ਨਿਦ੍ਰਾ ਹ੍ਯਾਕਾਸ਼ਯੋਨਿਸ਼੍ਚ ਜਲਾਸ਼੍ਰਯੇ ਪ੍ਰਵਰ੍ਤਤੇ
ਨੀਂਦ ਅਕਾਸ਼ ਤੋਂ ਜਨਮ ਲੈਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਪਾਣੀ ਨੂੰ ਆਧਾਰ ਬਣਾਕੇ ਚਲਦੀ ਹੈ।
ਗ੍ਰਾਮਾਸ਼੍ਚ ਵਿषਯਾਸ਼੍ਚੈਵ ਯਸ੍ਯ ਵੀਰ੍ਯਂ ਪ੍ਰਵਰ੍ਤਿਤਮ੍
ਪਿੰਡਾਂ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ੇ, ਉਸ ਦੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਹੀ ਚਲਦੇ ਹਨ।
ਸ ਕਥਂ ਦੇਵਦੇਵੇਸ਼ੋ ਗਰ੍ਭਮੇष੍ਯਤਿ ਚਾਂਸ਼ੁਮਾਨ੍
ਉਹ ਚਮਕਦਾਰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਮਾਲਕ ਕਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਗਰਭ ਵਿੱਚ ਆ ਸਕਦਾ ਹੈ?
ਏਵਂ ਮੇ ਸਂਸ਼ਯੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਨ੍ਨੇष ਮੇ ਵਿਸ੍ਮਯੋ ਮਹਾਨ੍ 1.157.
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਇਹ ਮੇਰਾ ਸੰਦੇਹ ਹੈ; ਇਹ ਮੇਰੀ ਵੱਡੀ ਹੈਰਾਨੀ ਹੈ।
ਆਸ਼੍ਚਰ੍ਯਂ ਪਰਮਂ ਪृਚ੍ਛੇ ਤ੍ਵਾਮਹਂ ਭਾਸ੍ਕਰਸ੍ਯ ਵੈ
ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਭਾਸਕਰ ਦੇ ਇਸ ਉੱਚੇ ਅਚੰਭੇ ਬਾਰੇ ਪੁੱਛਦਾ ਹਾਂ।
ਏਤਦਾਸ਼੍ਚਰ੍ਯਮਾਖ੍ਯਾਨਂ ਕਥਯਸ੍ਵ ਮਹਾਮੁਨੇ
ਹੇ ਮਹਾਨ ਮੁਨੀ, ਇਹ ਅਚੰਭੇ ਵਾਲੀ ਕਹਾਣੀ ਦੱਸੋ।
ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਭਵਿष੍ਯੇ ਮਹਾਪੁਰਾਣੇ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮੇ ਪਰ੍ਵਣਿ ਸਪ੍ਤਮੀਕਲ੍ਪੇ ਸੌਰਧਰ੍ਮੇ ਸੂਰ੍ਯਾਵਤਾਰਕਥਾਪ੍ਰਸ੍ਤਾਵਵਰ੍ਣਨਂ ਨਾਮ ਸਪ੍ਤਪਂਚਾਸ਼ਦੁਤ੍ਤਰਸ਼ਤਤਮੋऽਧ੍ਯਾਯਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸ਼੍ਰੀ ਭਵਿਸ਼ਯ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਦੇ ਬ੍ਰਾਹਮ ਪਰਵ ਵਿੱਚ, ਸਤਵੀਂ ਕਲਪ ਦੇ ਸੌਰ ਧਰਮ ਵਿੱਚ, ਸੂਰਜ ਦੇ ਅਵਤਾਰ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਦੇ ਵਰਣਨ ਵਾਲਾ ਇੱਕ ਸੌ ਸਤਵੀਂ-ਪੰਜਵੀਂ ਅਧਿਆਇ ਸਮਾਪਤ ਹੋਇਆ।
ਸੌਰਧਰ੍ਮੇषੁ ਸੂਰ੍ਯੋਤ੍ਪਤ੍ਤਿਵਰ੍ਣਨਮ੍ ਸੁਮਂਤੁਰੁਵਾਚ ਪ੍ਰਸ਼੍ਨਭਾਰੋ ਮਹਾਂਸ੍ਤਾਤ ਤ੍ਵਯੋਕ੍ਤੋ ਰਸ਼੍ਮਿਮਾਲਿਨਿ
ਸੌਰ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਸੂਰਜ ਦੇ ਜਨਮ ਦਾ ਵਰਣਨ ਹੈ।
ਭਾਨੋਃ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼੍ਰਵਣੇ ਯਸ੍ਯ ਤੇ ਮਤਿਰੁਤ੍ਥਿਤਾ
ਸੁਮੰਤੁ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਰੋਸ਼ਨੀ ਵਾਲੇ, ਤੂੰ ਵੱਡਾ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਪੁੱਛਿਆ ਹੈ।
ਸਹਸ੍ਰਾਸ੍ਯਂ ਸਹਸ੍ਰਾਕ੍ਸ਼ਂ ਸਹਸ੍ਰਕਿਰਣਂ ਚ ਯਮ੍
ਭਾਨੂ ਦੀ ਤਾਕਤ ਸੁਣ ਕੇ ਤੇਰਾ ਮਨ ਉੱਠਿਆ ਹੈ।
ਸਹਸ੍ਰਜਿਹ੍ਵਂ ਭਾਸ੍ਵਂਤਂ ਸਹਸ੍ਰਮੁਕੁਟਂ ਪ੍ਰਭੁਮ੍
ਜਿਸ ਦੇ ਹਜ਼ਾਰ ਚਿਹਰੇ, ਹਜ਼ਾਰ ਅੱਖਾਂ, ਹਜ਼ਾਰ ਕਿਰਣਾਂ ਹਨ,
ਸਵਨਂ ਭਵਨਂ ਚੈਵ ਹਵ੍ਯਂ ਹੋਤਾਰਮੇਵ ਚ
ਹਜ਼ਾਰ ਜੀਭਾਂ, ਚਮਕਦਾਰ, ਹਜ਼ਾਰ ਮਕੁਟਾਂ ਵਾਲਾ ਪ੍ਰਭੂ,
ਸ਼੍ਰੋਤ੍ਰਿਯਂ ਸ਼ੂਰ੍ਪਮੁਸਲਂ ਪ੍ਰੋਕ੍ਸ਼ਣਂ ਦਕ੍ਸ਼ਿਣਾਯਨਮ੍
ਸਵਨ, ਭਵਨ, ਹਵਨ, ਤੇ ਪੂਜਾ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਆਪ ਹੀ,
ਯੂਪਂ ਸਮਿਤ੍ਸ੍ਰੁਵਂ ਦਰ੍ਵੀਂ ਮੁਸਲੋਲੂਖਲਾਨਿ ਚ
ਗਿਆਨੀ, ਛਾਣਣ ਵਾਲਾ ਟੋਕਰਾ, ਮਸਲ, ਛਿੜਕਣ, ਦੱਖਣੀ ਦਿਸਾ,
ਰਹਸ੍ਯਾਨਿ ਪ੍ਰਮਾਣਾਨਿ ਸ੍ਥਾਵਰਾਣਿ ਚਰਾਣਿ ਚ
ਯਜਨ ਦਾ ਢੰਢਾ, ਅੱਗ ਵੱਲੀ ਲੱਕੜ, ਚਮਚਾ, ਮਸਲਣ ਵਾਲਾ ਸਾਂਡਾ ਤੇ ਢੋਕੇ—all ਇਹਨਾਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਦੀ ਗੱਲ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਮਂਤ੍ਰਯਜ੍ਞਵਹਂ ਵਹ੍ਨਿਭਾਗਂ ਭਾਰ੍ਗਵਮੇਵ ਚ
ਮੰਤਰਾਂ ਤੇ ਯਜਨ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਜੋ ਅੱਗ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ, ਤੇ ਭਾਰਗਵ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਵੀ, ਇਹ ਸਭ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਹਨ।
ਆਯੁਰ੍ਵੇਦਵਿਦੋ ਵਿਪ੍ਰਾ ਯਜਂਤੇ ਸ਼ਾਸ਼੍ਵਤਂ ਵਿਭੁਮ੍ 1.158.
ਜੋ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਆਯੁਰਵੇਦ ਜਾਣਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਸਦਾ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ, ਸਭ ਵਿਆਪਕ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਪ੍ਰਾਹੁਰ੍ਭਾਵਸਹਸ੍ਰਾਣਿ ਸਮਤੀਤਾਨ੍ਯਨੇਕਸ਼ਃ
ਉਹ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਜਨਮ ਬੀਤ ਚੁੱਕੇ ਹਨ, ਅਣਗਿਣਤ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ।
ਯਤ੍ਪृਚ੍ਛਸਿ ਮਹਾਰਾਜ ਪੁਣ੍ਯਾਂ ਦਿਵ੍ਯਾਂ ਕਥਾਂ ਸ਼ੁਭਾਮ੍
ਮਹਾਨ ਰਾਜਾ, ਜਿਸ ਪਵਿੱਤਰ, ਦਿਵਿਆ ਤੇ ਸ਼ੁਭ ਕਹਾਣੀ ਬਾਰੇ ਤੁਸੀਂ ਪੁੱਛਦੇ ਹੋ,
ਤਾਮਹਂ ਤ੍ਵਂ ਪ੍ਰਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਸ਼ृਣੁ ਸਰ੍ਵਮਸ਼ੇषਤਃ
ਉਹ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਦੱਸਾਂਗਾ; ਤੁਸੀਂ ਸਾਰਾ ਕੁ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣੋ।
ਬਹੁਸ਼ਃ ਸਰ੍ਵਭੂਤਾਤ੍ਮਾ ਸ੍ਵਯਂ ਸਮਭਿਜਾਯਤੇ
ਬਾਰ-ਬਾਰ, ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਆਤਮਾ ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਜਨਮ ਲੈਂਦੀ ਹੈ।
ਤੁष੍ਟੋ ਦਤ੍ਤ੍ਵਾ ਵਰਂ ਵੀਰ ਵਿਰਞ੍ਚਸ੍ਯ ਮਹਾਤ੍ਮਨਃ
ਜਦੋਂ ਮਹਾਤਮਾ ਵਿਰੰਚਾ ਖੁਸ਼ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਵੀਰ ਨੂੰ ਵਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।
ਸ ਸ ਯਾਤਿ ਵਿਨਾਸ਼ਂ ਵੈ ਤਤ੍ਕ੍ਸ਼ਣਾਦੇਵ ਭਾਰਤ
ਪਰ ਉਹ ਵਰ ਤੁਰੰਤ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਭਾਰਤ।
ਜਗਾਮ ਕਸ਼੍ਯਪਾਭ੍ਯਾਸ਼ੇ ਸ਼ੋਕਵ੍ਯਾਕੁਲਿਤੇਕ੍ਸ਼ਣਾ
ਉਹ ਕਸ਼ਯਪ ਦੇ ਕੋਲ ਗਈ, ਉਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਦੁੱਖ ਤੇ ਚਿੰਤਾ ਨਾਲ ਭਰੀ ਹੋਈਆਂ ਸਨ।
ਆਦ੍ਯਂ ਦੇਵਗੁਰੁਂ ਵਿਪ੍ਰਂ ਦਿਵ੍ਯਂ ਤ੍ਰਿषਵਣਾਂਬੁਭਿਃ
ਉਹ ਆਦਿ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਗੁਰੂ, ਪਵਿੱਤਰ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਜੋ ਤਿੰਨ ਵਾਰ ਪਵਿੱਤਰ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਚਮਕਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਗਈ।
ਨ੍ਯਸ੍ਤਦਣ੍ਡਸ਼੍ਰਿਯਾ ਯੁਕ੍ਤਂ ਬਦ੍ਧਕृष੍ਣਾਜਿਨਾਂਬਰਮ੍
ਉਹ ਸੰਨਿਆਸੀ ਦੀ ਲਾਟੀ ਦੀ ਚਮਕ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਸੀ, ਕਾਲਾ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਜਿਨਾ ਵਾਲਾ ਚੋਲਾ ਪਹਿਨਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ।
ਹੁਤਾਸ਼ਮਿਵ ਦੀਵ੍ਯਨ੍ਤਂ ਤਪਨ੍ਤਮਿਵ ਭਾਸ੍ਕਰਮ੍ 1.158.
ਉਹ ਯਜਨ ਦੀ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਚਮਕ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਤਪ ਰਿਹਾ ਸੀ।
ਸ਼ੋਕਗਦ੍ਗਦਯਾ ਵਾਚਾ ਇਦਂ ਵਚਨਮਬ੍ਰਵੀਤ੍
ਉਸ ਨੇ ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਭਰੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਿਚ ਇਹ ਗੱਲ ਕਹੀ:
ਜਾਤੋਜਾਤੋ ਹਿ ਮੇ ਪੁਤ੍ਰਃ ਸਦ੍ਯ ਏਵ ਵਿਨਸ਼੍ਯਤਿ
ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਜਦ ਵੀ ਪੁੱਤਰ ਜਨਮ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਤੁਰੰਤ ਮਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਚਕਾਰ ਗਮਨੇ ਬੁਦ੍ਧਿਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਲੋਕਂ ਪ੍ਰਤਿ ਪ੍ਰਭੋ
ਉਸ ਨੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਲੋਕ ਵੱਲ ਜਾਣ ਦਾ ਮਨ ਬਣਾਇਆ, ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ।