇਤਾਲ ਸ਼ृਣੁ ਤਤ੍ਕਾਰਣਂ ਸ਼ੁਭਮ੍
ਵੈਤਾਲ, ਸੱਚ ਅਤੇ ਧਰਮ—ਉਸ ਦਾ ਚੰਗਾ ਕਾਰਨ ਸੁਣ।
ਨृਪਾਣਾਂ ਪਰਮੋ ਧਰ੍ਮਃ ਸਰ੍ਵੋਪਕਰਣਂ ਸ੍ਮृਤਃ
ਰਾਜਿਆਂ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਫਰਜ ਸਭ ਦੀ ਭਲਾਈ ਕਰਨਾ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਭृਤ੍ਯੇਨ ਚ ਕृਤਂ ਕਰ੍ਮ ਤਚ੍ਛृਣੁष੍ਵ ਵਦਾਮ੍ਯਹਮ੍ ਸੇਵਾ ਵृਤ੍ਤਿਃ ਕृਤਾ ਸਰ੍ਵਾ ਯਥਾਨ੍ਯੈਰ੍ਨ ਨਰੈਃ ਕृਤਾ
ਨੌਕਰ ਨੇ ਜੋ ਕੰਮ ਕੀਤਾ, ਉਹ ਸੁਣ; ਮੈਂ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ। ਸਾਰੀ ਸੇਵਾ ਤੇ ਰੋਜ਼ੀ-ਰੋਟੀ ਹੋਈ, ਜਿਵੇਂ ਹੋਰਾਂ ਨੇ ਕੀਤੀ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਨੇ ਨਹੀਂ।
ਪਸ਼੍ਚਾਦ੍ਭੂਪਤਿਨਾ ਜ੍ਞਾਤਃ ਸਂਕਟੇ ਬृਹਦਾਗਤੇ 3.2.8.
ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ, ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਵੱਡੀ ਮੁਸ਼ਕਲ ਆਉਣ 'ਤੇ ਪਤਾ ਲੱਗਾ।
ਮਹਾਪ੍ਰਵੀਣਸ਼੍ਚ ਮਤਸ੍ਤਮਾਹ ਸ ਚ ਭੂਪਤਿਮ੍
ਅਤੇ ਜੋ ਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਮਹਿਰੂ ਹੋਇਆ, ਉਸ ਨੇ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਆਖਿਆ।
ਰਾਜਨ੍ਕਾਮਪੁਰੇ ਰਮ੍ਯੇ ਵੀਰਸਿਂਹੋ ਮਹੀਪਤਿਃ
ਰਾਜੇ, ਕਾਮਪੁਰ ਦੀ ਸੋਹਣੀ नगਰੀ ਵਿੱਚ, ਵਿਰਸਿੰਘ ਨਾਮ ਦਾ ਮਹਾਨ ਰਾਜਾ ਸੀ।
ਹਿਰਣ੍ਯਦਤ੍ਤਸ੍ਤਤ੍ਰੈਵ ਵੈਸ਼੍ਯੋ ਧਨਮਦਾਨ੍ਵਿਤਃ
ਉਥੇ ਹੀ ਹਿਰਣਯਦੱਤ ਨਾਂ ਦਾ ਵਪਾਰੀ, ਆਪਣੇ ਧਨ ਉੱਤੇ ਮਾਣ ਕਰਦਾ ਹੋਇਆ ਵੱਸਦਾ ਸੀ।
ਅਵਸਤ੍ਸੁਖਤੋ ਨਿਤ੍ਯਂ ਵਸਂਤੇ ਕੁਸੁਮਪ੍ਰਿਯਾ
ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਆਰਾਮ ਨਾਲ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ ਤੇ ਵਸੰਤ ਦੇ ਫੁੱਲਾਂ ਨੂੰ ਪਿਆਰ ਕਰਦਾ ਸੀ।
ਗਚ੍ਛਨ੍ਤੀਂ ਤਾਂ ਸਮਾਲੋਕ੍ਯ ਧਰ੍ਮਦਤ੍ਤਾਤ੍ਮਜੋ ਬਲੀ
ਜਦੋਂ ਉਹ ਜਾ ਰਹੀ ਸੀ, ਧਰਮਦੱਤ ਦਾ ਤਗੜਾ ਪੁੱਤ ਉਸਨੂੰ ਵੇਖ ਰਿਹਾ ਸੀ।
ਸਾ ਤੁ ਤਂ ਨਿਰ੍ਜਨੇ ਸ੍ਥਾਨੇ ਪ੍ਰੋਵਾਚ ਵਿਨਯਾਨ੍ਵਿਤਾ
ਉਹ ਲਜਜਤ ਨਾਲ, ਇਕ ਅਕੇਲੇ ਥਾਂ ਤੇ ਉਸਨੂੰ ਗੱਲ ਕਰੀ।
ਵਿਵਾਹੇ ਸਤਿ ਪੂਰ੍ਵਂ ਤ੍ਵਾਂ ਭਜਾਮਿ ਦਸ਼ਮੇऽਹਨਿ
ਜੇ ਵਿਆਹ ਹੋ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਦਸਵੇਂ ਦਿਨ ਤੇਰੇ ਕੋਲ ਆਵਾਂਗੀ।
ਤਥੇਤਿ ਮਤ੍ਵਾ ਤਾਂ ਤ੍ਯਕ੍ਤ੍ਵਾ ਨਿਜਗੇਹਂ ਸਮਾਗਤਃ
ਉਹ ਸੋਚ ਕੇ ਕਿ 'ਠੀਕ ਹੈ', ਉਸਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਆਪਣੇ ਘਰ ਵਾਪਸ ਆ ਗਿਆ।
ਮਦਪਾਲਾਯ ਵੈਸ਼੍ਯਾਯ ਮਣਿਗ੍ਰੀਵਸੁਤਾਯ ਚ
ਮਦਪਾਲ ਵਪਾਰੀ ਅਤੇ ਮਣਿਗ੍ਰੀਵ ਦੀ ਧੀ ਵਲ।
ਨਵਮੇऽਹਨਿ ਤਤ੍ਸ੍ਵਾਮੀ ਗृਹੀਤ੍ਵਾ ਕਾਮਿਨੀਂ ਬਲਾਤ੍ 3.2.9.
ਨਵੇਂ ਦਿਨ, ਉਸਦੇ ਮਾਲਕ ਨੇ ਜ਼ਬਰਦਸਤੀ ਉਸ ਔਰਤ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਰੱਖ ਲਿਆ।