ਭੂਤਾਤ੍ਮਾਨਂ ਮਹਾਤ੍ਮਾਨਂ ਦਿਵ੍ਯਂ ਵਰ੍षਸਹਸ੍ਰਕਮ੍
ਜੋ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ, ਦਿਵਿਆ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਸਾਲ ਤੱਕ ਰਿਹਾ।
ਸੁਰਾਣਾਂ ਸ਼ਰਣਂ ਦੇਵਸ਼੍ਚਾਸੁਰਾਣਾਂ ਵਿਨਾਸ਼ਨਃ
ਉਹ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਆਸਰਾ ਹੈ ਤੇ ਅਸੁਰਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈ।
ਆਦਦਾਨਸ੍ਤੁ ਤੇਜਾਂਸਿ ਤ੍ਰੈਲੋਕ੍ਯਸ੍ਯ ਨਰਾਧਿਪ
ਹੇ ਰਾਜਨ! ਉਹ ਤਿੰਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਤਾਕਤ ਆਪਣੇ ਵਿੱਚ ਲੈ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਪ੍ਰਹਤ੍ਯ ਦੈਤ੍ਯਸਂਘਾਂਸ਼੍ਚ ਸੁਰਾਣਾਂ ਨਾਦਵਰ੍ਧਨੇ
ਉਸ ਨੇ ਦੈਤਿਆਂ ਦੇ ਟੋਲਿਆਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ ਵਧਾ ਦਿੱਤੀ।
ਸੂਰ੍ਯਾਵਤਾਰਵਰ੍ਣਨਮ੍ ਸੁਮਂਤੁਰੁਵਾਚ ਦਕ੍ਸ਼ਃ ਪ੍ਰਜਾਪਤਿਸ਼੍ਚੈਵ ਨਮਸ੍ਕਾਰਂ ਚਕਾਰ ਹ
ਸੂਰਜ ਦੇ ਅਵਤਾਰ ਦਾ ਵਰਣਨ। ਸੁਮੰਤੁ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਦੱਖ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਨੇ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤਾ।
ਉਪਾਤਿष੍ਠਤ ਦੇਵੇਸ਼ਂ ਭਾਨੁਂ ਚਰ੍षਿਗਣੈਃ ਸਹ ਬਹੁਭਿਃ ਸਹ ਗਂਧਰ੍ਵੈਃ ਪ੍ਰਗਾਯਤ੍ਸੁ ਮਹੀਪਤੇ
ਉਹ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਤੇ ਕਈ ਗੰਧਰਵਾਂ ਦੇ ਗੀਤ ਗਾਉਂਦੇ ਹੋਏ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸੁਆਮੀ ਭਾਨੂ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਏ।
ਏਵਂ ਤੇ ਦੇਵਗਂਧਰ੍ਵਾ ਉਪਾਗਾਯਂਤ ਭਕ੍ਤਿਤਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਦੇਵਤੇ ਤੇ ਗੰਧਰਵ ਭਾਵਨਾ ਨਾਲ ਗੀਤ ਗਾਉਂਦੇ ਰਹੇ।
ਇਨ੍ਦ੍ਰੋ ਵਿਵਸ੍ਵਾਨ੍ਪੂषਾ ਚ ਤ੍ਵष੍ਟਾ ਚ ਸਵਿਤਾ ਤਥਾ ਇਤ੍ਯੇਕਾਦਸ਼ ਏਵੈਤੇ ਦ੍ਵਾਦਸ਼ੋ ਵਿष੍ਣੁਰੁਚ੍ਯਤੇ
ਇੰਦਰ, ਵਿਵਸਵਾਨ, ਪੂਸ਼ਾ, ਤਵਸ਼ਟਾ, ਤੇ ਸਵਿਤਾ—ਇਹ ਗਿਆਰਾਂ ਹਨ, ਤੇ ਬਾਰਵਾਂ ਵਿਸ਼ਨੂ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਏਵਂ ਦ੍ਵਾਦਸ਼ਧਾ ਜਾਤਮਂਸ਼ੁਮਂਤਂ ਮਹਾਦ੍ਭੁਤਮ੍
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਅੰਸ਼ੁਮਾਨ ਬਾਰਾਂ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਅਚੰਭੇ ਨਾਲ ਜਨਮ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਮृਗਵ੍ਯਾਧਸ਼੍ਚ ਸ਼ਰ੍ਵਸ਼੍ਚ ਮृਗਾਂਕਾਂਕੋ ਮਹਾਯਸ਼ਾਃ
ਮ੍ਰਿਗ-ਵਿਆਧ, ਸ਼ਰਵ ਤੇ ਵੱਡੀ ਯਸ਼ਸ ਵਾਲਾ ਮ੍ਰਿਗਾਂਕ ਚਿੰਨ੍ਹ ਵਾਲਾ।
ਦਮਨਸ਼੍ਚੇਸ਼੍ਵਰਸ਼੍ਚੈਵ ਕਪਾਲੀ ਚ ਵਿਸ਼ਾਂਪਤੇ
ਦਮਨ, ਈਸ਼ਵਰ ਤੇ ਕਪਾਲੀ ਵੀ, ਹੇ ਰਾਜਨ।
ਅਸ਼੍ਵਿਨੌ ਵਸਵਸ਼੍ਚਾष੍ਟੌ ਗਰੁਡਸ਼੍ਚ ਮਹਾਬਲਃ
ਅਸ਼ਵਿਨੀ ਕੁਮਾਰ, ਅੱਠ ਵਸੂ ਤੇ ਬਹੁਤ ਤਾਕਤਵਾਨ ਗਰੁੜ।
ਨਾਗਰਾਜੋ ਮਹਾਰਾਜ ਵਾਸੁਕਿਃ ਪ੍ਰਾਂਜਲਿਃ ਸ੍ਥਿਤਃ
ਨਾਗਾਂ ਦਾ ਰਾਜਾ ਵਾਸੁਕੀ, ਹੇ ਮਹਾਰਾਜ, ਹੱਥ ਜੋੜਕੇ ਖੜਾ ਸੀ।
ਤਾਰ੍ਕ੍ਸ਼੍ਯਸ਼੍ਚਾਰਿष੍ਟਨੇਮਿਸ਼੍ਚ ਗਰੁਡਸ਼੍ਚ ਮਹਾਬਲਃ 1.159.
ਤਾਰਕਸ਼, ਅਰਿਸ਼ਟਨੇਮੀ ਤੇ ਬਹੁਤ ਤਾਕਤਵਾਨ ਗਰੁੜ।
ਪਿਤਾਮਹਸ਼੍ਚ ਭਗਵਾਨ੍ਸ੍ਵਯਮਾਗਮ੍ਯ ਲੋਕਕृਤ੍
ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਰਚਨਹਾਰ, ਭਗਵਾਨ ਪਿਤਾਮਹ ਆਪ ਆ ਪਹੁੰਚੇ।
ਯਸ੍ਮਾਤ੍ਪ੍ਰੇਕ੍ਸ਼ਯਤੇ ਸਰ੍ਵਂ ਪ੍ਰਭਵਿष੍ਣੁਃ ਸਨਾਤਨਃ
ਕਿਉਂਕਿ ਸਦਾ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ ਤੇ ਸਭ ਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵੀ ਵਿਸ਼ਨੂ ਸਭ ਕੁਝ ਵੇਖਦਾ ਹੈ।
ਦੇਵਦਾਨਵਯਕ੍ਸ਼ਾਣਾਂ ਗਂਧਰ੍ਵੋਰਗਰਕ੍ਸ਼ਸਾਮ੍
ਦੇਵਤੇ, ਦਾਨਵ, ਯਕਸ਼, ਗੰਧਰਵ, ਨਾਗ ਤੇ ਰਾਖਸ਼ਸ—all (ਸਭ) ਦੀ ਗੱਲ ਹੋ ਰਹੀ ਸੀ।
ਏਵਮੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਤੁ ਭਗਵਾਨ੍ਸਾਰ੍ਧਂ ਦੇਵਰ੍षਿਭਿਃ ਪ੍ਰਭੁਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਖ ਕੇ, ਭਗਵਾਨ ਨੇ ਦੇਵ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਸਭ ਉੱਤੇ ਹਕਮ ਕਰਨ ਵਾਲਾ...
ਯਾ ਗਤਿਰ੍ਯਜ੍ਞਸ਼ੀਲਾਨਾਂ ਯਾ ਗਤਿਃ ਪੁਣ੍ਯਕਰ੍ਮਣਾਮ੍
ਜਿਹੜੀ ਮੰਜਿਲ ਯਜਨ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਮਿਲਦੀ ਹੈ, ਜਿਹੜੀ ਮੰਜਿਲ ਚੰਗੇ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਮਿਲਦੀ ਹੈ—
ਯਸ੍ਯਾष੍ਟਗੁਣਮੈਸ਼੍ਵਰ੍ਯਂ ਸਮਭੂਦ੍ਦੇਵਸਤ੍ਤਮਮ੍.
ਉਹ ਜੋ ਅੱਠ ਗੁਣਾਂ ਵਾਲੀ ਸਰਵੋਚ ਸ਼ਕਤੀ ਸੀ, ਜੋ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੇ ਦੇਵਤਾ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਈ—
ਵਾਲਖਿਲ੍ਯਾਦਯੋ ਯੇ ਚ ਸਰ੍ਵਾਸ਼੍ਰਮਨਿਵਾਸਿਨਃ
ਵਾਲਖਿਲਯ ਤੇ ਹੋਰ ਸਾਰੇ, ਤੇ ਜਿਹੜੇ ਹਰ ਆਸ਼ਰਮ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਹਨ—
ਯੋ ਯਜ੍ਞ ਇਤਿ ਵਿਪ੍ਰੇਂਦ੍ਰੈਰਰ੍ਚ੍ਯਤੇ ਸੁਖਮੀਪ੍ਸੁਭਿਃ
ਜਿਸ ਨੂੰ 'ਯਜਨ' ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਹੇ ਵਧੀਆ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਉਹ ਸੁਖ ਚਾਹੁਣ ਵਾਲਿਆਂ ਵਲੋਂ ਪੂਜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ—
ਯਂ ਵੇਦਵਿਦੋ ਗਾਯਂਤਿ ਵੇਤ੍ਤਾਰਂ ਯਜ੍ਞਦਾਯਿ ਨਮ੍ 1.159.
ਜਿਸ ਨੂੰ ਵੇਦਾਂ ਦੇ ਜਾਣਣ ਵਾਲੇ ਗਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਯਜਨ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਤੇ ਸਭ ਕੁਝ ਜਾਣਣ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਮੈਂ ਉਸ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹਾਂ—
ਮੁਦਂ ਲੇਭੇ ਸਹਾਦਿਤ੍ਯਾ ਸੁਖਂ ਚ ਪਰਮਂ ਵਿਭੋ
ਉਸ ਨੇ ਆਦਿਤਿਆਂ ਸਮੇਤ ਖੁਸ਼ੀ ਪਾਈ, ਤੇ ਪਰਮ ਸੁਖ ਵੀ ਮਿਲਿਆ, ਹੇ ਮਹਾਨ ਸ਼ਕਤੀ ਵਾਲੇ—
ਮਧੁਪਿਂਗਲੋ ਮਹਾਬਾਹੁਃ ਕਂਬੁਗ੍ਰੀਵੋ ਹਸਨ੍ਨਿਵ
ਮਧੁਪਿੰਗਲ, ਵੱਡੀਆਂ ਬਾਂਹਾਂ ਵਾਲਾ, ਸ਼ੰਖ ਵਰਗਾ ਗਰਦਨ ਵਾਲਾ, ਤੇ ਹੱਸਦਾ ਜਿਹਾ ਲੱਗ ਰਿਹਾ ਸੀ—
ਸ ਉਵਾਚ ਮਹਾਤੇਜਾਃ ਕਸ਼੍ਯਪਂ ਚਰ੍षਿਸਤ੍ਤ ਮਮ੍
ਉਹ ਮਹਾਨ ਤੇਜ ਵਾਲਾ, ਕਸ਼੍ਯਪ ਜੋ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਰਿਸ਼ੀ ਸੀ, ਉਸ ਨੂੰ ਆਖਣ ਲੱਗਿਆ—
ਦਤ੍ਤ੍ਵਾ ਵਰਂ ਪੁਰਾ ਵਿਪ੍ਰ ਵਿਰਂਚਸ੍ਯ ਮਹਾਤ੍ਮਨਃ
ਪਹਿਲਾਂ ਉਸ ਨੇ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਵਿਰੰਚਾ ਨੂੰ ਵਰ ਦਿਤਾ, ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ—
ਏਵਮਾਰਾਧ੍ਯ ਦੇਵੇਸ਼ਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਸृष੍ਟਿਮਵਾਪ੍ਤਵਾਨ੍
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸੁਆਮੀ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਕੇ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਕੀਤੀ—
ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਭਵਿष੍ਯੇ ਮਹਾਪੁਰਾਣੇ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮੇ ਪਰ੍ਵਣਿ ਸਪ੍ਤਮੀਕਲ੍ਪੇ ਉਭਯਸਪ੍ਤਮੀਮਹਾਤ੍ਮ੍ਯੇ ਸੂਰ੍ਯਾਵਤਾਰਵਰ੍ਣਨਂ ਨਾਮੈਕੋਨषष੍ਟ੍ਯੁਤ੍ਤਰਸ਼ਤਮੋऽਧ੍ਯਾਯਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸ਼੍ਰੀ ਭਵਿੱਖ ਪੁਰਾਣ ਦੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਭਾਗ ਵਿੱਚ, ਸੱਤਵੀਂ ਕਲਪ ਵਿੱਚ, ਦੋਹਾਂ ਸਪਤਮੀਆਂ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਤੇ ਸੂਰਜ ਦੇ ਅਵਤਾਰ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਇਕ ਸੌ ਉਣਾਹਠਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਸਮਾਪਤ ਹੋਇਆ।
ਸੂਰ੍ਯਾਵਤਾਰਵਰ੍ਣਨਮ੍ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਦਯੋऽਪਿ ਯਂ ਨਿਤ੍ਯਂ ਪੂਜਯਂਤਿ ਵਿਧਾਨਤਃ
ਬ੍ਰਹਮਾ ਆਦਿਕ ਵੀ, ਉਸ ਦੀ ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ ਸਦਾ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਹਨ—