ਜਯਾਰ੍ਕ ਜਯਦੀਪ੍ਤੀਸ਼ ਸਹਸ੍ਰਕਿਰਣੋਜ੍ਜ੍ਵਲ
ਸੂਰਜ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਹੋਵੇ, ਚਮਕ ਦੇ ਮਾਲਕ ਨੂੰ, ਜੋ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਕਿਰਣਾਂ ਨਾਲ ਚਮਕਦਾ ਹੈ!
ਗਾਯਤ੍ਰੀਦੇਹਰੂਪਾਯ ਸਾਵਿਤ੍ਰੀਦਯਿਤਾਯ ਚ
ਜਿਸ ਦੀ ਰੂਪ ਗਾਯਤਰੀ ਦੇ ਸਰੀਰ ਵਰਗੀ ਹੈ, ਸਾਵਿਤਰੀ ਦੇ ਪਿਆਰੇ ਨੂੰ,
ਸੁਮਂਤੁਰੁਵਾਚ ਸ਼੍ਰੇਯਸੇ ਵੈਨਤੇਯਸ੍ਯ ਗਰੁਡਸ੍ਯ ਮਹਾਤ੍ਮਨਃ ।। 1.180.
ਸੁਮੰਤ੍ਰ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਇਹ ਵੈਨਤੇਯ, ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਗਰੁੜ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਹੈ।
ਏਤਸ੍ਮਿਨ੍ਨੇਵ ਕਾਲੇ ਤੁ ਸੁਪਰ੍ਣਃ ਪਤ੍ਰਵਾਨਭੂਤ੍
ਉਸ ਸਮੇਂ ਸੁਪਰਨ ਪੰਖਾਂ ਵਾਲਾ ਹੋ ਗਿਆ।
ਸਂਪੂਰ੍ਣਾਵਯਵੋ ਰਾਜਨ੍ਯਥਾਪੂਰ੍ਵਂ ਤਥਾਭਵਤ੍
ਉਸ ਦਾ ਸਰੀਰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੂਰਾ ਹੋ ਗਿਆ, ਰਾਜਾ, ਜਿਵੇਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸੀ।
ਏਵਮਨ੍ਯੇऽਪਿ ਰਾਜੇਂਦ੍ਰ ਮਾਨਵਾ ਯੇ ਚ ਰੋਗਿਣਃ ਤਸ੍ਮਾਦ੍ਯਤ੍ਨੇਨ ਕਰ੍ਤਵ੍ਯਮਗ੍ਨਿਕਾਰ੍ਯਂ ਵਿਧਾਨਤਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਹੋਰ ਮਨੁੱਖ ਅਤੇ ਜੋ ਬਿਮਾਰ ਹਨ, ਰਾਜੇ, ਅੱਗ ਦੀ ਰੀਤ ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਕਰਣੀਯਂ ਚ ਰਾਜੇਂਦ੍ਰ ਮਾਨਵੈਸ਼੍ਚ ਪ੍ਰਰੋਗਿਭਿਃ
ਰਾਜੇ, ਇਹ ਮਨੁੱਖਾਂ ਅਤੇ ਬਿਮਾਰਾਂ ਵੱਲੋਂ ਵੀ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਗ੍ਰਹੋ ਪਘਾਤੇ ਦੁਰ੍ਭਿਕ੍ਸ਼ ਉਤ੍ਪਾਤੇषੁ ਚ ਕृਤ੍ਸ੍ਨਸ਼ਃ
ਜਦੋਂ ਗ੍ਰਹ ਦੀ ਬੁਰੀ ਪ੍ਰਭਾਵ, ਅਕਾਲ ਜਾਂ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕੋਈ ਵਿੱਘ ਆਵੇ,
ਪੂਜਯਿਤ੍ਵਾ ਪ੍ਰਸੂਕ੍ਤਂ ਤੁ ਧ੍ਯਾਤ੍ਵਾ ਵੀਰਂ ਪ੍ਰਯਤ੍ਨਤਃ
ਨਿਯਮਤ ਮੰਤ੍ਰ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ, ਵਿਰ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਯਾਦ ਕਰਕੇ,
ਚੇਤਸਾ ਸੁਪ੍ਰਸਨ੍ਨੇਨ ਸਰ੍ਪਿषਾ ਮਧੁਨਾ ਸਹ
ਬਹੁਤ ਸੁਚੱਜੇ ਮਨ ਨਾਲ, ਘੀ ਤੇ ਮਿੱਠੇ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ,
ਇਦਂ ਚ ਸ਼ਾਂਤਿਕਂ ਕੁਰ੍ਯਾਦ੍ਬਲਿਂ ਦਯਾਤ੍ਪ੍ਰਯਤ੍ਨਤਃ
ਇਹ ਸ਼ਾਂਤੀ ਵਾਲੀ ਰੀਤ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ ਤੇ ਬਲੀ ਦਇਆ ਤੇ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਦੇਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਇਤ੍ਯੇਵਂ ਸ਼ਾਂਤਿਕਾਧ੍ਯਾਯਂ ਯਃ ਪਠੇਚ੍ਛृਣੁਯਾਦਪਿ
ਜੋ ਇਸ ਸ਼ਾਂਤੀ ਅਧਿਆਇ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹਦਾ ਜਾਂ ਸੁਣਦਾ ਹੈ,
ਸ ਵਿਜਿਤ੍ਯ ਰਣੇ ਸ਼ਤ੍ਰੁਂ ਮਾਨਂ ਚ ਪਰਮਂ ਲਭੇਤ੍ 1.180.
ਜੋ ਯੋਧਾ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਦੁਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਮਾਣ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਵ੍ਯਾਧਿਭਿਰ੍ਨਾਭਿਭੂਯੇਤ ਪੁਤ੍ਰਪੌਤ੍ਰੈਃ ਪ੍ਰਤਿष੍ਠਿਤਃ
ਉਹ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਤੇ ਪੋਤਿਆਂ ਨਾਲ ਸਥਿਰ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
ਯਾਨੁਦ੍ਦਿਸ਼੍ਯ ਪਠੇਦ੍ਵੀਰ ਵਾਚਕੋ ਮਾਨਵੋ ਭੁਵਿ
ਹੇ ਵੀਰ, ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਸ਼ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਮਨ ਲਾ ਕੇ ਪੜ੍ਹਦਾ ਹੈ,
ਨਾਕਾਲੇ ਮਰਣਂ ਤਸ੍ਯ ਨ ਸਰ੍ਪੈਸ਼੍ਚਾਪਿ ਦਸ਼੍ਯਤੇ
ਉਹ ਦਾ ਮੌਤ ਅਣਸਮੇਂ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੀ, ਤੇ ਉਹ ਸੱਪਾਂ ਵਲੋਂ ਡੱਸਿਆ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦਾ।
ਨ ਚੋਤ੍ਪਤ੍ਤਿ ਭਯਂ ਤਸ੍ਯ ਨਾਭਿਚਾਰਕਜਂ ਭਵੇਤ੍ ਤੇ ਸਰ੍ਵੇ ਪ੍ਰਸ਼ਮਂ ਯਾਂਤਿ ਸ਼੍ਰਵਣਾਦਸ੍ਯ ਭਾਰਤ
ਉਹ ਨੂੰ ਜਨਮ ਵੇਲੇ ਡਰ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਨਾ ਹੀ ਕੋਈ ਜਾਦੂ-ਟੋਨਾ ਉਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰ ਸਕਦਾ; ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਸੁਣਨ ਨਾਲ ਸ਼ਾਂਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਹੇ ਭਾਰਤ।
ਯਤ੍ਪੁਣ੍ਯਂ ਸਰ੍ਵ ਤੀਰ੍ਥਾਨਾਂ ਗਂਗਾਦੀਨਾਂ ਵਿਸ਼ੇषਤਃ
ਸਾਰੇ ਤੀਰਥਾਂ ਦਾ ਪਵਿੱਤਰ ਫਲ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਗੰਗਾ ਆਦਿ ਦਾ,
ਦਸ਼ਾਨਾਂ ਰਾਜਸੂਯਾਨਾਮਨ੍ਯੇषਾਂ ਚ ਵਿਸ਼ੇषਤਃ
ਦਸ ਰਾਜਸੂਯ ਯਗਨਾਂ ਦਾ ਅਤੇ ਹੋਰ ਯਗਨਾਂ ਦਾ ਖਾਸ ਫਲ,
ਗੋਘ੍ਨਸ਼੍ਚੈਵ ਕृਤਘ੍ਨਸ਼੍ਚ ਬ੍ਰਹ੍ਮਹਾ ਗੁਰੁਤਲ੍ਪਗਃ
ਗਾਂਵਾਂ ਦਾ ਹੱਤਿਆਰਾ, ਅਕ੍ਰਿਤਘਨ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦਾ ਹੱਤਿਆਰਾ ਜਾਂ ਗੁਰੂ ਦੇ ਸਨਮਾਨ ਨੂੰ ਭੰਗ ਕਰਨ ਵਾਲਾ,
ਸ਼੍ਰਵਣਾਦਸ੍ਯ ਪਾਪੇਭ੍ਯੋ ਮੁਚ੍ਯਤੇ ਨਾਤ੍ਰ ਸਂਸ਼ਯਃ
ਇਹ ਸੁਣਨ ਨਾਲ ਉਹ ਇਨ੍ਹਾਂ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ।
ਇਤਿਹਾਸਮਿਮਂ ਪੁਣ੍ਯਮਗ੍ਨਿਕਾਰ੍ਯਮਨੁਤ੍ਤਮਮ੍
ਇਹ ਪਵਿੱਤਰ ਇਤਿਹਾਸ, ਅੱਗ ਦੇ ਕਰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਹੈ,
ਸੂਰ੍ਯਭਕ੍ਤੇ ਸਦਾ ਦੇਯਂ ਸੂਰ੍ਯੇਣ ਕਥਿਤਂ ਪੁਰਾ 1.180.
ਇਹ ਸੂਰਜ ਦੇ ਭਗਤ ਨੂੰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਇਹ ਪਹਿਲਾਂ ਸੂਰਜ ਨੇ ਕਿਹਾ ਸੀ।
ਗਰੁਡੇਨ ਪੁਰਾ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਂ ਭੋਜਕਾਨਾਂ ਮਹਾਤ੍ਮਨਾਮ੍
ਇਹ ਪਹਿਲਾਂ ਗਰੁੜ ਨੇ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਭੋਜਕਾਂ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਸੀ।
ਤੈਸ਼੍ਚਾਪਿ ਕਥਿਤਂ ਪੁਣ੍ਯਂ ਮੁਨੇਰ੍ਵ੍ਯਾਸਸ੍ਯ ਧੀਮਤਃ
ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਇਹ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਬੁਧੀਮਾਨ ਮੁਨੀ ਵਿਆਸ ਨੂੰ ਵੀ ਦੱਸ ਦਿੱਤੀ ਸੀ।
ਸ੍ਮृਤਿਭੇਦਵਰ੍ਣਨਮ੍ ਕੌਤੁਕਂ ਪृਚ੍ਛ ਤੇ ਬ੍ਰਹ੍ਮਨ੍ਸਮਾਸਵ੍ਯਾਸਯੋਗਤਃ
ਸਮ੍ਰਿਤੀਆਂ ਦੇ ਵੰਡ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ — ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਰੁਚੀ ਨਾਲ, ਸੰਖੇਪ ਤੇ ਵਿਸਥਾਰ ਦੋਹਾਂ ਵਿੱਚ ਪੁੱਛਦਾ ਹਾਂ।
ਯਥੋਕ੍ਤਂ ਭਾਸ੍ਕਰੇਣੇਹ ਅਰੁਣਸ੍ਯ ਮਹਾਤ੍ਮਨਃ
ਜਿਵੇਂ ਇੱਥੇ ਭਾਸਕਰ ਨੇ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਅਰੁਣ ਵੱਲੋਂ ਕਿਹਾ ਹੈ,
ਸਹਸ੍ਰਕਿਰਣਂ ਭਾਨੁਮੁਦਯਸ੍ਥਂ ਦਿਵਾਕਰਮ੍
ਹਜ਼ਾਰ ਕਿਰਣਾਂ ਵਾਲਾ ਸੂਰਜ, ਜੋ ਸਵੇਰ ਨੂੰ ਚਮਕਦਾ ਹੈ,
ਭਗਵਨ੍ਦੇਵਦੇਵੇਸ਼ ਸਹਸ੍ਰਕਿਰਣੋਜ੍ਜ੍ਵਲ
ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ, ਹਜ਼ਾਰ ਕਿਰਣਾਂ ਨਾਲ ਚਮਕਦਾਰ,
ਏਵਂ ਪृष੍ਟਸ੍ਤੁ ਭਗਵਾਨਰੁਣੇਨ ਖਗਾਧਿਪਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅਰੁਣ ਵਲੋਂ ਪੁੱਛੇ ਜਾਣ 'ਤੇ, ਪੰਛੀਆਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ ਭਗਵਾਨ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ।