ਵਰ੍षਮੇਕਂ ਚ ਦੇਵੇ ਵੈ ਨੈਰਂਤਰ੍ਯੇਣ ਯੋ ਨਯੇਤ੍
ਜੋ ਕੋਈ ਇੱਕ ਸਾਲ ਤੱਕ ਨਿਰੰਤਰ ਇਸ ਵ੍ਰਤ ਨੂੰ ਦੇਵਤਾ ਲਈ ਕਰਦਾ ਹੈ,
ਸਰ੍ਵਪਾਪਵਿਨਿਰ੍ਮੁਕ੍ਤਃ ਸਰ੍ਵਕਾਮਸਮਨ੍ਵਿਤਃ 1.164.
ਉਹ ਸਭ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਇੱਛਾਵਾਂ ਪੂਰੀਆਂ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।
ਪੁਣ੍ਯੇष੍ਵਹਃਸੁ ਸਰ੍ਵੇषੁ ਵਿषੁਵਦ੍ਗ੍ਰਹਣਾਦਿषੁ
ਸਾਰੇ ਪਵਿੱਤਰ ਦਿਨਾਂ, ਦਿਨ-ਰਾਤ ਦੀ ਬਰਾਬਰੀ, ਗ੍ਰਹਣ ਅਤੇ ਹੋਰ ਐਸੇ ਸਮਿਆਂ ਤੇ,
ਕृष੍ਣषष੍ਠੀਵ੍ਰਤਂ ਪੁਣ੍ਯਂ ਸਰ੍ਵਪਾਪਭਯਾਪਹਮ੍
ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਛਠੀ ਦਾ ਪਵਿੱਤਰ ਵ੍ਰਤ ਸਭ ਪਾਪ ਤੇ ਡਰ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਕृਤ੍ਵੇਦਂ ਪੁਰੁषੋ ਭਕ੍ਤ੍ਯਾ ਭਾਸ੍ਕਰਸ੍ਯ ਮਹਾਤ੍ਮਨਃ
ਇਹ ਸਭ ਭਾਸਕਰ ਦੇ ਮਹਾਨ ਜੀਵਨ ਵਾਲੇ ਲਈ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਕਰਕੇ,
ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਭਵਿष੍ਯੇ ਮਹਾਪੁਰਾਣੇ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮੇਪਰ੍ਵਣਿ ਸਪ੍ਤਮੀਕਲ੍ਪੇ ਸੂਰ੍ਯषष੍ਠੀਵ੍ਰਤਵਰ੍ਣਨਂ ਨਾਮ ਚਤੁਃषष੍ਟ੍ਯੁਤ੍ਤਰਸ਼ਤਤਮੋਧ੍ਯਾਯਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸ਼੍ਰੀ ਭਵਿਸ਼ਯ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਦੇ ਬ੍ਰਾਹਮ ਪਰਵ ਵਿੱਚ, ਸਪਤਮੀ ਕਲਪ ਦੇ ਸੌ ਚੌਂਠੀ ਅਧਿਆਇ ਵਿੱਚ, ਸੂਰਿਆ ਛਠੀ ਵ੍ਰਤ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਹੈ।
ਉਭਯਸਪ੍ਤਮੀਵਰ੍ਣਨਮ੍ ਧਰ੍ਮਕਾਮਾਰ੍ਥਮੋਕ੍ਸ਼ਾਣਾਂ ਪ੍ਰਤਿਪਾਦਨਮੁਤ੍ਤਮਮ੍
ਦੋਵਾਂ ਸਪਤਮੀ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ: ਧਰਮ, ਕਾਮ, ਅਰਥ ਅਤੇ ਮੋਖ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਸਿੱਖਿਆ।
ਪੌषਮਾਸੇ ਤੁ ਸਂਪ੍ਰਾਪ੍ਤੇ ਯਃ ਕੁਰ੍ਯਾਨ੍ਨਕ੍ਤਭੋਜਨਮ੍
ਜਦੋਂ ਪੋਸ਼ ਮਹੀਨਾ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਕੋਈ ਰਾਤ ਨੂੰ ਖਾਣ-ਪੀਣ ਦਾ ਵ੍ਰਤ ਕਰਦਾ ਹੈ,
ਪਕ੍ਸ਼ਯੋਃ ਸਪ੍ਤਮੀਂ ਯਤ੍ਨਾਦੁਪਵਾਸੇਨ ਯਾਪਯੇਤ੍
ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਪੱਖਾਂ ਦੀ ਸਪਤਮੀ ਨੂੰ ਯਤਨ ਨਾਲ ਉਪਵਾਸ ਕਰਕੇ ਮਨਾਉਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਅਧਃਸ਼ਾਯੀ ਭਵੇਨ੍ਨਿਤ੍ਯਂ ਸਰ੍ਵਭੋਗਵਿਵ ਰ੍ਜਿਤਃ
ਹਮੇਸ਼ਾ ਜ਼ਮੀਨ ਉੱਤੇ ਸੌਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਸੁਖ-ਸਾਧਨਾਂ ਨੂੰ ਛੱਡਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਕृਤ੍ਵਾ ਸ੍ਨਾਨਂ ਮਹਾਪੂਜਾਂ ਸੂਰ੍ਯਦੇਵਸ੍ਯ ਭਾਸ੍ਤ
ਨ੍ਹਾ ਕੇ, ਚਮਕਦੇ ਸੂਰਜ ਦੇਵਤਾ ਦੀ ਵੱਡੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਭੋਜਯੇਚ੍ਚ ਦ੍ਵਿਜਾਨष੍ਟੌ ਭਗਾਰ੍ਚਾ ਸ਼ੁਭਲਕ੍ਸ਼ਣਾਮ੍
ਅੱਠ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ, ਜੋ ਭਗਾ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਚੰਗੇ ਲਕੜਾਂ ਵਾਲੇ ਹਨ, ਭੋਜਨ ਕਰਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਯ ਏਵਂ ਕੁਰੁਤੇ ਪੁਣ੍ਯਂ ਸੂਰ੍ਯਸ੍ਯ ਵ੍ਰਤਮੁਤ੍ਤਮਮ੍
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਸੂਰਜ ਦੇ ਇਸ ਉੱਚੇ ਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਵਰਤ ਨੂੰ ਕਰਦਾ ਹੈ,
ਸੂਰ੍ਯਕੋਟਿਪ੍ਰਤੀਕਾਸ਼ੈਰ੍ਵਿਮਾਨੈਃ ਸਾਰ੍ਵਕਾਮਿਕੈਃ
ਉਹ ਸੂਰਜ ਦੀਆਂ ਲੱਖਾਂ ਕਿਰਣਾਂ ਵਰਗੇ ਚਮਕਦੇ, ਹਰ ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਅਸਮਾਨੀ ਰਥਾਂ ਵਿਚ,
ਸਂਗੀਤਨृਤ੍ਯਵਾਦ੍ਯਾਦ੍ਯੈਰ੍ਗਂਧਰ੍ਵਗਣਸ਼ੋਭਿਤੈਃ
ਗਾਂਧਰਵਾਂ ਦੀ ਟੋਲੀਆਂ ਨਾਲ, ਗੀਤ-ਨਾਚ ਤੇ ਵਾਜਿਆਂ ਦੀ ਰੌਣਕ ਵਿਚ,
ਸਹਸ੍ਰਕਿਰਣਾਭਾਸਃ ਸੌਰੈਃ ਸੂਰ੍ਯਸਮਨ੍ਵਿਤੈਃ 1.165.
ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਕਿਰਣਾਂ ਦੀ ਚਮਕ ਨਾਲ, ਸੂਰਜ ਦੇ ਸਾਥੀਆਂ ਤੇ ਸੂਰਜ ਦੇ ਨਾਲ,
ਰੋਮਸਂਖ੍ਯਾ ਤੁ ਯਾ ਤਸ੍ਯਾਸ੍ਤਤ੍ਪ੍ਰਸੂਤਿਃ ਕੁਲੇषੁ ਚ
ਉਸ ਦੇ ਸਰੀਰ ਉੱਤੇ ਜਿੰਨੀ ਰੋਮ ਹਨ, ਉਤਨੀ ਹੀ ਉਸ ਦੀ ਵੰਸ਼ ਵਿਚ ਸੰਤਾਨ ਹੋਵੇਗੀ,
ਤ੍ਰਿਃਸਪ੍ਤਕੁਲਜੈਃ ਸਾਰ੍ਧਂ ਭੋਗਾਨ੍ਭੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਯਥੇਪ੍ਸਿਤਾਨ੍
ਇੱਕੀ ਵੰਸ਼ਾਂ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ, ਉਹ ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਅਨੁਸਾਰ ਸਾਰੇ ਸੁਖ ਭੋਗਦਾ ਹੈ,
ਯੋਗਾਦ੍ਦੁਃਖਾਂਤਮਾਪ੍ਨੋਤਿ ਜ੍ਞਾਨਯੋਗਂ ਪ੍ਰਵਰ੍ਤਤੇ
ਯੋਗ ਰਾਹੀਂ ਉਹ ਦੁੱਖਾਂ ਦਾ ਅੰਤ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਗਿਆਨ-ਯੋਗ ਦੇ ਰਸਤੇ ਚਲ ਪੈਂਦਾ ਹੈ,
ਇਤ੍ਯੇਵਂ ਤੇ ਸਮਾਖ੍ਯਾਤਂ ਭਵਾਰ੍ਣਵਵ੍ਯਪੋਹਨਮ੍
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰਨ ਦਾ ਉਪਾਅ ਦੱਸ ਦਿੱਤਾ ਹੈ,
ਮਾਘਮਾਸੇ ਤੁ ਸਂਪ੍ਰਾਪ੍ਤੇ ਯਃ ਕੁਰ੍ਯਾਨ੍ਨਕ੍ਤਭੋਜਨਮ੍
ਜਦ ਮਾਘ ਮਹੀਨਾ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਰਾਤ ਨੂੰ ਹੀ ਖਾਣਾ ਖਾਂਦਾ ਹੈ,
ਸੋਪਵਾਸਸ਼੍ਚ ਸਪ੍ਤਮ੍ਯਾਂ ਭਵੇਦੁਭਯਪਕ੍ਸ਼ਯੋਃ ਗਾਂ ਚ ਦਯਾਦ੍ਦਿਨੇਸ਼ਾਯ ਤਰੁਣੀਂ ਨੀਲਸਂਨਿਭਾਮ੍
ਤੇ ਦੋਵੇਂ ਪੱਖਾਂ ਦੀ ਸਤਵੀਂ ਤਾਰੀਖ ਨੂੰ ਉਪਵਾਸ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਦਿਨ ਦੇ ਰਾਜਾ ਲਈ ਬਦਲ ਵਰਗੀ ਨੀਲੀ, ਨੌਜਵਾਨ ਗਾਂ ਦਇਆਵਾਨ ਹੋ ਕੇ ਦਿੰਦਾ ਹੈ,
ਇਨ੍ਦ੍ਰਨੀਲਪ੍ਰਤੀਕਾਸ਼ੈਰ੍ਵਿਮਾਨੈਃ ਸ਼ਿਖਿਸਂਯੁਤੈਃ
ਉਹ ਨੀਲ ਪਥਰ ਵਰਗੇ ਚਮਕਦੇ, ਮੋਰਾਂ ਨਾਲ ਸਜੇ ਅਸਮਾਨੀ ਰਥਾਂ ਵਿਚ,
ਰਾਜੇਂਦ੍ਰ ਫਾਲ੍ਗੁਨੇ ਮਾਸਿ ਯਃ ਕੁਰ੍ਯਾਨ੍ਨਕ੍ਤਭੋਜਨਮ੍
ਹੇ ਰਾਜਨ, ਫਾਲਗੁਨ ਮਹੀਨੇ ਵਿਚ, ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਰਾਤ ਨੂੰ ਹੀ ਖਾਣਾ ਖਾਂਦਾ ਹੈ,
षष੍ਠ੍ਯਾਂ ਵਾਪ੍ਯਥ ਸਪ੍ਤਮ੍ਯਾਮੁਪਵਾਸਪਰੋ ਨਰਃ
ਛੇਵੀਂ ਜਾਂ ਸਤਵੀਂ ਤਾਰੀਖ ਨੂੰ ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਉਪਵਾਸ ਕਰਦਾ ਹੈ,
ਵਲ੍ਮੀਕਜਾਦਿਮृਦ੍ਭਿਸ਼੍ਚ ਗੋਮੂਤ੍ਰਸ਼ਕृਦਾਦਿਭਿਃ 1.165.
ਚੀਟੀ ਦੇ ਬਿਲ ਤੇ ਹੋਰ ਥਾਵਾਂ ਦੀ ਮਿੱਟੀ, ਗਾਂ ਦਾ ਪਿਸਾਬ ਤੇ ਗੋਬਰ ਵਰਗੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਵਰਤ ਕੇ,
ਸੌਰਭੇਯੀਂ ਤਤੋ ਦਦ੍ਯਾਦ੍ਰਕ੍ਤਾਭਾਂ ਰਕ੍ਤਮਾਲਿਨੇ ਗਤ੍ਵਾਦਿਤ੍ਯਪੁਰਂ ਰਮ੍ਯਂ ਮੋਦਤੇ ਸ਼ਾਸ਼੍ਵਤੀਃ ਸਮਾਃ
ਫਿਰ ਸੌਰਭੀ ਜਾਤ ਦੀ ਲਾਲ ਰੰਗੀ, ਲਾਲ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਮਾਲਾ ਪਾਈ ਹੋਈ ਗਾਂ ਦਿੰਦਾ ਹੈ; ਉਹ ਸੁੰਦਰ ਸੂਰਜ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿਚ ਜਾ ਕੇ ਸਦਾ ਲਈ ਖੁਸ਼ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ,
ਮਾਸਿ ਚੈਤ੍ਰੇ ਤੁ ਸਂਪ੍ਰਾਪ੍ਤੇ ਯਃ ਕੁਰ੍ਯਾਨ੍ਨਕ੍ਤਭੋਜਨਮ੍ ਭਾਨਵੇ ਪਾਟਲਾਂ ਦਦ੍ਯਾਦ੍ਵੈष੍ਣਵੀਂ ਤਰੁਣੀਂ ਨृਪ
ਜਦ ਚੈਤ ਮਹੀਨਾ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਰਾਤ ਨੂੰ ਹੀ ਖਾਣਾ ਖਾਂਦਾ ਹੈ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਉਹ ਸੂਰਜ ਲਈ ਨੌਜਵਾਨ, ਗੁਲਾਬੀ ਰੰਗ ਦੀ, ਵੈਸ਼ਨਵੀ ਗਾਂ ਦਿੰਦਾ ਹੈ,
ਪੁष੍ਪਰਾਗ ਪ੍ਰਭੈਰ੍ਯਾਨੈਰ੍ਨਾਨਾਹਂਸਾਦਿਯਾਯਿਭਿਃ
ਉਹ ਪੂਸਪ ਰਾਗ ਵਰਗੇ ਚਮਕਦੇ, ਹੰਸ ਤੇ ਹੋਰ ਪੰਛੀਆਂ ਨਾਲ ਖਿੱਚੇ ਰਥਾਂ ਵਿਚ,
ਵੈਸ਼ਾਖੇ ਵੀਰਮਾਸੇ ਤੁ ਯਃ ਕੁਰ੍ਯਾਨ੍ਨਕ੍ਤਭੋਜਨਮ੍
ਵੈਸ਼ਾਖ, ਜੋਰ ਵਾਲਾ ਮਹੀਨਾ, ਉਸ ਵਿਚ ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਰਾਤ ਨੂੰ ਹੀ ਖਾਣਾ ਖਾਂਦਾ ਹੈ,