ਰਵਿਪੂਜਾਵਿਧਿਵਰ੍ਣਨਮ੍ ਬ੍ਰਹ੍ਮੋਵਾਚ ਕृष੍ਣ ਰਾਜਾ ਮਹਾਨਾਸੀਦ੍ਯਯਾਤਿਕੁਲਸਮ੍ਭਵਃ । ਸਤ੍ਰਾਜਿਦਿਤਿ ਵਿਖ੍ਯਾਤਸ਼੍ਚਕ੍ਰਵਰ੍ਤੀ ਮਹਾਬਲਃ । । ੧ ਪ੍ਰਭਾਵੈਸ੍ਤੇਜਸਾ ਕਾਨ੍ਤ੍ਯਾ ਕ੍ਸ਼ਾਨ੍ਤ੍ਯਾ ਬਲਸਮਨ੍ਵਿਤਃ । ਧੈਰ੍ਯਗਮ੍ਭੀਰ੍ਯਸਮ੍ਪਨ੍ਨੋ ਵਦਾਨ੍ਯੋ ਯਸ਼ਸਾਨ੍ਵਿਤਃ । । ੨ ਬੁਦ੍ਧ੍ਯਾ ਵਿਕ੍ਰਮਦਕ੍ਸ਼ਸ਼੍ਚ ਸਮ੍ਪਨ੍ਨੋ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਯਤਃ । ਕृਤੀ ਕਵਿਸ੍ਤਥਾ ਸ਼ੂਰਃ षਟ੍ਪਦਾਖ੍ਯੈਰ੍ਨ ਨਿਰ੍ਜਿਤਃ । । ੩ ਸਦਾ ਪਞ੍ਚਸੁ ਰਕ੍ਤਸ਼੍ਚ ਵਸੁਮਦ੍ਭਿਰ੍ਨ ਨਿਰ੍ਜਿਤਃ । ਰੁਦ੍ਰਤਾ ਵਸੁਭਿਰ੍ਜਾਤੈਃ ਸਤ੍ਤ੍ਵਸ਼੍ਰਦ੍ਧਾਸਮਨ੍ਵਿਤਃ । । ੪ ਅਮ੍ਬੁਜਸ੍ਯਾਣ੍ਡਜਸ੍ਯੇਵ ਆਤ੍ਰੇਯਸ੍ਯ ਤਥਾਚ੍ਯੁਤ । ਅਮ੍ਬੁਜਾਯਾਸ੍ਤਥਾ ਕृष੍ਣ ਵਾਰ੍ਯਪਾਤ੍ਰਂ ਸ ਵੈ ਵਿਭੋ । । ੫ ਗਾਙ੍ਗੇਯੇਨ ਬਲੇ ਤੁਲ੍ਯਃ ਪੌਲਸ੍ਤ੍ਯਾਰ੍ਚਾਸ਼੍ਰਮੋ ਯਥਾ । ਗਾਙ੍ਗੇਯਸ੍ਯ ਤਥਾ ਕृष੍ਣ ਧਿषਣਸ੍ਯ ਹਰੇਰ੍ਯਥਾ । । ੬ ਕਾਮ੍ਯਸ਼੍ਚ ਦ੍ਵਿਜਭਕ੍ਤਸ੍ਤੁ ਤਥਾ ਵਾਲ੍ਮੀਕਿਵਤ੍ਸਦਾ । ਵ੍ਯਾਸਸ੍ਯ ਦੇਵਸ਼ਾਰ੍ਦੂਲ ਜਾਮਦਗ੍ਨ੍ਯਸ੍ਯ ਵਾ ਵਿਭੋਃ । । ੭ ਏषਾਂ ਨੈਕੈਰ੍ਗੁਣੈਰ੍ਯੁਕ੍ਤਃ ਸ ਰਾਜਾ ਕ੍ਸ਼੍ਮਾਤਲੇ ਵਿਭੋ । ਸ਼ਸ਼ਾਸ ਸ ਮਹਾਬਾਹੁਃ ਸਪ੍ਤਦ੍ਵੀਪਾਂ ਵਸੁਨ੍ਧਰਾਮ੍ । । ੮ ਯਸ੍ਮਿਨ੍ਗਾਥਾਂ ਪ੍ਰਗਾਯਨ੍ਤਿ ਯੇ ਪੁਰਾਣਵਿਦੋ ਜਨਾਃ । ਸਤ੍ਰਾਜਿਤੇ ਮਹਾਬਾਹੌ ਕृष੍ਣ ਧਾਤ੍ਰੀਂ ਸਮਾਸ਼੍ਰਿਤੇ । । ੯ ਯਾਵਤ੍ਸੂਰ੍ਯ ਉਦੇਤਿ ਸ੍ਮ ਯਾਵਚ੍ਚ ਪ੍ਰਤਿਤਿष੍ਠਤਿ । ਸਤ੍ਰਾਜਿਤਂ ਤੁ ਤਤ੍ਸਰ੍ਵਂ ਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰਮਿਤ੍ਯਮਿਧੀਯਤੇ । । 1.116.੧੦ ਸ ਸਰ੍ਵਰਤ੍ਨਸਂਯੁਕ੍ਤਾਂ ਸਪ੍ਤਦ੍ਵੀਪਵਤੀਂ ਮਹੀਮ੍ । ਸ਼ਸ਼ਾਸ ਧਰ੍ਮੇਣ ਪੁਰਾ ਚਕ੍ਰਵਰ੍ਤੀ ਮਹਾਬਲਃ । । ੧੧ ਨਾਨ੍ਯਾਯਕृਨ੍ਨ ਚਾਸ਼ਕ੍ਤੋ ਵਦਾਨ੍ਯੋ ਬਲਵਤ੍ਤਰਃ । ਤਸ੍ਯਾਭੂਤ੍ਪੁਰੁषਾ ਰਾਜ੍ਞਃ ਸਮ੍ਯਗ੍ਧਰ੍ਮਾਨੁਸ਼ਾਸਿਨਃ । । ੧੨ ਚਤ੍ਵਾਰਃ ਸਚਿਵਾਸ੍ਤਸ੍ਯ ਰਾਜ੍ਞਃ ਸਤ੍ਰਾਜਿਤਸ੍ਯ ਤੁ । ਬਭੂਵੁਰਪ੍ਰਤਿਹਤਾਃ ਸਦਾ ਵਾਤਿ ਬਲਸ੍ਯ ਵੈ । । ੧੩ ਤਸ੍ਯ ਭਕ੍ਤਿਰਤੀਵਾਸੀਨ੍ਨਿਸਰ੍ਗਾਦੇਵ ਭੂਪਤੇਃ । ਦਿਵਾਕਰੇ ਜਗਦ੍ਭਾਨੌ ਰਕ੍ਤਚਨ੍ਦਨਮਾਲਿਨਿ । । ੧੪ ਤਸ੍ਯੋਰ੍ਧ੍ਵਮਹਿਮਾਨਂ ਚ ਵਿਲੋਕ੍ਯ ਪृਥਿਵੀਪਤੇਃ । ਨ ਕੇਵਲਂ ਜਨਸ੍ਯਾਪਿ ਹ੍ਯਭਵਤ੍ਤਸ੍ਯ ਵਿਸ੍ਮਯਃ । । ੧੫ ਸਞ੍ਚਿਨ੍ਤਯਾਮਾਸ ਨृਪਃ ਸਮृਦ੍ਧ੍ਯਾ ਵਿਸ੍ਮਿਤਸ੍ਤਥਾ । ਕਥਂ ਸ੍ਯਾਤ੍ ਸਮ੍ਪਦੇषਾ ਮੇ ਪੁਨਰਪ੍ਯਨ੍ਯਜਨ੍ਮਨਿ । । ੧੬ ਏਵਂ ਸ ਬਹੁਸ਼ੋ ਰਾਜਾ ਤਦਾ ਕृष੍ਣ ਮਹਾਯਸ਼ਾਃ । ਚਿਨ੍ਤਯਨ੍ਨਪਿ ਤਨ੍ਮੂਲਂ ਨਾਸਦਨ੍ਨਿਸ਼੍ਚਯਾਨ੍ਵਿਤਃ । । ੧੭ ਯਦਾ ਨ ਨਿਸ਼੍ਚਯਂ ਰਾਜਾ ਸ ਯਯੌ ਭਾਰ੍ਗਵੀਪ੍ਰਿਯਃ । ਤਦਾ ਪਪ੍ਰਚ੍ਛ ਧਰ੍ਮਜ੍ਞਾਨ੍ਸ ਵਿਪ੍ਰਾਨ੍ਸਮੁਪਾਗਤਾਨ੍ । । ੧੮ ਸਰ੍ਵਾਸ਼੍ਚ ਸਸੁਖਾਨ੍ਵੀਰ ਵਿਵਿਕ੍ਤਾਨ੍ਤਃ ਪੁਰਸ੍ਥਿਤਃ । ਪ੍ਰਣਿਪਤ੍ਯ ਮਹਾਬਾਹੁਰ੍ਗ੍ਰਹੀਤੁਂ ਸ਼ਾਸਨਕ੍ਰਿਯਾਃ । । ੧੯ ਵਿਸ਼੍ਵਾਸਾਨੁਗ੍ਰਹਾ ਬੁਦ੍ਧਿਰ੍ਭਵਤਾਂ ਮਯਿ ਸਤ੍ਤਮਾਃ । ਤਦਹਂ ਪ੍ਰष੍ਟੁਮਿਚ੍ਛਾਮਿ ਕਿਞ੍ਚਿਤ੍ਤਦ੍ਵਕ੍ਤੁਮਰ੍ਹਥ । । 1.116.੨੦ ਸਦ੍ਵਿਦ੍ਯਾਖਿਲਵਿਜ੍ਞਾਨਸਮ੍ਯਗ੍ਧੌਤਾਨ੍ਤਰਾਤ੍ਮਭਿਃ । ਭਵਦ੍ਭਿਰ੍ਯਦ੍ਯਨੁਗ੍ਰਾਹ੍ਯਃ ਸ੍ਯਾਮਹਂ ਵੇਦਵਿਤ੍ਤਮਾਃ । । ੨੧ ਤਦ੍ਯਥਾਵਨ੍ਮਯਾ ਪृष੍ਟਾ ਭਵਨ੍ਤੋ ਮਤ੍ਪ੍ਰਸਾਦਿਨਃ । ਵਕ੍ਤੁਮਰ੍ਹਥ ਵਿਦ੍ਵਾਂਸਃ ਸਰ੍ਵਸ੍ਯੈਵੋਪਕਾਰਿਣਃ । । ੨੨ ਬ੍ਰਹ੍ਮੋਵਾਚ ਯਸ੍ਤੇ ਮਨਸਿ ਸਨ੍ਦੇਹਸ੍ਤਂ ਪृਚ੍ਛਾਦ੍ਯ ਮਹੀਪਤੇ । ਵਦਿष੍ਯਾਮੋ ਯਥਾਨ੍ਯਾਯਂ ਯਤ੍ਤੇ੧ ਮਨਸਿ ਵਰ੍ਤ੍ਤਤੇ । । ੨੩ ਵਯਂ ਹਿ ਨृਪਸ਼ਾਰ੍ਦੂਲ ਭਵਤਾ ਪਾਰਿਤੋषਿਤਾਃ । ਸਮ੍ਯਕ੍ਪ੍ਰਜਾਂ ਪਾਲਯਿਤ੍ਰਾ ਦਦਤਾ ਭੋਜਨਂ ਸਦਾ । । ੨੪ ਸਨ੍ਤੁष੍ਟੋ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋऽਸ਼੍ਨੀਯਾਚ੍ਛਿਂਦ੍ਯਾਦ੍ਵਾ ਧਰ੍ਮਸਂਸ਼ਯਮ੍ । ਹਿਤਂ ਚੋਪਦਿਸ਼ੇਦ੍ਵਰ੍ਤ੍ਮ ਅਹਿਤਾਦ੍ਵਾ ਨਿਵਰ੍ਤਯੇਤ੍ । । ੨੫ ਵਿਵਕ੍ਸ਼ੁਮਥ ਭੂਪਾਲਂ ਭਾਰ੍ਯਾ ਤਸ੍ਯੈਵ ਧੀਮਤਃ । ਪ੍ਰਣਿਪਾਤੇਨ ਚਾਹੇਦਂ ਵਿਨਯਾਤ੍ਪ੍ਰਣਯਾਨ੍ਵਿਤਮ੍ । । ੨੬ ਨ ਸ੍ਤ੍ਰੀਣਾਮਵਨੀਪਾਲ ਵਕ੍ਤੁਮੀਦृਗਿਹੇष੍ਯਤੇ । ਤਥਾਪਿ ਭੂਪਤੇ ਵਕ੍ਸ਼੍ਯੇ ਸਮ੍ਪਦੀਦृਕ੍ਸੁਦੁਰ੍ਲਭਾ । । ੨੭ ਭੂਯੋऽਪਿ ਸਂਸ਼ਯਾਨ੍ਪ੍ਰष੍ਟੁਮਲਮੀਸ਼ੋ ਭਵਾਨृषੀਨ੍ । ਨਨ੍ਵਹਂ ਪੁਰषਵ੍ਯਾਘ੍ਰ ਸਦਾਨ੍ਤਃ ਪੁਰਚਾਰਿਣੀ । । ੨੮ ਤਤ੍ਪ੍ਰਸਾਦਂ ਯਦਿ ਭਵਾਨ੍ਕਰੋਤਿ ਮਮ ਪਾਰ੍ਥਿਵ । ਤਨ੍ਮਦੀਯਮृषੀਨ੍ਪ੍ਰष੍ਟੁਂ ਸਨ੍ਦੇਹਂ ਪਾਰ੍ਥਿਵਾਰ੍ਹਸਿ । । ੨੯ ਸਤ੍ਰਾਜਿਤ ਉਵਾਚ ਬ੍ਰੂਹਿ ਸੁਭ੍ਰੂਰ੍ਮਤਂ ਯਤ੍ਤੇ ਪ੍ਰष੍ਟਵ੍ਯਾ ਯਨ੍ਮਯਾ ਦ੍ਵਿਜਾਃ । ਭੂਯੋऽਹਮਾਤ੍ਮਸਨ੍ਦੇਹਂ ਪ੍ਰਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮ੍ਯੇਤਦ੍ਦ੍ਵਿਜੋਤ੍ਤਮਾਨ੍ । । 1.116.੩੦ ਵਿਮਲਵਤ੍ਯੁਵਾਚ ਸ਼੍ਰੂਯਨ੍ਤੇ ਪृਥਿਵੀਪਾਲ ਨृਪਾ ਯੇ ਤੁ ਚਿਰਨ੍ਤਨਾਃ । ਯੇषਾਂ ਚ ਸਮ੍ਪਦ੍ਭੂਪਾਲ ਯਥਾ ਤੇऽਦ੍ਯ ਕਿਲਾਭਵਤ੍ । । ੩੧ ਤਦੀਦृਕ੍ਸਮ੍ਪਦੋ ਧਾਮ ਤਵਾਸ਼ੇषਂ ਕ੍ਸ਼ਿਤੀਸ਼੍ਵਰ । ਯੇਨ ਕਰ੍ਮਵਿਪਾਕੇਨ ਤਦ੍ਵਦਨ੍ਤੁ ਮਹਰ੍षਯਃ । । ੩੨ ਅਹਂ ਚ ਭਵਤੋ ਭਾਰ੍ਯਾ ਸਰ੍ਵਸੀਮਨ੍ਤਿਨੀਵਰਾ । ਅਤੀਵ ਕਰ੍ਮਣਾ ਯੇਨ ਤਦ੍ਵਿਜ੍ਞਾਨੇ ਕੁਤੂਹਲਮ੍ । । ੩੩ ਤਥਾ ਸਮ੍ਪਤ੍ਸਮृਦ੍ਧਤ੍ਵਮਨ੍ਯੇष੍ਵਪਿ ਹਿ ਵਿਦ੍ਯਤੇ । ਨਿਰਸ੍ਤਾਤਿਸ਼ਯਤ੍ਵੇਨ ਨੂਨਂ ਨਾਲ੍ਪੇਨ ਕਰ੍ਮਣਾ । । ੩੪ ਤਦਨ੍ਯਜਨ੍ਮਚਰਿਤਂ ਨਰਨਾਥ ਨਿਜਂ ਭਵਾਨ੍ । ਮੁਨੀਨ੍ਪृਚ੍ਛ ਤ੍ਵਯਾ ਚਾਹਂ ਯਨ੍ਮਯਾ ਚ ਪੁਰਾ ਕृਤਮ੍ । । ੩੫ ਬ੍ਰਹ੍ਮੋਵਾਚ ਸ ਤਥੋਕ੍ਤਸ੍ਤਯਾ ਰਾਜਾ ਪਤ੍ਨ੍ਯਾ ਵਿਸ੍ਮਿਤਮਾਨਸਃ । ਮੁਨੀਨਾਂ ਪੁਰਤੋ ਮਾਯਾਂ ਪ੍ਰਸ਼ਂਸਨ੍ਵਾਕ੍ਯਮਬ੍ਰਵੀਤ੍ । । ੩੬ ਸਾਧੁ ਦੇਵਿ ਮਤਂ ਯਨ੍ਮੇ ਤ੍ਵਯਾ ਯਦਿਦਮੀਰਿਤਮ੍ । ਸਤ੍ਯਂ ਮੁਨਿਵਚਃ ਪੁਂਸਾਂ ਸ੍ਯਾਦ੍ਧ ਵੈ ਗृਹਿਣੀ ਤਥਾ । । ੩੭ ਸੋऽਹਮੇਤਨ੍ਮਹਾਭਾਗੇ ਪृਚ੍ਛਾਮ੍ਯੇਤਾਨ੍ਮਹਾਮੁਨੀਨ੍ । ਤੇषਾਮਵਿਦਿਤਂ ਕਿਞ੍ਚਿਤ੍ਤ੍ਰਿषੁ ਲੋਕੇषੁ ਨ ਵਿਦ੍ਯਤੇ । । ੩੮ ਏਵਮੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਪ੍ਰਿਯਾਂ ਰਾਜਾ ਪ੍ਰਣਿਪਤ੍ਯ ਚ ਤਾਨृषੀਨ੍ । ਯਥਾਵਦੇਤਦਖਿਲਂ ਪਪ੍ਰਚ੍ਛ ਧਰਣੀਧਰਃ । । ੩੯ ਰਾਜੋਵਾਚ ਭਗਵਨ੍ਤੋ ਮਮਾਸ਼ੇषਂ ਪ੍ਰਸਾਦਾਵृਤਚੇਤਸਃ । ਕਥਯਨ੍ਤੁ ਯਥਾਵृਤ੍ਤਂ ਯਨ੍ਮਯਾ ਸੁਕृਤਂ ਕृਤਮ੍ । ।1.116.੪ ੦ ਕੋऽਹਮਾਸਂ ਪੁਰਾ ਵਿਪ੍ਰਾਃ ਕਿਂਸ੍ਵਿਤ੍ਕਰ੍ਮ ਮਯਾ ਕृਤਮ੍ । ਕਿਂ ਵਾਨਯਾ ਤੁ ਚਾਰ੍ਵਂਗ੍ਯਾ ਮਮ ਪਤ੍ਨ੍ਯਾ ਕृਤਂ ਦ੍ਵਿਜਾਃ । ।੪ ੧ ਯੇਨਾਵਯੋਰਿਯਂ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮੀਰ੍ਮਰ੍ਤ੍ਯਲੋਕੇ ਸੁਦੁਰ੍ਲਭਾ । ਚਤ੍ਵਾਰਸ਼੍ਚਾਪ੍ਰਤਿਹਤਾ ਅਮਾਤ੍ਯਾ ਮਮ ਗਚ੍ਛਤਃ । ।੪ ੨ ਅਸ਼ੇषਾ ਭੂਭृਤੋ ਵਸ਼੍ਯਾ ਧਨਸ੍ਯਾਨ੍ਤੋ ਨ ਵਿਦ੍ਯਤੇ । ਬਲਂ ਚੈਵਾਪ੍ਰਤਿਹਤਂ ਸ਼ਰੀਰਾਰੋਗ੍ਯਮੇਵ ਚ । ।੪ ੩ ਪ੍ਰਤਿਭਾਤਿ ਚ ਮੇ ਕਾਨ੍ਤ੍ਯਾ ਭਾਰ੍ਯਾਯਾਮਖਿਲਂ ਜਗਤ੍ । ਮਮਾਪਿ ਵਪੁषਸ੍ਤੇਜੋ ਨ ਕਸ਼੍ਚਿਤ੍ਸਹਤੇ ਦ੍ਵਿਜਾਃ ।੪੪ ਸੋऽਹਮਿਚ੍ਛਾਮਿ ਤਜ੍ਜ੍ਞਾਤੁਂ ਤਥੈਵੇਯਮਨਿਨ੍ਦਿਤਾ । ਨਿਜਾਨੁष੍ਠਾਨਮਖਿਲਂ ਯਸ੍ਯਾਸ਼ੇषਮਿਦਂ ਫਲਮ੍ । ।੪੫ ਬ੍ਰਹ੍ਮੋਵਾਚ ਇਤਿ ਪृष੍ਟਾ ਨਰੇਨ੍ਦ੍ਰੇਣ ਸਮਸ੍ਤਾਸ੍ਤੇ ਤਪੋਧਨਾਃ । ਪਰਾਵਸੁਮਥੋਚੁਸ੍ਤੇ ਕਥ੍ਯਤਾਮਸ੍ਯ ਭੂਭृਤਃ । । ੪੬ ਚੋਦਿਤਃ ਸੋऽਪਿ ਧਰ੍ਮਜ੍ਞੈਰ੍ਮਹਾਸ਼ੂਰਾ ਮਹਾਮਤਿਃ । ਯੋਗਮਾਸ੍ਥਾਯ ਸੁਚਿਰਂ ਯਥਾਵਦ੍ਯਤਮਾਨਸਃ । । ੪੭ ਜ੍ਞਾਤਵਾਨ੍ਨृਪਤੇਸ੍ਤਸ੍ਯ ਪੂਰ੍ਵਦੇਹਵਿਚੇष੍ਟਿਤਮ੍ । ਸ ਤਮਾਹ ਮੁਨਿਰ੍ਭੂਪਂ ਵਿਜ੍ਞਾਨੇਚ੍ਛਂ ਮਹਾਮਤਿਮ੍ । । ੪੮ ਸਤ੍ਰਾਜਿਤਂ ਮਹਾਤ੍ਮਾਨਂ ਜਿਤਸ਼ਤ੍ਰੁਂ ਮਨਸ੍ਵਿਨਮ੍ । ਸਪਤ੍ਨੀਕਂ ਮਹਾਬੁਦ੍ਧਿਂ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਨ੍ਸਤ੍ਯਵਾਦਿਨਃ । । ੪੯ ਪਰਾਵਸੁਰੁਵਾਚ ਸ਼ृਣੁ ਭੂਪਾਲ ਸਕਲਂ ਯਸ੍ਯੇਦਂ ਕਰ੍ਮਣਃ ਫਲਮ੍ । ਤਵ ਰਾਜ੍ਯਾਦਿਕਂ ਸੁਭ੍ਰੂਰ੍ਯੇਯਂ ਚਾਸੀਨ੍ਮਹੀਪਤੇ । । 1.116.੫੦ ਤ੍ਵਮਾਸੀਃ ਸ਼ੂਦ੍ਰਜਾਤੀਯਃ ਪਰਹਿਂਸਾਪਰਾਯਣਃ । ਕੁष੍ਠਾਰ੍ਤੋ ਦਣ੍ਡਪਾਰੁष੍ਯੇ ਨਿਃਸ੍ਨੇਹਃ ਸਰ੍ਵਜਨ੍ਤੁषੁ । । ੫੧ ਦ੍ਵਯਂ ਚ ਭਵਤੋ ਭਾਰ੍ਯਾ ਪੂਰ੍ਵਮਪ੍ਯਾਯਤੇਕ੍ਸ਼ਣਾ । ਨਿਤ੍ਯਂ ਬਭੂਵ ਤ੍ਵਚ੍ਚਿਤ੍ਤਾ ਭਵਚ੍ਛੁਸ਼੍ਰੂषਣੇ ਰਤਾ । । ੫੨ ਪਤਿਵ੍ਰਤਾ ਮਹਾਭਾਗਾ ਭਰ੍ਤ੍ਸ੍ਯਮਾਨਾਪਿ ਨਿष੍ਠੁਰਮ੍ । ਤ੍ਵਦ੍ਵਾਕ੍ਯੇषੁ ਚ ਸਰ੍ਵੇषੁ ਵੀਰ ਕਰ੍ਮਸੁ ਚੋਦ੍ਯਤਾ । ੫੩ ਨੈਸ਼੍ਵਰ੍ਯਾਦਸਹਾਯਸ੍ਯ ਤ੍ਯਜ੍ਯਮਾਨਸ੍ਯ ਬਨ੍ਧੁਭਿਃ । ਕ੍ਸ਼ਯਂ ਜਗਾਮ ਯੋਰ੍ਥੋऽਭੂਤ੍ਸਞ੍ਚਿਤਃ ਪ੍ਰਪਿਤਾਮਹੈਃ । । ੫੪ ਤਸ੍ਮਿਨ੍ਕ੍ਸ਼ੀਣੇ ਕृषਿਪਰਸ੍ਤ੍ਵਮਾਸੀਃ ਪृਥਿਵੀਪਤੇ । ਸਾਪਿ ਕਰ੍ਮਵਿਪਾਕੇਨ ਕृषਿਰ੍ਵਿਫਲਤਾਂ ਗਤਾ । । ੫੫ ਤਤੋ ਨਿਃਸ੍ਵਂ ਪਰਿਕ੍ਸ਼ੀਣਂ ਪਰੇषਾਂ ਭृਤ੍ਯਤਾਂ ਗਤਮ੍ । ਤਤ੍ਯਾਜ ਸਾਧ੍ਵੀ ਨੇਯਂ ਤ੍ਵਾਂ ਤ੍ਯਜ੍ਯਮਾਨਾਪਿ ਪਾਰ੍ਥਿਵ । । ੫੬ ਅਨਯਾ ਤੁ ਸਮਂ ਸਾਧ੍ਵ੍ਯਾ ਭਾਨੋਰਾਵਸਥੇ ਤ੍ਵਯਾ । ਕृਤਂ ਸ਼ੁਸ਼੍ਰੂषਣਂ ਵृਤ੍ਤ੍ਯਾ ਭਕ੍ਤ੍ਯਾ ਸਮ੍ਮਾਰ੍ਜਨਾਦਿਕਮ੍ । । ੫੭ ਨਿਃਸ੍ਨੇਹਃ ਸਰ੍ਵਕਾਮੇਭ੍ਯਸ੍ਤਨ੍ਮਯਸ੍ਤ੍ਵਂ ਤਦਰ੍ਪਣਃ । ਅਹਨ੍ਯਹਨਿ ਵਿਸ੍ਰਮ੍ਭਾਤ੍ਤਸ੍ਮਿਨ੍ਨਾਵਸਥੇ ਰਵੇਃ । । ੫੮ ਕਾਨ੍ਯਕੁਬ੍ਜਪੁਰੇ ਵੀਰ ਮਹਾਸ਼ੁਸ਼੍ਰੂषਿਤਂ ਤ੍ਵਯਾ । ਦਿਵਾਕਰਾਲਯੇ ਨਿਤ੍ਯਂ ਕृਤਂ ਤਨ੍ਮਾਰ੍ਜਨਂ ਤ੍ਵਯਾ । । ੫੯ ਤਥੈਵਾਭ੍ਯੁਕ੍ਸ਼ਣਂ ਭੂਪ ਨਿਤ੍ਯਂ ਚੈਵਾਨੁਲੇਪਨਮ੍ । ਪਤ੍ਨ੍ਯਾਨਯਾ ਨृਪ ਤਥਾ ਯੁष੍ਮਚ੍ਚਿਤ੍ਤਾਨੁਵृਤ੍ਤਯਾ । । 1.116.੬੦ ਕਾਰਿਤਂ ਸ਼੍ਰਵਣਂ ਪੁਣ੍ਯਮਿਤਿਹਾਸਪੁਰਾਣਯੋਃ । ਦਤ੍ਤ੍ਵਾਙ੍ਗੁਲੀਯਕਂ ਰਾਜਨ੍ਪਿਤृਦਤ੍ਤਂ ਤੁ ਵਾਚਕੇ । । ੬੧ ਅਹਨ੍ਯਹਨਿ ਯਤ੍ਕਰ੍ਮ ਯੁਵਯੋਰ੍ਨृਪਕੁਰ੍ਵਤੋਃ । ਤਤ੍ਰੈਵ ਤਨ੍ਮਯਤ੍ਵੇਨ ਪਾਪਹਾਨਿਰਜਾਯਤ । । ੬੨ ਭਾਨੋਃ ਕਾਰ੍ਯਂ ਮਯਾ ਕਾਰ੍ਯਂ ਪਰਂ ਸ਼ੁਸ਼੍ਰੂषਣਂ ਤਥਾ । ਨਾਪ੍ਰਭਾਤਂ ਪ੍ਰਭਾਤਂ ਵਾ ਚਿਨ੍ਤੇਯਮਭਵਨ੍ਨਿਸ਼ਿ । । ੬੩ ਏਵਮਾਯਤਨਂ ਰਮ੍ਯਮਿਤ੍ਯੇਵਂ ਚ ਸੁਖਾਵਹਮ੍ । ਸੂਰ੍ਯਵਚ੍ਚੈਵਮੇਤਤ੍ਸ੍ਯਾਦਿਤ੍ਯਾਸੀਤ੍ਤੇ ਮਨਸ੍ਤਦਾ । । ੬੪ ਯੋਗਿਨਾਂ ਸੁਖਦਂ ਕਰ੍ਮ ਤਥੈਵ ਸੁਖਮਿਤ੍ਯਪਿ । ਭਵਚ੍ਚਿਤ੍ਤਮਭੂਤ੍ਤਤ੍ਰ ਯੋਗਕਰ੍ਮਣ੍ਯਹਰ੍ਨਿਸ਼ਮ੍ । । ੬੫ ਏਵਂ ਤਨ੍ਮਨਸਸ੍ਤਤ੍ਰ ਕृਤੋਦ੍ਯੋਗਸ੍ਯ ਪਾਰ੍ਥਿਵ । ਭੂਤਾਨੁਮਾਨਿਨਃ ਸਮ੍ਯਗ੍ਯਥੋਕ੍ਤਾਧਿਕਕਾਰਿਣਃ । । ੬੬ ਸ੍ਮਰਤੋ ਗੋਪਤਿਂ ਨਿਤ੍ਯਂ ਚਿਤ੍ਤੇਨਾਪਿ ਦृਢਾਤ੍ਮਨਃ । ਨਿਃਸ਼ੇषਮੁਪਸ਼ਾਂਤਂ ਤੇ ਪਾਪਂ ਸੂਰ੍ਯਨਿषੇਵਣਾਤ੍ । । ੬੭ ਤਤੋऽਧਿਕਂ ਪੁਰਸ੍ਤਸ੍ਮਾਦਗਾਰਸ੍ਯਾਨੁਲੇਪਨਮ੍ । ਸਂਮਾਰ੍ਜਨਂ ਚ ਬਹੁਸ਼ਃ ਸਪਤ੍ਨੀਕੇਨ ਯਤ੍ਕृਤਮ੍ । । ੬੮ ਕੇਵਲਂ ਧਰ੍ਮਮਾਸ਼੍ਰਿਤ੍ਯ ਤ੍ਯਕ੍ਤ੍ਵਾ ਵृਤ੍ਤਿਮਸ਼ੇषਤਃ । ਅਨਯਾ ਸ਼੍ਰਵਣਂ ਪੁਣ੍ਯਂ ਕਾਰਿਤਂ ਵਾਚਕਾਤ੍ਸਦਾ । ੬੯ ਨਾਨਾਧਾਤੁਵਿਕਾਰੈਸ੍ਤੁ ਗੋਮਯੇਨ ਮृਦਾ ਤਥਾ । ਉਪਲੇਪਨਂ ਕृਤਂ ਭਕ੍ਤ੍ਯਾ ਤ੍ਵਯਾ ਪੂਰ੍ਵਂ ਸੁਰਾਲਯੇ । । 1.116.੭੦ ਅਥਾਜਗਾਮ ਵੈ ਤਤ੍ਰ ਕੁਵਲਾਸ਼੍ਵੋ ਮਹੀਪਤਿਃ । ਮਹਾਸੈਨ੍ਯਪਰੀਵਾਰਃ ਪ੍ਰਭੂਤਗਜਵਾਹਨਃ । । ੭੧ ਸਰ੍ਵਸਮ੍ਪਦੁਪੇਤਂ ਤਂ ਸਰ੍ਵਾਭਰਣਭੂषਿਤਮ੍ । ਵृਤਂ ਭਾਰ੍ਯਾਸਹਸ੍ਰੇਣ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਸਂਕ੍ਰਨ੍ਦਨੋਦ੍ਬਲਮ੍ । । ਸ੍ਪृਹਾ ਕृਤਾ ਤ੍ਵਯਾ ਤਤ੍ਰ ਚਾਰੁਮੌਲਿਨਿ ਪਾਰ੍ਥਿਵੇ । । ੭੨ ਸਰ੍ਵਕਾਮਪ੍ਰਦਂ ਕਰ੍ਮ ਕ੍ਰਿਯਤੇ ਭਾਸ੍ਕਾਰਾਸ਼੍ਰਿਤਮ੍ । ਤੇਨੈਤਦਖਿਲਂ ਰਾਜ੍ਯਮਸ਼ੇषਂ ਚਾਪ੍ਤਵਾਨ੍ਮਹੀਮ੍ । । ੭੩ ਤੇਜਸ਼੍ਚੈਵਾਧਿਕਂ ਯਤ੍ਤੇ ਤਥੈਵ ਸ਼ृਣੁ ਪਾਰ੍ਥਿਵ । ਯੋਗਪ੍ਰਭਾਵਤੋ ਲਬ੍ਧਂ ਕਥਯਾਮ੍ਯਖਿਲਂ ਤਵ । । ੭੪ ਤਤ੍ਰੈਵਾਵਸਥੇ ਦੀਪਃ ਪ੍ਰਸ਼ਾਨ੍ਤਃ ਸ੍ਨੇਹਸਂਕ੍ਸ਼ਯਾਤ੍ । ਨਿਜਭੋਜਨਤੈਲੇਨ ਪੁਨਃ ਪ੍ਰਜ੍ਵਲਿਤਸ੍ਤ੍ਵਯਾ । । ੭੫ ਅਨ੍ਯਾ ਚੋਤ੍ਤਰੀਯੇਣ ਵੀਰ ਵਰ੍ਤ੍ਯੋਪਬृਂਹਿਤਃ । ਤਵ ਪਤ੍ਨ੍ਯਾ ਸ੍ਵਯਂ ਜ੍ਵਾਲ੍ਯ ਕਾਨ੍ਤਿਰਸ੍ਯਾਸ੍ਤਤੋऽਧਿਕਾ । । ੭੬ ਤਵਾਪ੍ਯਖਿਲਭੂਪਾਲਮਨਃ ਕ੍ਸ਼ੋਭਕਰਂ ਪੁਨਃ । ਤੇਜੋ ਨਰੇਨ੍ਦ੍ਰ ਏਤਸ੍ਮਾਤ੍ਕਿਮੁਤਾਰਾਧ੍ਯ ਭਾਸ੍ਕਰਮ੍ । । ੭੭ ਏਵਂ ਨਰੇਨ੍ਦ੍ਰਃ ਸ਼ੂਦ੍ਰਤ੍ਵਾਦ੍ਭਾਨੁਕਰ੍ਮਪਰਾਯਣਃ । ਤਨ੍ਮਯਤ੍ਵੇਨ ਸਮ੍ਪ੍ਰਾਪ੍ਤੋ ਮਹਿਮਾਨਮਨੁਤ੍ਤਮਮ੍ । । ੭੮ ਕਿਂ ਪੁਨਰ੍ਯੋ ਨਰੋ ਭਕ੍ਤ੍ਯਾ ਨਿਤ੍ਯਂ ਸ਼ੁਸ਼੍ਰੂषਣਾਵृਤਃ । ਕਰੋਤਿ ਸਤਤਂ ਪੂਜਾਂ ਨਿष੍ਕਾਮੋ ਨਾਨ੍ਯਮਾਨਸਃ । । ੭੯ ਸਰ੍ਵਾਮृਦ੍ਧਿਮਿਮਾਂ ਲਬ੍ਧ੍ਵਾ ਸਰ੍ਵਲੋਕਮਹੇਸ਼੍ਵਰਃ । ਪੂਜਯਿਤ੍ਵਾਰ੍ਕਮੀਸ਼ੇਸ਼ਂ ਤਮਾਰਾਧ੍ਯ ਨ ਸੀਦਤਿ । । 1.116.੮੦ ਪੁष੍ਪੈ ਧੂਪੈਸ੍ਤਥਾ ਵਾਨ੍ਯੈਰ੍ਦੀਪੈਰ੍ਵਸ੍ਤ੍ਰਾਨੁਲੇਪਨੈਃ । ਆਰਾਧਯਾਰ੍ਕਂ ਤਦ੍ਵੇਸ਼੍ਮ ਸਦਾ ਸਮ੍ਮਾਰ੍ਜਨਾਦਿਨਾ । । ੮੧ ਯਦ੍ਯਦਿष੍ਟਤਮਂ ਕਿਞ੍ਚਿਦ੍ਯਦ੍ਯਨ੍ਯਤ੍ਤੁ ਦੁਰ੍ਲਭਮ੍ । ਤਦ੍ਦਤ੍ਵਾ ਚ ਜਗਦ੍ਧਾਤ੍ਰੇ ਭਾਸ੍ਕਰਾਯ ਨ ਸੀਦਤਿ । । ੮੨ ਸੁਗਨ੍ਧਾਗੁਰੁਕਰ੍ਪੂਰਚਨ੍ਦਨਾਗੁਰੁਕੁਂਕੁਮੈਃ । ਵਾਸੋਭਿਰ੍ਵਿਵਿਧੈਰ੍ਧੂਪੈਃ ਪੁष੍ਪੈਃ ਸ੍ਰਕ੍ਚਾਮਰਧ੍ਵਜੈਃ । । ੮੩ ਅਨ੍ਯੋਪਹਾਰੈਰ੍ਵਿਵਿਧੈਃ ਕृਤਕ੍ਸ਼ੀਰਾਭਿषੇਚਨੈਃ । ਗੀਤਵਾਦਿਤ੍ਰਨृਤ੍ਯਾਦ੍ਯੈਸ੍ਤੋषਯਸ੍ਵਾਰ੍ਕਮਾਦਰਾਤ੍ । । ੮੪ ਪੁਣ੍ਯਰਾਤ੍ਰਿषੁ ਮਾਰ੍ਤਣ੍ਡਂ ਨृਤ੍ਯਗੀਤੈਰਥੋਜ੍ਜ੍ਵਲਮ੍ । ਭੂਪ ਜਾਗਰਣੈਰ੍ਭਕ੍ਤ੍ਯਾ ਹੋਮਃ ਕਾਰ੍ਯਃ ਸਦਾ ਸ਼ੁਚਿਃ । । ੮੫ ਇਤਿਹਾਸਪੁਰਾਣਾਨਾਂ ਸ਼੍ਰਵਣੇਨ .ਵਿਸ਼ੇषਤਃ । ਤਥਾ ਵੇਦਸ੍ਵਨੈਃ ਪੁਣ੍ਯੈਰ੍ऋਕ੍ਸਾਮਯਜੁਭਿਰ੍ਨृਪ । । ੮੬ ਏਵਂ ਸਨ੍ਤੋष੍ਯਤੇ ਭਕ੍ਤ੍ਯਾ ਭਗਵਾਨ੍ਭਵਭਙ੍ਗਕृਤ੍ । ਭੂਯੋ ਵੈਵਸ੍ਵਤੋ ਭੂਤ੍ਵਾ ਭਵਹृਦ੍ਭਾਸ੍ਕਰੋ ਨਰੈਃ ।। ੮੭ ਤੋषਿਤੋ ਭਗਵਾਨ੍ਭਾਨੁਰ੍ਦਦਾਤ੍ਯਭਿਮਤਂ ਫਲਮ੍ । ਦੈਵਕਰ੍ਮਸਮਰ੍ਥਾਨਾਂ ਪ੍ਰਾਣਿਨਾਂ ਸ੍ਮृਤਿਸਮ੍ਭਵੈਃ । । ੮੮ ਤੋषਿਤੋ ਭਗਵਾਨ੍ਕਾਮਾਨ੍ਪ੍ਰਯਚ੍ਛਤਿ ਦਿਵਾਕਰਃ । ਨੈष ਵृਤ੍ਤੈਰ੍ਨ ਰਤ੍ਨੌਘੈਃ ਪੁष੍ਪੈਰ੍ਧੂਪਾਨੁਲੇਪਨੈਃ । । ਸਦ੍ਭਾਵੇਨੈਵ ਮਾਰ੍ਤਣ੍ਡਸ੍ਤੋषਮਾਯਾਤਿ ਸਂਸ੍ਮृਤਃ । । ੮੯ ਤ੍ਵਯੈਕਾਗ੍ਰਮਨਸ੍ਕੇਨ ਗृਹਸਮ੍ਮਾਰ੍ਜਨਾਦਿਕਮ੍ । ਕृਤ੍ਵਾਲ੍ਪਮੀਦृਸ਼ਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਂ ਰਾਜ੍ਯਮਨ੍ਯੇਨ ਦੁਰ੍ਲਭਮ੍ । । 1.116.੯੦ ਅਨਯਾ ਸ਼੍ਰਵਣਂ ਪੁਣ੍ਯਂ ਕਾਰਯਿਤ੍ਵਾ ਗृਹੇ ਰਵੇਃ । ਈਦृਕ੍ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਾ ਸਮ੍ਪਦਿਯਂ ਪੂਜਾਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਤੁ ਵਾਚਕੇ । । ੯੧ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤੋਪਕਰਣੈਰ੍ਯਸ੍ਤਮੇਕਾਗ੍ਰਮਤਿਰਣ੍ਡਜਮ੍ । ਸਨ੍ਤੋषਯਤਿ ਨੇਨ੍ਦ੍ਰੋऽਪਿ ਭਵਤਾ ਵੈ ਸਮਃ ਕ੍ਵਚਿਤ੍ । । ੯੨ ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਤ੍ਵਮਨਯਾ ਦੇਵ੍ਯਾ ਸਹਾਤ੍ਯਨ੍ਤਵਿਨੀਤਯਾ । ਭਾਸ੍ਕਰਾਰਾਧਨੇ ਯਤ੍ਨਂ ਕੁਰੁ ਧਰ੍ਮਭृਤਾਂ ਵਰ । । ੯੩ ਬ੍ਰਹ੍ਮੋਵਾਚ ਏਤਨ੍ਮੁਨੇਰ੍ਵਚੋ ਵੀਰ ਨਿਸ਼ਮ੍ਯ ਸ ਨਰਾਧਿਪਃ । ਭਾਰ੍ਯਾਸਹਾਯਃ ਸ ਤਦਾ ਸਂਪ੍ਰਹृष੍ਟਤਨੂਰੁਹਃ । । ੯੪ ਕृਤਕਾਰ੍ਯਮਿਵਾਤ੍ਮਾਨਂ ਮਨ੍ਯਮਾਨਸ੍ਤਦਾਭਵਤ੍ । ਉਵਾਚ ਪ੍ਰਣਤੋ ਭੂਤ੍ਵਾ ਰਾਜਾ ਸਤ੍ਰਾਜਿਤੋऽਚ੍ਯੁਤ । । ੯੫ ਸਤ੍ਰਾਜਿਤ ਉਵਾਚ ਯਥਾਮਰਤ੍ਵਂ ਸਮ੍ਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਯਥਾ ਵਾਯੁਰ੍ਬਲਂ ਪਰਮ੍ । ਪਰਂ ਨਿਰ੍ਵਾਣਮਾਪ੍ਨੋਤਿ ਤਥਾਹਂ ਵਚਸਾ ਤਵ । । ੯੬ ਕृਤਕृਤ੍ਯਃ ਸੁਖਾਸੀਨੋ ਨਿਰ੍ਵृਤਿਂ ਪਰਮਾਂ ਗਤਃ । ਅਜ੍ਞਾਨਤਮਸਾਚ੍ਛਨ੍ਨੇ ਯਤ੍ਪ੍ਰਦੀਪਸ੍ਤ੍ਵਯਾ ਧृਤਃ । । ੯੭ ਅਹਮੇषਾ ਚ ਤਨ੍ਵਙ੍ਗੀ ਵਿਭੂਤਿਭ੍ਰਂਸ਼ਭੀਰੁਕਃ । ਦ੍ਰਵ੍ਯਮਾਪਾਦਿਤਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਨ੍ਨਿਹਾਦ੍ਯ ਵਚਸਾ ਤਵ । । ੯੮ ਸਮ੍ਪਦਃ ਕਥਿਤਂ ਬੀਜਮਾਵਯੋਰ੍ਭਵਤਾ ਮੁਨੇ । ਤ੍ਵਦ੍ਵਕ੍ਤ੍ਰਾਦੁਦ੍ਯਤਾ ਵਾਚੋ ਵਿਜ੍ਞਾਤਾ ਹਿ ਦ੍ਵਿਜੋਤ੍ਤਮ । । ੯੯ ਨ ਰਤ੍ਨੈਰ੍ਨ ਚ ਵਿਤ੍ਤੌਘੈਰ੍ਨ ਚ ਪੁष੍ਪਾਨੁਲੇਪਨੈਃ । ਆਰਾਧ੍ਯਸ਼੍ਚ ਜਗਨ੍ਨਾਥੋ ਭਾਵਸ਼ੂਨ੍ਯੈਰ੍ਦਿਵਾਕਰਃ । । 1.116.੧੦੦ ਬਾਹ੍ਯਾਰ੍ਥਨਿਰਪੇਕ੍ਸ਼ੈਸ਼੍ਚ ਮਨਸੈਵ ਮਨੋਗਤਿਃ । ਨਿਃਸ੍ਵੈਰਾਰਾਧ੍ਯਤੇ ਦੇਵੋ ਭਾਨੁਃ ਸਰ੍ਵੇਸ਼੍ਵਰੇਸ਼੍ਵਰਃ । । ੧੦੧ ਸਰ੍ਵਮੇਤਨ੍ਮਯਾ ਜ੍ਞਾਤਂ ਯਤ੍ਤ੍ਵਮਾਤ੍ਥ ਮਹਾਮੁਨੇ । ਯਚ੍ਚ ਪृਚ੍ਛਾਮਿ ਤਨ੍ਮੇ ਤ੍ਵਂ ਪ੍ਰਸਾਦਸੁਮੁਖੋ ਵਦ । । ੧੦੨ ਕਥਮਾਰਾਧਿਤੋ ਦੇਵੋ ਨਰੈਃ ਸ੍ਤ੍ਰੀਭਿਸ਼੍ਚ ਭਾਸ੍ਕਰਃ । ਤੋषਮਾਯਾਤਿ ਵਿਪ੍ਰੇਨ੍ਦ੍ਰ ਤਦ੍ਵਦਸ੍ਵ ਮਹਾਮੁਨੇ । । ੧੦੩ ਰਹਸ੍ਯਾਨਿ ਚ ਦੇਵਸ੍ਯ ਪ੍ਰੀਤਯੇ ਯਾ ਤਿਥਿਃ ਸਦਾ । ਚਾਨ੍ਯਸ਼ੇषਾਣਿ ਮੇ ਬ੍ਰੂਹਿ ਅਰ੍ਕਾਰਾਧਨਕਾਂਕ੍ਸ਼ਿਣਃ । । ੧੦੪ ਪਰਾਵਸੁਰੁਵਾਚ ਸ਼ृਣੁ ਭੂਪਾਲ ਯੈਰ੍ਭਾਨੁਰ੍ਗृਹੇष੍ਯਾਰਾਧ੍ਯਤੇ ਜਨੈਃ । ਨਾਰੀਭਿਸ਼੍ਚਾਤਿਘੋਰੇऽਸ੍ਮਿਨ੍ਪਤਿਤਾਭਿਰ੍ਭਵਾਰ੍ਣਵੇ । । ੧੦੫ ਸਮਭ੍ਯਰ੍ਚ੍ਯ ਜਗਨ੍ਨਾਥਂ ਦੇਵਮਕਂ ਸਮਾਧਿਨਾ । ਏਕਮਸ਼੍ਨਾਤਿ ਯੋ ਭਕ੍ਤਂ ਦ੍ਵਿਤੀਯਂ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਰ੍ਪਣਮ੍ । । ੧੦੬ ਕਰੋਤਿ ਭਾਸ੍ਕਰਪ੍ਰੀਤ੍ਯੈ ਕਾਰ੍ਤ੍ਤਿਕਂ ਮਾਸਮਾਤ੍ਮਨਾ । ਪੂਰ੍ਵੇ ਵਯਸਿ ਯਤ੍ਨੇਨ ਜਾਨਤਾऽਜਾਨਤਾਪਿ ਵਾ । । ੧੦੭ ਪਾਪਮਾਚਰਿਤਂ ਤਸ੍ਮਾਦ੍ਭਿਦ੍ਯਤੇ ਨਾਤ੍ਰ ਸਂਸ਼ਯਃ । ਅਨੇਨੈਵ ਵਿਧਾਨੇਨ ਮਾਸਿ ਮਾਰ੍ਗਸ਼ਿਰੇ ਪੁਨਃ । । ੧੦੮ ਸਮਭ੍ਯਰ੍ਚ੍ਯ ਮਰਕਤਂ ਵਿਪ੍ਰੇਭ੍ਯੋ ਯਃ ਪ੍ਰਯਚ੍ਛਤਿ । ਭਗਵਤ੍ਪ੍ਰੀਣਨਾਰ੍ਥਾਯ ਫਲਂ ਤਸ੍ਯ ਸ਼ृਣੁष੍ਵ ਮੇ । । ੧੦੯ ਮਧ੍ਯੇ ਵਯਸਿ ਯਤ੍ਪਾਪਂ ਯੋषਿਤਾ ਪੁਰੁषੇਣ ਵਾ । ਕृਤਮਸ੍ਮਾਚ੍ਚ ਤੇਨੇਕ੍ਤੋ ਵਿਮੋਕ੍ਸ਼ਃ ਪਰਮਾਤ੍ਮਨਾ । । 1.116.੧੧੦ ਤਥਾ ਚੈਵੇਕਭਕ੍ਤਂ ਤੁ ਯਸ੍ਤੁ ਵਿਪ੍ਰਾਯ ਯਚ੍ਛਤਿ । ਦਿਵਾਕਰਂ ਸਮਭ੍ਯਰ੍ਚ੍ਯ ਪੌषੇ ਮਾਸਿ ਮਹੀਪਤੇ । । ੧੧੧ ਤਤ੍ਤਚ੍ਚ ਪ੍ਰੀਣਯਤ੍ਯਰ੍ਕਂ ਵਾਰ੍ਧਿਕੇਨੈਵ ਯਤ੍ਕृਤਮ੍ । ਸ ਤਸ੍ਮਾਨ੍ਮੁਚ੍ਯਤੇ ਰਾਜਨ੍ਪੁਮਾਨ੍ਯੋषਿਦਥਾਪਿ ਵਾ । । ੧੧੨ ਤ੍ਰਿਮਾਸਿਕਂ ਵ੍ਰਤਮਿਦਂ ਯਃ ਕਰੋਤਿ ਨਰੇਸ਼੍ਵਰ । ਸ ਭਾਨੁਪ੍ਰੀਣਨਾਤ੍ਪਾਪੈਰ੍ਲਘੁਭਿਃ ਪਰਿਮੁਚ੍ਯਤੇ । । ੧੧੩ ਦ੍ਵਿਤੀਯੇ ਵਤ੍ਸਰੇ ਰਾਜਨ੍ਮੁਚ੍ਯਤੇ ਚੋਪਪਾਤਕੈਃ । ਤਦ੍ਵਤ੍ਤृਤੀਯੇऽਪਿ ਕृਤਂ ਮਹਾਪਾਤਕਨਾਸ਼ਨਮ੍ । । ੧੧੪ ਵ੍ਰਤਮੇਤਨ੍ਨਰੈਃ ਸ੍ਤ੍ਰੀਭਿਸ੍ਤ੍ਰਿਭਿਰ੍ਮਾਸੈਰਨੁष੍ਠਿਤਮ੍ । ਤ੍ਰਿਭਿਃ ਸਂਵਤ੍ਸਰੈਸ਼੍ਚੈਵ ਪ੍ਰਦਦਾਤਿ ਫਲਂ ਨृਣਾਮ੍ । । ੧੧੫ ਤ੍ਰਿਭਿਰ੍ਮਾਸੈਰਨੁष੍ਠਾਨਾਤ੍ਤ੍ਰਿਵਿਧਾਤ੍ਪਾਤਕਾਨ੍ਨृਪ । ਤ੍ਰੀਣਿ ਨਾਮਾਨਿ ਦੇਵਸ੍ਯ ਮੋਚਯਨ੍ਤਿ ਚ ਵਾਰ੍षਿਕੈਃ । । ੧੧੬ ਯਤਸ੍ਤਤੋ ਵ੍ਰਤਮਿਦਂ ਵਿਵਿਧਂ ਸਮੁਦਾਹृਤਮ੍ । ਸਰ੍ਵਪਾਪਪ੍ਰਸ਼ਮਨਂ ਭਾਸ੍ਕਰਾਰਾਧਨੇ ਪਰਮ੍ । । ੧੧੭ ਸਤ੍ਰਾਜਿਤ ਉਵਾਚ ਕਤਮਾਯ 'ਤੁ ਵਿਪ੍ਰਾਯ ਦਾਤਵ੍ਯਂ ਭਕ੍ਤਿਤੋ ਮੁਨੇ । ਦ੍ਵਿਤੀਯੇ ਦ੍ਵਿਜਸ਼ਾਰ੍ਦੂਲ ਕਥਯਸ੍ਵਾਖਿਲਂ ਮਮ । । ੧੧੮ ਪਰਾਵਸੁਰੁਵਾਚ ਦੇਯੇ ਪੁਰਾਣਵਿਦੁषੇ ਵਸ੍ਤ੍ਰੇ ਵਿਪ੍ਰੋਤ੍ਤਮਾਯ ਚ । ਸ਼੍ਰੂਯਤਾਂ ਚਾਪਿ ਵਚਨਂ ਯਦੁਕ੍ਤਂ ਭਾਸ੍ਕਰੇਣ ਚ । । ਅਰੁਣਾਯ ਮਹਾਬਾਹੋ ਪृਚ੍ਛਤੇ ਯਤ੍ਪੁਰਾ ਨृਪ । । ੧੧੯ ਉਦਯਾਚਲਮਾਰੂਢਂ ਭਾਸ੍ਕਰਂ ਤਿਮਿਰਾਪਹਮ੍ । ਪ੍ਰਣਮ੍ਯ ਸ਼ਿਰਸਾ ਨੂਨਮਿਦਂ ਵਚਨਮਬ੍ਰਵੀਤ੍ । । 1.116.੧੨੦ ਕਾਨਿ ਪ੍ਰਿਯਾਣਿ ਤੇ ਦੇਵ ਪੂਜਨੇ ਸਨ੍ਤਿ ਸਰ੍ਵਦਾ । ਪੁष੍ਪਾਦੀਨਾਂ ਸਮਸ੍ਤਾਨਾਮਾਰਾਧਨਵਿਧੌ ਸਦਾ । । ਉਪਰਾਗਾਦਿਵਸ੍ਤ੍ਰਾਦੌ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਨਾਂ ਤਥਾ ਰਵੇ । । ੧੨੧ ਭਾਸ੍ਕਰ ਉਵਾਚ ਪੁष੍ਪਾਣਾਂ ਕਰਵੀਰਾਣਿ ਤਥਾ ਰਕ੍ਤਂ ਚ ਚਨ੍ਦਨਮ੍ । ਗੁਗ੍ਗੁਲਞ੍ਚਾਪਿ ਧੂਪਾਨਾਂ ਨੈਵੇਦ੍ਯੇ ਮੋਦਕਾਃ ਪ੍ਰਿਯਾਃ । । ੧੨੨ ਪੂਜਾਕਰੋ ਭੋਜਕਸ੍ਤੁ ਘृਤਦੀਪਸ੍ਤਥਾ ਪ੍ਰਿਯਃ । ਦਾਨਂ ਪ੍ਰਿਯਂ ਖਗਸ਼੍ਰੇष੍ਠ ਵਾਚਕਾਯ ਪ੍ਰਦੀਯਤੇ । । ੧੨੩ ਮਾਮੁਦ੍ਦਿਸ਼੍ਯ ਚ ਯਦ੍ਦਾਨਂ ਦੀਯਤੇ ਮਾਨਵੈਰ੍ਭੁਵਿ । ਵਾਚਕਾਯ੧ ਤੁ ਦਾਤਵ੍ਯਂ ਤਨ੍ਮਮ ਪ੍ਰੀਤਯੇ ਖਗ । । ੧੨੪ ਇਤਿਹਾਸਪੁਰਾਣਾਮ੍ਯਾਮਭਿਜ੍ਞੋ ਯਸ੍ਤੁ ਵਾਚਕਃ । ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋ ਵੈ ਖਗਸ਼੍ਰੇष੍ਠ ਸਮ੍ਪੂਜ੍ਯਃ ਪ੍ਰੀਤਯੇ ਮਮ । । ੧੨੫ ਪੂਜਿਤੇऽਸ੍ਮਿਨ੍ਸਦਾ ਵਿਪ੍ਰੇ ਪੂਜਿਤੋਹਂ ਨ ਸਂਸ਼ਯਃ । ਭਵਾਮਿ ਖਗਸ਼ਾਰ੍ਦੂਲ ਯਤਸ੍ਤ੍ਵਿष੍ਟਃ ਸ ਮੇ ਸਦਾ । । ੧੨੬ ਵੇਦਵੀਣਾਮृਦਙ੍ਗੈਸ਼੍ਚ ਨਾਤਿਗਨ੍ਧਵਿਲੇਪਨੈਃ । ਤਥਾ ਮੇ ਜਾਯਤੇ ਪ੍ਰੀਤਿਰ੍ਯਥਾ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਖਗੋਤ੍ਤਮ । । ੧੨੭ ਇਤਿਹਾਸਪੁਰਾਣਾਨਿ ਵਾਚ੍ਯਮਾਨਾਨਿ ਵਾਚਕੈਃ । ਅਤਃ ਪ੍ਰਿਯੋ ਵਾਚਕੋ ਮੇ ਪੂਜਾਕਰ੍ਤਾ ਚ ਭੋਜਕਃ । । ੧੨੮ ਇਤਿ ਭਵਿष੍ਯੇ ਮਹਾਪੁਰਾਣੇ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮੇ ਪਰ੍ਵਣਿ ਸਪ੍ਤਮੀਕਲ੍ਪੇ ਸਤ੍ਰਾਜਿਤੋਪਾਖ੍ਯਾਨੇ ਰਵਿਪੂਜਾਵਿਧਿਵਰ੍ਣਨਂ ਨਾਮ षੋਡਸ਼ਾਧਿਕਸ਼ਤਤਮੋऽਧ੍ਯਾਯਃ
ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ, ਯਯਾਤੀ ਵੰਸ਼ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਰਾਜਾ ਹੋਇਆ, ਜਿਸ ਦਾ ਨਾਮ ਸਤ੍ਰਾਜਿਤ ਸੀ। ਉਹ ਚਕ੍ਰਵਰਤੀ ਅਤੇ ਵੱਡੀ ਤਾਕਤ ਵਾਲਾ ਸੀ। ਉਹ ਪ੍ਰਭਾ, ਤੇਜ, ਚਮਕ, ਧੀਰਜ, ਗੰਭੀਰਤਾ, ਦਯਾ ਅਤੇ ਯਸ਼ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਸੀ। ਉਹ ਬੁੱਧੀ, ਵਿਰਤਾ, ਕਾਵਿ, ਅਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੀ ਇਜ਼ਤ ਕਰਦਾ ਸੀ। ਉਹ ਸਦਾ ਪੰਜ ਵਸਤੂਆਂ ਵਿੱਚ ਰੁਚੀ ਰੱਖਦਾ ਸੀ, ਅਤੇ ਵਸੁ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਹ ਸਤਵ ਅਤੇ ਸ਼ਰਧਾ ਵਾਲਾ ਸੀ। ਉਹ ਅੰਬੁਜ ਅਤੇ ਆਟਰੇਯਾ ਦੇ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਗਾਂਗੇਯਾ ਦੀ ਤਾਕਤ, ਪੌਲਸਤਿਆ ਦੀ ਪੂਜਾ, ਗਾਂਗੇਯਾ ਦੀ ਬੁੱਧੀ, ਧੀਸ਼ਣ ਅਤੇ ਹਰੀ ਦੇ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਹ ਸਦਾ ਦਵਿਜ ਭਗਤ ਅਤੇ ਵਾਲਮੀਕੀ, ਵਿਅਾਸ, ਜਾਮਦਗਨਿਆ ਦੇ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਹ ਰਾਜਾ ਕਈ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਸੱਤ ਦਵੀਪਾਂ ਵਾਲੀ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਰਾਜ ਕਰਦਾ ਸੀ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਪੁਰਾਣਾ ਸੁਣਿਆ, ਉਹ ਸਤ੍ਰਾਜਿਤ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਜਿੰਨਾ ਸਮੇਂ ਸੂਰਜ ਉਗਦਾ ਹੈ, ਉਤਨਾ ਸਮਾਂ ਸਤ੍ਰਾਜਿਤ ਦਾ ਖੇਤਰ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਸਾਰੇ ਰਤਨਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਸੱਤ ਦਵੀਪਾਂ ਵਾਲੀ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਧਰਮ ਨਾਲ ਰਾਜ ਕਰਦਾ ਸੀ। ਉਹ ਕੋਈ ਮਾੜਾ ਕੰਮ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ ਸੀ, ਅਤੇ ਵਧੀਆ ਦਯਾ ਵਾਲਾ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਚਾਰ ਮੰਤਰੀ ਸਦਾ ਅਟੱਲ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ। ਉਸ ਦੀ ਭਗਤੀ ਸੂਰਜ ਵਿੱਚ ਨਿਸਰਗ ਤੋਂ ਹੀ ਸੀ, ਅਤੇ ਉਹ ਰਕਤ ਚੰਦਨ ਦੀ ਮਾਲਾ ਪਹਿਨਦਾ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਵਧੇਰੇ ਮਹਿਮਾ ਨੂੰ ਦੇਖ ਕੇ, ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਹੈਰਾਨੀ ਹੋਈ। ਰਾਜਾ ਨੇ ਸੋਚਿਆ, "ਇਹ ਵੱਡੀ ਦੌਲਤ ਮੁੜ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਜਨਮ ਵਿੱਚ ਕਿਵੇਂ ਮਿਲੇਗੀ?" ਉਹ ਕਈ ਵਾਰੀ ਇਹ ਸੋਚਦਾ ਰਿਹਾ, ਪਰ ਨਿਸਚਿਤ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਿਆ। ਜਦੋਂ ਨਿਸਚਾ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ, ਉਹ ਵਿਪਰਾਂ ਨੂੰ ਪੁੱਛਣ ਗਿਆ। ਉਹ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਅਤੇ ਦਯਾ ਨਾਲ, ਵਿਪਰਾਂ ਨੂੰ ਪੁੱਛਦਾ ਹੈ, "ਤੁਸੀਂ ਮੇਰੇ ਲਈ ਕੁਝ ਦੱਸੋ।" ਜੇ ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੀ ਦਯਾ ਲਾਇਕ ਹਾਂ, ਤਾਂ ਤੁਸੀਂ ਦੱਸੋ। ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਆਖਿਆ: "ਜੋ ਤੇਰੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਸੰਦੇਹ ਹੈ, ਉਹ ਪੁੱਛ। ਅਸੀਂ ਤੇਰੇ ਲਈ ਸਹੀ ਉੱਤਰ ਦਿੰਦੇ ਹਾਂ।" ਅਸੀਂ ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਖੁਸ਼ ਹਾਂ, ਤੂੰ ਸਹੀ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਸੰਭਾਲ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਖਾਂਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਧਰਮ ਦਾ ਸੰਦੇਹ ਦੂਰ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਰਾਜਾ ਦੀ ਭਾਰਿਆ ਨੇ ਵੀ ਨਮਰਤਾ ਨਾਲ ਪੁੱਛਿਆ, "ਮੈਂ ਸਦਾ ਅੰਦਰ ਰਹਿੰਦੀ ਹਾਂ, ਪਰ ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਮੇਰਾ ਪ੍ਰਸਾਦ ਕਰੋ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਪੁੱਛ ਸਕਦੀ ਹਾਂ।" ਸਤ੍ਰਾਜਿਤ ਨੇ ਆਖਿਆ: "ਤੂੰ ਦੱਸ, ਮੈਂ ਦੁਬਾਰਾ ਆਪਣੇ ਸੰਦੇਹ ਨੂੰ ਵਿਪਰਾਂ ਨੂੰ ਪੁੱਛਾਂਗਾ।" ਵਿਮਲਵਤੀ ਨੇ ਆਖਿਆ: "ਪੁਰਾਣੇ ਰਾਜਿਆਂ ਦੀ ਦੌਲਤ ਕਿਵੇਂ ਮਿਲੀ, ਉਹ ਮਹਰਸ਼ੀਆਂ ਤੋਂ ਪੁੱਛ।" ਮੈਂ ਤੇਰੀ ਭਾਰਿਆ ਹਾਂ, ਤੇਰੇ ਕਰਮ ਨਾਲ ਦੌਲਤ ਮਿਲੀ, ਇਸ ਦਾ ਗਿਆਨ ਜਾਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹਾਂ। ਹੋਰ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਦੌਲਤ ਮਿਲਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਘੱਟ ਕਰਮ ਨਾਲ ਨਹੀਂ। ਤੂੰ ਆਪਣਾ ਪਿਛਲਾ ਜਨਮ, ਅਤੇ ਮੈਂ ਵੀ, ਮਹਰਸ਼ੀਆਂ ਤੋਂ ਪੁੱਛ। ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਰਾਜਾ ਨੇ ਆਪਣੀ ਭਾਰਿਆ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਮਹਰਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਪੁੱਛਿਆ। "ਦੇਵੀ, ਤੇਰੀ ਗੱਲ ਸਹੀ ਹੈ। ਮੈਂ ਇਹ ਮਹਰਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਪੁੱਛਦਾ ਹਾਂ।" ਰਾਜਾ ਨੇ ਮਹਰਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ, ਸਭ ਕੁਝ ਪੁੱਛਿਆ। "ਭਗਵਾਨੋ, ਮੇਰਾ ਸਾਰਾ ਸੁਕ੍ਰਿਤ ਦੱਸੋ। ਮੈਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕੀ ਸੀ, ਕੀ ਕਰਮ ਕੀਤੇ, ਮੇਰੀ ਭਾਰਿਆ ਨੇ ਕੀ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਇਹ ਦੌਲਤ ਮਿਲੀ? ਚਾਰ ਮੰਤਰੀ, ਸਾਰੇ ਰਾਜ, ਦੌਲਤ, ਤਾਕਤ, ਸਰੀਰ ਦੀ ਸਿਹਤ, ਮੇਰੀ ਭਾਰਿਆ ਦੀ ਚਮਕ, ਮੇਰੇ ਸਰੀਰ ਦਾ ਤੇਜ, ਇਹ ਸਭ ਕਿਵੇਂ ਮਿਲਿਆ?" ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਰਾਜਾ ਦੇ ਪੁੱਛਣ 'ਤੇ, ਮਹਰਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਪਰਾਵਸੁ ਨੂੰ ਆਖਿਆ: "ਇਸ ਰਾਜਾ ਦੀ ਦੌਲਤ ਦਾ ਕਾਰਨ ਦੱਸੋ।" ਪਰਾਵਸੁ ਨੇ ਯੋਗ ਕਰਕੇ, ਪਿਛਲੇ ਜਨਮ ਦੀ ਕਥਾ ਜਾਣੀ। ਪਰਾਵਸੁ ਨੇ ਆਖਿਆ: "ਸੁਣ, ਰਾਜਾ, ਤੇਰੀ ਦੌਲਤ, ਤੇਰੀ ਭਾਰਿਆ, ਇਹ ਸਭ ਪਿਛਲੇ ਕਰਮ ਦਾ ਫਲ ਹੈ। ਤੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਸ਼ੂਦਰ ਸੀ, ਪਰਹਿੰਸਾ ਵਿੱਚ ਲੱਗਾ, ਕੁਸ਼ਟ ਰੋਗੀ, ਸਾਰੇ ਜੰਤੂਆਂ ਤੋਂ ਨਿਰਲੇਪ। ਤੇਰੀ ਭਾਰਿਆ ਪਤੀਵਰਤਾ ਸੀ, ਤੇਰੇ ਵਾਕਾਂ ਤੇ, ਕਰਮਾਂ ਤੇ, ਸਦਾ ਲੱਗੀ ਰਹੀ। ਤੂੰ ਇਕੱਲਾ, ਦੌਲਤ ਖਤਮ ਹੋਈ, ਖੇਤੀ ਕਰਨ ਲੱਗਾ, ਪਰ ਖੇਤੀ ਵੀ ਵਿਫਲ ਹੋਈ। ਤੂੰ ਗਰੀਬ ਹੋ ਕੇ, ਹੋਰਾਂ ਦੀ ਨੌਕਰੀ ਕਰਨ ਲੱਗਾ, ਪਰ ਤੇਰੀ ਭਾਰਿਆ ਨੇ ਤੈਨੂੰ ਛੱਡਿਆ ਨਹੀਂ। ਉਸ ਨੇ ਸੂਰਜ ਦੇ ਮੰਦਰ ਵਿੱਚ, ਤੇਰੇ ਨਾਲ, ਭਗਤੀ, ਸਫਾਈ, ਲੇਪ, ਅਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਮ ਕੀਤੇ। ਤੂੰ ਨਿਰਲੇਪ ਹੋ ਕੇ, ਹਰ ਰੋਜ਼ ਸੂਰਜ ਦੇ ਮੰਦਰ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਕਾਂਯਕੁਬਜ ਪੁਰ ਵਿੱਚ, ਤੂੰ ਸੂਰਜ ਦੇ ਮੰਦਰ ਦੀ ਸਫਾਈ ਕੀਤੀ। ਨ੍ਹਾਉਣਾ, ਲੇਪ, ਤੇਰੇ ਅਤੇ ਤੇਰੀ ਭਾਰਿਆ ਦੀ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਹੋਇਆ। ਪਵਿੱਤਰ ਇਤਿਹਾਸ-ਪੁਰਾਣਾ ਸੁਣਨਾ, ਵਾਚਕ ਨੂੰ ਅੰਗੂਠੀ ਦਾਨ ਕਰਨਾ, ਇਹ ਸਭ ਕਰਮ ਪਾਪ ਨਾਸ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਸੂਰਜ ਦਾ ਕੰਮ, ਭਗਤੀ, ਸਫਾਈ, ਇਹ ਤੇਰੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਸਦਾ ਸੀ। ਯੋਗੀਆਂ ਲਈ ਸੁਖਦਾਇਕ ਕਰਮ, ਤੇਰਾ ਮਨ ਸਦਾ ਯੋਗ-ਕਰਮ ਵਿੱਚ ਲੱਗਾ ਸੀ। ਤੂੰ ਸੂਰਜ ਦੀ ਭਗਤੀ ਨਾਲ, ਪਾਪ ਨਾਸ ਕਰ ਲਿਆ। ਘਰ ਦੀ ਲੇਪ, ਸਫਾਈ, ਤੇਰੀ ਭਾਰਿਆ ਨਾਲ, ਵਧੇਰੇ ਕਰਮ ਹੋਏ। ਕੇਵਲ ਧਰਮ ਨੂੰ ਆਧਾਰ ਬਣਾਕੇ, ਤੇਰੀ ਭਾਰਿਆ ਨੇ ਪਵਿੱਤਰ ਇਤਿਹਾਸ ਸੁਣਾਇਆ। ਗੋਮੈ, ਮਿੱਟੀ ਨਾਲ ਭਗਤੀ ਕਰਕੇ, ਮੰਦਰ ਵਿੱਚ ਲੇਪ ਕੀਤਾ। ਫਿਰ, ਉਥੇ ਕੁਵਲਾਸ਼ਵ ਰਾਜਾ ਆਇਆ, ਵੱਡੀ ਫੌਜ, ਹਾਥੀਆਂ, ਘੋੜਿਆਂ ਨਾਲ। ਉਹ ਸਭ ਦੌਲਤ, ਗਹਣਿਆਂ, ਹਜ਼ਾਰ ਭਾਰਿਆਵਾਂ ਨਾਲ ਆਇਆ। ਤੂੰ ਉਸ ਦੀ ਚਮਕ ਦੇਖ ਕੇ, ਉਸ ਦੀ ਦੌਲਤ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕੀਤੀ। ਸੂਰਜ ਦੇ ਆਧਾਰ ਤੇ ਕਰਮ ਕਰਕੇ, ਤੂੰ ਰਾਜ, ਧਰਤੀ, ਸਭ ਕੁਝ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ। ਤੇਜ ਵੀ ਯੋਗ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨਾਲ ਮਿਲਿਆ। ਮੰਦਰ ਵਿੱਚ, ਤੇਲ ਖਤਮ ਹੋਣ ਤੇ, ਆਪਣਾ ਭੋਜਨ ਦਾ ਤੇਲ ਲਾ ਕੇ, ਦੀਵਾ ਜਗਾਇਆ। ਤੇਰੀ ਭਾਰਿਆ ਨੇ ਵੱਤੀ ਨਾਲ, ਆਪਣੀ ਚਮਕ ਵਧਾਈ। ਤੇਰਾ ਮਨ, ਰਾਜਾ, ਤੇਜ ਦੇਖ ਕੇ, ਸੂਰਜ ਦੀ ਭਗਤੀ ਲਈ ਉਤਸ਼ਾਹਤ ਹੋਇਆ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸ਼ੂਦਰ ਹੋ ਕੇ, ਸੂਰਜ ਦੇ ਕਰਮ ਕਰਕੇ, ਵੱਡੀ ਮਹਿਮਾ ਮਿਲੀ। ਜੇ ਕੋਈ ਮਨੁੱਖ ਭਗਤੀ ਨਾਲ, ਨਿਰਲੇਪ ਹੋ ਕੇ, ਸਦਾ ਪੂਜਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਭ ਦੌਲਤ, ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਵਡਿਆਈ, ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਫੁੱਲ, ਧੂਪ, ਦੀਵੇ, ਵਸਤ੍ਰ, ਲੇਪ, ਸਫਾਈ ਨਾਲ, ਸੂਰਜ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰੋ। ਜੋ ਵੀ ਪਸੰਦ ਹੈ, ਉਹ ਸੂਰਜ ਨੂੰ ਦਾਨ ਕਰਕੇ, ਕਦੇ ਗਰੀਬ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗਾ। ਚੰਗੇ ਸੁਗੰਧ, ਅਗਰ, ਕਪੂਰ, ਚੰਦਨ, ਕੁੰਕੁਮ, ਵਸਤ੍ਰ, ਧੂਪ, ਫੁੱਲ, ਮਾਲਾ, ਚਾਮਰ, ਝੰਡਾ, ਹੋਰ ਵਸਤੂਆਂ, ਦੁੱਧ ਨਾਲ ਨ੍ਹਾਉਣਾ, ਗੀਤ, ਵਾਦਨ, ਨ੍ਰਿਤ, ਇਹ ਸਭ ਨਾਲ ਸੂਰਜ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰੋ। ਪਵਿੱਤਰ ਰਾਤਾਂ ਵਿੱਚ, ਨ੍ਰਿਤ-ਗੀਤ, ਜਾਗਰਣ, ਭਗਤੀ, ਹੋਮ, ਇਤਿਹਾਸ-ਪੁਰਾਣਾ ਸੁਣੋ, ਅਤੇ ਰਿਕ, ਸਾਮ, ਯਜੁਰ ਵੇਦ ਦੀ ਧੁਨ ਕਰੋ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਭਗਤੀ ਨਾਲ, ਸੂਰਜ ਭਵ-ਬੰਧਨ ਤੋੜਦਾ ਹੈ। ਭਗਤੀ ਨਾਲ, ਸੂਰਜ ਇੱਛਾ ਫਲ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਸੂਰਜ, ਭਾਵ ਨਾਲ, ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਨਾ ਕਿ ਵਸਤੂਆਂ, ਰਤਨਾਂ, ਫੁੱਲ, ਧੂਪ, ਲੇਪ ਨਾਲ। ਤੂੰ ਇਕਾਗਰਤਾ ਨਾਲ, ਘਰ ਦੀ ਸਫਾਈ, ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ, ਵੱਡਾ ਰਾਜ ਮਿਲਿਆ, ਜੋ ਹੋਰਾਂ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ। ਤੇਰੀ ਭਾਰਿਆ ਨੇ ਪਵਿੱਤਰ ਇਤਿਹਾਸ ਸੁਣਾਇਆ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਇਹ ਦੌਲਤ ਮਿਲੀ। ਪੂਜਾ ਲਈ ਉਪਕਰਨ, ਇਕਾਗਰਤਾ ਨਾਲ, ਸੂਰਜ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰਕੇ, ਇੰਦਰ ਵੀ ਤੇਰੇ ਸਮਾਨ ਨਹੀਂ। ਇਸ ਲਈ, ਤੂੰ ਆਪਣੀ ਨਮਰ ਭਾਰਿਆ ਨਾਲ, ਸੂਰਜ ਦੀ ਪੂਜਾ ਵਿੱਚ ਯਤਨ ਕਰ। ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਮਹਰਸ਼ੀ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਾਜਾ ਆਪਣੀ ਭਾਰਿਆ ਨਾਲ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਗਿਆ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਕ੍ਰਿਤਕਰਤ ਮੰਨਣ ਲੱਗਾ। ਰਾਜਾ ਨੇ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ ਆਖਿਆ: "ਤੇਰੇ ਵਚਨ ਨਾਲ, ਮੈਂ ਅਮਰਤਾ, ਵਾਯੂ ਦੀ ਤਾਕਤ, ਨਿਰਵਾਣ, ਸਭ ਕੁਝ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ। ਮੈਂ ਸੁਖੀ ਹੋ ਕੇ, ਨਿਰਵਾਣ ਪਾ ਲਿਆ। ਤੇਰੇ ਵਚਨ ਨਾਲ, ਮੈਂ ਤੇਜ, ਦੌਲਤ, ਸਭ ਕੁਝ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ। ਤੇਰੇ ਵਚਨ, ਮਹਰਸ਼ੀ, ਸਾਡੀ ਦੌਲਤ ਦਾ ਬੀਜ ਹਨ। ਨਾ ਰਤਨਾਂ, ਨਾ ਦੌਲਤ, ਨਾ ਫੁੱਲ, ਲੇਪ ਨਾਲ, ਸੂਰਜ ਦੀ ਪੂਜਾ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਕੇਵਲ ਭਾਵ ਨਾਲ। ਮਨ ਦੀ ਗਤੀ ਨਾਲ, ਨਿਰਲੇਪ ਹੋ ਕੇ, ਸੂਰਜ ਦੀ ਪੂਜਾ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਮੈਂ ਸਭ ਕੁਝ ਜਾਣ ਲਿਆ, ਜੋ ਤੂੰ ਦੱਸਿਆ। ਹੁਣ ਦੱਸ, ਸੂਰਜ ਨੂੰ ਮਨੁੱਖ ਅਤੇ ਔਰਤਾਂ ਕਿਵੇਂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ? ਸੂਰਜ ਦੀ ਪ੍ਰੀਤਿ ਲਈ ਕਿਹੜੀ ਤਿਥੀ, ਹੋਰ ਰਾਜ, ਦੱਸ। ਪਰਾਵਸੁ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਸੁਣ, ਰਾਜਾ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਰੀਤਾਂ ਨਾਲ, ਘਰ ਵਿੱਚ, ਮਨੁੱਖ ਅਤੇ ਔਰਤਾਂ, ਸੂਰਜ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਜਗਤ ਦੇਵਤਾ ਨੂੰ ਸਮਾਧੀ ਨਾਲ ਪੂਜ ਕੇ, ਇੱਕ ਭਾਗ ਭਗਤ ਨੂੰ, ਦੂਜਾ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਕਾਰਤਿਕ ਮਹੀਨੇ, ਜੁਆਨੀ ਵਿੱਚ, ਪਾਪ ਨਾਸ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਮਾਰਗਸ਼ੀਰ ਮਹੀਨੇ, ਮਰਕਤ ਪੂਜ ਕੇ, ਵਿਪਰ ਨੂੰ ਦਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਪਾਪ ਨਾਸ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਪੌਸ਼ ਮਹੀਨੇ, ਦੂਜੇ ਵਿਪਰ ਨੂੰ ਦਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਪਾਪ ਨਾਸ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਤਿੰਨ ਮਹੀਨੇ ਦਾ ਵਰਤ, ਸੂਰਜ ਦੀ ਪ੍ਰੀਤਿ ਨਾਲ, ਪਾਪ ਨਾਸ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਦੂਜੇ ਸਾਲ, ਉਪਪਾਤਕ ਪਾਪ ਨਾਸ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਤੀਜੇ ਸਾਲ, ਵੱਡੇ ਪਾਪ ਨਾਸ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਤਿੰਨ ਮਹੀਨੇ, ਤਿੰਨ ਸਾਲ, ਤਿੰਨ ਨਾਮਾਂ ਨਾਲ, ਸੂਰਜ ਦੀ ਪੂਜਾ, ਪਾਪ ਨਾਸ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਵਰਤ, ਸੂਰਜ ਦੀ ਪੂਜਾ ਲਈ, ਸਭ ਪਾਪ ਨਾਸ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਸਤ੍ਰਾਜਿਤ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ: "ਕਿਹੜੇ ਵਿਪਰ ਨੂੰ ਦਾਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ?" ਪਰਾਵਸੁ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਪੁਰਾਣਾ ਜਾਣਨ ਵਾਲੇ, ਉੱਚ ਵਿਪਰ ਨੂੰ ਵਸਤ੍ਰ ਦਾਨ ਕਰੋ। ਸੁਣੋ, ਜੋ ਸੂਰਜ ਨੇ ਅਰੁਣ ਨੂੰ ਆਖਿਆ। ਉਦੇ ਆਚਲ ਪਹਿਨ ਕੇ, ਸੂਰਜ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ, ਇਹ ਪੁੱਛਿਆ: "ਦੇਵਤਾ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਪੂਜਾ ਵਿੱਚ ਕਿਹੜੇ ਫੁੱਲ, ਵਸਤ੍ਰ, ਵਿਪਰ ਪਸੰਦ ਹਨ?" ਸੂਰਜ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਕਰਵੀਰ ਫੁੱਲ, ਲਾਲ ਚੰਦਨ, ਗੁਗਲ ਧੂਪ, ਮੋਦਕ ਨੈਵੇਦ, ਪੂਜਾ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਭੋਜਨ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਘੀ ਦਾ ਦੀਵਾ, ਦਾਨ, ਵਾਚਕ ਨੂੰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਜੋ ਮੈਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਦਾਨ, ਵਾਚਕ ਨੂੰ ਦਿਓ; ਉਹ ਮੇਰੀ ਪ੍ਰੀਤਿ ਲਈ ਹੈ। ਇਤਿਹਾਸ-ਪੁਰਾਣਾ ਜਾਣਨ ਵਾਲਾ ਵਾਚਕ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਪੂਜਾ ਲਈ ਪਸੰਦ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਵਿਪਰ ਪੂਜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਮੈਂ ਵੀ ਪੂਜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹਾਂ। ਵੈਦ, ਵੀਣਾ, ਮ੍ਰਿਦੰਗ, ਸੁਗੰਧ, ਲੇਪ ਨਾਲ, ਮੇਰੀ ਪ੍ਰੀਤਿ ਵਧਦੀ ਹੈ। ਇਤਿਹਾਸ-ਪੁਰਾਣਾ ਵਾਚਕ, ਪੂਜਾ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਭੋਜਨ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਮੇਰਾ ਪਸੰਦ ਹੈ।
ਪਰਿਲੇਖਵਰ੍ਣਨਮ੍ ਸ਼ਤਾਨੀਕ ਉਵਾਚ ਭੂਯੋऽਪਿ ਕਥਯਸ੍ਵੇਮਾਂ ਕਥਾਂ ਸੂਰ੍ਯਸਮਾਸ਼੍ਰਿਤਾਮ੍ । ਨ ਤृਪ੍ਤਿਮਧਿਗਚ੍ਛਾਮਿ ਸ਼ृਣ੍ਵਨ੍ਨੇਤਾਂ ਕਥਾਂ ਮੁਨੇ । । ੧ ਸੁਮਨ੍ਤੁਰੁਵਾਚਂ ਭਾਸ੍ਕਰਸ੍ਯ ਕਥਾਂ ਪੁਣ੍ਯਾਂ ਸਰ੍ਵਪਾਪਪ੍ਰਣਾਸ਼ਿਨੀਮ੍ । ਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਕਥਿਤਾਂ ਪੂਰ੍ਵਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣਾ ਲੋਕਕਰ੍ਤृਣਾ
ਸ਼ਤਾਨੀਕ ਨੇ ਕਿਹਾ: 1. ਫਿਰ ਵੀ, ਮੈਨੂੰ ਸੂਰਜ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਇਹ ਕਹਾਣੀ ਮੁੜ ਦੱਸੋ; ਮੈਂ ਇਹ ਕਹਾਣੀ ਸੁਣਦਿਆਂ ਕਦੇ ਤ੍ਰਿਪਤ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਹੇ ਮੁਨੀ। ਸੁਮੰਤੁ ਨੇ ਕਿਹਾ: 2. ਮੈਂ ਭਾਸਕਰ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰ ਕਹਾਣੀ, ਜੋ ਸਭ ਪਾਪਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਦੱਸਾਂਗਾ, ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਲੋਕ-ਰਚਨਹਾਰ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਕਹੀ ਸੀ।
1.123.੪੦ ਮਹਾਦੇਵੇਨ ਸਹਿਤਾ ਇਨ੍ਦ੍ਰੇਣ ਚ ਮਹਾਤ੍ਮਨਾ । ਤਮੇਵ ਸ਼ਰਣਂ ਦੇਵਂ ਗਚ੍ਛਾਮਃ ਸਹਿਤਾ ਵਯਮ੍ । । ੪੧ ਤਤਸ੍ਤੇ ਸਹਿਤਾਃ ਸਰ੍ਵੇ ਬ੍ਰਹ੍ਮਵਿष੍ਣ੍ਵਾਦਯਃ ਸੁਰਾਃ । ਗਤ੍ਵਾ ਤੇ ਸ਼ਰਣਂ ਸਰ੍ਵੇ ਭਾਸ੍ਕਰਂ ਲੋਕਭਾਸ੍ਕਰਮ੍ । । ੪੨ ਸ੍ਤੋਤੁਂ ਪ੍ਰਚਕ੍ਰਮੁਃ ਸਰ੍ਵੇ ਭਕ੍ਤਿਨਮ੍ਰਾ ਸਮਨ੍ਤਤਃ । ਕੇਸ਼ਾਦਿਦੇਵਤਾਃ ਸਰ੍ਵਾ ਭਕ੍ਤਿਭਾਵਸਮਨ੍ਵਿਤਾਃ । । ੪੩ ਬ੍ਰਹ੍ਮਵਿष੍ਣ੍ਵੀਸ਼ਾ ਊਚੁਃ ਨਮੋਨਮਃ ਸੁਰਵਰ ਤਿਗ੍ਮਤੇਜਸੇ ਨਮੋਨਮਃ ਸੁਰਵਰ ਸਂਸ੍ਤੁਤਾਯ ਵੈ । ਜਡਾਨ੍ਧਮੂਕਾਨ੍ਬਧਿਰਾਨ੍ਸਕੁष੍ਠਾਨ੍ਸਸ਼੍ਵਿਤ੍ਰਿਣੋਂऽਧਾਨ੍ਵਿਵਿਧਵ੍ਰਣਾਵृਤਾਨ੍ । । ਕਰੋषਿ ਤਾਨੇਵ ਪੁਨਰ੍ਨਵਾਨ੍ਤ੍ਸਦਾ ਅਤੋ ਮਹਾਕਾਰੁਣਿਕਾਯ ਤੇ ਨਮਃ । । ੪੪ ਯਦੌਦਰਂ ਜ੍ਯੋਤਿਰਤਿਤ੍ਵਰਨ੍ਮਹਦ੍ਯਦਲ੍ਪਤੇਜੋ ਯਦਪੀਹ ਚਕ੍ਸ਼ੁषਾਮ੍ । ਯਦਤ੍ਰ ਯਜ੍ਞੇष੍ਵਪਨੀਤਮਾਹਿਤਂ ਤਵੈਵ ਤਦੂਪਮਨੇਕਤਃ ਸ੍ਥਿਤਮ੍ । । ੪੫ ਸੁਰਦ੍ਵਿषਃ ਸਾਗਰਤੋਯਵਾਸਿਨਃ ਪ੍ਰਚਣ੍ਡਪਾਸ਼ਾਸਿਪਰਸ਼੍ਵਧਾਯੁਧਾਃ । ਸਮੁਚ੍ਛ੍ਰਿਤਾਸ੍ਤੇ ਭੁਵਿ ਪਾਪਚੇਤਸਃ ਪ੍ਰਯਾਂਤਿ ਨਾਸ਼ਂ ਤਵ ਦੇਵ ਦਰ੍ਸ਼ਨਾਤ੍ । । ੪੬ ਯਤੋ ਭਵਾਂਸ੍ਤੀਰ੍ਥਫਲਂ ਸਮਸ੍ਤਂ ਯਜ੍ਞੇषੁ ਨਿਤ੍ਯਂ ਭਗਵਾਨਵਸ੍ਥਿਤਃ । ਨਮੋ ਭਵਨ੍ਨਤ੍ਰ ਵਿਚਾਰਣਾਸ੍ਤਿ ਸਦਾ ਸਮਃ ਸ਼ਾਂਤਿਕਰੋ ਨਰਾਣਾਮ੍ । । ਯਚ੍ਚਾਪਿ ਲੋਕੇ ਤਪ ਉਚ੍ਯਤੇ ਬੁਧੈਸ੍ਤਤ੍ਤੇ ਮਹਾਤੇਜ ਉਸ਼ਂਤਿ ਪਣ੍ਡਿਤਾਃ । ।੪੭ ਸ੍ਤੁਤਃ ਸ ਭਗਵਾਨੇਵਂ ਪ੍ਰਜਾਪਤਿਮੁਖੈਃ ਸੁਰੈਃ । ਅਵਧਾਨਂ ਤਤਸ਼੍ਚਕ੍ਰੇ ਸ਼੍ਰਵਣਾਭ੍ਯਾਂ ਮਹੀਪਤੇ । ।੪੮ ਸ੍ਤੁਵਨ੍ਤਿ ਤੇ ਤਤੋ ਭੂਯਃ ਸ਼ਿਵਵਿष੍ਣੁਪੁਰੋਗਮਾਃ । ਕृਤ੍ਵਾ ਮਾਂ ਪੁਰਤਃ ਸਰ੍ਵੇ ਭਕ੍ਤਿਨਮ੍ਰਾਃ ਸਮਨ੍ਤਤਃ । ।੪੯ ੧ਨਮੋਨਮਸ੍ਤ੍ਰਿਭੁਵਨਭੂਤਿਦਾਯਿਨੇ ਕ੍ਰਤੁਕ੍ਰਿਯਾਸਤ੍ਫਲਸਮ੍ਪ੍ਰਦਾਯਿਨੇ । ਨਮੋਨਮਃ ਪ੍ਰਤਿਦਿਨਕਰ੍ਮਸਾਕ੍ਸ਼ਿਣੇ ਸਹਸ੍ਰਸਂਦੀਧਿਤਯੇ ਨਮੋਨਮਃ । । 1.123.੫੦ ਪ੍ਰਸਕ੍ਤਸਪ੍ਤਾਸ਼੍ਵਯੁਜੇ ਕ੍ਸ਼ਯਾਯ ਧ੍ਰੁਵੈਕਰਸ਼੍ਮਿਗ੍ਰਥਿਨੇ ਨਮੋਨਮਃ । ਸਵਾਲਖਿਲ੍ਯਾਪ੍ਸਰਕਿਨ੍ਨਰੋਰਗੈਃ ਸਂਸਿਦ੍ਧਗਨ੍ਧਰ੍ਵਪਿਸ਼ਾਚਮਾਨੁषੈਃ । । ਸਯਕ੍ਸ਼ਰਕ੍ਸ਼ੋਗਣਗੁਹ੍ਯਕੋਤ੍ਤਮੈਃ ਸ੍ਤੁਤਃ ਸਦਾ ਦੇਵ ਨਮੋਨਮਸ੍ਤੇ । । ੫੧ ਯਤੋ ਰਸਾਨ੍ਸਂਕ੍ਸ਼ਿਪਸੇ ਸ਼ਰੀਰਿਣਾਂ ਗਭਸ੍ਤਿਭਿਰ੍ਹਿਮਜਲਘਰ੍ਮਨਿਸ੍ਰਵੈਃ । ਜਗਚ੍ਚ ਸਂਸ਼ੋषਯਸੇ ਸਦੈਵ ਅਤੋਸਿ ਲੋਕੇ ਜਗਤੋ ਵਿਸ਼ੋषਣਮ੍ । । ੫੨ ਬ੍ਰਹ੍ਮੋਵਾਚ ਜ੍ਞਾਤ੍ਵਾ ਤੇषਾਮਭਿਪ੍ਰਾਯਮੁਵਾਚ ਭਗਵਾਨ੍ਵਚਃ । ਲਬ੍ਧ੍ਵਾਨੁਜ੍ਞਾਂ ਤਤਃ ਸਰ੍ਵੇ ਸੁਰਾਃ ਸਂਹृष੍ਟਚੇਤਸਃ । । ੫੩ ਤ੍ਵष੍ਟਾਰਂ ਪੂਜਯਾਮਾਸੁਰ੍ਮਨੋਵਾਕ੍ਕਾਯਕਰ੍ਮਭਿਃ । ਵਿਸ਼੍ਵਕਰ੍ਮਾ ਤਵਾਦੇਸ਼ਾਤ੍ਕਰੋਤੁ ਤਵ ਸੌਮ੍ਯਤਾਮ੍ । । ੫੪ ਤਤਸ੍ਤੁ ਤੇਜਸੋ ਰਾਸ਼ਿਂ ਸਰ੍ਵਕਰ੍ਮਵਿਧਾਨਵਿਤ੍ । ਭ੍ਰਮਿਮਾਰੋਪਯਾਮਾਸ ਵਿਸ਼੍ਵਕਰ੍ਮਾ ਵਿਭਾਵਸੁਮ੍ । । ੫੫ ਅਮृਤੇਨਾਭਿषਿਕ੍ਤਸ੍ਯ ਤਦਾ ਸੂਰ੍ਯਸ੍ਯ ਵੈ ਵਿਭੋਃ । ਤੇਜਸਃ ਸ਼ਾਤਨਂ ਚਕ੍ਰੇ ਵਿਸ਼੍ਵਕਰ੍ਮਾ ਸ਼ਨੈਃ ਸ਼ਨੈਃ । । ੫੬ ਆਜਾਨੁਲਿਖਿਤਸ਼੍ਚਾਸੌ ਸਮੁਰਾਸੁਰਪੂਜਿਤਃ । ਨਾਭ੍ਯਨਨ੍ਦਤ੍ਤਤੋ ਦੇਵ ਉਲ੍ਲੇਖਨਮਤਃ ਪਰਮ੍ । । ੫੭ ਤਤਃ ਪ੍ਰਭृਤਿ ਦੇਵਸ੍ਯ ਚਰਣੌ ਨਿਤ੍ਯਸਂਵृਤੌ । ਤਾਪਯਨ੍ਗ੍ਲਾਪਯਂਸ਼੍ਚੈਵ ਯੁਕ੍ਤਤੇਜੋऽਭਵਤ੍ਤਦਾ । । ੫੮ ਯਚ੍ਚਾਸ੍ਯ ਸ਼ਾਤਿਤਂ ਤੇਜਸ੍ਤੇਨ ਚਕ੍ਰਂ ਵਿਨਿਰ੍ਮਿਤਮ੍ । ਯੇਨ ਵਿष੍ਣੁਰ੍ਜਘਾਨੋਗ੍ਰਾਨ੍ਸਦਾ ਵੈ ਦੈਤ੍ਯਦਾਨਵਾਨ੍ । । ੫੯ ਸ਼ੂਲਸ਼ਕ੍ਤਿਗਦਾਵਜ੍ਰਸ਼ਰਾਸਨਪਰਸ਼੍ਵਧਾਨ੍ । ਦੇਵਤਾਨਾਂ ਦਦੌ ਕृਤ੍ਵਾ ਵਿਸ਼੍ਵਕਰ੍ਮਾ ਮਹਾਮਤਿਃ । । 1.123.੬੦ ਤ੍ਰਿਦੇਵਨਿਰ੍ਮਿਤਂ ਸ੍ਤੋਤ੍ਰਂ ਸਨ੍ਧ੍ਯਯੋਰੁਭਯੋਰ੍ਜਪਨ੍ । ਕੁਲਂ ਪੁਨਾਤਿ ਪੁਰੁषੋ ਵ੍ਯਾਧਿਭਿਰ੍ਨ ਚ ਪੀਡ੍ਯਤੇ । । ੬੧ ਪ੍ਰਜਾਵਾਨ੍ਸਿਦ੍ਧਕਰ੍ਮਾ ਚ ਜੀਵੇਤ੍ਸਾਗ੍ਰਂ ਸ਼ਰਚ੍ਛਤਮ੍ । ਪੁਤ੍ਰਵਾਨ੍ਧਨਵਾਂਸ਼੍ਚੈਵ ਸਰ੍ਵਤ੍ਰ ਚਾਪਰਾਜਿਤਃ । । ਹਿਤ੍ਵਾ ਪੁਰਂ ਭੂਤਮਯਂ ਗਚ੍ਛੇਤ੍ਸृਰ੍ਯਮਯਂ ਪੁਰਮ੍ । । ੬੨ ਭੂਯੋऽਪਿ ਤੁष੍ਟੁਵੁਰ੍ਦੇਵਾਸ੍ਤਥਾ ਦੇਵਰ੍षਯੋ ਰਵਿਮ੍ । ਵਾਗ੍ਭਿਰਿਤ੍ਥਮਸ਼ੇषਸ੍ਯ ਤ੍ਰੈਲੋਕ੍ਯਸ੍ਯ ਸਮਾਗਤਾਃ । । ੬੩ ਦੇਵਾ ਊਚੁਃ ਨਮਸ੍ਤੇ੧ ਰਵਿਰੂਪਾਯ ਸੋਮਰੂਪਾਯ ਤੇ ਨਮਃ । ਨਮੋ ਯਜੁਃ ਸ੍ਵਰੂਪਾਯਾਥਰ੍ਵਾਯਾਙ੍ਗਿਰਸੇ੨ ਨਮਃ । । ੬੪ ਜ੍ਞਾਨੈਕਧਾਮਭੂਤਾਯ੩ ਨਿਰ੍ਧੂਤਤਮਸੇ ਨਮਃ । ਸ਼ੁਦ੍ਧਜ੍ਯੋਤਿਃਸ੍ਵਰੂਪਾਯ ਨਿਸ੍ਤਤ੍ਤ੍ਵਾਯਾਮਲਾਤ੍ਮਨੇ । । ੬੫ ਨਮੋऽਖਿਲਜਗਦ੍ਵ੍ਯਾਪ੍ਤਿਸ੍ਵਰੂਪਾਯਾਤ੍ਮਮੂਰ੍ਤਯੇ
ਨਮੋऽਸ੍ਤੁ ਜ੍ਞੇਯਰੂਪਾਯ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ੇ ਲਕ੍ਸ਼ਰੂਪਿਣੇ
ਜਿਸ ਦੀ ਸਰੂਪ ਜਾਣਨਯੋਗ ਹੈ, ਜੋ ਲੱਖਾਂ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਚਾਨਣ ਵਜੋਂ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ।
ਸਂਸਾਰਹੇਤਵੇ ਚੈਵ ਸਂਧ੍ਯਾਜ੍ਯੋਤ੍ਸ੍ਨਾਕृਤੇ ਨਮਃ
ਜੋ ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਕਾਰਨ ਹੈ, ਜੋ ਸਾਂਝ ਦੀ ਚਾਨਣ ਅਤੇ ਚੰਦਨੀ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ।
ਭ੍ਰਮਤ੍ਵਾਵਿਦ੍ਧਮਖਿਲਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਣ੍ਡਂ ਸਚਰਾਚਰਮ੍
ਜੋ ਅਗਿਆਨ ਵਿਚ ਭਟਕਦਾ ਹੋਇਆ, ਸਾਰੇ ਬ੍ਰਹਮੰਡ ਨੂੰ, ਚਲਦੇ ਅਤੇ ਅਚਲ ਜੀਵਾਂ ਸਮੇਤ, ਘੇਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਕ੍ਰਿਯਤੇ ਤ੍ਵਤ੍ਕਰਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ਾਜ੍ਜਲਾਦੀਨਾਂ ਪਵਿਤ੍ਰਤਾ 1.123.
ਤੇਰੇ ਹੱਥ ਦੇ ਛੂਹਣ ਨਾਲ ਜਲ ਆਦਿਕ ਚੀਜ਼ਾਂ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਪੇਟ ਵਿੱਚ ਜੋ ਵੱਡੀ ਜਾਂ ਛੋਟੀ ਜੋਤ ਹੈ, ਅੱਖਾਂ ਦੀ ਜੋ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਹੈ, ਜਾਂ ਜੋ ਕੁਝ ਯਜਨਾਂ ਵਿੱਚ ਚੜ੍ਹਾਇਆ ਜਾਂ ਹਟਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ—ਇਹ ਸਭ ਤੇਰਾ ਹੀ ਹਿੱਸਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਈ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਤਾਵਦ੍ਯਾਵਨ੍ਨ ਸਂਯੋਗੀ ਜਗਤ੍ਯਤ੍ਰ ਭਵਾਞ੍ਛੁਚਿਃ
ਜਦ ਤੱਕ ਤੂੰ ਇਸ ਜਗਤ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁੱਧ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦਾ ਹੈਂ, ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ, ਕਟਾਰੀਆਂ, ਤਲਵਾਰਾਂ, ਕੁਹਾੜੀਆਂ ਤੇ ਹਥਿਆਰਾਂ ਨਾਲ ਲੈਸ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਵੈਰੀ, ਮੰਦ-ਚਿੱਤ ਵਾਲੇ ਜੋ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਉਠਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਤੇਰੀ ਦਰਸ਼ਨ ਨਾਲ ਹੀ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ।
ऋਚੋऽਥ ਸਕਲਾ ਹ੍ਯੇਤਾ ਯਜੂਂषਿ ਤ੍ਵਂ ਜਗਤ੍ਪਤੇ
ਹੇ ਜਗਤ ਦੇ ਸੁਆਮੀ, ਤੂੰ ਹੀ ਸਾਰੇ ਫਲਾਂ ਦੇ ਦਾਤਾ ਹੈਂ, ਯਜਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸਦਾ ਮੌਜੂਦ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈਂ। ਅਸੀਂ ਤੈਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦੇ ਹਾਂ, ਇੱਥੇ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ। ਤੂੰ ਸਦਾ ਸਭ ਲਈ ਬਰਾਬਰ ਹੈਂ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤੀ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਹੈਂ।
ऋਙ੍ਮਯਸ੍ਤ੍ਵਂ ਜਗਨ੍ਨਾਥ ਤ੍ਵਮੇਵ ਚ ਯਜੁਰ੍ਮਯਃ
ਹੇ ਜਗਤ ਦੇ ਨਾਥ, ਤੂੰ ਹੀ ਰਿਗ-ਵੈਦ ਦਾ ਸਰੂਪ ਹੈਂ, ਤੂੰ ਹੀ ਯਜੁਰ-ਵੈਦ ਦਾ ਸਰੂਪ ਹੈਂ। ਜਗਤ ਵਿੱਚ ਜਿਹੜੀ ਵੀ ਤਪੱਸਿਆ ਗਿਆਨੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਦੱਸੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਵੀ ਤੇਰੀ ਹੀ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਹੇ ਤੇਜਸਵੀ।
ਤ੍ਵਮੇਵ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣੋ ਰੂਪਂ ਪਰਂ ਚਾਪਰਮੇਵ ਚ
ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਅਤੇ ਹੋਰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਤਿਕਾਰ ਹੋਣ 'ਤੇ, ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਦੋਨੋ ਕੰਨਾਂ ਨਾਲ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣਿਆ, ਹੇ ਰਾਜਾ।
ਨਿਮੇषਕਾष੍ਠਾਦਿਮਯਃ ਕਾਲਰੂਪਃ ਕ੍ਸ਼ਯਾਤ੍ਮਕਃ
ਫਿਰ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਸ਼ਿਵ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਨੂ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ, ਮੈਨੂੰ ਆਪਣੇ ਸਾਹਮਣੇ ਖੜਾ ਕਰਕੇ, ਚਾਰ ਪਾਸੇ ਤੋਂ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਭਾਵ ਨਾਲ ਝੁਕ ਗਏ।
ਇਤ੍ਥਂ ਸਂਸ੍ਤੂਯਮਾਨਸ੍ਤੁ ਦੇਵੈਰ੍ਦੇਵਰ੍षਿਭਿਸ੍ਤਥਾ
ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ਹਾਲੀ ਦੇਣ ਵਾਲੇ, ਯਜਨਾਂ ਦੇ ਸੱਚੇ ਫਲ ਦੇਣ ਵਾਲੇ, ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਕਰਮਾਂ ਦੇ ਸਾਖੀ, ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਕਿਰਣਾਂ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ, ਨਮਸਕਾਰ।
ਯਤ੍ਤਸ੍ਯ ऋਙ੍ਮਯਂ ਤੇਜੋ ਭਵਿਤਾ ਤੇਨ ਮੇਦਿਨੀ
ਸੱਤ ਤੇਜ਼ ਘੋੜਿਆਂ ਨਾਲ ਜੋੜੇ ਹੋਏ, ਇਕ ਸਥਿਰ ਕਿਰਣ ਵਾਲੇ ਰਥੀ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵਾਲਖਿਲਯ, ਅਪਸਰਾ, ਕਿਨਨਰ, ਸੱਪ, ਸਿੱਧ, ਗੰਧਰਵ, ਪਿਸ਼ਾਚ, ਮਨੁੱਖ, ਯਕਸ਼, ਰਾਖਸ਼, ਅਤੇ ਗੁਹ੍ਯਕਾਂ ਦੇ ਸਰਵੋਤਮ ਹਮੇਸ਼ਾ ਸਤਿਕਾਰਦੇ ਹਨ—ਉਹ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ।
ਸ਼ਾਤਿਤਾਸ੍ਤੇਜਸੋ ਭਾਗਾ ਯੇ ਚ ਸ੍ਯੁਰ੍ਦਸ਼ ਪਂਚ ਚ
ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੀਆਂ ਕਿਰਨਾਂ ਰਾਹੀਂ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਰਸ ਉਠਾ ਲੈਂਦੇ ਹੋ, ਹਿਮ, ਪਾਣੀ ਤੇ ਗਰਮੀ ਦੇ ਵਹਾਵਾਂ ਨਾਲ; ਤੁਸੀਂ ਸਦਾ ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਸੁੱਕਾ ਦਿੰਦੇ ਹੋ—ਅਸਲ ਵਿੱਚ, ਤੁਸੀਂ ਹੀ ਸਾਰੀ ਕਾਇਨਾਤ ਨੂੰ ਸੁੱਕਾ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਹੋ।
ਚਕ੍ਰਂ ਵਿष੍ਣੋਰ੍ਵਸੂਨਾਂ ਚ ਸ਼ਂਕਰਸ੍ਯ ਚ ਦਾਰੁਣਮ੍
ਵਿਸ਼ਨੂ ਦਾ ਚੱਕਰ, ਵਸੂਆਂ ਦੀ ਦੌਲਤ ਅਤੇ ਸ਼ੰਕਰ ਦਾ ਭਿਆਨਕ ਹਥਿਆਰ,
ਅਨ੍ਯੇषਾਂ ਚਾਸੁਰਾਰੀਣਾਂ ਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰਾਣ੍ਯੁਗ੍ਰਾਣਿ ਯਾਨਿ ਵੈ 1.123.
ਅਤੇ ਹੋਰ ਅਸੁਰਾਂ ਦੇ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਦੇ ਜ਼ਬਰਦਸਤ ਹਥਿਆਰ,
ਤਤਸ਼੍ਚ षੋਡਸ਼ਂ ਭਾਗਂ ਬਿਭਰ੍ਤਿ ਭਗਵਾਨ੍ਰਵਿਃ
ਫਿਰ ਭਾਗਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸੋਲਵਾਂ ਭਾਗ ਭਗਵਾਨ ਸੂਰਜ ਆਪਣੇ ਉੱਤੇ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਤਤਃ ਸੁਰੂਪਦृਗ੍ਭਾਨੁਰੁਤ੍ਤਰਾਨਗਮਤ੍ਕੁਰੂਨ੍
ਫਿਰ ਸੁੰਦਰ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲਾ ਭਾਨੂ ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਕੁਰੂਆਂ ਦੇ ਪਾਸ ਗਿਆ।
ਇਤ੍ਯੇਤਨ੍ਨਿਖਿਲਂ ਭਾਨੋਃ ਕਥਿਤਂ ਮੁਨਿਸਤ੍ਤਮਾਃ
ਹੇ ਵਧੀਆ ਮੁਨੀਆਂ, ਭਾਨੂ ਬਾਰੇ ਇਹ ਸਾਰਾ ਵਰਣਨ ਦੱਸ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਭਵਿष੍ਯੇ ਮਹਾਪੁਰਾਣੇ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮੇ ਪਰ੍ਵਣਿ ਸਪ੍ਤਮੀਕਲ੍ਪੇ ਬ੍ਰਹ੍ਮਰ੍षਿਸਂਵਾਦੇ ਪਰਿਲੇਖਵਰ੍ਣਨਂ ਨਾਮ ਤ੍ਰਯੋਵਿਂਸ਼ਤ੍ਯੁਤ੍ਤਰਸ਼ਤਤਮੋऽਧ੍ਯਾਯਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸ਼੍ਰੀ ਭਵਿੱਖ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਦੇ ਬ੍ਰਾਹਮ ਪਾਵਨ, ਸੱਤਵੀਂ ਕਲਪ, ਬ੍ਰਹਮਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਸੰਵਾਦ ਵਿੱਚ, ਪਰਿਲੇਖ ਵਰਣਨ ਨਾਂ ਵਾਲਾ ਇਕਸੌ ਤੇਈਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਮੁਕੰਮਲ ਹੋਇਆ।
ਬ੍ਰਹ੍ਮੋਵਾਚ ਵ੍ਯੋਮ੍ਨਃ ਪਰਂ ਤਿष੍ਠਤਿ ਯਸ੍ਤੁ ਮਗ੍ਨਃ ਸ ਮੁਚ੍ਯਤੇ ਰੁਦ੍ਰ ਇਹਾਪਿ ਦਿਂਡੀ
ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਜੋ ਆਦਮੀ ਆਕਾਸ਼ ਤੋਂ ਪਰੇ ਡੁੱਬਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਰੁਦਰ ਨੂੰ ਵੀ ਦਿੰਡੀ ਆਖਦੇ ਹਨ।
ਸ੍ਥਿਤ੍ਵਾ ਪੁਰਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਸ਼ਿਰਃ ਕਿਲਾਸੌ ਪ੍ਰਗृਹ੍ਯ ਤਤ੍ਤਸ੍ਯ ਸ਼ਿਰਃਕਪਾਲਮ੍
ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ ਉਹ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦਾ ਸਿਰ ਫੜ ਕੇ, ਉਸ ਸਿਰ ਦੀ ਖੋਪੜੀ ਆਪਣੇ ਕੋਲ ਰੱਖੀ।
ਉਪਲੇਪਨਸ੍ਨਾਪਨਮਾਹਾਤ੍ਮ੍ਯਵਰ੍ਣਨਮ੍ ਅਰੁਣ ਉਵਾਚ ਕਿਮਰ੍ਥਂ ਭੋਜਕਸ੍ਤੁਭ੍ਯਂ ਪ੍ਰਿਯੋ ਦੇਵੇਸ਼ ਕਥ੍ਯਤਾਮ੍ । ਨਾਨ੍ਯੇ ਵਿਪ੍ਰਾਦਯੋ ਵਰ੍ਣਾ ਦੇਵਤਾਯਤਨੇषੁ ਵੈ । । ੧ ਕਸ਼੍ਚਾਯਂ ਭੋਜਕੋ ਦੇਵ ਕਸ੍ਯ ਪੁਤ੍ਰਃ ਕਿਮਾਤ੍ਮਕਃ । ਵਰ੍ਣਤਸ਼੍ਚਾਸ੍ਯ ਮੇ ਬ੍ਰੂਹਿ ਕਰ੍ਮ ਚਾਸ੍ਯ ਸਮਨ੍ਤਤਃ । । ੨ ਆਦਿਤ੍ਯ ਉਵਾਚ ਸਾਧੁ ਪृष੍ਟੋऽਸ੍ਮਿ ਭਦ੍ਰਂ ਤੇ ਵੈਨਤੇਯ ਮਹਾਮਤੇ । ਸ਼ृਣੁष੍ਵੈਕਮਨਾਃ ਸਰ੍ਵਂ ਗਦਤੋ ਮਮ ਖੇਚਰ । । ੩ ਵਿਪ੍ਰਾਦਯਸ੍ਤੁ ਯੇ ਤ੍ਵਨ੍ਯੇ ਵਰ੍ਣਾਃ ਕਸ਼੍ਯਪਨਨ੍ਦਨ । ਤੇ ਪੂਜਯਨ੍ਤਿ ਮਾਂ ਨਿਤ੍ਯਂ ਭਕ੍ਤਿਸ਼੍ਰਦ੍ਧਾਸਮਨ੍ਵਿਤਾਃ । ।੪ ਦੇਵਾਲਯੇषੁ ਯੇ ਵਿਪ੍ਰਾਃ ਪ੍ਰੀਤ੍ਯਾ ਮਾਂ ਪੂਜਯਨ੍ਤਿ ਹਿ । ਅਨ੍ਯਾਸ਼੍ਚ ਦੇਵਤਾਵृਤ੍ਤ੍ਯਾ ਤੇ ਸ੍ਯੁਰ੍ਦੇਵਲਕਾਃ ਖਗ । । ਏਤਸ੍ਮਾਤ੍ਕਾਰਣਾਨ੍ਮਹ੍ਯਂ ਭੋਜਕੋ ਦਯਿਤਃ ਸਦਾ । । ੫ ਵਰ੍ਣਤੋ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਸ਼੍ਚਾਯਂ ਸ੍ਵਾਨੁष੍ਠਾਨਪਰੋ ਯਦਿ । ਅਨੁष੍ਠਾਨਵਿਹੀਨੋ ਹਿ ਨਰਕਂ ਯਾਤ੍ਯਸਂਸ਼ਯਮ੍ । । ੬ ਨ ਤ੍ਯਾਜ੍ਯਂ ਭੋਜਕੈਸ੍ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਸ੍ਵਕਂ ਕਰ੍ਮ ਕਦਾਚਨ । ਮਯਾਸੌ ਨਿਰ੍ਮਿਤਃ ਪੂਰ੍ਵਂ ਤੇਜਸਾ ਸ੍ਵੇਨ ਵੈ ਖਗ । । ੭ ਪੂਜਾਰ੍ਥਮਾਤ੍ਮਨੋ ਨੂਨਂ ਕਰ੍ਮ ਚਾਸ੍ਯ ਪ੍ਰਕੀਰ੍ਤਿਤਮ੍ । ਪ੍ਰਿਯਵ੍ਰਤਸੁਤੋ ਰਾਜਾ ਸ਼ਾਕਦ੍ਵੀਪੇ ਮਹਾਮਤਿਃ । । ੮ ਤੇਨ ਮੇ ਕਾਰਿਤਂ ਦਿਵ੍ਯਂ ਵਿਮਾਨਪ੍ਰਤਿਮਂ ਗृਹਮ੍ । ਤਸ੍ਮਿਨ੍ਦ੍ਵੀਪੇ ਤਦਾਤ੍ਮੀਯੇ ਦਿਵ੍ਯਂ ਸ਼ਿਲਾਮਯਂ ਮਹਤ੍ । । ੯ ਸ ਮਦਰ੍ਚਾਂ ਕਾਰਯਿਤ੍ਵਾ ਕਾਞ੍ਚਨੀਂ ਲਕ੍ਸ਼ਣਾਨ੍ਵਿਤਾਮ੍ । ਪ੍ਰਤਿष੍ਠਾਪਨਾਯ ਵੈ ਤਸ੍ਯਾਸ਼੍ਚਿਨ੍ਤਯਾਮਾਸ ਸੁਵ੍ਰਤਃ । । 1.117.੧੦ ਕृਤਮਾਯਤਨਂ ਸ਼੍ਰੇष੍ਠਂ ਤੇਨੇਯਂ ਪ੍ਰਤਿਮਾ ਕृਤਾ । ਕੋ ਵੈ ਪ੍ਰਤਿष੍ਠਾਪਯਿਤਾ ਦੇਵਮਰ੍ਕਂ ਸ਼ੁਭਾਲਯੇ । । ੧੧ ਏਵਂ ਸਞ੍ਚਿਨ੍ਤਯਿਤ੍ਵਾ ਤੁ ਜਗਾਮ ਸ਼ਰਣਂ ਮਮ । ਭਕ੍ਤਿਂ ਤਸ੍ਯ ਚ ਸਞ੍ਚਿਨ੍ਤ੍ਯ ਖਗਾਹਂ ਪਾਰ੍ਥਿਵਸ੍ਯ ਤੁ । । ੧੨ ਗਤੋऽਹਂ ਦਰ੍ਸ਼ਨਂ ਤਸ੍ਯ ਉਕ੍ਤਞ੍ਚਾਪਿ ਮਯਾ ਖਗ । ਕਿਂ ਚਿਨ੍ਤਯਸਿ ਰਾਜੇਨ੍ਦ੍ਰ ਕੁਤਸ਼੍ਚਿਂਤਾ ਸਮਾਗਤਾ । । ੧੩ ਬ੍ਰੂਹਿ ਯਤ੍ਤੇ ਹृਦਿ ਪ੍ਰੌਢਂ ਚਿਨ੍ਤਾਕਾਰਣਮਾਗਤਮ੍ । ਸਂਪਾਦਯਿष੍ਯੇ ਤਤ੍ਸਰ੍ਵਂ ਵਿਮਨਾ ਭਵ ਮਾ ਨृਪ । । ੧੪ ਅਤ੍ਯਰ੍ਥਂ ਦੁष੍ਕਰਮਪਿ ਕਰਿष੍ਯੇ ਨਾਤ੍ਰ ਸਂਸ਼ਯਃ । ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤਃ ਸ ਮਯਾ ਰਾਜਾ ਇਦਂ ਵਚਨਮਬ੍ਰਵੀਤ੍ । । ੧੫ ਦ੍ਵੀਪੇऽਸ੍ਮਿਨ੍ਦੇਵਦੇਵਸ੍ਯ ਕृਤਮਾਯਤਨਂ ਤਵ । ਮਯਾ ਭਕ੍ਤ੍ਯਾ ਜਗਨ੍ਨਾਥ ਤਥੇਯਂ ਪ੍ਰਤਿਮਾ ਕृਤਾ । । ੧੬ ਪ੍ਰਤਿष੍ਠਾਂ ਕਾਰਯੇਦ੍ਯਸ੍ਤੁ ਤਵ ਦੇਵਾਲਯੇ ਖਗ । ਯਤ੍ਰ ਸਨ੍ਤਿ ਤ੍ਰਯੋ ਵਰ੍ਣਾ ਦ੍ਵੀਪੇਸ੍ਮਿਨ੍ਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਿਯਾਦਯਃ । । ੧੭ ਤੇ ਮਯੋਕ੍ਤਾ ਨ ਕੁਰ੍ਵਨ੍ਤਿ ਪ੍ਰਤਿष੍ਠਾਂ ਤਵ ਕृਤ੍ਸ੍ਨਸ਼ਃ । ਨ ਚਾਪ੍ਯਰ੍ਚਾਂ ਜਗਨ੍ਨਾਥ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਸ਼੍ਚਾਤ੍ਰ ਵਿਦ੍ਯਤੇ । । ੧੮ ਤੇਨੇਯਮਾਗਤਾ ਚਿਨ੍ਤਾ ਹृਦਿ ਸ਼ਲ੍ਯਂ ਤਯਾਰ੍ਪਿਤਮ੍ । ਤਤੋ ਮਯੋਕ੍ਤੋ ਰਾਜਾऽਸੌ ਵੈਨਤੇਯ ਵਚਃ ਸ਼ੁਭਮ੍ । । ੧੯ ਏਵਮੇਤਨ੍ਨ ਸਂਦੇਹੋ ਯਥਾਤ੍ਥ ਤ੍ਵਂ ਨਰਾਧਿਪਃ । ਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਿਯਾਦਿਤ੍ਰਯੋ ਵਰ੍ਣਾ ਦ੍ਵੀਪੇऽਸ੍ਮਿਨ੍ਨਾਤ੍ਰ ਸਂਸ਼ਯਃ । । 1.117.੨੦ ਤੇ ਚ ਨਾਰ੍ਹਨ੍ਤਿ ਮੇ ਪੂਜਾਂ ਨ ਪ੍ਰਤਿष੍ਠਾਂ ਕਦਾਚਨ । ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਤੇ ਸ਼੍ਰੇਯਸੇ ਰਾਜਨ੍ਪ੍ਰਤਿष੍ਠਾਮਾਤ੍ਮਨਸ੍ਤਥਾ । । ੨੧ ਸृਜਾਮਿ ਪ੍ਰਥਮਂ ਵਰ੍ਣਂ ਭਗ(ਮਗ?)ਸਂਜ੍ਞਮਨੌਪਮਮ੍ । ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਤਮਹਂ ਵੀਰ ਰਾਜਾਨਂ ਖਗਸਤ੍ਤਮ । । ੨੨ ਜਗਾਮ ਪਰਮਾਂ ਚਿਨ੍ਤਾਂ ਤਸ੍ਯ ਕਾਰ੍ਯਸ੍ਯ ਸਿਦ੍ਧਯੇ । ਅਥ ਮੇ ਚਿਨ੍ਤਯਾਨਸ੍ਯ੧ ਸ੍ਵਸ਼ਰੀਰਾਦ੍ਵਿਨਿਃਸृਤਾਃ । । ੨੩ ਸ਼ਸ਼ਿਕੁਨ੍ਦੇਨ੍ਦੁਸਂਕਾਸ਼ਾਃ ਸਂਖ੍ਯਯਾष੍ਟੌ ਮਹਾਬਲਾਃ । ਪਠਨ੍ਤਿ ਚਤੁਰੋ ਵੇਦਾਨ੍ਸਾਂਗੋਪਨਿषਦਃ ਖਗ । । ੨੪ ਕਾषਾਯਵਾਸਸਃ ਸਰ੍ਵੇ ਕਰਣ੍ਡਾਮ੍ਬੁਜਧਾਰਿਣਃ । ਲਲਾਟਫਲਕਾਦ੍ਦ੍ਵੌ ਤੁ ਦ੍ਵੌ ਚਾਨ੍ਯੌ ਵਕ੍ਸ਼ਸਸ੍ਤਥਾ । । ੨੫ ਚਰਣਾਭ੍ਯਾਂ ਤਥਾ ਦ੍ਵੌ ਤੁ ਪਾਦਾਭ੍ਯਾਂ ਦ੍ਵੌ ਤਥਾ ਖਗ । ਅਥ ਤੇ ਚ ਮਹਾਤ੍ਮਾਨਃ ਸਰ੍ਵੇ ਪ੍ਰਣਤਕਨ੍ਧਰਾਃ । । ੨੬ ਪਿਤਰਂ ਮਨ੍ਯਮਾਨਾ ਮਾਮਿਦਂ ਵਚਨਮਬ੍ਰੁਵਨ੍ । ਤਾਤ ਤਾਤ ਮਹਾਦੇਵ ਲੋਕਨਾਥ ਜਗਤ੍ਪਤੇ । । ੨੭ ਕਿਮਰ੍ਥਂ ਭਵਤਾ ਸृष੍ਟਾ ਵਯਂ ਦੇਵਸ੍ਯ ਦੇਹਤਃ । ਬ੍ਰੂਹਿ ਸਰ੍ਵਂ ਕਰਿष੍ਯਾਮ ਆਦੇਸ਼ਂ ਭਵਤੋऽਖਿਲਮ੍ । । ੨੮ ਪਿਤਾਸ੍ਮਾਕਂ ਭਵਾਨ੍ਦੇਵੋ ਵਯਂ ਪੁਤ੍ਰਾ ਨ ਸਂਸ਼ਯਃ । ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤਵਨ੍ਤਸ੍ਤੇ ਸਰ੍ਵੇ ਮਯੋਕ੍ਤਾ ਦੇਵਸਮ੍ਭਵਾਃ । । ੨੯ ਪ੍ਰਿਯਵ੍ਰਤਸੁਤੋ ਯੋਯਮਸ੍ਯ ਵਾਕ੍ਯਂ ਕਰਿष੍ਯਥ । ਸ ਚਾਪ੍ਯੁਕ੍ਤੋ ਮਯਾ ਰਾਜਾ ਸ਼ਾਕਦ੍ਵੀਪਾਧਿਪਃ ਖਗ । । 1.117.੩੦ ਯ ਏਤੇ ਮਤ੍ਸੁਤਾ ਰਾਜਨ੍ਨਰ੍ਘ੍ਯਾ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਸਤ੍ਤਮਾਃ । ਕਾਰਯਨ੍ਤੁ ਪ੍ਰਤਿष੍ਠਾਂ ਮੇ ਸਰ੍ਵੈਰੇਭਿਰ੍ਮਹੀਪਤੇ । । ੩੧. ਕਾਰਯਿਤ੍ਵਾ ਪ੍ਰਤਿष੍ਠਾਂ ਤੁ ਮਮਾਰ੍ਚਾਯਾਂ ਨਰਾਧਿਪ । ਪਸ਼੍ਚਾਦਾਯਤਨਂ ਸਰ੍ਵਮੇषਾਮਰ੍ਪਯ ਪੂਜਨੇ । । ੩੨ ਏਤੇ ਮਤ੍ਪੂਜਨੇ ਯੋਗ੍ਯਾਃ ਪ੍ਰਤਿष੍ਠਾਸੁ ਚ ਸਰ੍ਵਸ਼ਃ । ਸਮਾਪ੍ਯ ਨ ਪ੍ਰਹਰ੍ਤਵ੍ਯਂ ਭੋਜਕੇਭ੍ਯਃ ਕਦਾਚਨ । । ੩੩ ਸਰ੍ਵਮਾਯਤਨਾਰ੍ਥਂ ਤੁ ਗृਹਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰਾਦਿਕਂ ਚ ਯਤ੍ । ਧਨਧਾਨ੍ਯਾਦਿਕਂ ਰਾਜਨ੍ਯਨ੍ਮਮਾਯਤਨੇ ਭਵੇਤ੍ । । ੩੪ ਤਤ੍ਸਰ੍ਵਂ ਭੋਜਕੇਭ੍ਯਸ੍ਤੁ ਦਾਤਵ੍ਯਂ ਨਾਤ੍ਰ ਸਂਸ਼ਯਃ । ਧਨਧਾਨ੍ਯਸੁਵਰ੍ਣਾਦਿ ਗृਹਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰਾਦਿਕਂ ਚ ਯਤ੍ । । ਯਨ੍ਮਦੀਯਂ ਭਵੇਤ੍ਕਿਞ੍ਜਿਦ੍ਗ੍ਰਾਮੇ ਵਾ ਨਗਰੇ ਕ੍ਵਚਿਤ੍ । । ੩੫ ਤਸ੍ਯ ਸਰ੍ਵਸ੍ਯ ਰਾਜੇਨ੍ਦ੍ਰ ਮਦੀਯਸ੍ਯ ਸਮਨ੍ਤਤਃ । ਅਧਿਪਾ ਭੋਜਕਾਃ ਸਰ੍ਵੇ ਨਾਨ੍ਯੇ ਵਿਪ੍ਰਾਦਯੋ ਨृਪ । । ੩੬ ਯਥਾਧਿਕਾਰੀ ਪੁਤ੍ਰਸ੍ਤੁ ਪਿਤृਦ੍ਰਵ੍ਯਸ੍ਯ ਵੈ ਭਵੇਤ੍ । ਤਥਾ ਮਦੀਯਵਿਤ੍ਤਸ੍ਯ ਭੋਜਕਾਃ ਸ੍ਯੁਰ੍ਨ ਸਂਸ਼ਯਃ । । ੩੭ ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤੇਨ ਮਯਾ ਰਾਜ੍ਞਾ ਤਥਾ ਸਰ੍ਵਂ ਪ੍ਰਵਰ੍ਤਿਤਮ੍ । ਕਾਰਯਿਤ੍ਵਾ ਪ੍ਰਤਿष੍ਠਾਂ ਤੁ ਦਤ੍ਤ੍ਵਾ ਸਰ੍ਵਸ੍ਵਮੇਵ ਹਿ । । ਭੋਜਕੇਭ੍ਯਃ ਖਗਸ਼੍ਰੇष੍ਠ ਤਤੋ ਹਰ੍षਮਵਾਪ੍ਤਵਾਨ੍ । । ੩੮ ਏਵਮੇਤੇ ਮਯਾ ਸृष੍ਟਾ ਭੋਜਕਾ ਗਰੁਡਾਗ੍ਰਜ । ਅਹਮਾਤ੍ਮਾ ਤਤੋ ਹ੍ਯੇषਾਂ ਸਰ੍ਵੇ ਸੁਮਨਸਸ੍ਤਥਾ । । ੩੯ ਮਤ੍ਪੁਤ੍ਰੇਣ ਸਮਾ ਜ੍ਞੇਯਾਸ੍ਤਥਾ ਮਮ ਹਿਤਾਃ ਸਦਾ । ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਤੇਭ੍ਯਃ ਪ੍ਰਦਾਤਵ੍ਯਂ ਨ ਹਰ੍ਤਵ੍ਯਂ ਕਦਾਚਨ । । 1.117.੪੦ ਭੋਜਕਸ੍ਯ ਹਰੇਦ੍ਯਸ੍ਤੁ ਲੋਭਾਦ੍ਦ੍ਵੇषਾਤ੍ਤਥਾਪਿ ਵਾ । ਸ ਯਾਤਿ ਨਰਕਂ ਘੋਰਂ ਤਾਮਿਸ੍ਰਂ ਸ਼ਾਸ਼੍ਵਤੀਃ ਸਮਾਃ । । ੪੧ ਤਸ੍ਮਾਦ੍ਗ੍ਰਾਮਾਦਿਕਂ ਦ੍ਰਵ੍ਯਂ ਯਤ੍ਕਿਞ੍ਚਿਨ੍ਮਮ ਵਿਦ੍ਯਤੇ । ਤਤ੍ਸਰ੍ਵਂ ਭੋਜਕਸ੍ਵਂ ਹਿ ਪਿਤृਪਰ੍ਯਾਗਤਂ ਮਮ । । ੪੨ ਭੋਜਕਸ਼੍ਚ ਭਵੇਦ੍ਯਾਦृਕ੍ਤਤ੍ਤੇ ਵਚ੍ਮਿ ਖਗੇਸ਼੍ਵਰ । ਮਮਾਜ੍ਞਾਂ ਪਾਲੇਯਦ੍ਯਸ੍ਤੁ ਸ੍ਵਾਨੁष੍ਠਾਨਪਰਃ ਸਦਾ । । ੪੩ ਵੇਦਾਧਿਗਮਨਂ ਪੂਰ੍ਵਂ ਦਾਰਸਂਗ੍ਰਹਣਂ ਤਥਾ । ਅਭ੍ਯਙ੍ਗਧਾਰਣਂ ਨਿਤ੍ਯਂ ਤਥਾ ਤ੍ਰਿषਵਣਂ ਸ੍ਮृਤਮ੍ । । ੪੪ ਪਞ੍ਚਕृਤ੍ਵਃ ਸਦਾ ਪੂਜ੍ਯੋ ਹ੍ਯਹਂ ਰਾਤ੍ਰੌ ਦਿਨੇ ਤਥਾ । ਦੇਵਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਵੇਦਾਨਾਂ ਨਿਨ੍ਦਾ ਕਾਰ੍ਯਾ ਨ ਵੈ ਕ੍ਵਚਿਤ੍ । । ੪੫ ਨਾਨ੍ਯਾਦੇਵਪ੍ਰਤਿष੍ਠਾ ਤੁ ਕਾਰ੍ਯਾ ਵੈ ਭੋਜਕੇਨ ਤੁ । ਮਮਾਪਿ ਚ ਨ ਕਰ੍ਤਵ੍ਯਾ ਤੇਨ ਏਕਾਕਿਨਾ ਕ੍ਵਚਿਤ੍ । । ੪੬ ਸਰ੍ਵਮੇਵ ਨਿਵੇਦ੍ਯਾਨ੍ਨਂ ਨਾਸ਼੍ਨੀਯਾਦ੍ਭੋਜਕਃ ਸਦਾ । ਨ ਭੁਞ੍ਜੀਤ ਗृਹਂ ਗਤ੍ਵਾ ਸ਼ੂਦ੍ਰਸ੍ਯ ਗਰੁਡਾਗ੍ਰਜ । । ੪੭ ਸ਼ੂਦ੍ਰੋਚ੍ਛਿष੍ਟਂ ਪ੍ਰਯਤ੍ਨੇਨ ਸਦਾ ਤ੍ਯਾਜ੍ਯਂ ਹਿ ਭੋਜਕੈਃ । ਯੇऽਸ਼੍ਨਨ੍ਤਿ ਭੋਜਕਾ ਨਿਤ੍ਯਂ ਸ਼ੂਦ੍ਰਾਨ੍ਨਂ ਸ਼ੂਦ੍ਰਵੇਸ਼੍ਮਨਿ । । ੪੮ ਤੇ ਵੈ ਪੂਜਾਫਲਂ ਚਾਤ੍ਰ ਕਥਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਸ੍ਯਨ੍ਤਿ ਖੇਚਰ । ਗਤ੍ਵਾ ਗृਹਂ ਤੁ ਸ਼ੂਦ੍ਰਸ੍ਯ ਨ ਭੋਕ੍ਤਵ੍ਯਂ ਕਦਾਚਨ । । ੪੯ ਗृਹਾਗਤਂ ਚ ਸ਼ੂਦ੍ਰਾਨ੍ਨਂ ਤਚ੍ਚ ਤ੍ਯਾਜ੍ਯਂ ਤਥੈਵ ਚ । ਆਧ੍ਮਾਤਵ੍ਯੋਮ੍ਬੁਜੋ ਨਿਤ੍ਯਂ ਭੋਜਕੇਨਾਗ੍ਰਤੋ ਮਮ । । 1.117.੫੦ ਸਕृਤ੍ਪ੍ਰਵਾਦਿਤੇ ਸ਼ਂਖੇ ਮਮ ਪ੍ਰੀਤਿਰ੍ਹਿ ਜਾਯਤੇ । षਣ੍ਮਾਸਾਨ੍ਨਾਤ੍ਰ ਸਨ੍ਦੇਹਃ ਪੁਰਾਣਸ਼੍ਰਵਣਂ ਤਥਾ । । ੫੧ ਤਸ੍ਮਾਚ੍ਛਂਖਃ ਸਦਾ ਵਾਦ੍ਯੋ ਭੋਜਕੇਨ ਪ੍ਰਯਤ੍ਨਤਃ । ਤਸ੍ਯੇਯਂ ਪਰਮਾ ਵृਤ੍ਤਿਰ੍ਨੈਵੇਦ੍ਯਂ ਯਨ੍ਮਦੀਯਕਮ੍ । । ੫੨ ਨਾਭੋਜ੍ਯਂ ਭੁਞ੍ਜਤੇ ਯਸ੍ਮਾਤ੍ਤੇਨੈਤੇ ਭੋਜਕਾ ਮਤਾਃ । ਮਗਂ ਧ੍ਯਾਯਨ੍ਤਿ ਤੇ ਯਸ੍ਮਾਤ੍ਤੇਨ ਤੇ ਮਗਧਾਃ ਸ੍ਮृਤਾਃ । । ੫੩ ਭੋਜਯਨ੍ਤਿ ਚ ਮਾਂ ਨਿਤ੍ਯਂ ਤੇਨ ਤੇ ਭੋਜਕਾ ਸ੍ਮृਤਾਃ । ਅਭ੍ਯਙ੍ਗਂ ਚ ਪ੍ਰਯਤ੍ਨੇਨ ਪ੍ਰਾਯਂ ਸ਼ੁਦ੍ਧਿਕਰਂ ਪਰਮ੍ । । ੫੪ ਅਭ੍ਯਙ੍ਗਹੀਨੋ ਹ੍ਯਸ਼ੁਚਿਰ੍ਭੋਜਕਃ ਸ੍ਯਾਨ੍ਨ ਸਂਸ਼ਯਃ । ਯਸ੍ਤੁ ਮਾਂ ਪੂਜਯੇਦ੍ਵੀਰ ਅਭ੍ਯਙ੍ਗੇਨ ਵਿਨਾ ਖਗ । । ੫੫ ਨ ਤਸ੍ਯ ਸਨ੍ਤਤਿਃ ਸ੍ਯਾਦ੍ਵੈ ਨ ਚਾਹਂ ਪ੍ਰੀਤਿਮਾਨ੍ਭਵੇ
ਅਰੁਣ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ: ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਸਿਰਤਾਜ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਭੋਜਕ ਕਿਉਂ ਪਿਆਰਾ ਹੈ? ਦੱਸੋ, ਹੋਰ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਜਾਂ ਹੋਰ ਜਾਤੀਆਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਮੰਦਰਾਂ ਵਿੱਚ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਪਸੰਦ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ? ਇਹ ਭੋਜਕ ਕੌਣ ਹੈ, ਕਿਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਹੈ, ਉਸ ਦੀ ਜਾਤ ਕੀ ਹੈ, ਤੇ ਉਸ ਦੇ ਕੰਮ-ਕਾਜ ਬਾਰੇ ਵੀ ਦੱਸੋ। ਅਦਿਤੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਵੈਨਤੇ, ਤੂੰ ਚੰਗਾ ਸਵਾਲ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣ, ਮੈਂ ਸਭ ਕੁਝ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ। ਕਸ਼ਯਪ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਹੋਰ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਤੇ ਜਾਤੀਆਂ ਭੀ ਮੇਰੀ ਭਗਤੀ ਤੇ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਮੈਨੂੰ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਪੂਜਦੇ ਹਨ। ਜੋ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਮੰਦਰ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰੀਤ ਨਾਲ ਮੇਰੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਤੇ ਹੋਰ ਜਾਤੀਆਂ ਜੋ ਹੋਰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ 'ਦੇਵਲਕ' ਕਹੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਕਰਕੇ ਭੋਜਕ ਮੈਨੂੰ ਸਦਾ ਪਿਆਰਾ ਹੈ। ਭੋਜਕ ਜਾਤ ਤੋਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਹੋਣ, ਆਪਣੇ ਕਰਤਬ ਤੇ ਧਰਮ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਜੇ ਕਰਤਬ ਛੱਡ ਦੇਣ, ਤਾਂ ਨਿਸਚਿਤ ਨਰਕ ਵਿੱਚ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਭੋਜਕ ਆਪਣੇ ਕੰਮ ਨੂੰ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਛੱਡਦੇ। ਉਹ ਮੇਰੀ ਹੀ ਸ਼ਕਤੀ ਤੋਂ ਬਣੇ ਹਨ। ਮੇਰੀ ਪੂਜਾ ਲਈ, ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਕਰਮ ਵਿਆਪਕ ਹੈ। ਭੋਜਕ ਰਾਜਾ ਪ੍ਰਿਯਵ੍ਰਤ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸੀ, ਜੋ ਸ਼ਾਕਦਵੀਪ ਵਿੱਚ ਵੱਡਾ ਗਿਆਨੀ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਮੇਰੇ ਲਈ ਮੰਦਰ ਬਣਾਇਆ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸੋਨੇ ਦੀ ਮੇਰੀ ਮੂਰਤੀ ਰਖੀ। ਉਸ ਨੇ ਮੇਰੀ ਸੋਨੇ ਦੀ ਮੂਰਤੀ ਬਣਵਾ ਕੇ, ਉਸ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਦੀ ਚਿੰਤਾ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਨੇ ਮੰਦਰ ਤੇ ਮੂਰਤੀ ਬਣਾਈ, ਪਰ ਪੁੱਛਿਆ—ਕੌਣ ਮੇਰੀ ਮੂਰਤੀ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕਰੇ? ਉਸ ਨੇ ਸੋਚ ਕੇ ਮੇਰੇ ਚਰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਆਇਆ। ਮੈਂ ਉਸ ਦੀ ਭਗਤੀ ਵੇਖ ਕੇ, ਉਸ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆਇਆ ਤੇ ਪੁੱਛਿਆ—ਰਾਜਾ, ਤੂੰ ਕੀ ਸੋਚਦਾ ਹੈ? ਜੋ ਤੇਰੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਚਿੰਤਾ ਹੈ, ਦੱਸ; ਮੈਂ ਸਭ ਪੂਰਾ ਕਰਾਂਗਾ, ਚਿੰਤਾ ਨਾ ਕਰ। ਕੋਈ ਵੀ ਔਖਾ ਕੰਮ ਹੋਵੇ, ਮੈਂ ਕਰਾਂਗਾ। ਰਾਜਾ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਲਈ ਮੰਦਰ ਤੇ ਮੂਰਤੀ ਬਣਾਈ, ਪਰ ਸਥਾਪਨਾ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ। ਇਸ ਦਵੀਪ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ ਜਾਤੀਆਂ ਹਨ—ਕਸ਼ਤਰੀ ਆਦਿ। ਉਹ ਮੇਰੀ ਮੂਰਤੀ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ, ਨਾ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ; ਇੱਥੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਵੀ ਨਹੀਂ। ਇਸ ਕਰਕੇ ਮੇਰੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਚਿੰਤਾ ਆਈ। ਮੈਂ ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਕਿਹਾ: ਜਿਵੇਂ ਤੂੰ ਕਿਹਾ, ਇੱਥੇ ਤਿੰਨ ਜਾਤੀਆਂ ਹਨ। ਉਹ ਮੇਰੀ ਪੂਜਾ ਜਾਂ ਸਥਾਪਨਾ ਕਰਨ ਦੇ ਯੋਗ ਨਹੀਂ। ਇਸ ਕਰਕੇ, ਰਾਜਨ, ਤੂੰ ਆਪਣੀ ਸਥਾਪਨਾ ਆਪ ਕਰ। ਮੈਂ ਪਹਿਲਾਂ 'ਭੋਜਕ' ਨਾਮ ਦੀ ਜਾਤੀ ਬਣਾਈ। ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਮੈਂ ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਵੱਡੀ ਚਿੰਤਾ ਵਿੱਚ ਪਾ ਦਿੱਤਾ। ਮੈਂ ਸੋਚਿਆ, ਤੇ ਆਪਣੇ ਸਰੀਰ ਤੋਂ ਅੱਠ ਵੱਡੇ, ਚਾਂਦ-ਵਾਂਗ, ਤੇਜਸਵੀ ਪੁੱਤਰ ਨਿਕਲੇ। ਉਹ ਚਾਰ ਵੈਦ, ਉਪਨਿਸ਼ਦ ਸਮੇਤ, ਪੜ੍ਹਦੇ ਹਨ। ਸਭ ਕੇਸਰੀ ਕਪੜੇ ਪਹਿਨਦੇ, ਕੰਡੇ ਤੇ ਕਮਲ ਫੁੱਲ ਲੈਂਦੇ। ਦੋ ਮੱਥੇ ਤੇ, ਦੋ ਛਾਤੀ ਤੇ, ਦੋ ਪੈਰਾਂ ਤੇ, ਦੋ ਪੈਰਾਂ ਦੇ ਅੰਗੂਠਿਆਂ ਤੇ। ਸਭ ਵੱਡੇ, ਨਮਨ ਕਰਦੇ, ਮੈਨੂੰ ਪਿਤਾ ਮੰਨਦੇ, ਤੇ ਪੁੱਛਦੇ: ਪਿਤਾ, ਤੁਸੀਂ ਸਾਨੂੰ ਆਪਣੇ ਸਰੀਰ ਤੋਂ ਕਿਉਂ ਬਣਾਇਆ? ਦੱਸੋ, ਜੋ ਆਦੇਸ਼ ਹੋਵੇ, ਕਰਾਂਗੇ। ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਿਹਾ: ਤੁਸੀਂ ਮੇਰੇ ਪੁੱਤਰ ਹੋ, ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ। ਮੈਂ ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਕਿਹਾ: ਇਹ ਮੇਰੇ ਪੁੱਤਰ, ਵਧੀਆ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਹਨ; ਇਹ ਮੇਰੀ ਮੂਰਤੀ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕਰਣ। ਸਥਾਪਨਾ ਕਰ ਕੇ, ਮੰਦਰ ਦੀ ਪੂਜਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸੌਂਪ ਦੇ। ਇਹ ਮੇਰੀ ਪੂਜਾ ਤੇ ਸਥਾਪਨਾ ਲਈ ਯੋਗ ਹਨ। ਸਥਾਪਨਾ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਭੋਜਕਾਂ ਨੂੰ ਕਦੇ ਨਿਕਾਲ ਨਾ ਦੇ। ਮੰਦਰ ਲਈ ਘਰ, ਖੇਤ, ਧਨ-ਧਾਨ, ਜੋ ਕੁਝ ਹੋਵੇ, ਸਭ ਭੋਜਕਾਂ ਨੂੰ ਦੇ। ਮੇਰੇ ਮੰਦਰ ਵਿੱਚ ਜੋ ਕੁਝ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਭੋਜਕਾਂ ਦਾ ਹੋਵੇ। ਜਿਵੇਂ ਪੁੱਤਰ ਪਿਤਾ ਦੀ ਵਸਤੂ ਦਾ ਹਕਦਾਰ ਹੁੰਦਾ, ਤਿਵੇਂ ਮੇਰੀ ਵਸਤੂ ਭੋਜਕਾਂ ਦੀ ਹੋਵੇ। ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਰਾਜਾ ਨੇ ਸਭ ਕੁਝ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ, ਤੇ ਭੋਜਕਾਂ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ੀ ਮਿਲੀ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਭੋਜਕ ਮੇਰੇ ਦੁਆਰਾ ਬਣੇ ਹਨ। ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਆਤਮਾ ਹਾਂ, ਤੇ ਉਹ ਮੇਰੇ ਪੁੱਤਰ ਵਾਂਗ ਸਮਝੇ ਜਾਂਦੇ। ਇਸ ਕਰਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦੇਣਾ, ਕਦੇ ਲੈਣਾ ਨਹੀਂ। ਜੇ ਕੋਈ ਭੋਜਕ ਦੀ ਵਸਤੂ ਲੋਭ ਜਾਂ ਵਿਅਰਥਤਾ ਨਾਲ ਲੈ ਲਵੇ, ਉਹ ਘੋਰ ਨਰਕ ਵਿੱਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਮੇਰੇ ਮੰਦਰ ਦੀ ਵਸਤੂ, ਭੋਜਕਾਂ ਦੀ ਹੈ, ਪਿਤਾ ਤੋਂ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਮਿਲੀ। ਭੋਜਕ ਉਹ ਹੋਵੇ, ਜੋ ਮੇਰੇ ਆਦੇਸ਼ ਤੇ ਆਪਣਾ ਕਰਤਬ ਪੂਰਾ ਕਰੇ। ਪਹਿਲਾਂ ਵੈਦ ਪੜ੍ਹੇ, ਫਿਰ ਵਿਆਹ ਕਰੇ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਨ੍ਹਾਵੇ, ਤੇ ਤਿੰਨ ਵਾਰ ਸਨਾਨ ਕਰੇ। ਪੰਜ ਵਾਰ ਮੇਰੀ ਪੂਜਾ ਕਰੇ, ਰਾਤ ਤੇ ਦਿਨ। ਦੇਵ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਵੈਦ ਦੀ ਨਿੰਦਾ ਕਦੇ ਨਾ ਕਰੇ। ਭੋਜਕ ਹੋਰ ਦੇਵ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਨਾ ਕਰੇ, ਨਾ ਮੇਰੀ ਮੂਰਤੀ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਇਕੱਲਾ ਕਰੇ। ਭੋਜਕ ਹਮੇਸ਼ਾ ਭੋਜਨ ਮੈਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਕਰਕੇ ਖਾਏ। ਭੋਜਕ ਕਦੇ ਸ਼ੂਦਰ ਦੇ ਘਰ ਜਾਂ ਭੋਜਨ ਨਾ ਖਾਏ। ਸ਼ੂਦਰ ਦਾ ਉਚਿਸ਼ਟ ਭੋਜਕਾਂ ਨੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਛੱਡਣਾ ਹੈ। ਜੋ ਭੋਜਕ ਹਮੇਸ਼ਾ ਸ਼ੂਦਰ ਦਾ ਭੋਜਨ ਖਾਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਪੂਜਾ ਦਾ ਫਲ ਨਹੀਂ ਪਾਉਂਦੇ। ਸ਼ੂਦਰ ਦੇ ਘਰ ਜਾ ਕੇ ਭੋਜਨ ਨਾ ਖਾਏ। ਘਰ ਆਇਆ ਸ਼ੂਦਰ ਦਾ ਭੋਜਨ ਵੀ ਛੱਡ ਦੇ। ਭੋਜਕ ਨੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਮੇਰੇ ਸਾਹਮਣੇ ਕਮਲ ਫੁੱਲ ਰੱਖਣਾ ਹੈ। ਇੱਕ ਵਾਰ ਸ਼ੰਖ ਵਜਾਉਣ ਨਾਲ ਮੈਨੂੰ ਖੁਸ਼ੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ; ਛੇ ਮਹੀਨੇ ਤੱਕ, ਪੁਰਾਣਾ ਸੁਣਨਾ ਵੀ। ਇਸ ਕਰਕੇ, ਭੋਜਕ ਨੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਸ਼ੰਖ ਵਜਾਉਣਾ ਹੈ। ਇਹ ਭੋਜਕ ਦੀ ਵੱਡੀ ਰੀਤ ਹੈ, ਮੇਰਾ ਨੈਵੇਦ, ਭੋਜਕ ਖਾਏ। ਭੋਜਕ ਮੇਰੇ ਨੈਵੇਦ ਖਾਂਦੇ ਹਨ, ਇਸ ਕਰਕੇ ਉਹ ਮਾਗਾ ਧਿਆਨ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਮਗਧੀ ਕਹੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਭੋਜਕ ਮੇਰੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਇਸ ਕਰਕੇ ਭੋਜਕ ਕਹੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਭੋਜਕ ਨੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਨ੍ਹਾਵਣਾ ਹੈ, ਜੋ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਭੋਜਕ ਨ੍ਹਾਵਣ ਤੋਂ ਰਹਿ ਜਾਵੇ, ਉਹ ਅਸ਼ੁਧ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਕੋਈ ਮੇਰੀ ਪੂਜਾ ਨ੍ਹਾਵਣ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਕਰੇ, ਉਸ ਦੀ ਸੰਤਾਨ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ, ਤੇ ਮੈਂ ਖੁਸ਼ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।
ਮੁਣ੍ਡਨਂ ਸ਼ਿਰਸਾ ਕਾਰ੍ਯਂ ਸ਼ਿਖਾ ਧਾਰ੍ਯਾ ਪ੍ਰਯਤ੍ਨਤਃ । । ੫੬ ਨਕ੍ਤਂ ਚਾਦਿਤ੍ਯਦਿਵਸੇ ਤਥਾ षष੍ਠ੍ਯਾਂ ਪ੍ਰਵਰ੍ਤਯੇਤ੍ । ਸਪ੍ਤਮ੍ਯਾਮੁਪਵਾਸਸ੍ਤੁ ਮਮ ਸਂਕ੍ਰਮਣੇ ਤਥਾ । । ੫੭ ਕਰ੍ਤਵ੍ਯੋ ਭੋਜਕੇਨੈਵ ਮਤ੍ਪ੍ਰੀਤ੍ਯੈ ਗਰੁਡਾਗ੍ਰਜ । ਤ੍ਰਿਕਾਲਂ ਚਾਪਿ ਗਾਯਤ੍ਰੀਂ ਜਪੇਦ੍ਵਾਚਾ ਪੁਰੋ ਮਮ । । ੫੮ ਮੁਖਮਾਵृਤ੍ਯ ਯਤ੍ਨੇਨ ਪੂਜਨੀਯੋऽਹਮਾਦਰਾਤ੍ । ਮੌਨਂ ਚਾਸ੍ਯ ਪ੍ਰਯਤ੍ਨੇਨ ਤ੍ਯਕ੍ਤ੍ਵਾ ਕ੍ਰੋਧਂ ਚ ਦੂਰਤਃ । । ੫੯ ਸ਼ੂਦ੍ਰੇਭ੍ਯੋ ਯਸ੍ਤੁ ਵੈਸ਼੍ਯੇਭ੍ਯੋ ਲੋਭਾਤ੍ਕਾਮਾਤ੍ਪ੍ਰਯਚ੍ਛਤਿ । ਨਿਰ੍ਮਾਲ੍ਯਂ ਮਮ ਵੈ ਵਤ੍ਸ ਸ ਯਾਤਿ ਨਰਕਂ ਧ੍ਰੁਵਮ੍ । । 1.117.੬੦ ਲੋਭਾਦ੍ਵੈ ਭੋਜਕੋ ਯਸ੍ਤੁ ਮਤ੍ਪੁष੍ਪਾਣਿ ਖਗਾਧਿਪ । ਯਚ੍ਛਤੇਨ੍ਯਸ੍ਯ ਦੁष੍ਟਾਤ੍ਮਾ ਮਯ੍ਯਨਾਰੋਪ੍ਯ ਖੇਚਰ । । ੬੧ ਸ ਜ੍ਞੇਯੋ ਮੇ ਪਰਃ ਸ਼ਤ੍ਰੁਃ ਸ ਮਾਮਰ੍ਹੋ ਨ ਚਾਰ੍ਚਿਤੁਮ੍ । ਨਿਰ੍ਮਾਲ੍ਯਂ ਮਮ ਦੇਯਂ ਸ੍ਯਾਦ੍ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਦਿषੁ ਵੈ ਨृषੁ । । ੬੨ ਨੈਵੇਦ੍ਯਂ ਯਨ੍ਮਦੀਯਂ ਤੁ ਤਦਸ਼੍ਨੀਯਾਤ੍ਸਦੈਵ ਹਿ । ਤੇਨਾਸੌ ਸ਼ੁਦ੍ਧ੍ਯਤੇ ਨਿਤ੍ਯਂ ਹਵਿष੍ਯਾਨ੍ਨਸਮਂ ਤਥਾ । । ੬੩ ਤਤ੍ਕ੍ਸ਼ਣਾਦੁਤ੍ਕ੍ਸ਼ਿਪੇਦ੍ਯਸ੍ਤੁ ਮਮਾਂਗਾਤ੍ਪੁष੍ਪਮੇਵ ਹਿ । ਨਾਨ੍ਯਸ੍ਯ ਦੇਯਂ ਨੈਵੇਦ੍ਯਂ ਮਦੀਯਮੁਦਕੇ੨ ਕ੍ਸ਼ਿਪੇਤ੍ । । ੬੪ ਪਞ੍ਚਗਵ੍ਯਸਮਂ ਤਸ੍ਯ ਮਨ੍ਮਤਂ ਨਾਤ੍ਰ ਸਂਸ਼ਯਃ । ਮਮਾਙ੍ਗਲਗ੍ਨਂ ਯਤ੍ਕਿਞ੍ਚਿਦ੍ਗਨ੍ਧਂ ਪੁष੍ਪਮਥਾਪਿ ਵਾ । । ੬੫ ਦਾਤਵ੍ਯਂ ਨ ਚ ਵੈਸ਼੍ਯਾਯ ਨ ਸ਼ੂਦ੍ਰਾਯ ਕਦਾਚਨ । ਆਤ੍ਮਨਾ ਤਦ੍ਗ੍ਰਹੀਤਵ੍ਯਂ ਨ ਵਿਕ੍ਰੇਯਂ ਕਥਞ੍ਚਨ । । ੬੬ ਯਸ੍ਤੁ ਨਾਰੋਪ੍ਯ ਪੁष੍ਪਾਣਿ ਅਵ੍ਯਙ੍ਗਾਨਿ ਮਮੋਪਰਿ । ਯਃ ਕਸ਼੍ਚਿਦਾਹਰੇਲ੍ਲੋਕੇ ਸ ਯਾਤਿ ਨਰਕਂ ਧ੍ਰੁਵਮ੍ । । ੬੭ ਸ੍ਨਪਨਂ ਮਮ ਨਿਰ੍ਮਾਲ੍ਯਂ ਪਾਵਕਂ ਯਸ੍ਤੁ ਲਙ੍ਘਯੇਤ੍ । ਸ ਨਰੋ ਨਰਕਂ ਯਾਤਿ ਸਰੌਦ੍ਰਂ ਰੌਰਵਂ ਖਗ । । ੬੮ ਭੋਜਕੇਨ ਸਦਾ ਕਾਰ੍ਯਂ ਸ੍ਨਪਨਂ ਮੇ ਪ੍ਰਯਤ੍ਨਤਃ । ਯਥਾ ਨ ਲਙ੍ਘਯੇਤ੍ਕਸ਼੍ਚਿਦ੍ਯਥਾ ਸ਼੍ਵਾ ਨਾਪਿ ਭਕ੍ਸ਼ਯੇਤ੍ । । ੬੯ ਯਦ੍ਯਯਤ੍ਨਪਰਃ ਕੁਰ੍ਯਾਦ੍ਭੋਜਕਃ ਸ੍ਨਪਨਂ ਮਮ । ਯਥਾ ਵੈ ਲਙ੍ਘਿਤਮਤਿਰ੍ਭਕ੍ਸ਼੍ਯਤਾਂ ਚ ਖਗਾਧਿਪ । । 1.117.੭੦ ਸ ਯਾਤਿ ਨਰਕਂ ਰੌਦ੍ਰਂ ਤਾਮਿਸ਼੍ਰਂ ਨਾਮ ਨਾਮਤਃ । ਏਕਭਕ੍ਤਂ ਸਦਾ ਕਾਰ੍ਯਂ ਸ੍ਨਾਨਂ ਤ੍ਰੈਕਾਲਮੇਵ ਹਿ । । ੭੧ ਤ੍ਰਿਚੈਲਂ ਪਰਿਵਰ੍ਤੇਤ ਭਵਿਤਵ੍ਯਂ ਦਿਨੇਦਿਨੇ । ਪੂਜਾਕਾਲੇऽਰ੍ਘਕਾਲੇ ਚ ਕ੍ਰੋਧਸ੍ਤ੍ਯਾਜ੍ਯਃ ਪ੍ਰਯਤ੍ਨਤਃ । । ੭੨ ਅਮਾਂਗਲ੍ਯਂ ਨ ਵਕ੍ਤਵ੍ਯਂ ਵਕ੍ਤਵ੍ਯਂ ਚ ਸ਼ੁਭਂ ਤਦਾ । ਈਦृਗ੍ਭੂਤੋ ਭੋਜਕੋ ਮੇ ਪ੍ਰੇਯਾਨ੍ ਪੂਜਾਕਰਃ ਸਦਾ । । ੭੩ ਸਨ੍ਮਾਨ੍ਯਃ ਪੂਜਨੀਯਸ਼੍ਚ ਵਿਪ੍ਰਾਦੀਨਾਂ ਯਥਾਸ੍ਮ੍ਯਹਮ੍ । ਯਃ ਕਰੋਤ੍ਯਵਮਾਨਂ ਤੁ ਵृਤ੍ਤਿਰੂਪਂ ਤੁ ਭੋਜਕੇ । । ੭੪ ਤਸ੍ਯਾਹਂ ਰੋषਮੇਤ੍ਯਾਸ਼ੁ ਕੁਲਂ ਹਨ੍ਮਿ ਸਮਨ੍ਤਤਃ । ਪ੍ਰਿਯੋ ਮੇ ਭੋਜਕੋ ਨਿਤ੍ਯਂ ਯਥਾ ਤ੍ਵਂ ਵਿਨਤਾਸੁਤ । । ੭੫ ਉਪਲੇਪਨਕਰ੍ਤਾ ਚ ਸਮ੍ਮਾਰ੍ਜਨਪਰਸ਼੍ਚ ਯਃ । । ਪਰਾਵਸੁਰੁਵਾਚ ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਭਗਵਾਨ੍ਭਾਨੁਰ੍ਬਭ੍ਰਾਮ ਰਥਮਾਸ੍ਥਿਤਃ । । ੭੬ ਅਰੁਣੋऽਪਿ ਤਥਾ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਮੁਦਯਾ ਪਰਯਾ ਨृਪਃ । ਪੂਜ੍ਯਸ੍ਤਸ੍ਮਾਨ੍ਮਹਾਰਾਜ ਭੋਜਕਸ੍ਤੁ ਮਹੀਪਤੇ । । ੭੭ ਤਸ੍ਮਾਦ੍ਦੇਵਂ ਵਾਚਕਾਯ ਦ੍ਵਿਤੀਯਮਸ਼ਨਂ ਨਰੈਃ । । ੭੮ ਬ੍ਰਹ੍ਮੋਵਾਚ ਇਤ੍ਥਂ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਸ ਰਾਜਾ ਤੁ ਕਰ੍ਮਣਃ ਫਲਮਾਤ੍ਮਨਃ । ਪੁਰਾਤਨਂ ਮਹਾਬਾਹੁਰ੍ਮੁਦਮਾਪ ਮਹੀਪਤਿਃ । ।੭੯ ਯਦ੍ਯਦਾਯਤਨਂ ਭਾਨੋਃ ਪृਥਿਵ੍ਯਾਂ ਪਸ਼੍ਯਤੇ ਨृਪਃ । ਤਸ੍ਮਿਂਸ੍ਤਸ੍ਮਿਨ੍ਕਾਰਯਤਿ ਉਪਲੇਪਨਮਾਦਰਾਤ੍ । । 1.117.੮੦ ਭਾਰ੍ਯਾ ਤਸ੍ਯਾਪਿ ਸੁਸ਼੍ਰੋਣਿ ਪੁਣ੍ਯਸ਼੍ਰਵਣਮਾਦਰਾਤ੍ । ਵਾਚਕੇ ਵੇਤਨਂ ਦਤ੍ਤ੍ਵਾ ਭਾਨੋਰ੍ਦੇਵਸ੍ਯ ਮਨ੍ਦਿਰੇ । । ੮੧ ਇਤ੍ਥਂ ਰਾਜਾ ਸਪਤ੍ਨੀਕਃ ਪੂਜ੍ਯ ਭਕ੍ਤ੍ਯਾ ਦਿਵਾਕਰਮ੍ । ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਾਵੁਭੌ ਪਰਾਂ ਪ੍ਰੀਤਿਂ ਗਤਿਂ ਚਾਨੁਤ੍ਤਮਾਂ ਤਥਾ । । ੮੨ ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਭਵਿष੍ਯੇ ਮਹਾਪੁਰਾਣੇ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮੇ ਪਰ੍ਵਣਿ ਸਪ੍ਤਮੀਕਲ੍ਪ ਉਪਲੇਪਨਸ੍ਨਾਪਨਮਾਹਾਤ੍ਮ੍ਯਵਰ੍ਣਨਂ ਨਾਮ ਸਪ੍ਤਦਸ਼ਾਧਿਕਸ਼ਤਤਮੋऽਧ੍ਯਾਯਃ
ਸਿਰ ਦਾ ਮੁੰਡਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਚੋਟੀ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਰੱਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਅਦਿਤੀ ਦੇ ਦਿਨ ਤੇ ਛੇਵੀਂ ਤਾਰੀਖ ਨੂੰ ਰਾਤ ਦਾ ਉਪਵਾਸ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਸਪਤਮੀ ਤੇ ਸੂਰਜ ਦੇ ਸੰਕ੍ਰਮਣ ਤੇ ਭੋਜਕ ਨੇ ਮੇਰੀ ਪ੍ਰੀਤ ਲਈ ਉਪਵਾਸ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਭੋਜਕ ਨੇ ਤਿੰਨ ਵਾਰ ਗਾਏਤਰੀ ਮੰਤ੍ਰ ਮੇਰੇ ਸਾਹਮਣੇ ਜਪਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਮੂੰਹ ਢੱਕ ਕੇ, ਆਦਰ ਨਾਲ ਮੇਰੀ ਪੂਜਾ ਕਰੇ। ਮੌਨ ਰਹੇ, ਕ੍ਰੋਧ ਨੂੰ ਦੂਰ ਰੱਖੇ। ਜੇ ਕੋਈ ਭੋਜਕ ਲੋਭ ਜਾਂ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਮੇਰਾ ਨਿਰਮਾਲਯ (ਫੁੱਲ ਆਦਿ) ਸ਼ੂਦਰ ਜਾਂ ਵੈਸ਼ ਨੂੰ ਦੇਵੇ, ਉਹ ਨਿਸਚਿਤ ਨਰਕ ਵਿੱਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਭੋਜਕ ਲੋਭ ਨਾਲ ਮੇਰੇ ਫੁੱਲ ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਦੇਵੇ, ਉਹ ਮੇਰਾ ਵੈਰੀ ਹੈ, ਤੇ ਪੂਜਾ ਕਰਨ ਦਾ ਹੱਕ ਨਹੀਂ। ਮੇਰਾ ਨਿਰਮਾਲਯ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਆਦਿ ਨੂੰ ਹੀ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਮੇਰਾ ਨੈਵੇਦ, ਭੋਜਕ ਨੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਖਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਇਸ ਨਾਲ ਉਹ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਹਵਿਸ਼ਯ ਭੋਜਨ ਵਾਂਗ। ਜੇ ਕੋਈ ਮੇਰੇ ਸਰੀਰ ਤੋਂ ਫੁੱਲ ਲੈ ਕੇ, ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਨੈਵੇਦ ਦੇਵੇ ਜਾਂ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਸੁੱਟੇ, ਉਹ ਪੰਜ ਗਾਵਾਂ ਦੇ ਸਮਾਨ ਪਾਪੀ ਹੈ। ਮੇਰੇ ਸਰੀਰ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਫੁੱਲ ਜਾਂ ਸੁਗੰਧ, ਵੈਸ਼ ਜਾਂ ਸ਼ੂਦਰ ਨੂੰ ਕਦੇ ਨਾ ਦੇਵੇ। ਆਪਣੇ ਆਪ ਲੈ ਲਵੇ, ਪਰ ਕਦੇ ਵੇਚੇ ਨਾ। ਜੇ ਕੋਈ ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਅਸ਼ੁਧ ਫੁੱਲ ਚੜ੍ਹਾ ਕੇ, ਲੈ ਲਵੇ, ਉਹ ਨਰਕ ਵਿੱਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਮੇਰੇ ਨਿਰਮਾਲਯ ਨਾਲ ਸਨਾਨ ਕਰੇ, ਤੇ ਅੱਗ ਨੂੰ ਲੰਘੇ, ਉਹ ਨਰਕ ਵਿੱਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਭੋਜਕ ਨੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਮੇਰਾ ਸਨਾਨ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਕਿ ਕੋਈ ਲੰਘੇ ਨਾ, ਨਾ ਕੁੱਤਾ ਖਾਏ। ਜੇ ਭੋਜਕ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਮੇਰਾ ਸਨਾਨ ਨਾ ਕਰੇ, ਤੇ ਲੰਘਣ ਵਾਲਾ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਨਰਕ ਵਿੱਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਭੋਜਕ ਨੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਇੱਕ ਵਾਰ ਭੋਜਨ ਕਰਨਾ, ਤੇ ਤਿੰਨ ਵਾਰ ਸਨਾਨ ਕਰਨਾ। ਤਿੰਨ ਵਾਰ ਕਪੜਾ ਬਦਲਣਾ, ਹਰ ਦਿਨ। ਪੂਜਾ ਤੇ ਅਰਘ ਦੇ ਸਮੇਂ, ਕ੍ਰੋਧ ਛੱਡਣਾ। ਅਸ਼ੁਭ ਨਹੀਂ ਬੋਲਣਾ, ਸਿਰਫ਼ ਸ਼ੁਭ ਬੋਲਣਾ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਭੋਜਕ ਮੇਰੀ ਪੂਜਾ ਕਰਣ ਵਾਲਾ, ਸਦਾ ਪਿਆਰਾ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਮੈਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਆਦਿ ਲਈ ਪੂਜਾ ਯੋਗ ਹਾਂ, ਤਿਵੇਂ ਭੋਜਕ ਵੀ ਪੂਜਾ ਯੋਗ ਹੈ। ਜੇ ਕੋਈ ਭੋਜਕ ਦੀ ਰੀਤ ਦਾ ਅਪਮਾਨ ਕਰੇ, ਮੈਂ ਉਸ ਦੇ ਕੁਲ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹਾਂ। ਭੋਜਕ ਮੈਨੂੰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਪਿਆਰਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਤੂੰ, ਵਿਨਤਾ ਦਾ ਪੁੱਤਰ। ਜੋ ਉਪਲੇਪਨ ਤੇ ਸਫਾਈ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਵੀ ਪਿਆਰਾ ਹੈ। ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਭਾਨੁ (ਸੂਰਜ) ਰਥ ਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ ਚਲਿਆ। ਅਰੁਣ ਨੇ ਸੁਣ ਕੇ, ਵੱਡੀ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ, ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਕਿਹਾ: ਭੋਜਕ ਪੂਜਾ ਯੋਗ ਹੈ। ਇਸ ਕਰਕੇ, ਭੋਜਕ ਨੂੰ ਪੂਜਾ ਤੇ ਦੂਜਾ ਭੋਜਨ ਮਿਲੇ। ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਰਾਜਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਕਰਮ ਦਾ ਫਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਵੱਡੀ ਖੁਸ਼ੀ ਪਾਈ। ਜਿੱਥੇ ਵੀ ਸੂਰਜ ਦਾ ਮੰਦਰ ਹੋਵੇ, ਰਾਜਾ ਉਪਲੇਪਨ ਆਦਰ ਨਾਲ ਕਰੇ। ਉਸ ਦੀ ਪਤਨੀ ਵੀ ਆਦਰ ਨਾਲ ਪਵਿੱਤਰ ਸੁਣੇ, ਤੇ ਵਾਚਕ ਨੂੰ ਵਿੱਤਨ ਦੇਵੇ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਰਾਜਾ ਤੇ ਪਤਨੀ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਸੂਰਜ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ, ਵੱਡੀ ਪ੍ਰੀਤ ਤੇ ਉੱਤਮ ਗਤੀ ਪਾਉਂਦੇ ਹਨ।
ਦੀਪਦਾਨਫਲਵਰ੍ਣਨਮ੍ ਬ੍ਰਹ੍ਮੋਵਾਚ ਦੀਪਂ ਪ੍ਰਯਚ੍ਛਤਿ ਨਰੋ ਭਾਨੋਰਾਯਤਨੇ ਤੁ ਯਃ । ਤੇਜਸਾ ਰਵਿਸਂਕਾਸ਼ਃ ਸਰ੍ਵਯਜ੍ਞਫਲਂ੧ ਲਭੇਤ੍ । । ੧ ਕਾਰ੍ਤ੍ਤਿਕੇ ਤੁ ਵਿਸ਼ੇषੇਣ ਕੌਮਾਰੇ ਮਾਸਿ ਦੀਪਕਮ੍ । ਦਤ੍ਵਾ ਫਲਮਵਾਪ੍ਨੋਤਿ ਯਦਨ੍ਯੇਨ ਨ ਲਭ੍ਯਤੇ । । ੨ ਕृष੍ਣਕृष੍ਣਾਤ੍ਰ ਤੇ ਵਚ੍ਮਿ ਸਂਵਾਦਂ ਪਾਪਨਾਸ਼ਨਮ੍ । ਭ੍ਰਾਤृਭਿਃ ਸਹ ਭਦ੍ਰਸ੍ਯ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਸ੍ਯ ਮਹਾਤ੍ਮਨਃ । । ੩ ਜਗਤ੍ਯਸ੍ਮਿਨ੍ਪੁਰੀ ਰਮ੍ਯਾ ਨਾਮ੍ਨਾ ਮਾਹਿष੍ਮਤੀ ਪੁਰਾ । ਤਸ੍ਯਾਮਾਸੀਦ੍ਦ੍ਵਿਜਃ ਕृष੍ਣ ਨਾਗਸ਼ਰ੍ਮੇਤਿ ਵਿਸ਼੍ਰੁਤਃ । ।੪ ਤਸ੍ਯ ਪੁਤ੍ਰਸ਼ਤਂ ਜਾਤਂ ਪ੍ਰਸਾਦਾਦ੍ਭਾਸ੍ਕਰਸ੍ਯ ਚ । ਤੇषਾਂ ਕਨਿष੍ਠੋ ਭਦ੍ਰਸ੍ਤੁ ਤਤ੍ਪੁਤ੍ਰਾਣਾਂ ਵਿਚਕ੍ਸ਼ਣਃ । । ੫ ਸ ਚ ਨਿਤ੍ਯਂ ਜਗਦ੍ਧਾਤੁਰ੍ਦੇਵਦੇਵਸ੍ਯ ਭਾਸ੍ਵਤਃ । ਦੀਪਵਰ੍ਤਿਪਰਸ੍ਤਦ੍ਵਤ੍ਤੈਲਾਦ੍ਯਾਹਰਣੋਦ੍ਯਤਃ । । ੬ ਭਾਨੋਰਾਯਤਨੇ ਤਸ੍ਯ ਸਹਸ੍ਰਂ ਭਾਰ੍ਗਵੀਪ੍ਰਿਯ । ਪ੍ਰਦੀਪਾਨਾਂ ਤੁ ਜਜ੍ਵਾਲ ਦਿਵਾਰਾਤ੍ਰਮਨਿਨ੍ਦਿਤਮ੍ । ।੭ ਤਸ੍ਯ ਦੀਪ੍ਤ੍ਯਾ ਪਰਾਭੂਤਾਸ੍ਤਸ੍ਯ ਲਾਵਣ੍ਯਧਰ੍षਿਤਾਃ । ਸਰ੍ਵੇ ਤੇ ਭ੍ਰਾਤਰੋ ਭਦ੍ਰਂ ਪਪ੍ਰਚ੍ਛੁਰਿਦਮਾਦਰਾਤ੍ । । ੮ ਭੋ ਭਦ੍ਰ ਵਦ ਵੈ ਭ੍ਰਾਤਰ੍ਭਦ੍ਰਂ ਤੇਸ੍ਤੁ ਸਦਾ ਦ੍ਵਿਜ । ਕੌਤੂਹਲਪਰਾਃ ਸਰ੍ਵੇ ਯਤ੍ਪृਚ੍ਛਾਮਸ੍ਤਦੁਚ੍ਯਤਾਮ੍ । । ੯ ਤੇषਾਂ ਤਦ੍ਵਚਨਂ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਭਦ੍ਰੋ ਵਚਨਮਬ੍ਰਵੀਤ੍ । ਵਿषਯੇ ਸਤਿ ਵਕ੍ਤਵ੍ਯਂ ਯਨ੍ਮਯਾ ਤਦਿਹੋਚ੍ਯਤਾਮ੍ । । 1.118.੧੦ ਨਾਹਂ ਮਤ੍ਸਰਯੁਕ੍ਤੋ ਵੈ ਨ ਚ ਰਾਗਾਦਿਦੂषਿਤਃ । ਭਵਨ੍ਤੋ ਮਮ ਸਰ੍ਵੇ ਵੈ ਭ੍ਰਾਤਰੋ ਗੁਰਵਸ੍ਤਥਾ । । ੧੧ ਕਥਂ ਨ ਕਥਯਾਮ੍ਯੇष ਭਵਤਾਂ ਪੁਤ੍ਰਸਮ੍ਮਿਤਃ । ਤਸ੍ਮਾਦ੍ਬ੍ਰੁਵਨ੍ਤੁ ਮਾਂ ਸਰ੍ਵੇ ਭ੍ਰਾਤਰੋ ਯਦ੍ਵਿਵਕ੍ਸ਼ਿਤਮ੍ । । ੧੨ ਭ੍ਰਾਤਰ ਊਚੁਃ ਨ ਤਥਾ ਪੁष੍ਪਧੂਪੇषੁ ਨ ਤਥਾ ਦ੍ਵਿਜਪੂਜਨੇ । ਸੁਪ੍ਰਯਤ੍ਨਂ ਤੁ ਪਸ਼੍ਯਾਮੋ ਭਾਨੋਰਾਯਤਨੇ ਪਰਮ੍ । । ੧੩ ਯਥਾਹਨਿ ਤਥਾ ਰਾਤ੍ਰੌ ਯਥਾ ਰਾਤ੍ਰੌ ਤਥਾਹਨਿ । ਤਵ ਦੀਪਪ੍ਰਦਾਨਾਯ ਯਥਾ ਭਦ੍ਰ ਸਦੋਦ੍ਯਮਮ੍ । । ੧੪ ਤਤ੍ਤ੍ਵਂ ਤਤ੍ਕਥਯਾਸ੍ਮਾਕਂ ਹਂਤ ਕੌਤੂਹਲਂ ਪਰਮ੍ । ਯਨ੍ਨਾਮ ਦੀਪਦਾਨਸ੍ਯ ਭਵਤਾ ਵਿਦਿਤਂ ਫਲਮ੍ । । ੧੫ ਤਦੇਤਤ੍ਕਥਯਾਸ੍ਮਾਕਂ ਸਵਿਸ਼ੇषਂ ਮਹਾਬਲ । ਏਵਮੁਕ੍ਤਸ੍ਤਤਸ੍ਤੈਸ੍ਤੁ ਭ੍ਰਾਤृਭਿਸ਼੍ਚੋਦਿਤੋ ਮੁਦਾ । । ੧੬ ਵ੍ਯਾਜਹਾਰ ਸ ਭ੍ਰਾਤॄਣਾਂ ਨ ਕਿਞ੍ਚਿਦਪਿ ਸੁਵ੍ਰਤ । ਪੁਨਃ ਪੁਨਰਸੌ ਤੈਸ੍ਤੁ ਭ੍ਰਾਤृਭਿਸ਼੍ਚੋਦਿਤੋ ਮੁਦਾ । । ੧੭ ਦਾਕ੍ਸ਼ਿਣ੍ਯਸਾਰੋ ਭਦ੍ਰਸ੍ਤੁ ਕਥਯਾਮਾਸ ਕृਤ੍ਸ੍ਨਸ਼ਃ । ਭਵਤਾਂ ਕੌਤੁਕਂ ਚੈਤਦਤੀਵਾਲ੍ਪੇऽਪਿ ਵਸ੍ਤੁਨਿ । । ੧੮ ਤਦੇष ਕਥਯਾਮ੍ਯਦ੍ਯ ਯਦ੍ਵ੍ਰਤਂ ਮਮ ਸੁਵ੍ਰਤ । ਇਕ੍ਸ਼੍ਵਾਕੁਰਾਜ੍ਞਸ੍ਤੁ ਪੁਰਾ ਵਸ਼ਿष੍ਠੋऽਭੂਤ੍ਪੁਰੋਹਿਤਃ । । ੧੯ ਤੇਨ ਚਾਯਤਨਂ ਭਾਨੋਃ ਕਾਰਿਤਂ ਸਰਯੂਤਟੇ । ਅਹਨ੍ਯਹਨਿ ਸ਼ੁਸ਼੍ਰੂषਾਂ ਪੁष੍ਪਧੂਪਾਨੁਲੇਪਨੈਃ । । 1.118.੨੦ ਦੀਪਦਾਨਾਦਿਭਿਸ਼੍ਚੈਵ ਚਕ੍ਰੇ ਤਤ੍ਰ ਸ ਵੈ ਦ੍ਵਿਜਃ । ਕਾਰ੍ਤਿਕੇ ਦੀਪਕੋ ਭਕ੍ਤ੍ਯਾ ਪ੍ਰਦਤ੍ਤਸ੍ਤੇਨ ਵੈ ਸਦਾ । । ੨੧ ਆਸੀਨ੍ਨਿਰ੍ਵਾਣ ਏਵਾਸੌ ਦੇਵਾਰ੍ਚਾਪੁਰਤੋ ਨਿਸ਼ਿ । ਦੇਵਤਾਯਤਨੇ ਚਾਹਮਵਸਂ ਵ੍ਯਥਿਤੋ ਭृਸ਼ਮ੍ । । ੨੨ ਪੂਯਸ਼ੋਣਿਤਨਿष੍ਪਨ੍ਦਂ ਪ੍ਰਾਵਹਨ੍ਕਾਯਤਃ ਸਦਾ । ਸ਼ੀਰ੍ਣ ਘ੍ਰਾਣੋ ਹ੍ਯਰ੍ਵਰਵੋ ਦੁਰ੍ਗਂਧਪਤਿਤਸ੍ਤਥਾ । । ੨੩ ਦੁष੍ਟਬੁਦ੍ਧ੍ਯਾ ਸਦਾ ਯੁਕ੍ਤਃ ਸਪ੍ਤਾਸ਼੍ਵਂ ਪ੍ਰਤਿ ਸੁਵ੍ਰਤ । ਯਦृਚ੍ਛ੍ਯਾ ਦੀਪਦਾਨਂ ਵਰ੍ਤ੍ਯਾਦੀਨਾਂ ਵਿਭਾਵਸੌ । ।੨੪ ਤਤ੍ਤਦ੍ਭੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਸਦਾ ਤੁष੍ਟਿਂ ਵ੍ਰਜਾਮਿ ਦ੍ਵਿਜਸਤ੍ਤਮਾਃ । ਏਕਦਾ ਤੁ ਤਤਸ੍ਤਸ੍ਮਿਨ੍ਭਾਨੋਰਾਯਤਨੇ ਗਤਃ । । ੨੫ ਰਾਤ੍ਰੌ ਦृष੍ਟਾ ਮਯਾ ਤਤ੍ਰ ਭਕ੍ਤਾ ਜਾਗਰਣਾਗਤਾਃ । ਪ੍ਰਤਿਸ਼੍ਰਯਂ ਪ੍ਰਾਰ੍ਥਿਤਾਸ਼੍ਚ ਤੈਸ਼੍ਚ ਦਤ੍ਤੋ ਦਯਾਨ੍ਵਿਤਃ । । ੨੬ ਵ੍ਯਾਧਿਤੋऽਯਂ ਸੁਦੀਨਸ਼੍ਚ ਇਤਿ ਕृਤ੍ਵਾ ਮਤਿਂ ਸ਼ੁਭਾਮ੍ । ਤਤੋऽਹਮਗ੍ਨਿਮਾਸ਼੍ਰਿਤ੍ਯ ਸ੍ਥਿਤਸ੍ਤੇषਾਂ ਸਮੀਪਤਃ । । ੨੭ ਦੁष੍ਟਾਂ ਬੁਦ੍ਧਿਂ ਸਮਾਸ਼੍ਰਿਤ੍ਯ ਹਰ੍ਤੁਕਾਮੋ ਵਿਵਸ੍ਵਤਃ । ਦਿਵ੍ਯਮਾਭਰਣਂ ਭਾਨੋਸ਼੍ਛਿਦ੍ਰਾਨ੍ਵੇषੀ ਦ੍ਵਿਜੋਤ੍ਤਮਾਃ । । ੨੮ ਸ੍ਥਿਤੋऽਹਂ ਭੋਜਕਾ ਹ੍ਯਤ੍ਰ ਯਦਿ ਨਿਦ੍ਰਾਂ ਵ੍ਰਜਨ੍ਤਿ ਤੇ । ਯੇਨਾਸ੍ਯ ਵੈਰਿਵਦ੍ਭਾਨੋਰ੍ਹਰਾਮ੍ਯਾਭਰਣਂ ਸ਼ੁਭਮ੍ । । ੨੯ ਅਥ ਸੁਪ੍ਤਾ ਭੋਜਕਾਸ੍ਤੇ ਨਿਦ੍ਰਯਾ ਮੋਹਿਤਾਸ੍ਤਦਾ । ਨਿਰ੍ਵਾਣਾਸ਼੍ਚਾਪਿ ਦੀਪਾਸ੍ਤੁ ਤਤੋऽਹਮੁਤ੍ਥਿਤਸ੍ਤ੍ਵਰਨ੍ । । 1.118.੩੦ ਮੁਦਾ ਪਰਮਯਾ ਯੁਕ੍ਤੋ ਗਤੋ ਵੈਸ਼੍ਵਾਨਰਂ ਪ੍ਰਤਿ । ਪ੍ਰਜ੍ਵਾਲ੍ਯਂ ਪਾਵਕਂ ਯਤ੍ਨਾਦ੍ਦੀਪਵਰ੍ਤਿਨ੍ਤਤੋ ਮਯਾ । । ੩੧ ਯੋਜਯਿਤ੍ਵਾ ਤੁ ਵੈ ਦੀਪੇ ਧृਤੋ ਦੀਪੋऽਗ੍ਰਤੋ ਰਵੇਃ । ਹਰ੍ਤੁਕਾਮੇਨਾਭਰਣਂ ਭਾਨੋਰ੍ਦੇਵਸ੍ਯ ਸੁਵ੍ਰਤ । । ੩੨ ਅਥ ਤੇ ਭੋਜਕਾਃ ਸਰ੍ਵੇ ਵृਦ੍ਧਾ ਦੇਵਸ੍ਯ ਪੁਤ੍ਰਕਾਃ । ਤੈਸ੍ਤੁ ਦृष੍ਟੋ ਹ੍ਯਹਂ ਤਤ੍ਰ ਦੀਪਹਸ੍ਤੋ ਵਿਭਾਵਸੋਃ । । ੩੩ ਪੁਰਃ ਸ੍ਥਿਤੋ ਦ੍ਵਿਜਸ਼੍ਰੇष੍ਠਾ ਗृਹੀਤਸ਼੍ਚਾਪਿ ਤੈਰਿਹ । ਤਤੋऽਹਂ ਤੇਜਸਾ ਮੂਢੋ ਭਾਸ੍ਕਰਸ੍ਯ ਮਹਾਤ੍ਮਨਃ । । ੩੪ ਵਿਲਪਨ੍ਕਰੁਣਂ ਤੇषਾਂ ਪਾਦਯੋਰਵਨਿਂ ਗਤਃ । ਤੈਸ਼੍ਚਾਪਿ ਕਰੁਣਾਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਮੁਕ੍ਤੋऽਹਂ ਭੋਜਕੈਸ੍ਤਦਾ । । ੩੫ ਗृਹੀਤੋ ਰਾਜਪੁਰੁषੈਃ ਪृष੍ਟਸ਼੍ਚਾਪਿ ਸਮਨ੍ਤਤਃ । ਕਿਮਿਦਂ ਭਵਤਾਰਬ੍ਧਂ ਦੇਵਦੇਵਸ੍ਯ ਮਂਦਿਰੇ । । ੩੬ ਦੀਪਂ ਪ੍ਰਜ੍ਵਾਲ੍ਯ ਦੁष੍ਟਾਤ੍ਮਨ੍ਕਥ੍ਯਤਾਂ ਮਾ ਚਿਰਂ ਕੁਰੁ । ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਤੁ ਤਤਸ੍ਤੈਸ੍ਤੁ ਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰਹਸ੍ਤੈਃ ਸਮਾਵृਤਃ । । ੩੭ ਤਤੋऽਹਂ ਵ੍ਯਾਧਿਨਾ ਕ੍ਲਿष੍ਟੋ ਭਯੇਨ ਚ ਦ੍ਵਿਜੋਤ੍ਤਮਾਃ । ਹਿਤ੍ਵਾ ਪ੍ਰਾਣਾਨ੍ਗਤੋ ਯਤ੍ਰ ਸ੍ਵਯਂ ਦੇਵੋ ਵਿਭਾਵਸੁਃ । । ੩੮ ਸ੍ਥਿਤ੍ਵਾ ਕਲ੍ਪਂ ਤਤਸ੍ਤਤ੍ਰ ਯੁष੍ਮਾਕਂ ਭ੍ਰਾਤृਤਾਂ ਗਤਃ । ਏष ਪ੍ਰਭਾਵੋ ਦੀਪਸ੍ਯ ਕਾਰ੍ਤਿਕੇ ਮਾਸਿ ਸੁਵ੍ਰਤਾਃ । । ੩੯ ਦਤ੍ਤਸ੍ਯਾਰ੍ਕਸ੍ਯ ਭਵਨੇ ਯਸ੍ਯੇਯਂ ਵ੍ਯੁष੍ਟਿਰੁਤ੍ਤਮਾ । ਦੁष੍ਟਬੁਦ੍ਧ੍ਯਾ ਕृਤਂ ਯਤ੍ਤੁ ਮਯਾ ਦੀਪਪ੍ਰਵਰ੍ਤਨਮ੍ । । 1.118.੪੦ ਭਗਾਯਤਨਦੀਪਸ੍ਯ ਤਸ੍ਯੇਦਂ ਭੁਜ੍ਯਤੇ ਫਲਮ੍ । ਕ੍ਸ਼ੁਧਾਭਿਭੂਤੇਨ ਮਯਾ ਦੇਵਦੇਵਸ੍ਯ ਭੂषਣਮ੍ । । ੪੧ ਦੀਪਸ਼੍ਚ ਦੇਵਪੁਰਤੋ ਜ੍ਵਾਲਿਤੋ ਭਾਸ੍ਕਰਸ੍ਯ ਤੁ । ਤਤੋ ਜਾਤਿਸ੍ਮृਤਿਰ੍ਜਨ੍ਮ ਪ੍ਰਾਨ੍ਤਂ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਵੇਸ਼੍ਮਨਿ । । ੪੨ ਕੁष੍ਠਿਨਾ ਚਾਪਿ ਸ਼ੂਦ੍ਰੇਣ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਂ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣ੍ਯਮੁਤ੍ਤਮਮ੍ । ਨਾਨਾਵਿਧਾਨਿ ਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਾਣਿ ਸਾਂਗਂ ਵੇਦਂ ਸਮਾਪ੍ਤਵਾਨ੍ । । ੪੩ ਦੁष੍ਟਬੁਦ੍ਧ੍ਯਾ ਧृਤਾਦ੍ਦੀਪਾਤ੍ਫਲਮੇਤਨ੍ਮਹਾਦ੍ਭੁਤਮ੍ । ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਂ ਮਯਾ ਦ੍ਵਿਜਸ਼੍ਰੇष੍ਠਾਃ ਕਿਂ ਪੁਨਰ੍ਦੀਪਦਾਯਿਨਾਮ੍ । । ੪੪ ਏਤਸ੍ਮਾਤ੍ਕਾਰਣਾਦ੍ਦੀਪਾਨਹਮੇਵਮਹਰ੍ਨਿਸ਼ਮ੍ । ਪ੍ਰਯਚ੍ਛਾਮਿ ਰਵੇਰ੍ਧਾਮ੍ਨਿ ਜ੍ਞਾਤਮਸ੍ਯ ਹਿ ਯਤ੍ਫਲਮ੍ । ।੪੫ ਯੁष੍ਮਾਕਮਿਦਮੁਕ੍ਤਂ ਵੈ ਸ੍ਨੇਹਾਤ੍ਸਤ੍ਯਂ ਨ ਸਂਸ਼ਯਃ । ਏष ਪ੍ਰਭਾਵੋ ਦੀਪਸ੍ਯ ਕਾਰ੍ਤਿਕੇ ਮਾਸਿ ਸੁਵ੍ਰਤਾਃ । ।੪ ੬ ਅਰ੍ਕਾਯਤਨਦੀਪਸ੍ਯ ਭਦ੍ਰੋਵੋਚਦ੍ਯਥਾ ਪੁਰਾ । ਦਿਨੇਦਿਨੇ ਜਪਨ੍ਨਾਮ ਭਾਸ੍ਕਰਸ੍ਯ ਸਮਾਹਿਤਃ । ।੪੭ ਦਦਾਤਿ ਕਾਰ੍ਤਿਕੇ ਯਸ੍ਤੁ ਭਗਾਯਤਨਦੀਪਕਮ੍ । ਜਾਤਿਸ੍ਮਰਤ੍ਵਂ ਪ੍ਰਜ੍ਞਾਂ ਚ ਪ੍ਰਾਕਾਸ਼੍ਯਂ ਸਰ੍ਵਜਨ੍ਤੁषੁ । । ੪੮ ਅਵ੍ਯਾਹਤੇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਤ੍ਵਂ ਚ ਸਮਾਪ੍ਨੋਤਿ ਨ ਸਂਸ਼ਯਃ । ਸਰ੍ਵਕਾਲਂ ਚ ਚਕ੍ਸ਼ੁष੍ਮਾਨ੍ਮੇਧਾਵੀ ਦੀਪਦੋ ਨਰਃ । ।੪ ੯ ਜਾਯਤੇ ਨਰਕਂ ਚਾਪਿ ਤਮਃ ਸਂਜ੍ਞਂ ਨ ਪਸ਼੍ਯਤਿ । षष੍ਠੀਂ ਵਾ ਸਪ੍ਤਮੀਂ ਵਾਪਿ ਪ੍ਰਤਿਪਕ੍ਸ਼ਂ ਚ ਯੋ ਨਰਃ । । 1.118.੫੦ ਦੀਪਂ ਦਦਾਤਿ ਯਤ੍ਨਾਦ੍ਯਤ੍ਫਲਂ ਤਸ੍ਯ ਨਿਬੋਧ ਮੇ । ਕਾਞ੍ਚਨਂ ਮਣਿਯੁਕ੍ਤਂ ਚ ਮਨੋਜ੍ਞਮਤਿਸ਼ੋਭਨਮ੍ । । ੫੧ ਦੀਪਮਾਲਾਕੁਲਂ ਦਿਵ੍ਯਂ ਵਿਮਾਨਮਧਿਰੋਹਤਿ । ਤਸ੍ਮਾਦਾਯਤਨੇ ਭਾਨੋਰ੍ਦੀਪਾਨ੍ਦਦ੍ਯਾਤ੍ਸਦਾਚ੍ਯੁਤ । । ੫੨ ਤਾਂਸ਼੍ਚ ਦਤ੍ਤ੍ਵਾ ਨ ਹਿਂਸ੍ਯਾਚ੍ਚ ਨ ਚ ਤੈਲਵਿਯੋਜਿਤਾਨ੍ । ਕੁਰ੍ਵੀਤ ਦੀਪਹਰ੍ਤਾ ਤੁ ਮੂषਕੋਨ੍ਧਸ਼੍ਚ ਜਾਯਤੇ । । ੫੩ ਤਸ੍ਮਾਦ੍ਦਦ੍ਯਾਨ੍ਨਾਹਰੇਦ੍ਵੈ ਸ਼੍ਰੇਯੋऽਰ੍ਥੀ ਦੀਪਕਂ ਨਰਃ । । ੫੪ ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਭਵਿष੍ਯੇ ਮਹਾਪੁਰਾਣੇ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮੇ ਪਰ੍ਵਣਿ ਸਪ੍ਤਮੀਕਲ੍ਪੇ ਭਦ੍ਰੋਪਾਖ੍ਯਾਨ ਆਦਿਤ੍ਯਾਯਤਨਦੀਪਦਾਨਫਲਵਰ੍ਣਨਂ ਨਾਮਾष੍ਟਾਦਸ਼ਾਧਿਕਸ਼ਤਤਮੋऽਧ੍ਯਾਯਃ
ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਸੂਰਜ ਦੇ ਮੰਦਰ ਵਿੱਚ ਦੀਵਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਸਭ ਯਜਨਾਂ ਦਾ ਫਲ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ, ਕਾਰਤਿਕ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ, ਜਦੋਂ ਦੀਵਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਐਸਾ ਫਲ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ। ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਪਾਪ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਸੰਵਾਦ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ, ਜੋ ਭਦਰ ਤੇ ਉਸ ਦੇ ਭਰਾਵਾਂ ਨਾਲ ਹੋਇਆ। ਮਾਹਿਸ਼ਮਤੀ ਨਾਂ ਦੀ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ, ਇੱਕ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਸੀ, ਜਿਸ ਦਾ ਨਾਂ ਨਾਗਸ਼ਰਮਾ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਸੌ ਪੁੱਤਰ ਹੋਏ, ਜੋ ਸੂਰਜ ਦੇ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਪੈਦਾ ਹੋਏ। ਉਸ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟੇ ਪੁੱਤਰ ਭਦਰ ਸੀ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਗਿਆਨੀ ਸੀ। ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਸੂਰਜ ਦੇ ਮੰਦਰ ਵਿੱਚ, ਦੀਵਾ ਤੇ ਵੱਤੀ ਤੇ ਤੇਲ ਲਿਆਉਣ ਵਿੱਚ ਲੱਗਾ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ। ਸੂਰਜ ਦੇ ਮੰਦਰ ਵਿੱਚ, ਉਸ ਨੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਦੀਵੇ ਦਿਨ-ਰਾਤ ਜਗਾਏ। ਉਸ ਦੀ ਚਮਕ ਤੇ ਲਾਵਣਯ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਉਸ ਦੇ ਭਰਾਵਾਂ ਨੇ ਆਦਰ ਨਾਲ ਪੁੱਛਿਆ: ਭਦਰ, ਦੱਸ, ਸਾਨੂੰ ਵੀ ਇਹ ਰੀਤ ਦੱਸ। ਭਦਰ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਮੈਂ ਰਾਗ-ਦਵੈਸ਼ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹਾਂ, ਤੁਸੀਂ ਮੇਰੇ ਭਰਾਵਾਂ ਤੇ ਗੁਰੂ ਹੋ। ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਨਾਲ ਸਭ ਕੁਝ ਸਾਂਝਾ ਕਰਾਂਗਾ, ਤੁਸੀਂ ਜੋ ਪੁੱਛਣਾ ਚਾਹੋ, ਪੁੱਛੋ। ਭਰਾਵਾਂ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ: ਫੁੱਲ, ਧੂਪ, ਜਾਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੀ ਪੂਜਾ ਵਿੱਚ, ਅਸੀਂ ਤੇਰੀ ਵਾਂਗ ਉਤਸ਼ਾਹ ਨਹੀਂ ਵੇਖਦੇ; ਸੂਰਜ ਦੇ ਮੰਦਰ ਵਿੱਚ, ਤੇਰਾ ਦੀਵਾ ਜਗਾਉਣ ਦਾ ਉਤਸ਼ਾਹ ਵਧੀਆ ਹੈ। ਹਰ ਦਿਨ ਤੇ ਹਰ ਰਾਤ, ਤੇਰਾ ਦੀਵਾ ਜਗਾਉਣ ਦਾ ਉਤਸ਼ਾਹ ਕਿਵੇਂ ਹੈ, ਦੱਸ। ਸਾਨੂੰ ਦੱਸ, ਦੀਵਾ ਦੇਣ ਦਾ ਫਲ ਕੀ ਹੈ? ਭਦਰ ਨੇ ਦੱਸਿਆ: ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਆਪਣਾ ਵਰਤ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ। ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ, ਇਕਸ਼ਵਾਕੂ ਰਾਜਾ ਦੇ ਪੁਰੋਹਿਤ ਵਸ਼ਿਸ਼ਠ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਸਰੀਯੂ ਦੇ ਕੰਢੇ ਤੇ ਸੂਰਜ ਦਾ ਮੰਦਰ ਬਣਾਇਆ। ਉਸ ਨੇ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਫੁੱਲ, ਧੂਪ, ਉਪਲੇਪਨ, ਤੇ ਦੀਵਾ ਜਗਾਉਣ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ। ਕਾਰਤਿਕ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ, ਉਸ ਨੇ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਦੀਵਾ ਦਿੱਤਾ। ਉਹ ਰਾਤ ਨੂੰ ਮੰਦਰ ਵਿੱਚ, ਦੇਵ ਪੂਜਾ ਸਾਹਮਣੇ, ਨਿਰਵਾਣ ਹੋ ਗਿਆ। ਮੈਂ ਵੀ ਮੰਦਰ ਵਿੱਚ, ਬਹੁਤ ਪੀੜਾ ਵਿੱਚ ਸੀ। ਮੇਰੇ ਸਰੀਰ ਤੋਂ ਪੂ, ਲਹੂ, ਤੇ ਗੰਧ ਆਉਂਦੀ ਸੀ; ਨੱਕ ਟੁੱਟਿਆ, ਤੇ ਬੁਰਾ ਸੁਆਦ ਸੀ। ਮੈਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਦੁਸ਼ਟ ਬੁੱਧੀ ਨਾਲ, ਸਪਤਾਅਸ਼ਵ ਨੂੰ, ਯਾਦ੍ਰਚਾ ਨਾਲ, ਦੀਵਾ ਤੇ ਵੱਤੀ ਜਗਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦਾ ਸੀ। ਉਹ ਸਭ ਖਾ ਕੇ, ਮੈਂ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਇੱਕ ਵਾਰੀ, ਮੈਂ ਸੂਰਜ ਦੇ ਮੰਦਰ ਵਿੱਚ ਰਾਤ ਨੂੰ ਗਿਆ। ਉਥੇ ਭਗਤ ਜਾਗ ਰਹੇ ਸੀ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਆਸਰਾ ਦਿੱਤਾ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਮੇਰੀ ਦਇਆ ਕੀਤੀ, ਤੇ ਮੈਂ ਅੱਗ ਦੇ ਕੋਲ ਖੜਾ ਹੋ ਗਿਆ। ਮੈਂ ਦੁਸ਼ਟ ਬੁੱਧੀ ਨਾਲ, ਸੂਰਜ ਦੇ ਮੰਦਰ ਤੋਂ ਆਭੂਸ਼ਣ ਚੋਰੀ ਕਰਨ ਦੀ ਸੋਚੀ। ਮੈਂ ਸੋਚਿਆ, ਜੇ ਭੋਜਕ ਸੁੱਤੇ ਹੋਣ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਆਭੂਸ਼ਣ ਚੋਰੀ ਕਰ ਲਵਾਂ। ਭੋਜਕ ਸੁੱਤੇ, ਤੇ ਦੀਵੇ ਨਿਰਵਾਣ ਹੋ ਗਏ। ਮੈਂ ਅੱਗ ਜਗਾ ਕੇ, ਦੀਵਾ ਜਗਾਇਆ, ਤੇ ਆਭੂਸ਼ਣ ਚੋਰੀ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ। ਭੋਜਕ, ਜੋ ਦੇਵ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਦੀਵਾ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਵੇਖ ਲਿਆ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਫੜ ਲਿਆ, ਤੇ ਮੈਂ ਤੇਜ ਨਾਲ ਮੂੜ੍ਹ ਹੋ ਗਿਆ। ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਲਾਪ ਕੀਤਾ, ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਦਇਆ ਕਰਕੇ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ। ਮੈਨੂੰ ਰਾਜਾ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਫੜ ਲਿਆ, ਤੇ ਪੁੱਛਿਆ: ਮੰਦਰ ਵਿੱਚ ਕੀ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ? ਦੀਵਾ ਜਗਾ ਕੇ, ਦੱਸ, ਦੇਰ ਨਾ ਕਰ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਹਥਿਆਰ ਨਾਲ ਘੇਰ ਲਿਆ। ਮੈਂ ਰੋਗ ਤੇ ਡਰ ਨਾਲ, ਪ੍ਰਾਣ ਛੱਡ ਦਿੱਤੇ, ਤੇ ਸੂਰਜ ਦੇਵ ਦੇ ਕੋਲ ਗਿਆ। ਉਥੇ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਭਰਾਵਾਂ ਵਾਂਗ, ਕੁਝ ਸਮਾਂ ਰਿਹਾ। ਇਹ ਕਾਰਤਿਕ ਮਹੀਨੇ ਦੇ ਦੀਵਾ ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਹੈ। ਸੂਰਜ ਦੇ ਮੰਦਰ ਵਿੱਚ, ਜੋ ਦੀਵਾ ਦਿੱਤਾ, ਉਹ ਵਧੀਆ ਫਲ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਮੈਂ ਭੁੱਖ ਨਾਲ, ਦੇਵ ਦੇ ਆਭੂਸ਼ਣ ਚੋਰੀ ਕੀਤਾ, ਪਰ ਦੀਵਾ ਜਗਾਉਣ ਨਾਲ, ਜਾਤਿਸਮਰਤੀ ਮਿਲੀ, ਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੇ ਘਰ ਜਨਮ ਮਿਲਿਆ। ਕੁਸ਼ਟੀ ਜਾਂ ਸ਼ੂਦਰ ਹੋ ਕੇ, ਉੱਤਮ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਬਣਿਆ, ਤੇ ਵੈਦ-ਸ਼ਾਸਤਰ ਪੂਰੇ ਕੀਤੇ। ਦੁਸ਼ਟ ਬੁੱਧੀ ਨਾਲ, ਦੀਵਾ ਜਗਾਉਣ ਦਾ ਅਚੰਭਾ ਫਲ ਮਿਲਿਆ; ਜੋ ਦੀਵਾ ਦੇਵੇ, ਉਹ ਹੋਰ ਵਧੀਆ ਫਲ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਕਰਕੇ, ਮੈਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਸੂਰਜ ਦੇ ਮੰਦਰ ਵਿੱਚ ਦੀਵਾ ਦਿੰਦਾ ਹਾਂ, ਤੇ ਫਲ ਜਾਣਦਾ ਹਾਂ। ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਸੱਚ ਦੱਸਿਆ, ਇਹ ਕਾਰਤਿਕ ਮਹੀਨੇ ਦੇ ਦੀਵਾ ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਹੈ। ਭਦਰ ਨੇ ਪੁਰਾਣੇ ਵਾਂਗ ਦੱਸਿਆ: ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਹਰ ਦਿਨ ਸੂਰਜ ਦਾ ਨਾਮ ਜਪਦਾ, ਤੇ ਕਾਰਤਿਕ ਵਿੱਚ ਦੀਵਾ ਦਿੰਦਾ, ਉਹ ਜਾਤਿਸਮਰਤੀ, ਗਿਆਨ, ਤੇ ਚਮਕ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਦੇ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਸਚੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਉਹ ਅਕਲਮੰਦ ਤੇ ਚਮਕਦਾਰ ਬਣਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਦੀਵਾ ਨਾ ਦੇਵੇ, ਉਹ ਨਰਕ ਵਿੱਚ ਜਾਂਦਾ, ਤੇ ਹਨੇਰਾ ਵੇਖਦਾ ਹੈ। ਛੇਵੀਂ ਜਾਂ ਸਪਤਮੀ, ਜਾਂ ਹਰ ਪੱਖ, ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਦੀਵਾ ਦੇਵੇ, ਉਹ ਸੋਨੇ, ਮਣੀ, ਤੇ ਸੁੰਦਰ ਵਿਮਾਨ ਵਿੱਚ ਚੜ੍ਹਦਾ ਹੈ। ਸੂਰਜ ਦੇ ਮੰਦਰ ਵਿੱਚ ਹਮੇਸ਼ਾ ਦੀਵਾ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਦੀਵਾ ਦੇ ਕੇ, ਤੇਲ ਤੋਂ ਵੱਖ ਕਰੇ ਜਾਂ ਹਾਨੀ ਕਰੇ, ਉਹ ਚੂਹਾ ਜਾਂ ਅੰਧਾ ਬਣਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਕਰਕੇ, ਮਨੁੱਖ ਨੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਦੀਵਾ ਦੇਣਾ, ਤੇ ਕਦੇ ਹਟਾਉਣਾ ਨਹੀਂ।
ਦੀਪਦਾਨਵਰ੍ਣਨਮ੍ ਬ੍ਰਹ੍ਮੋਵਾਚ ਅਨ੍ਧੇ ਤਮਸਿ ਦੁष੍ਪਾਰੇ ਨਰਕੇ ਪਤਿਤਾਤ੍ਕਿਲ । ਸਂਕ੍ਰੋਸ਼ਮਾਨਾਨ੍ਸਂਕ੍ਸ਼ੁਬ੍ਧਾਨੁਵਾਚ ਯਮਕਿਙ੍ਕਰਃ । । ੧ ਵਿਲਾਪੈਰਲਮਤ੍ਰੇਤਿ ਕਿਂ ਵੋ ਵਿਲਪਿਤੇ ਫਲਮ੍ । ਯਤ੍ਪ੍ਰਮਾਦਾਦਿਭਿਃ ਪੂਰ੍ਵਮਾਤ੍ਮਾਯਂ ਸਮੁਪੇਕ੍ਸ਼ਿਤਃ । । ੨ ਪੂਰ੍ਵਮਾਲੋਚਿਤਂ ਨੈਤਤ੍ਕਥਮਨ੍ਤੇ ਭਵਿष੍ਯਤਿ । ਇਦਾਨੀਂ ਯਾਤਨਾਂ ਭੁਙ੍ਧ੍ਵਂ ਕਿਂ ਵਿਲਾਪਂ ਕਰਿष੍ਯਥ । । ੩ ਦੇਹੋ ਦਿਨਾਨਿ ਸ੍ਵਲ੍ਪਾਨਿ ਵਿषਯਾਸ਼੍ਚਾਤਿਦੁਰ੍ਬਲਾਃ । ਏਤਤ੍ਕੋ ਨ ਵਿਜਾਨਾਤਿ ਯੇਨ ਯੂਯਂ ਪ੍ਰਮਾਦਿਨਃ । । ੪ ਜਨ੍ਤੁਰ੍ਜਨ੍ਮਸਹਸ੍ਰੇਭ੍ਯ ਏਕਸ੍ਮਿਨ੍ਮਾਨੁषੋ ਯਦਿ । ਸ ਤਤ੍ਰਾਪ੍ਯਤਿਮੂਢਾਤ੍ਮਾ ਕਿਂ ਭੋਗਾਨਭਿਧਾਵਤਿ । । ੫ ਪੁਤ੍ਰਦਾਰਗृਹਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰਹਿਤਾਯ ਸਤਤੋਦ੍ਯਤਾਃ । ਨ ਜਾਨਨ੍ਤਿ ਤਤੋ ਮੂਢਾਃ ਸ੍ਵਲ੍ਪਮਪ੍ਯਾਤ੍ਮਨੋ ਹਿਤਮ੍ । । ੬ ਵਞ੍ਚਿਤੋऽਹਂ ਮਯਾ ਲਬ੍ਧਮਿਦਮਸ੍ਮਾਦੁਪਾਗਤਮ੍ । ਨ ਵੇਤ੍ਤਿ ਮੋਹਿਤਃ ਕਸ਼੍ਚਿਤ੍ਪ੍ਰਕ੍ਰਾਨ੍ਤਨਰਕੋ ਨਰਃ । । ੭ ਨ ਵੇਤ੍ਤਿ ਸੂਰ੍ਯਚਨ੍ਦ੍ਰਾਦੀਨ੍ਕਾਲਮਾਤ੍ਮਾਨਮੇਵ ਚ । ਸਾਕ੍ਸ਼ਿਭੂਤਾਨਸ਼ੇषਸ੍ਯ ਸ਼ੁਭਸ੍ਯੇਹਾਸ਼ੁਭਸ੍ਯ ਚ । । ੮ ਜਨ੍ਮਾਨ੍ਯਨ੍ਯਾਨਿ ਜਾਯਨ੍ਤੇ ਪੁਤ੍ਰਦਾਰਾਦਿਦੇਹਿਨਾਮ੍ । ਯਦਰ੍ਥਂ ਯਤ੍ਕृਤਂ ਕਰ੍ਮ ਤਸ੍ਯ ਜਨ੍ਮਸ਼ਤਾਨਿ ਤੁ । । ੯ ਅਹੋ ਮੋਹਸ੍ਯ ਮਾਹਾਤ੍ਮ੍ਯਂ ਮਮਤ੍ਵਂ ਨਰਕੇष੍ਵਪਿ । ਕ੍ਰਨ੍ਦਤੇ ਮਾਤਰਂ ਤਾਤਂ ਪੀਡ੍ਯਮਾਨੋऽਪਿ ਯਤ੍ਸ੍ਵਯਮ੍ । । 1.119.੧੦ ਏਵਮਾਕृष੍ਟਚਿਤ੍ਤਾਨਾਂ ਵਿषਯੈਃ ਸ੍ਵਾਦੁਤਰ੍ਪਣੈਃ । ਨृਣਾਂ ਨ ਜਾਯਤੇ ਬੁਦ੍ਧਿਃ ਪਰਮਾਰ੍ਥਵਿਲੋਕਿਨੀ । । ੧੧ ਤਥਾ ਚ ਵਿषਯਾਸਙ੍ਗੇ ਕਰੋਤ੍ਯਵਿਰਤਂ ਮਨਃ । ਕੋ ਹਿ ਭਾਰੋ ਰਵੇਰ੍ਨਾਮ੍ਨਿ ਜਿਹ੍ਵਾਯਾਃ ਪਰਿਕੀਰ੍ਤਨੇ । । ੧੨ ਵਰ੍ਤਿਤੈਲੇऽਲ੍ਪਮੂਲ੍ਯੇ ਚ ਯਦ੍ਵਰ੍ਤ੍ਤਿਰ੍ਲਭ੍ਯਤੇ ਸੁਧਾ । ਅਤੋ ਵੈ ਕਤਰੋ ਲਾਭਃ ਕਾ ਤਸ਼੍ਚਿਨ੍ਤਾ ਭਵੇਤ੍ਤਦਾ । । ੧੩ ਯੇਨਾਯਤੇषੁ ਹਸ੍ਤੇषੁ ਸ੍ਵਾਤਂਤ੍ਰ੍ਯੇ ਸਤਿ ਦੀਪਕਃ । ਮਹਾਫਲੋ ਭਾਨੁਗृਹੇ ਨ ਦਤ੍ਤੋ ਨਰਕਾਪਹਾਃ । । ੧੪ ਨਰੋ ਵਿਲਪਤੇ ਕਿਞ੍ਚਿਦਿਦਾਨੀਂ ਦृਸ਼੍ਯਤੇ ਫਲਮ੍ । ਅਸ੍ਵਾਤਂਤ੍ਰ੍ਯੇ ਵਿਲਪਤਾਂ ਸ੍ਵਾਤਂਤ੍ਰ੍ਯੇ ਸਤਿ ਮਾਨਿਨਾਮ੍ । । ੧੫ ਅਵਸ਼੍ਯਂ ਪਾਤਿਨਃ ਪ੍ਰਾਣਾ ਭੋਕ੍ਤਾ ਜੀਵੋऽਪ੍ਯਹਰ੍ਨਿਸ਼ਮ੍ । ਦਤ੍ਤਂ ਚ ਲਭਤੇ ਭੋਕ੍ਤਂ ਕਾਮਯਨ੍ਵਿषਯਾਨਪਿ । । ੧੬ ਏਤਤ੍ਸ੍ਥਾਨਂ ਦੁष੍ਕृਤੈਰ੍ਵਾ ਯੁਕ੍ਤਂ ਚਾਦ੍ਯ ਮਯੇਕ੍ਸ਼ਿਤਮ੍ । ਇਦਾਨੀਂ ਕਿਂ ਵਿਲਾਪੇਨ ਸਹਧ੍ਵਂ ਯਦੁਪਾਗਤਮ੍ । । ੧੭ ਯਦ੍ਯੇਤਦਨਭੀष੍ਟਂ ਵੋ ਯਦ੍ਦੁਃਖਂ ਸਮੁਪਸ੍ਥਿਤਮ੍ । ਤਦਦ੍ਭੁਤਮਤਿਃ ਪਾਪੇ ਨ ਕਰ੍ਤਵ੍ਯਾ ਕਦਾਚਨ । । ੧੮ ਕृਤੇऽਪਿ ਪਾਪਕੇ ਕਰ੍ਮਣ੍ਯਜ੍ਞਾਨਾਦਘਨਾਸ਼ਨਮ੍ । ਕਰ੍ਤਵ੍ਯਮਨਵਚ੍ਛਿਨ੍ਨਂ ਪੂਜਨਂ ਸਵਿਤੁਃ ਸਦਾ । । ੧੯ ਬ੍ਰਹ੍ਮੋਵਾਚ ਨਾਰਕਾਸ੍ਤਦ੍ਵਚਃ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਤਮੂਚੁਰਤਿਦੁਃਖਿਤਾਃ । ਕ੍ਸ਼ੁਤ੍ਕ੍ਸ਼ਾਮਕਣ੍ਠਾਸ੍ਤृਟ੍ਤਾਪਵਿਸਂਸ੍ਫੁਟਿਤਤਾਲੁਕਾਃ । । 1.119.੨੦ ਭੋ ਭੋਃ ਸਾਧੋ ਕृਤਂ ਕਰ੍ਮ ਯਦਸ੍ਮਾਭਿਸ੍ਤਦੁਚ੍ਯਤਾਮ੍ । ਨਰਕਸ੍ਥੈਰ੍ਵਿਪਾਕੋऽਯਂ ਭੁਜ੍ਯਤੇ ਯਤ੍ਸੁਦਾਰੁਣਃ । । ੨੧ ਕਿਙ੍ਕਰ ਉਵਾਚ ਯੁष੍ਮਾਭਿਯੌਂਵਨੋਨ੍ਮਾਦਾਨ੍ਮੁਦਿਤੈਰਵਿਵੇਕਿਭਿਃ । ਘृਤਲੋਭੇਨ ਮਾਰ੍ਤਣ੍ਡਗृਹਾਦ੍ਦੀਪਃ ਪੁਰਾ ਹृਤਃ । । ੨੨ ਤੇਨਾਸ੍ਮਿਨ੍ਨਰਕੇ ਘੋਰੇ ਕ੍ਸ਼ੁਤ੍ਤृष੍ਣਾਪਰਿਪੀਡਿਤਾਃ । ਭਵਨ੍ਤਃ ਪਤਿਤਾਸ੍ਤੀਵ੍ਰੇ ਸ਼ੀਤਵਾਤਵਿਦਾਰਿਤਾਃ । । ੨੩ ਬ੍ਰਹ੍ਮੋਵਾਚ ਏਤਤ੍ਤੇ ਦੀਪਦਾਨਸ੍ਯ ਪ੍ਰਦੀਪਹਰਣਸ੍ਯ ਚ । ਪੁਣ੍ਯਂ ਪਾਪਂ ਚ ਕਥਿਤਂ ਭਾਸ੍ਕਰਾਯਤਨੇऽਚ੍ਯੁਤ । । ੨੪ ਸਰ੍ਵਤ੍ਰੈਵ ਹਿ ਦੀਪਸ੍ਯ ਪ੍ਰਦਾਨਂ ਕृष੍ਣ ਸ਼ਸ੍ਯਤੇ । ਵਿਸ਼ੇषੇਣ ਜਗਦ੍ਧਾਤੁਰ੍ਭਾਸ੍ਕਰਸ੍ਯ ਨਿਵੇਸ਼ਨੇ । । ੨੫ ਯੇऽਨ੍ਧਾ ਮੂਕਾ ਬਧਿਰਾ ਨਿਰ੍ਵਿਵੇਕਾ ਹੀਨਾਸ੍ਤੈਸ੍ਤੈਰ੍ਦਾਨਸਾਧਨੈਰ੍ਵृष੍ਣਿਵੀਰ । ਤੈਸ੍ਤੈਰ੍ਦੀਪਾਃ ਸਾਧੁਲੋਕਪ੍ਰਦਤ੍ਤਾ ਦੇਵਾਗਾਰਾਦਨ੍ਯਤਃ ਕृष੍ਣ ਨੀਤਾਃ । । ੨੬ ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀ ਭਵਿष੍ਯੇ ਮਹਾਪੁਰਾਣੇ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮੇ ਪਰ੍ਵਣਿ ਸਪ੍ਤਮੀਕਲ੍ਪੇ ਦੀਪਦਾਨਮਾਹਾਤ੍ਮ੍ਯਵਰ੍ਣਨਂ ਨਾਮੈਕੋਨਵਿਂਸ਼ਤ੍ਯਧਿਕਸ਼ਤਤਮੋऽਧ੍ਯਾਯਃ
ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਕਿਹਾ: 1. ਹਨੇਰੇ ਤੇ ਅਟੱਲ ਨਰਕ ਵਿੱਚ ਡਿੱਗੇ ਹੋਏ, ਜਦ ਉਹ ਰੋ ਰਹੇ ਤੇ ਬੇਚੈਨ ਹੋਏ, ਯਮ ਦੇ ਨੌਕਰ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਖਿਆ: 2. 'ਇੱਥੇ ਰੋਣ ਦਾ ਕੋਈ ਲਾਭ ਨਹੀਂ—ਤੁਹਾਡੀ ਰੋਣੀ ਤੋਂ ਕੀ ਮਿਲੇਗਾ? ਤੁਸੀਂ ਪਹਿਲਾਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਹੀ ਨਜ਼ਰਅੰਦਾਜ਼ ਕੀਤਾ। 3. ਪਹਿਲਾਂ ਇਹ ਨਹੀਂ ਸੋਚਿਆ—ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਕੀ ਹੋਵੇਗਾ? ਹੁਣ ਆਪਣੀ ਸਜ਼ਾ ਭੋਗੋ; ਰੋਣ ਨਾਲ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਬਣੇਗਾ। 4. ਸਰੀਰ ਕੁਝ ਦਿਨ ਹੀ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਇੰਦਰੀ ਸੁਖ ਬਹੁਤ ਨਾਜ਼ੁਕ ਹਨ—ਇਹ ਕਿਸ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਪਤਾ, ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਤੁਸੀਂ ਲਾਪਰਵਾਹ ਹੋਏ? 5. ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਜਨਮਾਂ ਵਿੱਚ, ਜੇ ਕੋਈ ਮਨੁੱਖੀ ਜਨਮ ਮਿਲੇ, ਤੇ ਫਿਰ ਵੀ, ਮੂੜ੍ਹ ਹੋ ਕੇ, ਸਿਰਫ਼ ਸੁਖਾਂ ਦੀ ਪਿੱਛੇ ਦੌੜੇ, ਤਾਂ ਕੀ ਲਾਭ? 6. ਹਮੇਸ਼ਾ ਪੁੱਤਰ, ਪਤਨੀ, ਘਰ, ਖੇਤ ਦੀ ਚਿੰਤਾ ਕਰਦੇ, ਮੂੜ੍ਹ ਲੋਕ ਆਪਣੇ ਹਿਤ ਦੀ ਥੋੜ੍ਹੀ ਵੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਨਹੀਂ ਰੱਖਦੇ। 7. 'ਮੈਂ ਠੱਗਿਆ ਗਿਆ; ਜੋ ਮਿਲਿਆ, ਉਹ ਲੈ ਲਿਆ ਗਿਆ'—ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਮੂੜ੍ਹ, ਨਰਕ ਵਿੱਚ ਡਿੱਗ ਕੇ, ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ। 8. ਉਹ ਸੂਰਜ, ਚੰਦ, ਸਮਾਂ, ਤੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ, ਜੋ ਸਭ ਚੰਗੇ ਤੇ ਮੰਦੇ ਦਾ ਸਾਕਸ਼ੀ ਹੈ। 9. ਹੋਰ ਜਨਮ ਪੁੱਤਰ, ਪਤਨੀ ਆਦਿ ਲਈ ਆਉਂਦੇ ਹਨ; ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਜੋ ਕਰਮ ਕੀਤਾ, ਉਸ ਲਈ ਸੈਂਕੜੇ ਜਨਮ ਮਿਲਦੇ ਹਨ। 10. ਵਾਹ, ਮੋਹ ਦੀ ਵੱਡੀ ਸ਼ਕਤੀ! ਨਰਕ ਵਿੱਚ ਵੀ ਮਮਤਾ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ—ਇਨਸਾਨ, ਪੀੜਾ ਵਿੱਚ ਹੋ ਕੇ ਵੀ, ਮਾਂ-ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਰੋਦਾ ਹੈ। 11. ਇੰਦਰੀ ਸੁਖ ਤੇ ਮਿੱਠੇ ਸੁਆਦਾਂ ਦੀ ਲਾਲਚ ਵਿੱਚ, ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਉੱਚੀ ਬੁੱਧੀ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੀ। 12. ਇੰਦਰੀ ਸੁਖ ਦੀ ਲਗਨ ਨਾਲ, ਮਨ ਹਮੇਸ਼ਾ ਚਲਦਾ ਰਹਿੰਦਾ—ਸੂਰਜ ਦਾ ਨਾਮ ਜਪਣ ਵਿੱਚ ਜੀਭ ਨੂੰ ਕੋਈ ਔਖਾ ਨਹੀਂ। 13. ਜਦ ਦੀਵਾ ਸਸਤੇ ਤੇ ਤੇਲ ਮਿਲ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਹੋਰ ਵੱਡਾ ਲਾਭ ਕੀ ਹੈ, ਤੇ ਫਿਰ ਚਿੰਤਾ ਕਿਉਂ ਕਰੀਏ? 14. ਜਦ ਆਪਣੇ ਹੱਥ ਤੇ ਆਜ਼ਾਦੀ ਨਾਲ, ਸੂਰਜ ਦੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਦੀਵਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇ, ਉਹ ਵੱਡਾ ਫਲ ਦਿੰਦਾ ਤੇ ਨਰਕ ਦੂਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। 15. ਮਨੁੱਖ ਹੁਣ ਰੋ ਕੇ, ਨਤੀਜਾ ਵੇਖਦਾ ਹੈ—ਜੋ ਆਜ਼ਾਦੀ ਤੋਂ ਰਹਿਤ, ਰੋਦੇ, ਤੇ ਜੋ ਆਜ਼ਾਦੀ ਵਾਲੇ, ਮਾਣ ਕਰਦੇ। 16. ਪਾਪੀ ਦੇ ਪ੍ਰਾਣ ਜਰੂਰ ਡਿੱਗਦੇ ਹਨ; ਆਤਮਾ ਦਿਨ-ਰਾਤ ਭੋਗਦਾ ਜਾਂ ਭੁਗਤਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਦਿੱਤਾ, ਉਹ ਮਿਲਦਾ, ਤੇ ਸੁਖਾਂ ਦੀ ਇੱਛਾ ਵੀ ਪੂਰੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। 17. ਇਹ ਥਾਂ, ਪਾਪੀਆਂ ਲਈ, ਹੁਣ ਮੈਂ ਵੇਖਿਆ; ਹੁਣ ਰੋਣ ਦਾ ਕੋਈ ਲਾਭ ਨਹੀਂ, ਜੋ ਆਇਆ, ਉਹ ਭੋਗੋ। 18. ਜੇ ਇਹ ਦੁੱਖ ਤੁਹਾਨੂੰ ਪਸੰਦ ਨਹੀਂ, ਤਾਂ, ਵਾਹ, ਪਾਪ ਕਦੇ ਨਾ ਕਰੋ। 19. ਜੇ ਅਗਿਆਨ ਨਾਲ ਪਾਪ ਹੋ ਵੀ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਸੂਰਜ ਦੀ ਪੂਜਾ ਹਮੇਸ਼ਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਘਣ ਹਨੇਰਾ ਨਾਸ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਕਿਹਾ: 20. ਉਹ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਨਰਕ ਵਾਸੀ, ਬਹੁਤ ਦੁਖੀ, ਭੁੱਖ ਤੇ ਪਿਆਸ ਨਾਲ ਗਲੇ ਸੁੱਕੇ, ਜੀਭ ਤੜਕ ਰਹੀ, ਆਖਦੇ: 21. 'ਸਾਧੂ, ਦੱਸੋ, ਅਸੀਂ ਕੀ ਕਰਮ ਕੀਤਾ, ਜੋ ਨਰਕ ਵਿੱਚ ਇਹ ਵੱਡਾ ਦੁੱਖ ਭੋਗ ਰਹੇ ਹਾਂ?' ਯਮ ਦੇ ਨੌਕਰ ਨੇ ਆਖਿਆ: 22. 'ਤੁਸੀਂ, ਨੌਜਵਾਨੀ ਤੇ ਮਾਣ ਵਿੱਚ, ਲੋਭ ਨਾਲ, ਸੂਰਜ ਦੇ ਮੰਦਰ ਤੋਂ ਦੀਵਾ ਚੋਰੀ ਕੀਤਾ।' 23. 'ਇਸ ਕਰਕੇ, ਤੁਸੀਂ ਇਸ ਘੋਰ ਨਰਕ ਵਿੱਚ, ਭੁੱਖ ਤੇ ਪਿਆਸ ਨਾਲ, ਤੇ ਠੰਢ ਤੇ ਹਵਾ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਹੋਏ।' ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਕਿਹਾ: 24. ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸੂਰਜ ਦੇ ਮੰਦਰ ਵਿੱਚ ਦੀਵਾ ਦੇਣ ਜਾਂ ਚੋਰੀ ਕਰਨ ਦਾ ਪੁੰਨ ਤੇ ਪਾਪ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ। 25. ਹਰ ਥਾਂ, ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ, ਸੂਰਜ ਦੇ ਮੰਦਰ ਵਿੱਚ, ਦੀਵਾ ਦੇਣ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। 26. ਜੋ ਅੰਧੇ, ਗੂੰਗੇ, ਬਹਿਰੇ, ਅਕਲ ਰਹਿਤ, ਜਾਂ ਗਰੀਬ ਹਨ—ਉਹ ਵੀ, ਦਾਨ ਦੇਣ ਦੇ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ, ਮੰਦਰ ਤੋਂ ਦੀਵਾ ਲੈ ਕੇ, ਚੰਗੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਜਾਂ ਹੋਰ ਥਾਂ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।
ਆਦਿਤ੍ਯਪੂਜਾਵਰ੍ਣਨਮ੍ ਵਿष੍ਣੁਰੁਵਾਚ ਭਗਵਨ੍ਪ੍ਰਾਣਿਨਃ ਸਰ੍ਵੇ ਵਿषਰੋਗਾਦ੍ਯੁਪਦ੍ਰਵੈਃ । ਦੁष੍ਟਗ੍ਰਹੋਪਘਾਤੈਸ਼੍ਚ ਸਰ੍ਵਕਾਲਮੁਪਦ੍ਰੁਤਾਃ । । ੧ ਆਭਿਚਾਰਿਕਕृਤ੍ਯਾਭਿਃ ਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ਰੋਗੈਸ਼੍ਚ ਦਾਰੁਣੈਃ । ਸਦਾ ਸਮ੍ਪੀਡ੍ਯਮਾਨਾਸ੍ਤੁ ਤਿष੍ਠਨ੍ਤ੍ਯਮ੍ਬੁਜਸਮ੍ਭਵ । । ੨ ਯੇਨ ਕਰ੍ਮਵਿਪਾਕੇਨ ਵਿषਰੋਗਾਦ੍ਯੁਪਦ੍ਰਵਾਃ । ਪ੍ਰਭਵਨ੍ਤਿ ਨृਣਾਂ ਤਨ੍ਮੇ ਯਥਾਵਦ੍ਵਕ੍ਤੁਮਰ੍ਹਸਿ । । ੩ ਬ੍ਰਹ੍ਮੋਵਾਚ ਵ੍ਰਤੋਪਵਾਸੈਰ੍ਯੈਰ੍ਭਾਨੁਰ੍ਨਾਨ੍ਯਜਨ੍ਮਨਿ ਤੋषਿਤਃ । ਤੇ ਨਰਾ ਦੇਵਸ਼ਾਰ੍ਦੂਲ ਗ੍ਰਹਰੋਗਾਦਿਭਾਗਿਨਃ । । ੪ ਯੈਰ੍ਨ ਤਤ੍ਪ੍ਰਵਣਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਸਰ੍ਵਦੈਵ ਨਰੈਃ ਕृਤਮ੍ । ਵਿषਗ੍ਰਹਜ੍ਵਰਾਣਾਂ ਤੇ ਮਨੁष੍ਯਾਃ ਕृष੍ਣ ਭਾਗਿਨਃ । । ੫ ਆਰੋਗ੍ਯਂ ਪਰਮਾਂ ਵृਦ੍ਧਿਂ ਮਨਸਾ ਯਦ੍ਯਦਿਚ੍ਛਤਿ । ਤਤ੍ਤਦਾਪ੍ਨੋਤ੍ਯਸਂਦਿਗ੍ਧਂ ਪਰਤ੍ਰਾਦਿਤ੍ਯਤੋषਣਾਤ੍ । । ੬ ਨਾਧੀਨ੍ਪ੍ਰਾਪ੍ਨੋਤਿ ਨ ਵ੍ਯਾਧੀਨ੍ਨ ਵਿषਯਗ੍ਰਹਬਨ੍ਧਨਮ੍ । ਕृਤ੍ਯਾਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ਭਯਂ ਵਾਪਿ ਤੋषਿਤੇ ਤਿਮਿਰਾਪਹੇ । । ੭ ਸਰ੍ਵੇ ਦੁष੍ਟਾਃ ਸਮਾਸ੍ਤਸ੍ਯ ਸੌਮ੍ਯਾਸ੍ਤਸ੍ਯ ਸਦਾ ਗ੍ਰਹਾਃ । ਦੇਵਾਨਾਮਪਿ ਪੂਜ੍ਯੋऽਸੌ ਤੁष੍ਟੋ ਯਸ੍ਯ ਦਿਵਾਕਰਃ । । ੮ ਯਃ ਸਮਃ ਸਰ੍ਵਭੂਤੇषੁ ਯਥਾਤ੍ਮਨਿ ਤਥਾ ਹਿਤੇ । ਉਪਵਾਸਾਦਿਨਾ ਯੇਨ ਤੋष੍ਯਤੇ ਤਿਮਿਰਾਪਹਃ । । ੯ ਤੋषਿਤੇऽਸ੍ਮਿਨ੍ਪ੍ਰਜਾਨਾਥੇ ਨਰਾਃ ਪੂਰ੍ਣਮਨੋਰਥਾਃ । ਅਰੋਗਾਃ ਸੁਖਿਨੋ ਨਿਤ੍ਯਂ ਬਹੁਧਰ੍ਮਸੁਖਾਨ੍ਵਿਤਾਃ । । 1.120.੧੦ ਨ ਤੇषਾਂ ਸ਼ਤ੍ਰਵੋ ਨੈਵ ਸ਼ਰੀਰਾਦ੍ਯਭਿਚਾਰਕਮ੍ । ਗ੍ਰਹਰੋਗਾਦਿਕਂ ਚਾਪਿ ਪਾਪਕਾਰ੍ਯੁਪਜਾਯਤੇ । । ੧੧ ਅਵ੍ਯਾਹਤਾਨਿ ਦੇਵਸ੍ਯ ਧਨਜਾਲਾਨਿ ਤਂ ਨਰਮ੍ । ਰਕ੍ਸ਼ਨ੍ਤਿ ਸਕਲਾਪਤ੍ਸੁ ਯੇਨ ਸ਼੍ਵੇਤਾਧਿਪੋऽਰ੍ਚਿਤਃ । । ੧੨ ਵਿष੍ਣੁਰੁਵਾਚ ਅਨਾਰਾਧਿਤਮਾਰ੍ਤਣ੍ਡਾ ਯੇ ਨਰਾਃ ਦੁਃਖਭਾਗਿਨਃ । ਤੇ ਕਥਂ ਨੀਰੁਜਃ ਸਨ੍ਤੁ ਵਿਜ੍ਵਰਾ ਗਤਕਲ੍ਮषਾਃ ।। ੧੩ ਬ੍ਰਹ੍ਮੋਵਾਚ ਆਰਾਧਯਨ੍ਤੁ ਦੇਵੇਸ਼ਂ ਪੁष੍ਪੇਣੈਵਮਨੌਪਮਮ੍ । ਭਾਸ੍ਕਰਂ ਤੁ ਜਗਨ੍ਨਾਥਂ ਸਰ੍ਵਦੇਵਗੁਰੁਂ ਪਰਮ੍ ।। ੧੪ ਵਿष੍ਣੁਰੁਵਾਚ ਦੋषਾਭਿਭੂਤਦੇਹੈਸ੍ਤੁ ਕਥਮਾਰਾਧਨਂ ਰਵੇਃ । ਕਰ੍ਤ੍ਤਵ੍ਯਂ ਵਦ ਦੇਵੇਸ਼ ਭਕ੍ਤ੍ਯਾ ਸ਼੍ਰੇਯੋऽਰ੍ਥਮਾਤ੍ਮਨਃ ।। ੧੫ ਅਨੁਗ੍ਰਾਹ੍ਯੋऽਸ੍ਮਿ ਯਦਿ ਤੇ ਮਮਾਯਂ ਭਕ੍ਤਿਮਾਨਿਤਿ । ਤਨ੍ਮਯੋਪਦਿਸ਼ ਤ੍ਵਂ ਚ ਮਹਦਾਰਾਧਨਂ ਰਵੇਃ ।। ੧੬ ਅਨਨ੍ਤਮਜਰਂ ਦੇਵਂ ਦੁष੍ਟਸਨ੍ਦੇਹਨਾਸ਼ਨਮ੍ । ਆਰਾਧਯਿਤੁਮਿਚ੍ਛਾਮਿ ਭਗਵਨ੍ਤਸ੍ਤ੍ਵਦਨੁਜ੍ਞਯਾ । । ਯੇਨਾਹਂ ਤ੍ਵਤ੍ਪ੍ਰਸਾਦੇਨ ਭਵੇਯਮਤਿਵਿਕ੍ਰਮਃ ।। ੧੭ ਬ੍ਰਹ੍ਮੋਵਾਚ ਅਨੁਗ੍ਰਾਹ੍ਯੋऽਸਿ ਦੇਵਸ੍ਯ ਨੂਨਮਵ੍ਯਕ੍ਤਜਨ੍ਮਨਃ । ਆਰਾਧਨਾਯ ਤੇ ਵਿष੍ਣੋ ਯਦੇਤਤ੍ਪ੍ਰਵਣਂ ਮਨਃ ।। ੧੮ ਯਦਿ ਦੇਵਪਤਿਂ ਭਾਨੁਮਾਰਾਧਯਿਤੁਮਿਚ੍ਛਸਿ । ਭਗਵਨ੍ਤਮਨਾਦ੍ਯਂ ਚ ਭਵ ਵੈਵਸ੍ਵਤੋऽਚ੍ਯੁਤ ।। ੧੯ ਨ ਹ੍ਯਵੈਵਸ੍ਵਤੈਰ੍ਭਾਨੁਰ੍ਜ੍ਞਾਤੁਂ ਸ੍ਤੋਤੁਂ ਚ ਸ਼ਕ੍ਯਤੇ । ਦ੍ਰष੍ਟੁਂ ਵਾ ਸ਼ਕ੍ਯਤੇ ਮੂਢੈਃ ਪ੍ਰਵੇष੍ਟੁਂ ਕੁਤ ਏਵ ਤੁ ।।1.120.੨ ੦ ਤਦ੍ਭਕ੍ਤਿਪ੍ਰਾਰ੍ਥਿਤਾਃ ਪੂਤਾ ਨਰਾਸ੍ਤਦ੍ਭਕ੍ਤਿਚੇਤਸਃ । ਵੈਵਸ੍ਵਤਾ ਭਵਨ੍ਤ੍ਯੇਵਂ ਵਿਵਸ੍ਵਨ੍ਤਂ ਵਿਸ਼ਨ੍ਤਿ ਚ ।।੨ ੧ ਅਨੇਕਜਨ੍ਮਸਂਸਾਰਚਿਤੇ ਪਾਪਸਮੁਚ੍ਚਯੇ । ਨਾਕ੍ਸ਼ੀਣੇ ਜਾਯਤੇ ਪੁਂਸਾਂ ਮਾਰ੍ਤਣ੍ਡਾਭਿਮੁਖੀ ਮਤਿਃ । । ੨੨ ਪ੍ਰਦ੍ਵੇषਂ ਯਾਤਿ ਮਾਰ੍ਤਣ੍ਡੇ ਦ੍ਵਿਜਾਨ੍ਵੇਦਾਂਸ਼੍ਚ ਨਿਨ੍ਦਤਿ । ਯੋ ਨਰਸ੍ਤਂ ਵਿਜਾਨੀਯਾਦਸੁਰਾਂਸ਼ਸਮੁਦ੍ਭਵਮ੍ । । ੨੩ ਪਾषਣ੍ਡੇषੁ ਰਤਿਃ ਪੁਂਸਾਂ ਹੇਤੁਵਾਦਾਨੁਕੂਲਤਾ । ਜਾਯਤੇ ਦਮ੍ਭਮਾਯਾਮ੍ਭਃ ਪਤਿਤਾਨਾਂ ਦੁਰਾਤ੍ਮਨਾਮ੍ । । ੨੪ ਯਦਾ ਪਾਪਕ੍ਸ਼ਯਃ ਪੁਂਸਾਂ ਤਦਾ ਵੇਦਦ੍ਵਿਜਾਤਿषੁ । ਭਾਨੌ ਚ ਯਜ੍ਞਪੁਰੁषੇ ਸ਼੍ਰਦ੍ਧਾ ਭਵਤਿ ਨੈष੍ਠਿਕੀ । । ੨੫ ਯਦਾ ਸ੍ਵਲ੍ਪਾਵਸ਼ੇषਸ੍ਤੁ ਨਰਾਣਾਂ ਪਾਪਸਞ੍ਚਯਃ । ਤਦਾ ਭੋਜਕਵਿਪ੍ਰੇषੁ ਭਾਨੌ ਪੂਜਾਂ ਪ੍ਰਕੁਰ੍ਵਤੇ । । ੨੬ ਭ੍ਰਮਤਾਮਤ੍ਰ ਸਂਸਾਰੇ ਨਰਾਣਾਂ ਕਰ੍ਮਦੁਰ੍ਗਮੇ । ਕਰਾਵਲਮ੍ਬਨੋ ਹ੍ਯੇਕੋ ਭਕ੍ਤਿਪ੍ਰੀਤੋ ਦਿਵਾਕਰਃ । । ੨੭ ਸ ਤ੍ਵਂ ਵੈਵਸ੍ਵਤੋ ਭੂਤ੍ਯਾ ਸਰ੍ਵਪਾਪਹਰਂ ਹਰਿਮ੍ । ਆਰਾਧਯ ਸਮਂ ਭਕ੍ਤ੍ਯਾ ਪ੍ਰੀਤਿਮਭ੍ਯੇਤਿ ਭਾਸ੍ਕਰਃ । । ੨੮ ਵਿष੍ਣੁਰੁਵਾਚ ਕਿਂ ਲਕ੍ਸ਼ਣਾ ਭਵਨ੍ਤ੍ਯੇਤੇ ਨਰਾ ਵੈਵਸ੍ਵਤਾ ਗੁਣੈਃ । ਯਚ੍ਚ ਵੈਵਸ੍ਵਤਂ ਕਾਰ੍ਯਂ ਤਨ੍ਮੇ ਕਥਯ ਕਞ੍ਜਜ । । ੨੯ ਬ੍ਰਹ੍ਮੋਵਾਚ ਕਰ੍ਮਣਾ ਮਨਸਾ ਵਾਚਾ ਪ੍ਰਾਣਿਨਾਂ ਯੋ ਨ ਹਿਂਸਕਃ । ਭਾਵਭਕ੍ਤਸ਼੍ਚ ਮਾਰ੍ਤਣ੍ਡ ਕृष੍ਣ ਵੈਵਸ੍ਵਤੋ ਹਿ ਸਃ । । 1.120.੩੦ ਯੋ ਭੋਜਕਦ੍ਵਿਜਾਨ੍ਦੇਵਾਨ੍ਨਿਤ੍ਯਮੇਵ ਨਮਸ੍ਯਤਿ । ਨ ਚ ਭੋਕ੍ਤਾ ਪਰਸ੍ਵਾਦੇਰ੍ਵਿष੍ਣੋ ਵੈਵਸ੍ਵਤੋ ਹਿ ਸਃ । । ੩੧ ਸਰ੍ਵਾਨ੍ਦੇਵਾਨ੍ਰਵਿਂ ਵੇਤ੍ਤਿ ਸਰ੍ਵਾਂਲ੍ਲੋਕਾਂਸ਼੍ਚ ਭਾਸ੍ਕਰਮ੍ । ਤੇਭ੍ਯਸ਼੍ਚਾਨਨ੍ਯਮਾਤ੍ਮਾਨਂ ਕृष੍ਣ ਵੈਵਸ੍ਵਤੋ ਹਿ ਸਃ । । ੩੨ ਦੇਵਂ ਮਨੁष੍ਯਮਨ੍ਯਂ ਵਾ ਪਸ਼ੁਪਕ੍ਸ਼ਿਪਿਪੀਲਿਕਮ੍ । ਤਰੁਪਾषਾਣਕਾष੍ਠਾਦਿਭੂਮ੍ਯਮ੍ਭੋਧਿਂ ਦਿਵਂ ਤਥਾ । । ੩੩ ਆਤ੍ਮਾਨਂ ਚਾਪਿ ਦੇਵਸ਼ਾਦ੍ਵ੍ਯਤਿਰਿਕ੍ਤਂ ਦਿਵਾਕਰਾਤ੍ । ਯੋ ਨ ਜਾਨਾਤਿ ਤਂ ਵਿਦ੍ਯਾਤ੍ਕृष੍ਣ ਵੈਵਸ੍ਵਤਂ ਨਰਮ੍ । । ੩੪ ਸਰ੍ਵੋ ਵੈਵਸ੍ਵਤੋ ਭਾਗੋ ਯਦ੍ਭੂਤਂ ਯਦ੍ਵ੍ਯਵਸ੍ਥਿਤਮ੍ । ਇਤਿ ਵੈ ਯੋ ਵਿਜਾਨਾਤਿ ਸ ਤੁ ਵੈਵਸ੍ਵਤੋ ਨਰਃ । । ੩੫ ਭਵਭੀਤਿਂ ਹਰਤ੍ਯੇष ਭਕ੍ਤਿਭਾਵੇਨ ਭਾਵਿਤਃ । ਵਿਵਸ੍ਵਾਨਿਤਿ ਭਾਵੋ ਯਃ ਸ ਤੁ ਵੈਵਸ੍ਵਤੋ ਨਰਃ । । ੩੬ ਭਾਵਂ ਨ ਕੁਰੁਤੇ ਯਸ੍ਤੁ ਸਰ੍ਵਭੂਤੇषੁ ਪਾਪਕਮ੍ । ਕਰ੍ਮਣਾ ਮਨਸਾ ਵਾਚਾ ਸ ਚ ਵੈਵਸ੍ਵਤੋ ਨਰਃ । । ੩੭ ਬਾਹ੍ਯਾਰ੍ਥਨਿਰਪੇਕ੍ਸ਼ੋ ਯਃ ਕ੍ਰਿਯਾਂ ਭਕ੍ਤ੍ਯਾ ਵਿਵਸ੍ਵਤਃ । ਭਾਵੇਨ ਨਿष੍ਪਾਦਯਤਿ ਜ੍ਞੇਯੋ ਵੈਵਸ੍ਵਤੋ ਹਿ ਸਃ । । ੩੮ ਨਾਰਯੋ ਯਸ੍ਯ ਨ ਸ੍ਨਿਗ੍ਧਾ ਨ ਭੇਦਾਧੀਨਵृਤ੍ਤਯਃ । ਵੀਕ੍ਸ਼ਤੇ ਸਰ੍ਵਮੇਵੇਦਂ ਭਾਨੁਂ ਵੈਵਸ੍ਵਤੋ ਹਿ ਸਃ । । ੩੯ ਸੁਤਪ੍ਤੇਨੇਹ ਤਪਸਾ ਯਜ੍ਞੈਰ੍ਵਾ ਬਹੁਦਕ੍ਸ਼ਿਣੈਃ । ਤਾਂ ਗਤਿਂ ਨ ਨਰਾ ਯਨ੍ਤਿ ਯਾਂ ਤੁ ਵੈਵਸ੍ਵਤੋ ਗਤਃ । ।1.120.੪ ੦ ਯੇਨ ਸਰ੍ਵਾਤ੍ਮਨਾ ਭਾਨੌ ਭਕ੍ਤ੍ਯਾ ਭਾਵੋ ਨਿਵੇਸ਼ਿਤਃ । ਦੇਵਸ਼੍ਰੇष੍ਠ ਕृਤਾਰ੍ਥਤ੍ਵਾਚ੍ਛ੍ਲਾਘ੍ਯੋ ਵੈਵਸ੍ਵਤੋ ਹਿ ਸਃ । । ੪੧ ਅਪਿ ਨਃ ਸ ਕੁਲੇ ਧਨ੍ਯੋ ਜਾਯੇਤ ਕੁਲਪਾਵਨਃ । ਭਾਸ੍ਕਰਂ ਭਕ੍ਤਿਭਾਵੇਨ ਯਸ੍ਤੁ ਵੈ ਪੂਜਯਿष੍ਯਤਿ । ।੪੨ ਯਃ ਕਾਰਯਤਿ ਦੇਵਾਰ੍ਚਾਂ ਹਦਯਾਲਮ੍ਬਿਨੀਂ ਰਵੇਃ । ਸ ਨਰੋऽਰ੍ਕਮਵਾਪ੍ਨੋਤਿ ਧਰ੍ਮਧ੍ਵਜਮਨੌਪਮਮ੍ । ।੪ ੩ ਯਸ਼੍ਚ ਦੇਵਾਲਯਂ ਭਕ੍ਤ੍ਯਾ ਭਾਨੋਃ ਕਾਰਯਤੇ ਸ੍ਥਿਰਮ੍ । ਸ ਸਪ੍ਤ ਪੁਰੁषਾਁਲ੍ਲੋਕਾਨ੍ਭਾਨੋਰ੍ਨਯਤਿ ਮਾਨਵਃ । ।੪੪ ਯਾਵਨ੍ਤੋਬ੍ਦਾਨ੍ਹਿ ਦੇਵਾਰ੍ਚਾ ਰਵੇਸ੍ਤਿष੍ਠਤਿ ਮਂਦਿਰੇ । ਤਾਵਦ੍ਵਰ੍षਸਹਸ੍ਰਾਣਿ ਪੁष੍ਪੋਤ੍ਤਰਗृਹੇ ਵਸੇਤ੍ । । ੪੫ ਦੇਵਾਰ੍ਚਾਲਕ੍ਸ਼ਣੋਪੇਤੋ ਯਦ੍ਗृਹੇ ਸਨ੍ਤਤੋ ਵਿਧਿਃ । ਨਿष੍ਕਾਮਂ ਚ ਮਨੋ ਯਸ੍ਯ ਸ ਯਾਤ੍ਯਕ੍ਸ਼ਰਸਾਮ੍ਯਤਾਮ੍ । । ੪੬ ਪੁष੍ਪਾਣ੍ਯਤਿਸੁਗਂਧੀਨਿ ਮਨੋਜ੍ਞਾਨਿ ਚ ਯਃ ਪੁਮਾਨ੍ । ਪ੍ਰਯਚ੍ਛਤਿ ਜਗਨ੍ਨਾਥੇ ਸਪ੍ਤਾਸ਼੍ਵੇ ਜ੍ਯੋਤਿषਾਂ ਪਤੌ । । ਸ ਯਾਤਿ ਪਰਮਂ ਸ੍ਥਾਨਂ ਯਤ੍ਰ ਜ੍ਯੋਤਿਃ ਸਨਾਤਨਮ੍ । ।੪੭ ਯਸ੍ਯ ਯਸ੍ਯ ਵਿਹੀਨੋ ਯੋ ਦੇਸ਼ੋ ਯਦ੍ਵਰ੍ਜਿਤਂ ਚ ਯਤ੍ । ਧੂਪਾਂਸ਼੍ਚ ਵਿਵਿਧਾਂਸ੍ਤਾਂਸ੍ਤਾਨ੍ਗਂਧਾਢ੍ਯਂ ਸੁਵਿਲੇਪਨਮ੍ । ।੪੮ ਦੀਪਵਰ੍ਤ੍ਯੁਪਹਾਰਾਂਸ਼੍ਚ ਯਚ੍ਚਾਭੀष੍ਟਮਥਾਤ੍ਮਨਃ । ਨਰਃ ਸੋਨੁਦਿਨਂ ਯਜ੍ਞਾਨ੍ਕਰੋਤ੍ਯਾਰਾਧਨਾਦ੍ਰਵੇਃ । ।੪ ੯ ਯਜ੍ਞੇਸ਼ੋ ਭਗਵਾਨ੍ਭਾਨੁਰ੍ਮਖੈਰਪਿ ਸ ਤੋष੍ਯਤੇ । ਬਹੂਪਕਰਣਾ ਯਜ੍ਞਾ ਨਾਨਾਸਂਭਾਰਵਿਸ੍ਤਰਾਃ । । ਸਂਪ੍ਰਾਪ੍ਯਨ੍ਤੇ ਧਨਯੁਤੈਰ੍ਮਨੁष੍ਯੈਰ੍ਨਾਲ੍ਪਸਂਚਯੈਃ । । 1.120.੫੦ ਭਕ੍ਤ੍ਯਾ ਤੁ ਪੁਰੁषੈਃ ਪੂਜਾ ਕृਤਾ ਦੂਰ੍ਵਾਂਕੁਰੈਰਪਿ । ਰਵੇਰ੍ਦਦਾਤਿ ਹਿ ਫਲਂ ਸਰ੍ਵਯਜ੍ਞੈਃ ਸੁਦੁਰ੍ਲਭਮ੍ । । ੫੧ ਯਾਨਿ ਪੁष੍ਪਾਣਿ ਹृਦ੍ਯਾਨਿ ਧੂਪਗਨ੍ਧਾਨੁਲੇਪਨਮ੍ । ਦਯਿਤਂ ਭੂषਣਂ ਯਚ੍ਚ ਤਥਾ ਰਕ੍ਤੇ ਚ ਵਾਸਸੀ । । ੫੨ ਯਾਨਿ ਚਾਭ੍ਯਵਹਾਰ੍ਯਾਣਿ ਭਕ੍ਸ਼੍ਯਾਣਿ ਚ ਫਲਾਨਿ ਚ । ਪ੍ਰਯਚ੍ਛ ਤਾਨਿ ਮਾਰ੍ਤਣ੍ਡ ਭਵੇਥਾਸ਼੍ਚੈਵ ਤਨ੍ਮਨਾਃ । । ੫੩ ਆਦ੍ਯਂ ਤਂ ਯਜ੍ਞਪੁਰੁषਂ ਯਥਾ ਭਕ੍ਤ੍ਯਾ ਪ੍ਰਸਾਦਯ । ਆਰਾਧ੍ਯ ਯਾਤਿ ਤਂ ਦੇਵਂ ਯਤ੍ਤਦ੍ਬ੍ਰਹ੍ਮ ਪਰਂ ਸ੍ਮृਤਮ੍ । । ੫੪ ਪੁਣ੍ਯੈਸ੍ਤੀਰ੍ਥੋਦਕੈਃ ਪੁष੍ਪੈਰ੍ਮਧੁਨਾ ਸਰ੍ਪਿषਾ ਤਥਾ । ਕ੍ਸ਼ੀਰੇਣ ਸ੍ਨਾਪਯੇਦ੍ਦੇਵਮਚ੍ਯੁਤਂ ਜਗਤਾਂ ਪਤਿਮ੍ । । ੫੫ ਦਧਿਕ੍ਸ਼ੀਰਹ੍ਰਦਾਨ੍ਪੁਣ੍ਯਾਂਸ੍ਤਤੋ ਲੋਕਾਨ੍ਮਧੁਚ੍ਯੁਤਃ । ਪ੍ਰਯਾਸ੍ਯਸਿ ਯਦੁਸ਼੍ਰੇष੍ਠ ਨਿਰ੍ਵृਤਿਂ ਚਾਪਿ ਐਸ਼੍ਵਰੀਮ੍ । । ੫੬ ਸ੍ਤੋਤ੍ਰੈਰ੍ਹਦ੍ਯੈਰ੍ਯਥਾ ਵਾਦ੍ਯੈਰ੍ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਨਾਂ ਚ ਤਰ੍ਪਣੈਃ । ਮਨਸਸ਼੍ਚੈਕਤਾਯੋਗਾਦਾਰਾਧਯ ਦਿਵਾਕਰਮ੍ । । ੫੭ ਆਰਾਧ੍ਯਂ ਤਂ ਮਹਾਦੇਵੋ ਮਹਚ੍ਛਬ੍ਦਮਵਾਪ੍ਤਵਾਨ੍ । । ੫੮ ਅਹਂ ਚਾਪਿ ਸਮਸ੍ਤਾਨਾਂ ਲੋਕਾਨਾਂ ਸृष੍ਟਿਕਾਰਕਃ । ਤਮਾਰਾਧ੍ਯ ਵਿਵਸ੍ਵਨ੍ਤਂ ਤਤ੍ਪ੍ਰਸਾਦਾਜ੍ਜਨਾਰ੍ਦਨ । । ੫੯ ਤ੍ਵਮਪ੍ਯੇਤਂ ਹृषੀਕੇਸ਼ ਤਤ੍ਪ੍ਰਸਾਦਾਨ੍ਨ ਸਂਸ਼ਯਃ । ਸਮਰ੍ਥੋ ਦੇਵਸ਼ਤ੍ਰੂਣਾਂ ਦੈਤ੍ਯਾਨਾਂ ਨਾਸ਼ਨੇ ਸਦਾ । । 1.120.੬੦ ਦਕ੍ਸ਼ਿਣਃ ਕਿਰਣਸ੍ਤਸ੍ਯ ਯੋ ਦੇਵਸ੍ਯ ਵਿਵਸ੍ਵਤਃ । ਅਹਂ ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਸਮੁਤ੍ਪਨ੍ਨੋ ਵੇਦਵੇਦਾਙ੍ਗਸਮ੍ਮਿਤਃ । । ੬੧ ਵਾਮੋ ਯਃ ਕਿਰਣਃ ਕृष੍ਣ ਰਸ਼੍ਮਿਮਾਲਾਕੁਲਃ ਸਦਾ । ਤਸ੍ਮਾਦੀਸ਼ਃ ਸਮੁਤ੍ਪਨ੍ਨਃ ਪਾਰ੍ਵਤੀਦਯਿਤੋऽਚ੍ਯੁਤ । । ੬੨ ਵਕ੍ਸ਼ਸਸ੍ਤ੍ਵਂ ਸਮੁਤ੍ਪਨ੍ਨਃ ਸ਼ਂਖਚਕ੍ਰਗਦਾਧਰਃ । ਤਥਾਮ੍ਬੁਜਕਰਾ ਦੇਵੀ ਅਮ੍ਬੁਜਾਨਨਵਲ੍ਲਭਾ । । ੬੩ ਸਮਾਰਾਧ੍ਯ ਬਲਂ ਕੀਰ੍ਤਿਂ ਸ਼੍ਰਿਯਂ ਚਾਵਾਪ੍ਤਵਾਨਹਮ੍ । ਤਥਾ ਤ੍ਤ੍ਵਮਪਿ ਰਾਜੇਨ੍ਦ੍ਰ ਤਮਾਰਾਧ੍ਯ ਦਿਵਾਕਰਮ੍ । । ਯਾਨ੍ਯਾਨਿਚ੍ਛਸਿ ਕਾਮਾਂਸ੍ਤ੍ਵਂ ਤਾਂਸ੍ਤਾਨ੍ਸਰ੍ਵਾਨਵਾਪ੍ਸ੍ਯਸਿ । । ੬੪ ਯ ਇਦਂ ਸ਼ृਣੁਯਾਨ੍ਨਿਤ੍ਯਂ ਸਂਵਾਦਂ ਵਿਧਿਕृष੍ਣਯੋਃ । ਸੋऽਪਿ ਕਾਮਾਨਵਾਪ੍ਯਾਗ੍ਰ੍ਯਾਂਸ੍ਤਤੋ ਲੋਕਮਵਾਪ੍ਨੁਯਾਤ੍ । । ੬੫ ਗੈਰਿਕਂ ਯਾਨਮਾਰੂਢੋ ਯੁਕ੍ਤਂ ਕੁਞ੍ਜਰਵਾਜਿਭਿਃ । ਤੇਜਸਾਮ੍ਬੁਜਸਂਕਾਸ਼ਃ ਪ੍ਰਭਯਾਣ੍ਡਜ ਸਨ੍ਨਿਭਃ । । ੬੬ ਕਾਨ੍ਤ੍ਯਾ ਚਂਦ੍ਰਸਮੋ ਰਾਜਨ੍ਵृਨ੍ਦਾਰਕਗਣੈਰ੍ਵृਤਃ । ਗਨ੍ਧਰ੍ਵੈਰ੍ਗੀਯਮਾਨਸ੍ਤੁ ਤਥਾ ਚਾਪ੍ਸਰਸਾਂ ਗਣੈਃ । । ੬੭ ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਭਵਿष੍ਯੇ ਮਹਾਪੁਰਾਣੇ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮੇ ਪਰ੍ਵਣਿ ਸਪ੍ਤਮੀਕਲ੍ਪੇ ਆਦਿਤ੍ਯਪੂਜਾਵਰ੍ਣਨਂ ਨਾਮ ਵਿਂਸ਼ਤ੍ਯਧਿਕਸ਼ਤਤਮੋऽਧ੍ਯਾਯਃ
ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਨੇ ਕਿਹਾ: 1. ਹੇ ਭਗਵਾਨ, ਸਾਰੇ ਜੀਵ ਜ਼ਹਿਰ, ਰੋਗ ਅਤੇ ਹੋਰ ਮੁਸੀਬਤਾਂ ਨਾਲ, ਦੁਸ਼ਟ ਗ੍ਰਹਾਂ ਦੀ ਤਕਲੀਫ਼ ਨਾਲ ਹਰ ਵੇਲੇ ਪੀੜਤ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। 2. ਜਾਦੂ-ਟੋਨਾ, ਭਿਆਨਕ ਚਮੜੀ ਦੇ ਰੋਗ ਅਤੇ ਹੋਰ ਦੁੱਖਾਂ ਨਾਲ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਪੀੜਾ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਹੇ ਕਮਲ-ਜਨਮ। 3. ਕਿਸ ਕਰਮ ਦੇ ਫਲ ਨਾਲ ਮਨੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਜ਼ਹਿਰ, ਰੋਗ ਅਤੇ ਹੋਰ ਦੁੱਖ ਆਉਂਦੇ ਹਨ? ਇਹ ਮੈਨੂੰ ਠੀਕ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਦੱਸੋ। ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਕਿਹਾ: 4. ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਮਨੁੱਖਾਂ ਨੇ, ਹੇ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਸ਼ੇਰ, ਇਸ ਜਨਮ ਜਾਂ ਪਿਛਲੇ ਜਨਮ ਵਿੱਚ ਉਪਵਾਸ, ਵਰਤ ਆਦਿ ਰਾਹੀਂ ਸੂਰਜ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ, ਉਹ ਗ੍ਰਹਾਂ, ਰੋਗ ਆਦਿ ਦੀ ਪੀੜਾ ਵਿੱਚ ਫਸ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। 5. ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਮਨ ਕਦੇ ਵੀ ਉਸ ਵੱਲ ਨਹੀਂ ਰੁਝਿਆ, ਹੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ, ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਜ਼ਹਿਰ, ਗ੍ਰਹਾਂ ਅਤੇ ਬੁਖਾਰ ਦੀ ਪੀੜਾ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। 6. ਜੇ ਕੋਈ ਮਨ ਵਿੱਚ ਚੰਗੀ ਸਿਹਤ ਜਾਂ ਵਾਧਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਸੂਰਜ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ ਕਰਕੇ ਨਿਸ਼ਚਤ ਹੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। 7. ਜਦੋਂ ਹਨੇਰੇ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਸੂਰਜ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਨਾਂ ਰੋਗ, ਨਾਂ ਦੁੱਖ, ਨਾਂ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਦੀ ਗੁਲਾਮੀ, ਨਾਂ ਜਾਦੂ-ਟੋਨੇ ਜਾਂ ਛੂਤ ਦੀ ਡਰ ਵਿੱਚ ਫਸਦਾ। 8. ਉਸ ਲਈ ਸਾਰੇ ਗ੍ਰਹਾਂ ਸੁਭਾਵਕ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਚੰਗੇ; ਜਦੋਂ ਸੂਰਜ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਦੇਵਤੇ ਵੀ ਉਸ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। 9. ਜੋ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਇਕਸਾਰ ਸਮਝਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ, ਜੋ ਉਪਵਾਸ ਆਦਿ ਰਾਹੀਂ ਹਨੇਰਾ ਦੂਰ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ— 10. ਜਦੋਂ ਇਹ ਜੀਵਾਂ ਦਾ ਮਾਲਕ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੀਆਂ ਇੱਛਾਵਾਂ ਪੂਰੀਆਂ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਉਹ ਸਿਹਤਮੰਦ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਖੁਸ਼, ਅਤੇ ਕਈ ਧਰਮਕ ਸੁਖਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। 11. ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਕੋਈ ਵੈਰੀ ਨਹੀਂ, ਨਾਂ ਹੀ ਸਰੀਰ ਜਾਂ ਜਾਦੂ-ਟੋਨੇ ਦੀ ਪੀੜਾ; ਗ੍ਰਹਾਂ, ਰੋਗ ਜਾਂ ਪਾਪੀ ਕੰਮਾਂ ਤੋਂ ਕੋਈ ਦੁੱਖ ਉਤਪੰਨ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। 12. ਸੂਰਜ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਦੇਵਤਾ ਦੇ ਅਖੂਤ ਖਜ਼ਾਨੇ ਹਰ ਮੁਸੀਬਤ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਨੇ ਕਿਹਾ: 13. ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਮਨੁੱਖਾਂ ਨੇ ਮਾਰਤੰਡ ਦੀ ਪੂਜਾ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ, ਉਹ ਦੁੱਖਾਂ ਵਾਲੇ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ—ਉਹ ਕਿਵੇਂ ਰੋਗ, ਬੁਖਾਰ ਅਤੇ ਪਾਪ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ? ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਕਿਹਾ: 14. ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਮਾਲਕ, ਸੂਰਜ, ਸਭ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਅਧਿਆਪਕ, ਉੱਚਤਮ, ਦੀ ਪੂਜਾ ਬੇਮਿਸਾਲ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਕਰਣ। ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਨੇ ਕਿਹਾ: 15. ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਰੀਰ ਰੋਗਾਂ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਹਨ, ਉਹ ਸੂਰਜ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਿਵੇਂ ਕਰਨ? ਮੈਨੂੰ ਦੱਸੋ, ਹੇ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਮਾਲਕ, ਮੇਰੇ ਭਲੇ ਲਈ, ਭਗਤੀ ਨਾਲ। 16. ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਮੈਨੂੰ ਆਪਣਾ ਭਗਤ ਸਮਝ ਕੇ ਕਿਰਪਾ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋ, ਤਾਂ ਮੈਨੂੰ ਸੂਰਜ ਦੀ ਵੱਡੀ ਪੂਜਾ ਦਾ ਉਪਦੇਸ਼ ਦਿਓ। 17. ਮੈਂ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਅੰਤਹੀਨ, ਬੁੱਢਾ-ਰਹਿਤ, ਭਗਵਾਨ, ਦੁਸ਼ਟ ਸੰਦੇਹਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਾਂ, ਤੇਰੀ ਆਗਿਆ ਨਾਲ, ਤਾਂ ਕਿ ਤੇਰੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਮੈਂ ਬਹੁਤ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਹੋ ਜਾਵਾਂ। ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਕਿਹਾ: 18. ਤੂੰ ਨਿਸ਼ਚਤ ਹੀ ਅਦ੍ਰਿਸ਼ਟ ਜਨਮ ਵਾਲੇ ਦੇਵਤਾ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਦੇ ਯੋਗ ਹੈਂ; ਤੇਰਾ ਮਨ ਉਸ ਦੀ ਪੂਜਾ ਵੱਲ ਰੁਝਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। 19. ਜੇ ਤੂੰ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਮਾਲਕ, ਸੂਰਜ, ਆਦਿ ਭਗਵਾਨ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈਂ, ਤਾਂ ਵੈਵਸਵਤ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਬਣ, ਹੇ ਅਚੁਤ। 20. ਵੈਵਸਵਤ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਬਿਨਾ, ਮੂਰਖ ਮਨੁੱਖਾਂ ਲਈ ਸੂਰਜ ਨੂੰ ਜਾਣਨਾ, ਸਤਕਾਰ ਕਰਨਾ ਜਾਂ ਵੇਖਣਾ ਸੰਭਵ ਨਹੀਂ; ਉਹ ਉਸ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਵੀ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦੇ। 21. ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਮਨ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਵੈਵਸਵਤ ਬਣ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਤੇ ਵਿਵਸਵਤ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ। 22. ਕਈ ਜਨਮਾਂ ਦੇ ਕਰਮਾਂ ਨਾਲ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ ਪਾਪਾਂ ਦੇ ਨਾਸ ਤੋਂ ਬਿਨਾ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਦਾ ਮਨ ਮਾਰਤੰਡ ਵੱਲ ਨਹੀਂ ਮੁੜਦਾ। 23. ਜੋ ਮਾਰਤੰਡ ਨਾਲ ਵੈਰ ਕਰਦਾ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਤੇ ਵੇਦਾਂ ਨੂੰ ਨਿੰਦਦਾ—ਉਸ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਅਸੁਰਾਂ ਦੇ ਵੰਸ਼ ਦਾ ਸਮਝੋ। 24. ਪਾਠਕਾਂ ਵਿੱਚ ਰੁਚੀ, ਵਾਦ-ਵਿਵਾਦ ਦੀ ਲਗਨ—ਇਹ ਸਭ ਪਤਿਤ, ਦੁਸ਼ਟ ਆਤਮਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਦੰਭ ਤੇ ਮਾਇਆ ਨਾਲ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। 25. ਜਦੋਂ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਪਾਪ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਵੇਦ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ, ਸੂਰਜ ਅਤੇ ਯਜਨ-ਪੁਰਸ਼ ਵਿੱਚ ਨਿਸ਼ਚਲ ਭਗਤੀ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। 26. ਜਦੋਂ ਥੋੜ੍ਹਾ ਪਾਪ ਰਹਿ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਮਨੁੱਖ ਭੋਜਕ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ ਤੇ ਸੂਰਜ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। 27. ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਕਰਮਾਂ ਦੀ ਭਟਕਣ ਵਿੱਚ, ਸੂਰਜ, ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ, ਇਕੋ ਸਹਾਰਾ ਹੈ। 28. ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਵੈਵਸਵਤ, ਹਰੀ, ਸਭ ਪਾਪਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਦੀ ਪੂਜਾ ਸਮ-ਭਾਵ ਨਾਲ ਕਰ; ਸੂਰਜ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ। ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਨੇ ਕਿਹਾ: 29. ਵੈਵਸਵਤ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਕੀ ਲੱਛਣ ਤੇ ਗੁਣ ਹਨ? ਤੇ ਵੈਵਸਵਤ ਨੂੰ ਕੀ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ? ਇਹ ਮੈਨੂੰ ਦੱਸੋ, ਹੇ ਕਮਲ-ਜਨਮ। ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਕਿਹਾ: 30. ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਕਰਮ, ਮਨ ਜਾਂ ਬੋਲ ਨਾਲ ਕਿਸੇ ਜੀਵ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਨਹੀਂ ਪਹੁੰਚਾਉਂਦਾ, ਤੇ ਮਾਰਤੰਡ ਨੂੰ ਭਾਵ-ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਪੂਜਦਾ ਹੈ, ਹੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ, ਉਹ ਵੈਵਸਵਤ ਹੈ। 31. ਜੋ ਹਮੇਸ਼ਾ ਭੋਜਕ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ, ਤੇ ਪਰਾਈ ਵਸਤੂ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ, ਹੇ ਵਿਸ਼ਨੂੰ, ਉਹ ਵੈਵਸਵਤ ਹੈ। 32. ਜੋ ਸਾਰੇ ਦੇਵਾਂ ਨੂੰ ਸੂਰਜ ਸਮਝਦਾ, ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਭਾਸਕਰ ਸਮਝਦਾ, ਤੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਉਹਨਾਂ ਤੋਂ ਵੱਖਰਾ ਨਹੀਂ ਮੰਨਦਾ, ਹੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ, ਉਹ ਵੈਵਸਵਤ ਹੈ। 33. ਜੋ ਦੇਵ, ਮਨੁੱਖ, ਪਸ਼ੂ, ਪੰਛੀ, ਚੀਟੀ, ਰੁੱਖ, ਪੱਥਰ, ਲੱਕੜ, ਧਰਤੀ, ਪਾਣੀ, ਅਸਮਾਨ—ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਭ ਤੋਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਵੱਖਰਾ ਨਹੀਂ ਮੰਨਦਾ— 34. ਜੋ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਦੇਵ, ਸੂਰਜ ਤੋਂ ਵੱਖਰਾ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ, ਉਸ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ, ਹੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ, ਵੈਵਸਵਤ ਸਮਝੋ। 35. ਜੋ ਜਾਣਦਾ ਹੈ ਕਿ ਜੋ ਕੁਝ ਹੈ, ਤੇ ਜੋ ਕੁਝ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਉਹ ਸਭ ਵੈਵਸਵਤ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ—ਉਹ ਵੈਵਸਵਤ ਮਨੁੱਖ ਹੈ। 36. ਜੋ ਭਗਤੀ-ਭਾਵ ਨਾਲ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਡਰ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਦਾ, ਤੇ ਜਿਸ ਦਾ ਮਨ ਵਿਵਸਵਤ ਤੇ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ—ਉਹ ਵੈਵਸਵਤ ਮਨੁੱਖ ਹੈ। 37. ਜੋ ਕਰਮ, ਮਨ ਜਾਂ ਬੋਲ ਨਾਲ ਕਿਸੇ ਜੀਵ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਨਹੀਂ ਪਹੁੰਚਾਉਂਦਾ—ਉਹ ਵੈਵਸਵਤ ਮਨੁੱਖ ਹੈ। 38. ਜੋ ਬਾਹਰੀ ਵਸਤੂਆਂ ਤੋਂ ਨਿਰਲੇਪ ਹੋ ਕੇ, ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਵਿਵਸਵਤ ਲਈ ਕਰਮ ਕਰਦਾ—ਉਹ ਵੈਵਸਵਤ ਹੈ। 39. ਜਿਸ ਦੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਪਿਆਰੇ ਨਹੀਂ, ਜਿਸ ਦੀ ਚਾਲ-ਚਲਨ ਵੱਖਰੇਪਣ ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਨਹੀਂ, ਤੇ ਜੋ ਸਭ ਕੁਝ ਸੂਰਜ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵੇਖਦਾ—ਉਹ ਵੈਵਸਵਤ ਹੈ। 40. ਤਪ, ਯਜਨ ਜਾਂ ਵੱਡੀ ਦਾਨ-ਭੇਟ ਨਾਲ ਮਨੁੱਖ ਉਹ ਦਰਜਾ ਨਹੀਂ ਪਾ ਸਕਦੇ ਜੋ ਵੈਵਸਵਤ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। 41. ਜੋ ਆਪਣੇ ਸਾਰੇ ਮਨ, ਕਰਮ, ਬੋਲ ਨਾਲ ਸੂਰਜ ਵਿੱਚ ਭਗਤੀ ਟਿਕਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਹੇ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਉਹ ਵੈਵਸਵਤ ਹੋ ਕੇ ਪੂਰਨ ਤੇ ਸ਼ਲਾਘਾ ਵਾਲਾ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। 42. ਕਾਸ਼ ਉਹ ਧਨਵਾਨ, ਕੁਲ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਸਾਡੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਜਨਮ ਲਵੇ, ਜੋ ਭਗਤੀ-ਭਾਵ ਨਾਲ ਭਾਸਕਰ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰੇ। 43. ਜੋ ਹਿਰਦੇ ਨਾਲ ਭਗਤੀ-ਭਾਵ ਰੱਖ ਕੇ ਸੂਰਜ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਵਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਮਨੁੱਖ ਸੂਰਜ ਨੂੰ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਵਧੀਆ ਧਰਮ ਦਾ ਝੰਡਾ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। 44. ਜੋ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਸੂਰਜ ਦਾ ਮੰਦਰ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਮਨੁੱਖ ਸੂਰਜ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਸੱਤ ਪਿਢੀਆਂ ਨੂੰ ਲੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। 45. ਜਿੰਨੇ ਸਾਲ ਮੰਦਰ ਵਿੱਚ ਸੂਰਜ ਦੀ ਪੂਜਾ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਗਿਣਤੀ ਦੇ ਫੁੱਲਾਂ ਵਾਲੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਵਸਦਾ ਹੈ। 46. ਜਿਸ ਘਰ ਵਿੱਚ ਸੂਰਜ ਦੀ ਪੂਜਾ ਹਮੇਸ਼ਾ ਵਿਧੀ ਨਾਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਜਿਸ ਦਾ ਮਨ ਨਿਸ਼ਕਾਮ ਹੈ, ਉਹ ਅਕਸ਼ਰ ਦੀ ਸਮਤਾ ਨੂੰ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। 47. ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਸੁਗੰਧੀ ਤੇ ਮਨ-ਭਾਵਣੇ ਫੁੱਲ ਸਤ-ਅਸ਼ਵਾਂ ਵਾਲੇ ਜੋਤਿ ਦੇ ਮਾਲਕ, ਜਗਤ-ਪਤੀ ਨੂੰ ਭੇਟ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਉੱਚਾ ਦਰਜਾ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਸਦੀਵੀ ਜੋਤਿ ਹੈ। 48. ਜਿਸ ਥਾਂ ਜਾਂ ਭਾਗ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਘਾਟ ਜਾਂ ਛੱਡਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਜਿੰਨੇ ਵੀ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਧੂਪ, ਸੁਗੰਧੀ, ਚੰਗਾ ਲੇਪ, ਤੇ ਮਨ-ਚਾਹੀ ਭੇਟ— 49. ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਇਹਨਾਂ ਨਾਲ ਸੂਰਜ ਦੀ ਪੂਜਾ ਤੇ ਯਜਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਪੂਜਾ ਦੇ ਫਲ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। 50. ਯਜਨ-ਪਤੀ ਸੂਰਜ, ਸਧਾਰਣ ਦੂਬ ਨਾਲ ਭਗਤੀ-ਭਾਵ ਨਾਲ ਕੀਤੀ ਪੂਜਾ ਤੋਂ ਵੀ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਜੋ ਫਲ ਉਹ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਵੱਡੇ ਯਜਨਾਂ ਨਾਲ ਵੀ ਮੁਸ਼ਕਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। 51. ਜਿਹੜੇ ਮਨ-ਭਾਵਣੇ ਫੁੱਲ, ਧੂਪ, ਲੇਪ, ਪਿਆਰੇ ਗਹਣੇ, ਤੇ ਲਾਲ ਕਪੜੇ— 52. ਜਿਹੜੇ ਭੋਜਨ, ਖਾਣ-ਯੋਗ ਚੀਜ਼ਾਂ, ਤੇ ਫਲ ਪਿਆਰੇ ਹਨ—ਇਹ ਸਭ ਮਾਰਤੰਡ ਨੂੰ ਭਗਤੀ-ਭਾਵ ਨਾਲ ਭੇਟ ਕਰੋ। 53. ਆਦਿ ਯਜਨ-ਪੁਰਸ਼ ਨੂੰ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਖੁਸ਼ ਕਰੋ; ਉਸ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਪਰਮ ਬ੍ਰਹਮ ਨੂੰ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। 54. ਪਵਿੱਤਰ ਤੀਰਥਾਂ ਦੇ ਪਾਣੀ, ਫੁੱਲ, ਮਧ, ਘੀ, ਤੇ ਦੂਧ ਨਾਲ ਅਚੁਤ, ਜਗਤ-ਪਤੀ ਨੂੰ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਵਾਓ। 55. ਦਹੀਂ-ਦੂਧ ਦੇ ਸਰੋਵਰ ਦਾਨ ਕਰਕੇ, ਹੇ ਯਾਦਵਾਂ ਦੇ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਤੂੰ ਮਧ-ਭਰੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਜਾਵੇਂਗਾ ਤੇ ਉੱਚੀ ਨਿਰਵਾਣ ਤੇ ਰਾਜ-ਸਮਰੱਥਾ ਪਾਵੇਂਗਾ। 56. ਸਤਕਾਰਯੋਗ ਸਤੋਤ੍ਰ, ਵਾਦ-ਯੰਤਰ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੀ ਤ੍ਰਿਪਤੀ, ਤੇ ਮਨ ਦੀ ਇਕਾਗਰਤਾ ਨਾਲ ਸੂਰਜ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰੋ। 57. ਉਸ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ, ਮਹਾ-ਦੇਵ ਨੇ ਵੱਡਾ ਨਾਮ ਪਾਇਆ। 58. ਮੈਂ ਵੀ, ਸਭ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਰਚਨਹਾਰ, ਵਿਵਸਵਤ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ, ਉਸ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ, ਹੇ ਜਨਾਰਦਨ— 59. ਤੂੰ ਵੀ, ਹੇ ਹ੍ਰਿਸ਼ੀਕੇਸ਼, ਉਸ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਵੈਰੀਆਂ ਤੇ ਦੈਤਿਆਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਦੇ ਯੋਗ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। 60. ਉਸ ਦੇਵਤਾ ਵਿਵਸਵਤ ਦੀ ਸੱਜੀ ਕਿਰਣ ਮੈਂ ਹਾਂ, ਉਸ ਤੋਂ ਜਨਮਿਆ, ਤੇ ਵੇਦ-ਵੇਦਾਂਗਾਂ ਦਾ ਸਰੂਪ ਹਾਂ। 61. ਖੱਬੀ ਕਿਰਣ, ਹੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਰਸ਼ਮੀਆਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ, ਉਹ ਤੋਂ ਪਾਰਵਤੀ ਦੇ ਪਿਆਰੇ, ਈਸ਼ਵਰ ਦਾ ਜਨਮ ਹੋਇਆ। 62. ਉਸ ਦੇ ਛਾਤੀ ਤੋਂ ਤੂੰ ਜਨਮਿਆ, ਹੇ ਸ਼ੰਖ-ਚਕਰ-ਗਦਾ-ਧਾਰੀ; ਇਨ੍ਹਾਂ ਹੀ, ਕਮਲ-ਹੱਥ ਵਾਲੀ ਦੇਵੀ, ਕਮਲ-ਮੁਖ ਦੀ ਪਿਆਰੀ। 63. ਉਸ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ, ਮੈਂ ਸ਼ਕਤੀ, ਕੀਰਤੀ, ਤੇ ਧਨ ਪਾਇਆ; ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਹੇ ਰਾਜੇ, ਤੂੰ ਵੀ ਸੂਰਜ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ, ਜਿਹੜੀਆਂ ਇੱਛਾਵਾਂ ਚਾਹੁੰਦਾ, ਉਹ ਸਭ ਪਾ ਲੈਂਦਾ। 64. ਜੋ ਇਹ ਬ੍ਰਹਮਾ ਤੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੀ ਗੱਲਬਾਤ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਸੁਣਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਵੀ ਉੱਚੀਆਂ ਇੱਛਾਵਾਂ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਉਹ ਲੋਕ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। 65. ਲਾਲ ਰਥ 'ਤੇ, ਹਾਥੀਆਂ ਤੇ ਘੋੜਿਆਂ ਨਾਲ ਜੋੜਿਆ, ਕਮਲ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ, ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਦੇ ਅੰਡੇ ਵਾਂਗ ਰੌਸ਼ਨ, 66. ਚਾਂਦ ਵਾਂਗ ਚਮਕ ਵਾਲਾ, ਲੜਕਿਆਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ, ਗੰਧਰਵਾਂ ਵਲੋਂ ਗਾਇਆ ਜਾਂਦਾ, ਤੇ ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਵਲੋਂ ਨੱਚਿਆ ਜਾਂਦਾ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਭਵਿਸ਼ਯ ਮਹਾ ਪੁਰਾਣ ਦੇ ਬ੍ਰਾਹਮ ਪਰਵ, ਸਪਤਮੀ ਕਲਪ ਵਿੱਚ, "ਸੂਰਜ ਦੀ ਪੂਜਾ ਦਾ ਵਰਣਨ" ਨਾਮਕ, ਇੱਕ ਸੌ ਵੀਹਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਸਮਾਪਤ ਹੋਇਆ।
ਵਿਸ਼੍ਵਕਰ੍ਮਕृਤਸੂਰ੍ਯਤੇਜਃ ਸ਼ਾਤਨਵਰ੍ਣਨਮ੍ ਸ਼ਤਾਨੀਕ ਉਵਾਚ ਸ਼ਰੀਰਲੇਖਨਂ੧ ਭਾਨੋਰੁਕ੍ਤਂ ਸਂਕ੍ਸ਼ੇਪਤਸ੍ਤ੍ਵਯਾ । ਵਿਸ੍ਤਰਾਚ੍ਛ੍ਰੋਤੁਮਿਚ੍ਛਾਮਿ ਤਨ੍ਮਮਾਚਕ੍ਸ਼੍ਵ ਸੁਵ੍ਰਤ । । ੧ ਸੁਮਨ੍ਤੁਰੁਵਾਚ ਪਿਤੁਰ੍ਗृਹਂ ਤੁ ਯਾਤਾਯਾਂ ਸਂਜ੍ਞਾਯਾਂ ਕੁਰੁਨਂਦਨ । ਭਾਸ੍ਕਰਸ਼੍ਚਿਂਤਯਾਮਾਸ ਸਂਜ੍ਞਾ ਮਦ੍ਰੂਪਕਾਰਿਣੀ । । ੨ ਏਤਸ੍ਮਿਨ੍ਨਂਤਰੇ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਤਤ੍ਰਾਗਤ੍ਯ ਦਿਵਾਕਰਮ੍ । ਅਵ੍ਰਵੀਨ੍ਮਧੁਰਾਂ ਵਾਚਂ ਰਵੇਃ ਪ੍ਰੀਤਿਕਰਾਂ ਸ਼ੁਭਾਮ੍ । । ੩ ਆਦਿਦੇਵੋऽਸਿ ਦੇਵਾਨਾਂ ਵ੍ਯਾਪ੍ਤਮੇਤਤ੍ਤ੍ਵਯਾ ਜਗਤ੍ । ਸ਼੍ਵਸ਼ੁਰੋ ਵਿਸ਼੍ਵਕਰ੍ਮਾ ਤੇ ਰੂਪਂ ਨਿਰ੍ਵਰ੍ਤਯਿष੍ਯਤਿ । । ੪ ਏਵਮੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਰਵਿਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਵਿਸ਼੍ਵਕਰ੍ਮਾਣਮਬ੍ਰਵੀਤ੍ । ਨਿਵਰ੍ਤਸ੍ਯ ਮਾਰ੍ਤਣ੍ਡਂ ਸ੍ਵਰੂਪਂ ਤਤ੍ਸੁਸ਼ੋਭਨਮ੍ । । ੫ ਤਤੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਸਮਾਦੇਸ਼ਾਦ੍ਭ੍ਰ(ਭੂ?)ਮਿਮਾਰੋਪ੍ਯ ਭਾਸ੍ਕਰਮ੍ । ਰੂਪਂ ਨਿਰ੍ਵਰ੍ਤਯਾਮਾਸ ਵਿਸ਼੍ਵਕਰ੍ਮਾ ਸ਼ਨੈਃਸ਼ਨੈਃ । । ੬ ਤਤਸ੍ਤੁष੍ਟਾਵ ਤਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਸਰ੍ਵਦੇਵਗਣੈਃ ਸਹ । ਗੁਹ੍ਯੈਰ੍ਨਾਨਾਵਿਧੈਃ ਸ੍ਤੋਤ੍ਰੈਰ੍ਵੇਦਵੇਦਾਙ੍ਗਪਾਰਗੈਃ । । ੭ ਸ੍ਵਸ੍ਤਿ ਤੇऽਸ੍ਤੁ ਜਗਨ੍ਨਾਥ ਧਰ੍ਮਵਰ੍षਹਿਮਾਕਰ । ਸ਼ਾਂਤਿਸ੍ਤੇ ਸਰ੍ਵਲੋਕਾਨਾਂ ਦੇਵਦੇਵ ਦਿਵਾਕਰ । । ੮ ਤਤੋ ਰੁਦ੍ਰਸ਼੍ਚ ਵਿष੍ਣ੍ਵਾਦ੍ਯਾਃ ਸ੍ਤੁਵਂਤਸ੍ਤਂ ਦਿਵਾਕਰਮ੍ । ਤੇਜਸ੍ਤੇ ਵਰ੍ਧਤਾਂ ਦੇਵ ਲਿਖ੍ਯਤੇऽਪਿ ਦਿਵਸ੍ਪਤੇ । । ੯ ਇਨ੍ਦ੍ਰਸ਼੍ਚਾਗਤ੍ਯ ਤਂ ਦੇਵਂ ਲਿਖ੍ਯਮਾਨਮਥਾਸ੍ਤੁਵਤ੍ । ਜਯ ਦੇਵ ਜਯਸ੍ਵੇਤਿ ਤਤ੍ਤ੍ਵਦੋऽਸਿ ਜਗਤ੍ਪਤੇ ।। 1.121.੧੦ ऋषਯਸ੍ਤੁ ਤਤਃ ਸਪ੍ਤ ਵਿਸ਼੍ਵਾਮਿਤ੍ਰਪੁਰੋਗਮਾਃ । ਤੁष੍ਟੁਵੁਰ੍ਵਿਵਿਧੈਃ ਸ੍ਤੋਤ੍ਰੈਃ ਸ੍ਵਸ੍ਤਿਸ੍ਵਸ੍ਤੀਤਿਵਾਦਿਨਃ ।। ੧੧ ਵੇਦੋਕ੍ਤਾਭਿਰਥਾਸ਼ੀਰ੍ਭਿਰ੍ਵਾਲਖਿਲ੍ਯਾਸ਼੍ਚ ਤੁष੍ਟੁਵੁਃ । ਤ੍ਵਂ ਨਾਥ ਮੋਕ੍ਸ਼ਿਣਾਂ ਮੋਕ੍ਸ਼ੋ ਧ੍ਯੇਯਸ੍ਤ੍ਵਂ ਧ੍ਯਾਨਿਨਾਮਪਿ ।। ੧੨ ਤ੍ਵਂ ਗਤਿਃ ਸਰ੍ਵਭੂਤਾਨਾਂ ਤ੍ਵਯਿ ਸਰ੍ਵਂ ਪ੍ਰਤਿष੍ਠਿਤਮ੍ । ਪ੍ਰਜਾਭ੍ਯਸ਼੍ਚੈਵ ਦੇਵੇਸ਼ ਸ਼ਂ ਨੋऽਸ੍ਤੁ ਜਗਤਃ ਪਤੇ ।। ੧੩ ਤ੍ਵਤ੍ਤੋ ਭਵਤਿ ਵੈ ਨਿਤ੍ਯਂ ਜਗਤ੍ਸਂਲੀਯਤੇ ਤ੍ਵਯਿ । ਤ੍ਵਮੇਕਸ੍ਤ੍ਵਂ ਦ੍ਵਿਧਾ ਚੈਵ ਤ੍ਰਿਧਾ ਚ ਤ੍ਵਂ ਨ ਸਂਸ਼ਯਃ ।। ੧੪ ਤ੍ਵਯੈਕੇਨ ਜਗਤ੍ਸृष੍ਟਂ ਤ੍ਵਯੈਕੇਨ ਪ੍ਰਬੋਧਿਤਮ੍ । ਤਤੋ ਵਿਦ੍ਯਾਧਰਗਣਾ ਯਕ੍ਸ਼ਰਾਕ੍ਸ਼ਸਪਨ੍ਨਗਾਃ ।। ੧੫ ਕृਤਾਞ੍ਜਲਿਪੁਟਾਃ ਸਰ੍ਵੇ ਸ਼ਿਰੋਭਿਃ ਪ੍ਰਣਤਾ ਰਵਿਮ੍ । ਊਚੁਰੇਵਂਵਿਧਾ ਵਾਚੋ ਮਨਃ ਸ਼੍ਰੋਤ੍ਰਸੁਖਪ੍ਰਦਾਃ ।। ੧੬ ਸਹ੍ਯਂ ਭਵਤੁ ਤੇ ਤੇਜੋ ਭੂਤਾਨਾਂ ਭੂਤਭਾਵਨ । ਹਾਹਾ ਹੂਹੂਸ੍ਤਤਸ਼੍ਚੈਵ ਤੁਮ੍ਬੁਰੁਰ੍ਨਾਰਦਸ੍ਤਥਾ ।। ੧੭ ਉਪਗਾਤੁਂ ਸਮਾਰਬ੍ਧਾ ਗਾਮੁਚ੍ਚੈਃ ਕੁਸ਼ਲਾ ਰਵਿਮ੍ । षਡ੍ਜਮਧ੍ਯਮਗਾਂਧਾਰਗ੍ਰਾਮਤ੍ਰਯਵਿਸ਼ਾਰਦਾਃ ।। ੧੮ ਮੂਰ੍ਚ੍ਛਨਾਭਿਸ੍ਤਤਸ਼੍ਚੈਵ ਤਥਾ ਧੈਵਤਪਞ੍ਚਮੈਃ । ਨਾਨਾਨੁਭਾਵਮਨ੍ਦ੍ਰੈਸ਼੍ਚ ਅਰ੍ਧਮਨ੍ਦ੍ਰੈਸ੍ਤਥੈਵ ਚ ।। ੧੯ ਤ੍ਰਿਸਾਧਨੈਃ ਪ੍ਰਕਾਰੈਸ੍ਤੁ ਵਾਦ੍ਯਤਾਲਸਮਨ੍ਵਿਤੈਃ । ਵਿਸ਼੍ਵਾਚੀ ਚ ਘृਤਾਚੀ ਚ ਉਰ੍ਵਸ਼ੀ ਚ ਤਿਲੋਤ੍ਤਮਾ ।।੨੦ ਮੇਨਕਾ ਸਹਜਨ੍ਯਾ ਚ ਰਮ੍ਭਾ ਚਾਪ੍ਸਰਸਾਂ ਵਰਾ । ਹਾਵਭਾਵਵਿਲਾਸੈਸ਼੍ਚ ਕੁਰ੍ਵਤ੍ਯੋऽਭਿਨਯਾਨ੍ਬਹੂਨ੍ ।।੨ ੧ ਤਤੋऽਤੀਵ ਕਲਂ ਗੇਯਂ ਮਧੁਰਂ ਚ ਪ੍ਰਵਰ੍ਤਤੇ । ਸਰ੍ਵੇषਾਂ ਦੇਵਸਂਘਾਨਾਂ ਮਨਃ ਸ਼੍ਰੋਤ੍ਰਸੁਖਪ੍ਰਦਮ੍ ।।੨੨ ਪ੍ਰਵਾਦ੍ਯਂ ਤੁ ਤਤਸ੍ਤਤ੍ਰ ਵੀਣਾਵਂਸ਼ਾਦਿ ਸੁਵ੍ਰਤ । ਪਣਵਾਃ ਪੁष੍ਕਰਾਸ਼੍ਚੈਵ ਮृਦਙ੍ਗਾਃ ਪਟਹਾਸ੍ਤਥਾ । । ੨੩ ਦੇਵਦੁਨ੍ਦੁਭਯਃ ਸ਼ਂਖਾਃ ਸ਼ਤਸ਼ੋऽਥ ਸਹਸ੍ਰਸ਼ਃ । ਗਾਯਦ੍ਭਿਸ਼੍ਚੈਵ ਗਨ੍ਧਰ੍ਵੈਰ੍ਨृਤ੍ਯਦ੍ਭਿਸ਼੍ਚਾਪ੍ਸਰੋਗਣੈਃ । । ੨੪ ਤੂਰ੍ਯਵਾਦਿਤ੍ਰਘੋषੈਸ਼੍ਚ ਸਰ੍ਵਂ ਕੋਲਾਹਲੀਕृਤਮ੍ । ਤਤਃ ਕृਤੈਃ ਕਰਪੁਟੈਃ ਪਦ੍ਯਕੁਡ੍ਮਲਸਨ੍ਨਿਭੈਃ । । ੨੫ ਲਲਾਟੋਪਰਿ ਵਿਨ੍ਯਸ੍ਤੈਃ ਪ੍ਰਣੇਮੁਃ ਸਰ੍ਵਦੇਵਤਾਃ । ਤਤਃ ਕੋਲਾਹਲੇ ਤਸ੍ਮਿਨ੍ਸਰ੍ਵਦੇਵਸਮਾਗਮੇ । । ੨੬ ਤੇਜਸਃ ਸ਼ਾਤਨਂ ਚਕ੍ਰੇ ਵਿਸ਼੍ਵਕਰ੍ਮਾ ਸ਼ਨੈਃ ਸ਼ਨੈਃ । । ੨੭ ਇਤਿ ਹਿਮਜਲਘਰ੍ਮਕਾਲਹੇਤੋਰ੍ਹਰਕਮਲਾਸਨਵਿष੍ਣੁਸਂਸ੍ਤੁਤਸ੍ਯ । ਤਦੁਪਰਿ ਲਿਖਨਂ ਨਿਸ਼ਮ੍ਯ ਭਾਨੋਰ੍ਵ੍ਰਜਤਿ ਦਿਵਾਕਰਲੋਕਮਾਯੁषੋਨ੍ਤੇ । । ੨੮ ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਭਵਿष੍ਯੇ ਮਹਾਪੁਰਾਣੇ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮੇ ਪਰ੍ਵਣਿ ਸਪ੍ਤਮੀਕਲ੍ਪੇ ਵਿਸ਼੍ਵਕਰ੍ਮਕृਤਸੂਰ੍ਯਤੇਜਃ ਸ਼ਾਤਨਂ ਨਾਮੈਕਵਿਂਸ਼ੋਤ੍ਤਰਸ਼ਤਤਮੋऽਧ੍ਯਾਯਃ
ਸ਼ਤਾਨੀਕ ਨੇ ਕਿਹਾ: 1. ਸੂਰਜ ਦੇ ਸਰੀਰ ਦੀ ਲਿਖਤ ਤੁਸੀਂ ਸੰਖੇਪ ਵਿੱਚ ਦੱਸ ਦਿੱਤੀ; ਮੈਂ ਇਹ ਪੂਰੀ ਵਿਸਥਾਰ ਵਿੱਚ ਸੁਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ—ਮੈਨੂੰ ਦੱਸੋ, ਹੇ ਸੁਵ੍ਰਤ। ਸੁਮੰਤੁ ਨੇ ਕਿਹਾ: 2. ਜਦੋਂ ਸੰਜਨਾ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੇ ਘਰ ਚਲੀ ਗਈ, ਹੇ ਕੁਰੁ-ਵੰਸ਼ੀ, ਸੂਰਜ ਨੇ ਸੋਚਿਆ, "ਸੰਜਨਾ ਨੇ ਮੇਰੇ ਵਰਗਾ ਸਰੂਪ ਬਣਾਇਆ ਹੈ।" 3. ਇਸ ਵੇਲੇ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਉਥੇ ਆਇਆ ਤੇ ਸੂਰਜ ਨੂੰ ਮਿੱਠੇ, ਸ਼ੁਭ, ਤੇ ਖੁਸ਼ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਬੋਲ ਕਹੇ। 4. "ਤੂੰ ਦੇਵਾਂ ਵਿੱਚ ਆਦਿ-ਦੇਵ ਹੈ; ਇਹ ਸੰਸਾਰ ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਤੇਰਾ ਸਸੁਰ ਵਿਸ਼ਵਕਰਮਾ ਤੇਰਾ ਸਰੂਪ ਬਣਾਵੇਗਾ।" 5. ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰਵੀ ਨੂੰ ਕਹਿ ਕੇ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਵਿਸ਼ਵਕਰਮਾ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, "ਮਾਰਤੰਡ ਦਾ ਸੋਹਣਾ ਸਰੂਪ ਬਣਾਵੋ।" 6. ਫਿਰ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਹੁਕਮ ਨਾਲ, ਵਿਸ਼ਵਕਰਮਾ ਨੇ ਸੂਰਜ ਨੂੰ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਰੱਖ ਕੇ, ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਉਸ ਦਾ ਸਰੂਪ ਬਣਾਇਆ। 7. ਫਿਰ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ, ਸਾਰੇ ਦੇਵ-ਗਣਾਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਗੁਪਤ ਸਤੋਤ੍ਰਾਂ, ਵੇਦ-ਵੇਦਾਂਗਾਂ ਦੇ ਗਿਆਨ ਨਾਲ, ਉਸ ਦੀ ਸਤਕਾਰੀ ਕੀਤੀ। 8. "ਤੇਰੇ ਲਈ ਮੰਗਲ ਹੋਵੇ, ਹੇ ਜਗਤ-ਪਤੀ, ਧਰਮ ਤੇ ਹਿਮ-ਕਾਲ ਦੇ ਸਰੋਤ; ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਸ਼ਾਂਤੀ ਹੋਵੇ, ਹੇ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਦੇਵ, ਹੇ ਸੂਰਜ।" 9. ਫਿਰ ਰੁਦਰ, ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਆਦਿ ਨੇ ਉਸ ਸੂਰਜ ਦੀ ਸਤਕਾਰੀ ਕੀਤੀ: "ਤੇਰੀ ਜੋਤ ਵਧੇ, ਹੇ ਦੇਵਤਾ, ਜਿਵੇਂ ਲਿਖੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ, ਹੇ ਦਿਨ ਦੇ ਮਾਲਕ।" 10. ਇੰਦਰ ਆ ਕੇ, ਲਿਖੇ ਜਾ ਰਹੇ ਦੇਵਤਾ ਦੀ ਸਤਕਾਰੀ ਕਰਦਾ: "ਜੈ ਹੋਵੇ, ਹੇ ਦੇਵਤਾ, ਜੈ ਹੋਵੇ! ਤੂੰ ਸੱਚ ਦਾ ਜਾਣਨਹਾਰ ਹੈਂ, ਹੇ ਜਗਤ-ਪਤੀ।" 11. ਫਿਰ ਸੱਤ ਰਿਸ਼ੀਆਂ, ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤਰ ਆਦਿ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸਤੋਤ੍ਰਾਂ ਨਾਲ, "ਮੰਗਲ, ਮੰਗਲ" ਕਹਿ ਕੇ, ਉਸ ਦੀ ਸਤਕਾਰੀ ਕਰਦੇ ਹਨ। 12. ਵੇਦ-ਅਨੁਸਾਰ ਅਸ਼ੀਰਵਾਦਾਂ ਨਾਲ, ਵਾਲਖਿਲਿਆ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਸਤਕਾਰੀ ਕੀਤੀ: "ਤੂੰ ਮੁਕਤੀ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਹੈਂ, ਹੇ ਮਾਲਕ; ਤੂੰ ਧਿਆਨ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ ਧਿਆਨ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ ਹੈਂ।" 13. "ਤੂੰ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਮੰਜ਼ਿਲ ਹੈਂ; ਸਭ ਕੁਝ ਤੇਰੇ ਵਿੱਚ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਪ੍ਰਜਾਵਾਂ ਲਈ, ਹੇ ਦੇਵ-ਪਤੀ, ਸਾਡੇ ਲਈ ਮੰਗਲ ਹੋਵੇ, ਹੇ ਜਗਤ-ਪਤੀ।" 14. "ਤੇਰੇ ਤੋਂ ਸੰਸਾਰ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਤੇਰੇ ਵਿੱਚ ਹੀ ਲੀਨ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਤੂੰ ਇਕ ਹੈਂ, ਦੋ ਰੂਪਾਂ ਵਾਲਾ ਹੈਂ, ਤਿੰਨ ਰੂਪਾਂ ਵਾਲਾ ਹੈਂ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ।" 15. "ਇਕਲੇ ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਸੰਸਾਰ ਬਣਿਆ, ਇਕਲੇ ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਜਾਗਦਾ ਹੈ।" 16. ਫਿਰ ਵਿਦਿਆਧਰ, ਯਕਸ਼, ਰਾਖਸ਼ਸ ਤੇ ਨਾਗਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹ, ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ, ਸਿਰ ਨਿਵਾ ਕੇ, ਰਵੀ ਦੀ ਸਤਕਾਰੀ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਮਨ ਤੇ ਕੰਨ ਨੂੰ ਸੁਖ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਬੋਲ ਨਾਲ। 17. "ਤੇਰੀ ਜੋਤ ਜੀਵਾਂ ਲਈ ਸਹਿਣਯੋਗ ਹੋਵੇ, ਹੇ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਰਚਨਹਾਰ।" 18. ਫਿਰ ਹਾਹਾ, ਹੂਹੂ, ਤੁੰਬੁਰੂ ਤੇ ਨਾਰਦ ਨੇ ਰਵੀ ਲਈ ਗੀਤ ਗਾਉਣ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੇ, ਤਿੰਨ ਸੁਰਾਂ—ਸ਼ਜ, ਮਧਮ, ਗਾਂਧਾਰ—ਦੇ ਮਾਹਰ। 19. ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰਾਗਾਂ, ਧੈਵਤ ਤੇ ਪੰਚਮ ਵਿੱਚ, ਕਈ ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ ਮੰਦੇ ਤੇ ਅੱਧ-ਮੰਦੇ ਸੁਰਾਂ ਨਾਲ। 20. ਤਿੰਨ ਤਾਲਾਂ, ਵਾਦ-ਯੰਤਰਾਂ ਦੇ ਰੀਤ ਨਾਲ, ਵਿਸ਼ਵਾਚੀ, ਘ੍ਰਿਤਾਚੀ, ਉਰਵਸ਼ੀ ਤੇ ਤਿਲੋਤਮਾ, 21. ਮੇਨਕਾ, ਸਹਜਨਿਆ ਤੇ ਰੰਭਾ, ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਚੋਟੀ ਦੀਆਂ, ਹਾਵ-ਭਾਵ ਤੇ ਨਾਟਕ ਕਰਦੀਆਂ। 22. ਫਿਰ ਬਹੁਤ ਮਿੱਠਾ ਤੇ ਸੁਰੀਲਾ ਗੀਤ ਚਲਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਦੇਵ-ਸਮੂਹਾਂ ਦੇ ਮਨ ਤੇ ਕੰਨ ਨੂੰ ਸੁਖ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। 23. ਫਿਰ, ਹੇ ਸੁਵ੍ਰਤ, ਵੀਣਾ, ਵਾਂਸਲੀ, ਪਣਵਾ, ਪੁਸ਼ਕਰਾ, ਮ੍ਰਿਦੰਗ ਤੇ ਪਟਹਾ ਵੱਜਦੇ ਹਨ। 24. ਦੇਵ-ਡੰਬੂ, ਸ਼ੰਖ, ਸੈਂਕੜੇ ਤੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ, ਗੰਧਰਵਾਂ ਵਲੋਂ ਗੀਤ, ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਵਲੋਂ ਨਾਚ। 25. ਸਾਰੇ ਵਾਦ-ਯੰਤਰਾਂ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਨਾਲ, ਸਭ ਕੁਝ ਸ਼ੋਰ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ। ਫਿਰ, ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ, ਕਵਿਤਾ-ਕੁਡਮਲ ਵਾਂਗ, ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਾ ਲਲਾਟ 'ਤੇ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦੇ ਹਨ। 26. ਫਿਰ, ਉਸ ਸ਼ੋਰ ਵਿੱਚ, ਸਾਰੇ ਦੇਵ-ਸਮੂਹ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ, 27. ਵਿਸ਼ਵਕਰਮਾ ਨੇ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਸੂਰਜ ਦੀ ਜੋਤ ਘਟਾ ਦਿੱਤੀ। 28. ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਹਿਮ, ਪਾਣੀ ਤੇ ਘਰਮੀ ਕਾਲ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਹਰਾ, ਕਮਲ-ਆਸਨ ਤੇ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਵਲੋਂ ਸਤਕਾਰੀ ਹੋਏ, ਲਿਖਤ ਸੂਰਜ 'ਤੇ ਹੋਈ; ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਜੀਵਨ ਦੇ ਅੰਤ 'ਤੇ, ਸੂਰਜ ਦੇ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਭਵਿਸ਼ਯ ਮਹਾ ਪੁਰਾਣ ਦੇ ਬ੍ਰਾਹਮ ਪਰਵ, ਸਪਤਮੀ ਕਲਪ ਵਿੱਚ, "ਵਿਸ਼ਵਕਰਮਾ ਵਲੋਂ ਸੂਰਜ ਦੀ ਜੋਤ ਘਟਾਉਣ" ਨਾਮਕ, ਇੱਕ ਸੌ ਇਕਵੀਂ ਅਧਿਆਇ ਸਮਾਪਤ ਹੋਇਆ।
ਆਦਿਤ੍ਯਸ੍ਤਵਵਰ੍ਣਨਮ੍ ਸ਼ਤਾਨੀਕ ਉਵਾਚ ਤਸ੍ਮਿਨ੍ਕਾਲੇ ਸਮਾਰੂਢੋ ਲਿਖ੍ਯਮਾਨੋ ਦਿਵਸ੍ਪਤਿਃ । ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਦਿਭਿਃ ਸ੍ਤੁਤੋ ਦੇਵੈਰ੍ਯਥਾ ਵੈ ਤਦ੍ਵਦਸ੍ਵ ਮੇ । । ੧ ਸੁਮਨ੍ਤੁਰੁਵਾਚ ਸ਼ृਣੁष੍ਵੈਕਮਨਾ ਰਾਜਨ੍ਯਥਾ ਦੇਵੋ ਦਿਵਸ੍ਪਤਿਃ । ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਦਿਭਿਃ ਸ੍ਤੁਤੋ ਦੇਵੈਰ੍ऋषਿਭਿਸ਼੍ਚ ਪੁਰਾऽਨਘ । । ੨ ਪ੍ਰਯਤ੍ਨਤਃ ਪ੍ਰਣਤਹਿਤਾਨੁਕਮ੍ਪਿਨੇ ਸ੍ਵਰੂਪਤੋ ਲੋਕਵਿਭਾਵਿਨੇ ਨਮਃ । ਦਿਵਸ੍ਪਤੇ ਕਮਲਕੁਲਾਵਬੋਧਿਨੇ ਨਮਸ੍ਤਮਃ ਪਟਸਪਟਾਵਪਾਯਿਨੇ । । ੩ ਪਾਵਨਾਤਿਸ਼ਯਪੁਣ੍ਯਕਰ੍ਮਣੇ ਨੈਕਕਾਮਵਿਭਵਪ੍ਰਦਾਯਿਨੇ । ਭਾਸੁਰਾਮਲਮਯੂਖਮਾਲਿਨੇ ਸਰ੍ਵਲੋਕਹਿਤਕਾਰਿਣੇ ਨਮਃ । । ੪ ਅਜਾਯ ਲੋਕਤ੍ਰਯਭਾਵਨਾਯ ਭੂਤਾਤ੍ਮਨੇ ਗੋਪਤਯੇ ਪ੍ਰਿਯਾਯ । ਨਮੋ ਮਹਾਕਾਰੁਣਿਕੋਤ੍ਤਮਾਯ ਸੂਰ੍ਯਾਯ ਲੋਕਤ੍ਰਯਭਾਵਨਾਯ । । ੫ ਵਿਵਸ੍ਵਤੇ ਜ੍ਞਾਨਕृਤਾਨ੍ਤਰਾਤ੍ਮਨੇ ਜਗਤ੍ਪ੍ਰਤਿष੍ਠਾਯ ਜਗਦ੍ਧਿਤੈषਿਣੇ । ਸ੍ਵਯਮ੍ਭੁਵੇ ਲੋਕਸਮਸ੍ਤਚਕ੍ਸ਼ੁषੇ ਸੁਰੋਤ੍ਤਮਾਯਾਮਿਤਤੇਜਸੇ ਨਮਃ । । ੬ ਨਿਜੋਦਯਾਯ ਸੁਰਗਣਮੌਲਿਮਣੇ ਜਗਤਾ ਤ੍ਵਂ ਮਹਿਤਸ੍ਤ੍ਵਮੁਰੁਮਯੂਖਸਹਸ੍ਰਤਪਾਃ । ਜਗਤਿ ਵਿਭੋ ਵਤਮਸਤੁਦ ਵਨਤਿਮਿਰਾਸਵਪਾਵਨ ਮਦਾਦ੍ਭਵਤਿ ਵਿਲੋਹਿਤਵਿਗ੍ਰਹਤਾਤਿਮਿਰਵਿਨਾਸ਼ਿਨਮੁਗ੍ਰਂ ਸੁਤਰਾਂ ਤ੍ਰਿਭੁਵਨਭਾਪ੍ਰਕਰੈਃ । । ੭ ਰਥਾਮਾਰੁਹ੍ਯ੧ ਸਮਾਮਯਂ ਭ੍ਰਮਸਿ ਸਦਾ ਜਗਤੋ ਹਿਤਦਃ । । ੮ ਇਤ੍ਯੇਵਂ ਸਂਸ੍ਤੁਤੋ ਦੇਵੋ ਭਾਸ੍ਕਰੋ ਵੇਧਸਾ ਪੁਰਾ । ਦੈਵਤੈਸ਼੍ਚ ਮਹਾਬਾਹੋ ਸ਼ਿਵਵਿष੍ਣ੍ਵਾਦਿਭਿਰ੍ਨृਪ । । ੯ ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਭਵਿष੍ਯੇ ਮਹਾਪੁਰਾਣੇ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮੇ ਪਰ੍ਵਣਿ ਸਪ੍ਤਮੀਕਲ੍ਪੇ ਆਦਿਤ੍ਯਸ੍ਤਵੋ ਨਾਮ ਦ੍ਵਾਵਿਂਸ਼ਤ੍ਯਧਿਕਸ਼ਤਤਮੋऽਧ੍ਯਾਯਃ
ਸ਼ਤਾਨੀਕ ਨੇ ਕਿਹਾ: 1. ਉਸ ਵੇਲੇ, ਜਦੋਂ ਦਿਨ ਦੇ ਮਾਲਕ ਦੀ ਲਿਖਤ ਹੋ ਰਹੀ ਸੀ, ਮੈਨੂੰ ਦੱਸੋ ਕਿ ਬ੍ਰਹਮਾ ਤੇ ਹੋਰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਉਸ ਦੀ ਕਿਵੇਂ ਸਤਕਾਰੀ ਕੀਤੀ। ਸੁਮੰਤੁ ਨੇ ਕਿਹਾ: 2. ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣੋ, ਹੇ ਰਾਜਾ, ਕਿ ਦਿਨ ਦੇ ਮਾਲਕ ਦੀ, ਬ੍ਰਹਮਾ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਤੇ ਪੁਰਾਣੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ, ਹੇ ਪਾਪ-ਰਹਿਤ, ਕਿਵੇਂ ਸਤਕਾਰੀ ਕੀਤੀ। 3. ਨਮਸਕਾਰ ਹੈ ਉਸਨੂੰ, ਜੋ ਯਤਨ ਨਾਲ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਉੱਤੇ ਦਇਆ ਕਰਦਾ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਸਰੂਪ ਵਿੱਚ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਦਾ, ਦਿਨ ਦੇ ਮਾਲਕ, ਕਮਲ-ਵੰਸ਼ ਨੂੰ ਜਗਾਉਣ ਵਾਲਾ, ਹਨੇਰੇ ਦੇ ਪਰਦੇ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਨ ਵਾਲਾ। 4. ਨਮਸਕਾਰ ਹੈ ਉਸਨੂੰ, ਜੋ ਸਭ ਤੋਂ ਪਵਿੱਤਰ ਤੇ ਪੂਣੀ ਕਰਮ ਕਰਦਾ, ਕਈ ਇੱਛਾਵਾਂ ਤੇ ਵਾਧਾ ਦੇਣ ਵਾਲਾ, ਚਮਕਦਾਰ, ਨਿਰਮਲ ਕਿਰਣਾਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ, ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਕਰਨ ਵਾਲਾ। 5. ਨਮਸਕਾਰ ਹੈ ਅਜਨਮਾ, ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਰਚਨਹਾਰ, ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਆਤਮਾ, ਧਰਤੀ ਦਾ ਰਖਵਾਲਾ, ਪਿਆਰਾ, ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਦਇਆਲੂ, ਸੂਰਜ, ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਰਚਨਹਾਰ। 6. ਨਮਸਕਾਰ ਹੈ ਵਿਵਸਵਤ ਨੂੰ, ਗਿਆਨ ਤੇ ਕਰਮ ਦੇ ਅੰਦਰ ਆਤਮਾ, ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਨੀਂਹ, ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਭਲਾ ਚਾਹੁੰਦਾ, ਸਵੈ-ਪੈਦਾ, ਸਭ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਅੱਖ, ਦੇਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਵਧੀਆ, ਅਣਗਣ ਜੋਤ ਵਾਲਾ। 7. ਤੇਰੇ ਆਪਣੇ ਉਗਣ ਨੂੰ ਦੇਵ-ਸਮੂਹ ਦਾ ਮਾਣਕ ਸਮਝਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤੂੰ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਵਡਿਆ, ਤੂੰ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਵੱਡੀਆਂ ਕਿਰਣਾਂ ਨਾਲ ਤਪਦਾ ਹੈਂ; ਹੇ ਮਾਲਕ, ਤੂੰ ਜੰਗਲਾਂ ਦੇ ਹਨੇਰੇ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਦਾ, ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਦਾ, ਅਗਿਆਨ ਦੇ ਹਨੇਰੇ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਜੋਤ ਨਾਲ ਭਰ ਦੇਣ ਵਾਲਾ। 8. ਆਪਣੇ ਰਥ 'ਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ, ਤੂੰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਘੁੰਮਦਾ ਹੈਂ। 9. ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਭਾਸਕਰ ਦੀ ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ ਬ੍ਰਹਮਾ, ਦੇਵਤਿਆਂ, ਮਹਾ-ਬਾਹੂ, ਸ਼ਿਵ, ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਆਦਿ ਨੇ, ਹੇ ਰਾਜਾ, ਸਤਕਾਰੀ ਕੀਤੀ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਭਵਿਸ਼ਯ ਮਹਾ ਪੁਰਾਣ ਦੇ ਬ੍ਰਾਹਮ ਪਰਵ, ਸਪਤਮੀ ਕਲਪ ਵਿੱਚ, "ਸੂਰਜ ਦੇ ਸਤੋਤ੍ਰ ਦਾ ਵਰਣਨ" ਨਾਮਕ, ਇੱਕ ਸੌ ਬਾਈਵੀਂ ਅਧਿਆਇ ਸਮਾਪਤ ਹੋਇਆ।
ਮਹਾਂਦੇਵ ਅਤੇ ਇੰਦਰ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ, ਅਸੀਂ ਸਭ ਉਸੇ ਪਰਮਾਤਮਾ ਦੀ ਸ਼ਰਨ ਲੈਣ ਜਾਂਦੇ ਹਾਂ।