ਇਦਂ ਚ ਸ਼ਾਂਤਿਕਂ ਕੁਰ੍ਯਾਦ੍ਬਲਿਂ ਦਯਾਤ੍ਪ੍ਰਯਤ੍ਨਤਃ
ਇਹ ਸ਼ਾਂਤੀ ਵਾਲੀ ਰੀਤ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ ਤੇ ਬਲੀ ਦਇਆ ਤੇ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਦੇਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਇਤ੍ਯੇਵਂ ਸ਼ਾਂਤਿਕਾਧ੍ਯਾਯਂ ਯਃ ਪਠੇਚ੍ਛृਣੁਯਾਦਪਿ
ਜੋ ਇਸ ਸ਼ਾਂਤੀ ਅਧਿਆਇ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹਦਾ ਜਾਂ ਸੁਣਦਾ ਹੈ,
ਸ ਵਿਜਿਤ੍ਯ ਰਣੇ ਸ਼ਤ੍ਰੁਂ ਮਾਨਂ ਚ ਪਰਮਂ ਲਭੇਤ੍ 1.180.
ਜੋ ਯੋਧਾ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਦੁਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਮਾਣ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਵ੍ਯਾਧਿਭਿਰ੍ਨਾਭਿਭੂਯੇਤ ਪੁਤ੍ਰਪੌਤ੍ਰੈਃ ਪ੍ਰਤਿष੍ਠਿਤਃ
ਉਹ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਤੇ ਪੋਤਿਆਂ ਨਾਲ ਸਥਿਰ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
ਯਾਨੁਦ੍ਦਿਸ਼੍ਯ ਪਠੇਦ੍ਵੀਰ ਵਾਚਕੋ ਮਾਨਵੋ ਭੁਵਿ
ਹੇ ਵੀਰ, ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਸ਼ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਮਨ ਲਾ ਕੇ ਪੜ੍ਹਦਾ ਹੈ,
ਨਾਕਾਲੇ ਮਰਣਂ ਤਸ੍ਯ ਨ ਸਰ੍ਪੈਸ਼੍ਚਾਪਿ ਦਸ਼੍ਯਤੇ
ਉਹ ਦਾ ਮੌਤ ਅਣਸਮੇਂ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੀ, ਤੇ ਉਹ ਸੱਪਾਂ ਵਲੋਂ ਡੱਸਿਆ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦਾ।
ਨ ਚੋਤ੍ਪਤ੍ਤਿ ਭਯਂ ਤਸ੍ਯ ਨਾਭਿਚਾਰਕਜਂ ਭਵੇਤ੍ ਤੇ ਸਰ੍ਵੇ ਪ੍ਰਸ਼ਮਂ ਯਾਂਤਿ ਸ਼੍ਰਵਣਾਦਸ੍ਯ ਭਾਰਤ
ਉਹ ਨੂੰ ਜਨਮ ਵੇਲੇ ਡਰ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਨਾ ਹੀ ਕੋਈ ਜਾਦੂ-ਟੋਨਾ ਉਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰ ਸਕਦਾ; ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਸੁਣਨ ਨਾਲ ਸ਼ਾਂਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਹੇ ਭਾਰਤ।
ਯਤ੍ਪੁਣ੍ਯਂ ਸਰ੍ਵ ਤੀਰ੍ਥਾਨਾਂ ਗਂਗਾਦੀਨਾਂ ਵਿਸ਼ੇषਤਃ
ਸਾਰੇ ਤੀਰਥਾਂ ਦਾ ਪਵਿੱਤਰ ਫਲ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਗੰਗਾ ਆਦਿ ਦਾ,
ਦਸ਼ਾਨਾਂ ਰਾਜਸੂਯਾਨਾਮਨ੍ਯੇषਾਂ ਚ ਵਿਸ਼ੇषਤਃ
ਦਸ ਰਾਜਸੂਯ ਯਗਨਾਂ ਦਾ ਅਤੇ ਹੋਰ ਯਗਨਾਂ ਦਾ ਖਾਸ ਫਲ,
ਗੋਘ੍ਨਸ਼੍ਚੈਵ ਕृਤਘ੍ਨਸ਼੍ਚ ਬ੍ਰਹ੍ਮਹਾ ਗੁਰੁਤਲ੍ਪਗਃ
ਗਾਂਵਾਂ ਦਾ ਹੱਤਿਆਰਾ, ਅਕ੍ਰਿਤਘਨ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦਾ ਹੱਤਿਆਰਾ ਜਾਂ ਗੁਰੂ ਦੇ ਸਨਮਾਨ ਨੂੰ ਭੰਗ ਕਰਨ ਵਾਲਾ,
ਸ਼੍ਰਵਣਾਦਸ੍ਯ ਪਾਪੇਭ੍ਯੋ ਮੁਚ੍ਯਤੇ ਨਾਤ੍ਰ ਸਂਸ਼ਯਃ
ਇਹ ਸੁਣਨ ਨਾਲ ਉਹ ਇਨ੍ਹਾਂ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ।
ਇਤਿਹਾਸਮਿਮਂ ਪੁਣ੍ਯਮਗ੍ਨਿਕਾਰ੍ਯਮਨੁਤ੍ਤਮਮ੍
ਇਹ ਪਵਿੱਤਰ ਇਤਿਹਾਸ, ਅੱਗ ਦੇ ਕਰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਹੈ,
ਸੂਰ੍ਯਭਕ੍ਤੇ ਸਦਾ ਦੇਯਂ ਸੂਰ੍ਯੇਣ ਕਥਿਤਂ ਪੁਰਾ 1.180.
ਇਹ ਸੂਰਜ ਦੇ ਭਗਤ ਨੂੰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਇਹ ਪਹਿਲਾਂ ਸੂਰਜ ਨੇ ਕਿਹਾ ਸੀ।
ਗਰੁਡੇਨ ਪੁਰਾ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਂ ਭੋਜਕਾਨਾਂ ਮਹਾਤ੍ਮਨਾਮ੍
ਇਹ ਪਹਿਲਾਂ ਗਰੁੜ ਨੇ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਭੋਜਕਾਂ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਸੀ।
ਤੈਸ਼੍ਚਾਪਿ ਕਥਿਤਂ ਪੁਣ੍ਯਂ ਮੁਨੇਰ੍ਵ੍ਯਾਸਸ੍ਯ ਧੀਮਤਃ
ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਇਹ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਬੁਧੀਮਾਨ ਮੁਨੀ ਵਿਆਸ ਨੂੰ ਵੀ ਦੱਸ ਦਿੱਤੀ ਸੀ।
ਸ੍ਮृਤਿਭੇਦਵਰ੍ਣਨਮ੍ ਕੌਤੁਕਂ ਪृਚ੍ਛ ਤੇ ਬ੍ਰਹ੍ਮਨ੍ਸਮਾਸਵ੍ਯਾਸਯੋਗਤਃ
ਸਮ੍ਰਿਤੀਆਂ ਦੇ ਵੰਡ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ — ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਰੁਚੀ ਨਾਲ, ਸੰਖੇਪ ਤੇ ਵਿਸਥਾਰ ਦੋਹਾਂ ਵਿੱਚ ਪੁੱਛਦਾ ਹਾਂ।
ਯਥੋਕ੍ਤਂ ਭਾਸ੍ਕਰੇਣੇਹ ਅਰੁਣਸ੍ਯ ਮਹਾਤ੍ਮਨਃ
ਜਿਵੇਂ ਇੱਥੇ ਭਾਸਕਰ ਨੇ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਅਰੁਣ ਵੱਲੋਂ ਕਿਹਾ ਹੈ,
ਸਹਸ੍ਰਕਿਰਣਂ ਭਾਨੁਮੁਦਯਸ੍ਥਂ ਦਿਵਾਕਰਮ੍
ਹਜ਼ਾਰ ਕਿਰਣਾਂ ਵਾਲਾ ਸੂਰਜ, ਜੋ ਸਵੇਰ ਨੂੰ ਚਮਕਦਾ ਹੈ,
ਭਗਵਨ੍ਦੇਵਦੇਵੇਸ਼ ਸਹਸ੍ਰਕਿਰਣੋਜ੍ਜ੍ਵਲ
ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ, ਹਜ਼ਾਰ ਕਿਰਣਾਂ ਨਾਲ ਚਮਕਦਾਰ,
ਏਵਂ ਪृष੍ਟਸ੍ਤੁ ਭਗਵਾਨਰੁਣੇਨ ਖਗਾਧਿਪਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅਰੁਣ ਵਲੋਂ ਪੁੱਛੇ ਜਾਣ 'ਤੇ, ਪੰਛੀਆਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ ਭਗਵਾਨ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ।
ਭਾਸ੍ਕਰ ਉਵਾਚ ਸ੍ਮृਤਿਧਰ੍ਮਂ ਵੇਦਮੂਲਂ ਸ਼ृਣੁ ਤ੍ਵਂ ਗਰੁਡਾਗ੍ਰਜ
ਭਾਸਕਰ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਗਰੁੜ ਦੇ ਵੱਡੇ ਭਰਾ, ਮੇਰੇ ਤੋਂ ਸੁਣੋ, ਸਮ੍ਰਿਤੀ ਦੇ ਧਰਮ ਜੋ ਵੇਦਾਂ ਤੋਂ ਉਪਜਿਆ ਹੈ।
ਧਰ੍ਮਃ ਕ੍ਰਿਯਾਤ੍ਮਾ ਨਿਰ੍ਦਿष੍ਟਃ ਸ਼੍ਰੇਯੋਭ੍ਯੁਦਯਲਕ੍ਸ਼ਣਃ
ਧਰਮ ਕਰਮਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀ ਖਾਸੀਅਤ ਚੰਗੀ ਤਰੱਕੀ ਅਤੇ ਭਲਾਈ ਹੈ।
ਅਸ੍ਯ ਸ਼ਬ੍ਦਸ੍ਯਾਨੁष੍ਠਾਨਾਤ੍ਸ੍ਵਰ੍ਗੋ ਮੋਕ੍ਸ਼ਸ਼੍ਚ ਜਾਯਤੇ
ਇਸ ਸ਼ਬਦ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਕਰਮ ਕਰਨ ਨਾਲ ਸਵਰਗ ਅਤੇ ਮੁਕਤੀ ਦੋਵੇਂ ਮਿਲਦੇ ਹਨ।
ਕਸ੍ਯ ਭੇਦਾਸ੍ਤੁ ਤੇ ਪਂਚ ਬ੍ਰੂਹਿ ਮੇ ਦੇਵਸਤ੍ਤਮ
ਕਿਹੜੀ ਚੀਜ਼ ਦੇ ਪੰਜ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਭੇਦ ਹਨ? ਮੈਨੂੰ ਦੱਸੋ, ਦੇਵਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸਰਵੋਤਮ।
ਭਾਸ੍ਕਰ ਉਵਾਚ ਵੇਦਧਰ੍ਮਃ ਸ੍ਮृਤਸ੍ਤ੍ਵੇਕ ਆਸ਼੍ਰਮਾਣਾਂ ਸ ਤਤ੍ਪਰਃ 1.181.
ਭਾਸਕਰ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਵੇਦਾਂ ਦਾ ਧਰਮ ਇਕ ਹੈ, ਅਤੇ ਆਸ਼ਰਮਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਹੈ।
ਵਰ੍ਣਤ੍ਵਮੇਕਮਾਸ਼੍ਰਿਤ੍ਯ ਅਧਿਕਾਰੇ ਪ੍ਰਵਰ੍ਤਤੇ
ਇੱਕ ਹੀ ਵਰਣ ਤੇ ਆਧਾਰ ਰੱਖ ਕੇ, ਅਧਿਕਾਰ ਬਣਦਾ ਹੈ।
ਵਰ੍ਣਾਸ਼੍ਰਮਾਸ਼੍ਰਮਤ੍ਵਂ ਚ ਯੋਧਿਕृਤ੍ਯ ਪ੍ਰਵਰ੍ਤਤੇ
ਵਰਣ ਅਤੇ ਆਸ਼ਰਮ ਦੀ ਵੱਖ-ਵੱਖਤਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕਰਤਵਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਚੱਲਦੀ ਹੈ।
ਯੋ ਗੁਣੇਨ ਪ੍ਰਵਰ੍ਤੇਤ ਸ ਗੁਣੋ ਧਰ੍ਮ ਉਚ੍ਯਤੇ
ਜੋ ਗੁਣ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹੀ ਗੁਣ ਦਾ ਧਰਮ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਨਿਮਿਤ੍ਤਮੇਕਮਾਸ਼੍ਰਿਤ੍ਯ ਯੋ ਧਰ੍ਮਃ ਸਂਪ੍ਰਵਰ੍ਤਤੇ
ਜੋ ਧਰਮ ਇੱਕ ਹੀ ਕਾਰਨ ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਹੋ ਕੇ ਚੱਲਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਥਾਪਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਏष ਤੁ ਦ੍ਵਿਵਿਧਃ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਃ ਸਮਾਸਾਦਵਿਸ਼ੇषਤਃ
ਇਹ ਧਰਮ ਦੋ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ: ਸੰਖੇਪ ਅਤੇ ਵਿਸਥਾਰ ਵਿੱਚ।