ਸੌਰਧਰ੍ਮਵਰ੍ਣਨਮ੍ ਸਮਾਸਾਤ੍ਕਥਿਤਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਨ੍ਵਿਸ੍ਤਰੇਣ ਪ੍ਰਕੀਰ੍ਤਯ
ਸੂਰਜੀ ਧਰਮ ਦਾ ਵਰਣਨ।
ਤ੍ਵਤ੍ਸਮੋ ਨਾਸ੍ਤਿ ਲੋਕੇऽਸ੍ਮਿਨ੍ਸੌਰਃ ਪਾਰ੍ਥਿਵਸਤ੍ਤਮ
ਹੇ ਰਾਜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਰਵੋਤਮ! ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਸੂਰਜੀ ਧਰਮ ਵਿਚ ਤੇਰੇ ਬਰਾਬਰ ਹੋਰ ਕੋਈ ਨਹੀਂ।
ਕੀਰ੍ਤਯਾਮ੍ਯਥ ਤਂ ਪੁਣ੍ਯਂ ਸਂਵਾਦਂ ਪਾਪਨਾਸ਼ਨਮ੍
ਹੁਣ ਮੈਂ ਉਹ ਪੁੰਨ ਵਾਲੀ ਗੱਲ ਦੱਸਾਂਗਾ, ਜੋ ਪਾਪ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਸੰਵਾਦ ਹੈ।
ਸੁਖਾਸੀਨਂ ਪੁਰਾ ਰਾਜਨ੍ਨਰੁਣਂ ਸੂਰ੍ਯਸਾਰਥਿਮ੍
ਇੱਕ ਵਾਰ, ਹੇ ਰਾਜਨ! ਸੂਰਜ ਦੇ ਰਥੀ ਅਰੁਣ ਆਰਾਮ ਨਾਲ ਬੈਠਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ।
ਧਰ੍ਮਾਣਾਮੁਤ੍ਤਮਂ ਧਰ੍ਮਂ ਸਰ੍ਵਪਾਪਪ੍ਰਣਾਸ਼ਨਮ੍
ਸਾਰੇ ਧਰਮਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਉਹੀ ਧਰਮ ਹੈ ਜੋ ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ ਨੂੰ ਨਾਸ ਕਰ ਦੇਂਦਾ ਹੈ।
ਸ਼੍ਰੋਤੁਕਾਮੋऽਸਿ ਯਤ੍ਪੁਤ੍ਰ ਸੌਰਧਰ੍ਮਮਨੁਤ੍ਤਮਮ੍
ਪੁੱਤਰ, ਤੂੰ ਸੁਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈਂ ਉਹ ਉੱਚਾ ਸੂਰਜ ਧਰਮ।
ਸ਼ृਣੁ ਤ੍ਵਂ ਕੀਰ੍ਤਯਾਮ੍ਯੇष ਸੁਖੋਪਾਯਂ ਮਹਤ੍ਫਲਮ੍
ਤੂੰ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਇਹ ਸੌਖਾ ਉਪਾਇਆ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ ਜਿਸ ਨਾਲ ਵੱਡਾ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।
ਅਜ੍ਞਾਨਾਰ੍ਣਵਮਗ੍ਨਾਨਾਂ ਸਰ੍ਵੇषਾਂ ਪ੍ਰਾਣਿਨਾਮਯਮ੍
ਇਹ ਉਪਦੇਸ਼ ਉਹਨਾਂ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਲਈ ਹੈ ਜੋ ਅਗਿਆਨਤਾ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬੇ ਹੋਏ ਹਨ।
ਯੇ ਸ੍ਮਰਂਤਿ ਰਵਿਂ ਭਕ੍ਤ੍ਯਾ ਕੀਰ੍ਤਯਂਤਿ ਚ ਯੇ ਖਗ
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਸੂਰਜ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਜੋ ਖਗ-ਰਾਜ ਦੀ ਸਿਫ਼ਤ ਕਰਦੇ ਹਨ—
ਆਤ੍ਮਦ੍ਰੋਹਃ ਕृਤਸ੍ਤੇਨ ਜਾਤੇਨੇਹ ਖਗਾਧਿਪ 1.173.
ਹੇ ਖਗਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ, ਜੋ ਇੱਥੇ ਜਨਮ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨਾਲ ਵੈਰ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਸੁਚਿਰਂ ਸਂਭ੍ਰਮਤ੍ਯਸ੍ਮਿਨ੍ਦੁਃਖਦੇ ਚ ਭਵਾਰ੍ਣਵੇ
ਉਹ ਮਨੁੱਖ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਦੁੱਖਾਂ ਭਰੇ ਸੰਸਾਰ-ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਭਟਕਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
ਮਾਨੁष੍ਯਂ ਦੁਰ੍ਲਭਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਯੇऽਰ੍ਚਯਂਤਿ ਦਿਵਾਕਰਮ੍
ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮਨੁੱਖਾ ਜਨਮ ਮਿਲਿਆ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਔਖਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਜੋ ਸੂਰਜ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਦੇ ਹਨ—
ਸੂਰ੍ਯਭਕ੍ਤਿਪਰਾ ਯੇ ਚ ਯੇ ਚ ਤਦ੍ਗਤਮਾਨਸਾਃ
ਜੋ ਸੂਰਜ ਦੀ ਭਗਤੀ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਨ ਸਦਾ ਉਸ ਵਿੱਚ ਟਿਕੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ—
ਵਿਵਿਧਾਨਿ ਮਨੋਜ੍ਞਾਨਿ ਵਿਵਿਧਾਭਰਣਾਃ ਸ੍ਤ੍ਰਿਯਃ
ਕਈ ਕਿਸਮ ਦੀਆਂ ਸੋਹਣੀਆਂ ਔਰਤਾਂ, ਜੋ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਗਹਣਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਹਨ—
ਯੇ ਵਾਂਛਨ੍ਤਿ ਮਹਾਭੋਗਾਨ੍ਰਾਜ੍ਯਂ ਵਾ ਤ੍ਰਿਦਸ਼ਾ ਲਯੇ
ਜੋ ਵੱਡੇ ਸੁਖ ਜਾਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿਚ ਰਾਜ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ—
ਸੌਨ੍ਦਰ੍ਯਂ ਜਗਤਃ ਖ੍ਯਾਤਿਃ ਕੀਰ੍ਤਿਰ੍ਧਰ੍ਮਾਦਯਃ ਸ੍ਮृਤਾਃ
ਸੰਸਾਰ ਵਿਚ ਸੋਹਣਾਪਣ, ਚਰਚਾ, ਇੱਜ਼ਤ ਤੇ ਧਰਮ ਆਉਂਦੇ ਹਨ।
ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਸਂਪੂਜਯੇਤ੍ਸੂਰ੍ਯਂ ਸਰ੍ਵਦੇਵਗਣਾਰ੍ਚਿਤਮ੍
ਇਸ ਲਈ, ਜਿਸ ਸੂਰਜ ਦੀ ਸਭ ਦੇਵਤੇ ਭੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਸ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਦਾਨਂ ਚ ਦੁਰ੍ਲਭਂ ਤਸ੍ਮੈ ਤਦ੍ਧੋਮਸ਼੍ਚ ਸੁਦੁਰ੍ਲਭਃ
ਉਸ ਨੂੰ ਦਾਨ ਦੇਣਾ ਬਹੁਤ ਔਖਾ ਹੈ, ਤੇ ਉਸ ਲਈ ਹਵਨ ਕਰਨਾ ਤਾਂ ਹੋਰ ਵੀ ਵਧ ਕੇ ਔਖਾ ਹੈ।
ਸੁਦੁਰ੍ਲਭਤਰਂ ਜ੍ਞੇਯਂ ਤਦਾਰਾਧਨਮੁਤ੍ਤਮਮ੍
ਉਸ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਭਗਤੀ ਕਰਨੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧ ਕੇ ਔਖੀ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਯੇषਾਮਿਹੇਸ਼੍ਵਰੇ ਭਾਨੌ ਨਿਤ੍ਯਂ ਸੂਰ੍ਯੇ ਗਤਂ ਮਨਃ 1.173.
ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਨ ਇੱਥੇ ਸਦਾ ਸੂਰਜ-ਪ੍ਰਭੂ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ—
ਜਿਹ੍ਵਾਗ੍ਰੇ ਵਰ੍ਤਤੇ ਯਸ੍ਯ ਸਕਲਂ ਤਸ੍ਯ ਜੀਵਿਤਮ੍ ।। ਯ ਏਵਂ ਪੂਜਯੇਦ੍ਭਾਨੁਂ ਸ਼੍ਰਦ੍ਧਯਾ ਪਰਯਾਨ੍ਵਿਤਃ। ਮੁਚ੍ਯਤੇ ਸਰ੍ਵਪਾਪੇਭ੍ਯਃ ਸ ਨਰੋ ਨਾਤ੍ਰ ਸਂਸ਼ਯਃ
ਜਿਸ ਦੀ ਜੀਭ ਉੱਤੇ ਸਦਾ ਉਸ ਦਾ ਨਾਮ ਵੱਸਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਪੂਰੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਜੋ ਭਾਨੁ ਦੀ ਪੂਜਾ ਪੂਰੀ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਛੁਟ ਜਾਂਦਾ ਹੈ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ।
ਡਾਕਿਨ੍ਯੋ ਵਿਵਿਧਾਕਾਰਾ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸਾਃ ਸਪਿਸ਼ਾਚਕਾਃ
ਕਈ ਕਿਸਮ ਦੀਆਂ ਡਾਕਣਾਂ, ਰਾਕਸ਼ਸ ਤੇ ਪਿਸਾਚ—all ਮਿਲ ਕੇ—
ਸ਼ਤ੍ਰਵੋ ਨਾਸ਼ਮਾਯਾਂਤਿ ਸਂਗ੍ਰਾਮੇ ਜਯਮਾਪ੍ਨੁਯਾਤ੍
ਦੁਸ਼ਮਣ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਜਿੱਤ ਮਿਲਦੀ ਹੈ।
ਧਨਮਾਯੁਰ੍ਯਸ਼ੋ ਵਿਦ੍ਯਾ ਪ੍ਰਭਾਵੋ ਹ੍ਯਤੁਲਂ ਤਥਾ
ਧਨ, ਉਮਰ, ਇੱਜ਼ਤ, ਗਿਆਨ ਤੇ ਬੇਮਿਸਾਲ ਤਾਕਤ ਵੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ।
ਸੂਰ੍ਯਸ੍ਤੁਤਿਵਰ੍ਣਨਮ੍ ਅਰੁਣ ਉਵਾਚ ਪੂਜਯਿਤ੍ਵਾ ਰਵਿਂ ਭਕ੍ਤ੍ਯਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਬਹ੍ਮਤ੍ਵਮਾਗਤਃ
ਅਰੁਣ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਰਵੀ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਵੱਡਾ ਮਾਣ ਮਿਲਿਆ।
ਸ਼ਂਕਰੋऽਪਿ ਜਗਨ੍ਨਾਥਃ ਪੂਜਯਿਤ੍ਵਾ ਦਿਵਾਕਰਮ੍
ਜਗਤ ਦੇ ਸੁਆਮੀ ਸ਼ੰਕਰ ਨੇ ਵੀ ਦਿਵਾਕਰ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ।
ਸਹਸ੍ਰਾਕ੍ਸ਼ੋਪਿ ਦੇਵੇਸ਼ ਇਨ੍ਦ੍ਰੋ ਭਾਨੁਂ ਤਮੋਪਹਮ੍
ਹਜ਼ਾਰ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਇੰਦਰ ਨੇ, ਹਨੇਰੇ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਭਾਨੂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ।
ਮਾਤਰੋ ਦੇਵਗਂਧਰ੍ਵਾਃ ਪਿਸ਼ਾਚੋਰਗਰਾਕ੍ਸ਼ਸਾਃ
ਮਾਵਾਂ, ਦੇਵਤੇ, ਗੰਧਰਵ, ਪਿਸਾਚ, ਸੱਪ ਤੇ ਰਾਖਸ਼—all ਨੇ।
ਸਰ੍ਵਮੇਤਜ੍ਜਗਨ੍ਨਿਤ੍ਯਂ ਭਾਨੌ ਦੇਵੇ ਪ੍ਰਤਿष੍ਠਿਤਮ੍
ਇਹ ਸਾਰਾ ਜਗਤ ਸਦਾ ਲਈ ਦੇਵਤਾ ਭਾਨੂ ਵਿੱਚ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਯੋ ਨ ਪੂਜਯਤੇ ਸੂਰ੍ਯਂ ਭਾਸ੍ਕਰਂ ਤਮਸੂਦਨਮ੍
ਜੋ ਕੋਈ ਸੂਰਜ, ਭਾਸਕਰ, ਹਨੇਰਾ ਮਿਟਾਉਣ ਵਾਲੇ ਦੀ ਪੂਜਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ,