ਯਤ੍ਤਸ੍ਯ ऋਙ੍ਮਯਂ ਤੇਜੋ ਭਵਿਤਾ ਤੇਨ ਮੇਦਿਨੀ
ਸੱਤ ਤੇਜ਼ ਘੋੜਿਆਂ ਨਾਲ ਜੋੜੇ ਹੋਏ, ਇਕ ਸਥਿਰ ਕਿਰਣ ਵਾਲੇ ਰਥੀ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵਾਲਖਿਲਯ, ਅਪਸਰਾ, ਕਿਨਨਰ, ਸੱਪ, ਸਿੱਧ, ਗੰਧਰਵ, ਪਿਸ਼ਾਚ, ਮਨੁੱਖ, ਯਕਸ਼, ਰਾਖਸ਼, ਅਤੇ ਗੁਹ੍ਯਕਾਂ ਦੇ ਸਰਵੋਤਮ ਹਮੇਸ਼ਾ ਸਤਿਕਾਰਦੇ ਹਨ—ਉਹ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ।
ਸ਼ਾਤਿਤਾਸ੍ਤੇਜਸੋ ਭਾਗਾ ਯੇ ਚ ਸ੍ਯੁਰ੍ਦਸ਼ ਪਂਚ ਚ
ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੀਆਂ ਕਿਰਨਾਂ ਰਾਹੀਂ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਰਸ ਉਠਾ ਲੈਂਦੇ ਹੋ, ਹਿਮ, ਪਾਣੀ ਤੇ ਗਰਮੀ ਦੇ ਵਹਾਵਾਂ ਨਾਲ; ਤੁਸੀਂ ਸਦਾ ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਸੁੱਕਾ ਦਿੰਦੇ ਹੋ—ਅਸਲ ਵਿੱਚ, ਤੁਸੀਂ ਹੀ ਸਾਰੀ ਕਾਇਨਾਤ ਨੂੰ ਸੁੱਕਾ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਹੋ।
ਚਕ੍ਰਂ ਵਿष੍ਣੋਰ੍ਵਸੂਨਾਂ ਚ ਸ਼ਂਕਰਸ੍ਯ ਚ ਦਾਰੁਣਮ੍
ਵਿਸ਼ਨੂ ਦਾ ਚੱਕਰ, ਵਸੂਆਂ ਦੀ ਦੌਲਤ ਅਤੇ ਸ਼ੰਕਰ ਦਾ ਭਿਆਨਕ ਹਥਿਆਰ,
ਅਨ੍ਯੇषਾਂ ਚਾਸੁਰਾਰੀਣਾਂ ਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰਾਣ੍ਯੁਗ੍ਰਾਣਿ ਯਾਨਿ ਵੈ 1.123.
ਅਤੇ ਹੋਰ ਅਸੁਰਾਂ ਦੇ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਦੇ ਜ਼ਬਰਦਸਤ ਹਥਿਆਰ,
ਤਤਸ਼੍ਚ षੋਡਸ਼ਂ ਭਾਗਂ ਬਿਭਰ੍ਤਿ ਭਗਵਾਨ੍ਰਵਿਃ
ਫਿਰ ਭਾਗਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸੋਲਵਾਂ ਭਾਗ ਭਗਵਾਨ ਸੂਰਜ ਆਪਣੇ ਉੱਤੇ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਤਤਃ ਸੁਰੂਪਦृਗ੍ਭਾਨੁਰੁਤ੍ਤਰਾਨਗਮਤ੍ਕੁਰੂਨ੍
ਫਿਰ ਸੁੰਦਰ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲਾ ਭਾਨੂ ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਕੁਰੂਆਂ ਦੇ ਪਾਸ ਗਿਆ।
ਇਤ੍ਯੇਤਨ੍ਨਿਖਿਲਂ ਭਾਨੋਃ ਕਥਿਤਂ ਮੁਨਿਸਤ੍ਤਮਾਃ
ਹੇ ਵਧੀਆ ਮੁਨੀਆਂ, ਭਾਨੂ ਬਾਰੇ ਇਹ ਸਾਰਾ ਵਰਣਨ ਦੱਸ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਭਵਿष੍ਯੇ ਮਹਾਪੁਰਾਣੇ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮੇ ਪਰ੍ਵਣਿ ਸਪ੍ਤਮੀਕਲ੍ਪੇ ਬ੍ਰਹ੍ਮਰ੍षਿਸਂਵਾਦੇ ਪਰਿਲੇਖਵਰ੍ਣਨਂ ਨਾਮ ਤ੍ਰਯੋਵਿਂਸ਼ਤ੍ਯੁਤ੍ਤਰਸ਼ਤਤਮੋऽਧ੍ਯਾਯਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸ਼੍ਰੀ ਭਵਿੱਖ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਦੇ ਬ੍ਰਾਹਮ ਪਾਵਨ, ਸੱਤਵੀਂ ਕਲਪ, ਬ੍ਰਹਮਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਸੰਵਾਦ ਵਿੱਚ, ਪਰਿਲੇਖ ਵਰਣਨ ਨਾਂ ਵਾਲਾ ਇਕਸੌ ਤੇਈਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਮੁਕੰਮਲ ਹੋਇਆ।
ਬ੍ਰਹ੍ਮੋਵਾਚ ਵ੍ਯੋਮ੍ਨਃ ਪਰਂ ਤਿष੍ਠਤਿ ਯਸ੍ਤੁ ਮਗ੍ਨਃ ਸ ਮੁਚ੍ਯਤੇ ਰੁਦ੍ਰ ਇਹਾਪਿ ਦਿਂਡੀ
ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਜੋ ਆਦਮੀ ਆਕਾਸ਼ ਤੋਂ ਪਰੇ ਡੁੱਬਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਰੁਦਰ ਨੂੰ ਵੀ ਦਿੰਡੀ ਆਖਦੇ ਹਨ।
ਸ੍ਥਿਤ੍ਵਾ ਪੁਰਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਸ਼ਿਰਃ ਕਿਲਾਸੌ ਪ੍ਰਗृਹ੍ਯ ਤਤ੍ਤਸ੍ਯ ਸ਼ਿਰਃਕਪਾਲਮ੍
ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ ਉਹ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦਾ ਸਿਰ ਫੜ ਕੇ, ਉਸ ਸਿਰ ਦੀ ਖੋਪੜੀ ਆਪਣੇ ਕੋਲ ਰੱਖੀ।
ਨਗ੍ਨੋ ਯਦਾ ਦਾਰੁਵਨੇ ਮੁਨੀਨਾਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਚ ਤਂ ਭੈਕ੍ਸ਼੍ਯਚਰਂ ਸੁਰੇਸ਼ਮ੍ ਵਿਹਾਯ ਦਿਂਡਿਃ ਸ ਤੁ ਤਾਨ੍ਸੁਰਰ੍षੀਂਸ੍ਤਤੋ ਰਵੇਰ੍ਲੋਕਮਥਾਜਗਾਮ
ਜਦੋਂ ਉਹ ਦਾਰੂਵਨ ਵਿੱਚ ਨੰਗਾ ਸੀ, ਮੁਨੀਆਂ ਨੇ ਉਸਨੂੰ, ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਰਾਜਾ ਸੀ, ਭਿਖ ਮੰਗਦੇ ਵੇਖਿਆ। ਫਿਰ ਦਿੰਡੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਸੂਰਜ ਦੇ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਚਲਾ ਗਿਆ।
ਆਗਚ੍ਛਮਾਨਂ ਪ੍ਰਮਥਾਸ੍ਤਮੂਚੁਰ੍ਦੇਵੇਸ਼ ਨਿਤ੍ਯਂ ਭ੍ਰਮਸੇ ਕਿਮਰ੍ਥਮ੍
ਜਦੋਂ ਉਹ ਆ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਪ੍ਰਮਥਾ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ: 'ਹੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਰਾਜਾ, ਤੂੰ ਸਦਾ ਕਿਉਂ ਫਿਰਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈਂ?'
ਤੇ ਭੂਯ ਊਚੁਃ ਪ੍ਰਮਥਾਸ੍ਤਮੇਵਮਤ੍ਰੈਵ ਤਿष੍ਠਸ੍ਵ ਰਵੇਃ ਪੁਰਸ੍ਤਾਤ੍
ਉਹ ਪ੍ਰਮਥਾ ਮੁੜ ਆਖਣ ਲੱਗੇ: 'ਇੱਥੇ ਹੀ, ਸੂਰਜ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਰਹਿ ਜਾ।'
ਇਤ੍ਯੇਵਮੁਕ੍ਤਃ ਪ੍ਰਮਥੈਸ੍ਤੁ ਰੁਦ੍ਰਸ੍ਤਤ੍ਰੈਵ ਤਸ੍ਥੌ ਰਵਿਤੋषਣਾਯ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਮਥਿਆਂ ਵਲੋਂ ਆਖੇ ਜਾਣ 'ਤੇ, ਰੁਦਰ ਉੱਥੇ ਹੀ ਸੂਰਜ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰਨ ਲਈ ਟਿਕ ਗਿਆ।
ਉਕ੍ਤਃ ਸ ਤੁष੍ਟੇਨ ਤਤਃ ਸਵਿਤ੍ਰਾ ਪ੍ਰੀਤੋਸ੍ਮਿ ਦੇਵਾਗਮਨਾਤ੍ਤਵਾਹਮ੍
ਫਿਰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਏ ਸਾਵਿਤ੍ਰ ਨੇ ਆਖਿਆ: 'ਤੇਰੇ ਆਉਣ ਨਾਲ ਮੈਂ ਖੁਸ਼ ਹਾਂ, ਹੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਵਾਹਕ।'
ਅष੍ਟਾਦਸ਼ੈਤੇ ਪ੍ਰਮਥਾਸ੍ਤੁ ਭਾਨੋਸ਼੍ਚਤੁਰ੍ਦਸ਼ਾਨ੍ਯੇ ਤੁ ਰਵੇ ਰਥਸ੍ਥਾਃ
ਇਹ ਅਠਾਰਾਂ ਪ੍ਰਮਥਾ ਭਾਨੂ ਦੇ ਹਨ; ਚੌਦਾਂ ਹੋਰ ਸੂਰਜ ਦੇ ਰਥ ਵਿੱਚ ਟਿਕੇ ਹੋਏ ਹਨ।
ਯਕ੍ਸ਼ੌ ਚ ਸਿਦ੍ਧੌ ਚ ਨਿਸ਼ਾਚਰੌ ਚਾਦਿਤ੍ਯਾਤ੍ਮਜਾਵਪ੍ਸਰਸਾਂ ਪ੍ਰਧਾਨੌ 1.124.
ਯਕਸ਼ ਅਤੇ ਸਿੱਧ, ਰਾਤ ਨੂੰ ਫਿਰਣ ਵਾਲਾ, ਆਦਿਤਯ ਦੇ ਦੋ ਪੁੱਤਰ ਅਤੇ ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਮੁੱਖ,
ਇਤ੍ਯਾਦਿਦੇਵਪ੍ਰਵਰਾਸ੍ਤੁ ਸਰ੍ਵੇ ਧਾਤ੍ਵਰ੍ਥਸ਼ਬ੍ਦੈਸ਼੍ਚ ਭਵਂਤਿ ਸਿਦ੍ਧਾਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਵਧੀਆ, ਤੱਤਾਂ ਦੇ ਅਰਥ ਵਾਲੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਰਾਹੀਂ ਸਿੱਧ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਯਤਸ਼੍ਚ ਕੌਤੁਕਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਨ੍ਨਸ੍ਮਾਕਮਿਹ ਜਾਯਤੇ
ਇਸ ਕਰਕੇ, ਹੇ ਬ੍ਰਹਮਨ, ਸਾਡੇ ਅੰਦਰ ਇੱਥੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਰੁਚੀ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਬ੍ਰਹ੍ਮੋਵਾਚ ਭੂਯਸ੍ਤਵ ਪ੍ਰਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਦਂਡਨਾਯਕਪਿਂਗਲੌ
ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਹੁਣ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਦੰਡਨਾਇਕ ਅਤੇ ਪਿੰਗਲ ਬਾਰੇ ਹੋਰ ਵੀ ਦੱਸਾਂਗਾ।
ਮਯਾ ਸਹ ਸਮਾਗਮ੍ਯ ਪੁਰਾ ਦੇਵੈਰ੍ਵਿਚਾਰਿਤਮ੍
ਪੁਰਾਣੇ ਸਮਿਆਂ ਵਿੱਚ, ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਵਿਚਾਰ ਕੀਤਾ ਸੀ।
ਤੇ ਤੁ ਲਬ੍ਧਵਰਾ ਭੂਤ੍ਵਾ ਅਮਾਤ੍ਯਾਦ੍ਯਾ ਹ੍ਯਭੀਕ੍ਸ਼੍ਣਸ਼ਃ
ਉਹ ਲੋਕ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵਰ ਮਿਲੇ ਸਨ, ਮੰਤਰੀ ਆਦਿਕ ਵਾਰ ਵਾਰ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਰਹੇ।
ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਤੇषਾਂ ਵਿਘਾਤਾਰ੍ਥਂ ਪ੍ਰਵਰਾਸ਼੍ਚ ਭਵਾਮਹੇ
ਇਸ ਕਰਕੇ, ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਰੋਕ ਲਈ ਅਸੀਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਬਣ ਗਏ ਹਾਂ।
ਸਂਮਂਤ੍ਰ੍ਯੈਵਂ ਤਤਃ ਸ੍ਕਂਦੋ ਵਾਮਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵੇ ਰਵੇਃ ਸ੍ਥਿਤਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਲਾਹ ਕਰਕੇ, ਸਕੰਦ ਸੂਰਜ ਦੇ ਖੱਬੇ ਪਾਸੇ ਖੜਾ ਹੋਇਆ।
ਉਕ੍ਤਸ਼੍ਚ ਸ ਤਦਾਰ੍ਕੇਣ ਤ੍ਵਂ ਪ੍ਰਜਾਦਂਡਨਾਯਕਃ
ਉਸ ਵੇਲੇ, ਸੂਰਜ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਆਖਿਆ: 'ਤੂੰ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸਜ਼ਾ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਹੈਂ।'
ਲਿਖਤੇ ਯਃ ਪ੍ਰਜਾਨਾਂ ਚ ਸੁਕृਤਂ ਯਚ੍ਚ ਦੁष੍ਕृਤਮ੍
ਜੋ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਚੰਗੇ ਤੇ ਮੰਦੇ ਕੰਮ ਲਿਖਦਾ ਹੈ।
ਆਸ਼੍ਵਿਨੌ ਚਾਪਿ ਸੂਰ੍ਯਸ੍ਯ ਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵਯੋਰੁਭਯੋਃ ਸ੍ਥਿਤੌ 1.124.
ਅਤੇ ਦੋਵਾਂ ਅਸ਼ਵਿਨੀ ਵੀ ਸੂਰਜ ਦੇ ਦੋਹਾਂ ਪਾਸਿਆਂ ਤੇ ਖੜੇ ਸਨ।
ਦ੍ਵਾਰਪਾਲੌ ਸ੍ਮृਤੌ ਤਸ੍ਯ ਰਾਜ੍ਞਃ ਸ਼੍ਰੇष੍ਠੌ ਮਹਾਬਲੌ
ਉਹ ਦੋਵੇਂ, ਉਸ ਰਾਜੇ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਤੇ ਬਲਵਾਨ ਦਰਬਾਨ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਰਾਜृਦੀਪ੍ਤੌ ਸ੍ਮृਤੋ ਧਾਤੁਰ੍ਨਕਾਰਸ੍ਤਸ੍ਯ ਪ੍ਰਤ੍ਯਯਃ ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਸ ਕਾਰ੍ਤਿਕੇਯਸ੍ਤੁ ਨਾਮ੍ਨਾ ਰਾਜ੍ਞ ਇਤਿ ਸ੍ਮृਤਃ
‘ਰਾਜ’ ਧਾਤ ਨੂੰ ਚਮਕਦਾਰ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਸ ਦਾ ਨਿਸ਼ਾਨ 'ਨ' ਹੈ; ਇਸ ਕਰਕੇ, ਕਾਰਤਿਕੇਯ ਨੂੰ 'ਰਾਜਾ' ਨਾਮ ਨਾਲ ਯਾਦ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸ੍ਰੁ ਗਤੌ ਚ ਸ੍ਮृਤੋ ਧਾਤੁਰ੍ਯਸ੍ਯ ਸ ਪ੍ਰਤ੍ਯਯਃ ਸ੍ਮृਤਃ
‘ਸ੍ਰੁ’ ਧਾਤ, ਜਿਸਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਜਾਣਾ, ਉਸਨੂੰ ਵੀ ਯਾਦ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਸ ਦਾ ਨਿਸ਼ਾਨ ਵੀ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।