੧੧ ਸੁਗਨ੍ਧੋਦਕਮਿਸ਼੍ਰੈਸ੍ਤੁ ਦਤ੍ਤ੍ਵਾਰ੍ਘ੍ਯਂ ਕੁਸੁਮੈ ਰਵੇਃ । ਦੇਵਲੋਕੇ ਚਿਰਂ ਸ੍ਥਿਤ੍ਵਾ ਰਾਜਾ ਭਵਤਿ ਭੂਤਲੇ । । ੧੨ ਸ ਹਿਰਣ੍ਯੇਨ ਚਾਰ੍ਘੇਣ ਰਕ੍ਤੋਦਕਯੁਤੇਨ ਵਾ । ਕੋਟੀਸ਼ਤਂ ਤੁ ਵਰ੍षਾਣਾਂ ਸ੍ਵਰ੍ਗਲੋਕੇ ਮਹੀਯਤੇ । । ੧੩ ਪਦ੍ਮੈਰਭ੍ਯਰ੍ਚਨਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਰਵੇਃ ਸ੍ਵਰ੍ਗਗਤੋ ਨਰਃ । ਪਦ੍ਮੇ ਵਸਤਿ ਵਰ੍षਾਣਾਂ ਸ੍ਤ੍ਰੀਪਦ੍ਮਸ਼ਤਸਂਵृਤਃ । । ੧੪ ਗੁਗ੍ਗੁਲਂ ਸਘृਤਂ ਦਤ੍ਤ੍ਵਾ ਰਵੇਰ੍ਭਕ੍ਤਿਸਮਨ੍ਵਿਤਃ
ਸੁਗੰਧੀ ਪਾਣੀ ਤੇ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਸੂਰਜ ਨੂੰ ਅਰਘ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਦੇਵ ਲੋਕ ਵਿਚ ਲੰਬਾ ਸਮਾਂ ਬਿਤਾ ਕੇ ਧਰਤੀ ਤੇ ਰਾਜਾ ਬਣਦਾ ਹੈ। ਸੋਨੇ ਨਾਲ ਜਾਂ ਲਾਲ ਪਾਣੀ ਵਾਲਾ ਅਰਘ ਦੇਣ ਨਾਲ, ਉਹ ਸਵਰਗ ਵਿਚ ਲੱਖਾਂ-ਕਰੋੜਾਂ ਸਾਲ ਮਾਣ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਮਨੁੱਖ ਸੂਰਜ ਨੂੰ ਕਮਲ ਨਾਲ ਪੂਜਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਵਰਗ ਵਿਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਕਮਲਾਂ ਨਾਲ ਸਜੀਆਂ ਲੱਖਾਂ-ਕਰੋੜਾਂ ਔਰਤਾਂ ਵਿਚ ਵੱਸਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਭਾਵ ਨਾਲ ਸੂਰਜ ਨੂੰ ਗੁਗਲ ਤੇ ਘੀ ਦਿੰਦਾ ਹੈ—
ਅਪਰਾਜਿਤਾਵਰ੍ਣਨਮ੍ ਬ੍ਰਹ੍ਮੋਵਾਚ ਮਾਸਿ ਭਾਦ੍ਰਪਦੇ ਸ਼ੁਕ੍ਲਾ ਸਪ੍ਤਮੀ ਯਾ ਗਣਾਧਿਪ । ਅਪਰਾਜਿਤੇਤਿ ਵਿਖ੍ਯਾਤਾ ਮਹਾਪਾਤਕਨਾਸ਼ਿਨੀ । । ੧ ਚਤੁਰ੍ਥ੍ਯਾਮੇਕਭਕ੍ਤਂ ਤੁ ਪਞ੍ਚਮ੍ਯਾਂ ਨਕ੍ਤਮਾਦਿਸ਼ੇਤ੍ । ਉਪਵਾਸਂ ਤਥਾ षष੍ਠ੍ਯਾਂ ਸਪ੍ਤਮ੍ਯਾਂ ਪਾਰਣਂ ਸ੍ਮृਤਮ੍
ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਨੇ فرمایا: ਭਾਦਰੋ ਮਹੀਨੇ ਦੇ ਚੜ੍ਹਦੇ ਪੱਖ ਵਿਚ ਜੋ ਸਪਤਮੀ ਆਉਂਦੀ ਹੈ, ਉਹ 'ਅਪਰਾਜਿਤਾ' ਨਾਂ ਨਾਲ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ, ਜੋ ਵੱਡੇ ਪਾਪਾਂ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਚੌਥੀ ਨੂੰ ਇੱਕ ਵਾਰੀ ਖਾਣਾ, ਪੰਜਵੀਂ ਨੂੰ ਰਾਤ ਦਾ ਉਪਵਾਸ, ਛੇਵੀਂ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਉਪਵਾਸ, ਤੇ ਸਪਤਮੀ ਨੂੰ ਉਪਵਾਸ ਤੋੜਨ ਦੀ ਰੀਤ ਹੈ।
ਤਤਃ ਸੂਰ੍ਯਸਦੋ ਗਤ੍ਯਾ ਨਨ੍ਦਤੇ ਨਨ੍ਦਵਰ੍ਧਨ । ਏषਾ ਤੁ ਨਨ੍ਦਜਨਨੀ ਤਵਾਖ੍ਯਾਤਾ ਭਯਾ ਸ਼ਿਵ । । ੧੫ ਯਾਮੁਪੋष੍ਯ ਤਤੋ ਭੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਨਨ੍ਦਤੇ ਹਂਸਮਾਪ੍ਯ ਵੈ । । ੧੬ ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਭਵਿष੍ਯੇ ਮਹਾਪੁਰਾਣੇ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮੇ ਪਰ੍ਵਣਿ ਸਪ੍ਤਮੀਕਲ੍ਪੇ ਨਨ੍ਦਾਨਾਮਸਪ੍ਤਮੀਵਰ੍ਣਨਂ ਨਾਮ ਸ਼ਤਤਮੋऽਧ੍ਯਾਯਃ
ਫਿਰ, ਸੂਰਜ ਦੀ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚ ਕੇ, ਨੰਦਵਰਧਨ ਖੁਸ਼ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਨੰਦ ਦੀ ਮਾਂ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਨਾਮ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਹੈ, ਹੇ ਸ਼ਿਵ।
੭੮ ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਭਵਿष੍ਯੇ ਮਹਾਪੁਰਾਣੇ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮੇ ਪਰ੍ਵਣਿ ਸਪ੍ਤਮੀਕਲ੍ਪੇ ਨਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਪੂਜਾਵਿਧਿਵਰ੍ਣਨਂ ਨਾਮ ਦ੍ਵ੍ਯਧਿਕਸ਼ਤਤਮੋऽਧ੍ਯਾਯਃ
ਇਸ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ, ਭਵਿਸ਼ਯ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਦੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਪਰਵ ਦੇ ਸਤਵਮੀ ਕਲਪ ਵਿੱਚ 'ਨਕਸ਼ਤਰ ਪੂਜਾ ਦੀ ਰੀਤ ਦਾ ਵੇਰਵਾ' ਨਾਮਕ ਦੂਜਾ-ਸੌ-ਦੂਜਾ ਅਧਿਆਇ ਸਮਾਪਤ ਹੋਇਆ।
ਵਿਮਾਨੇਨਾਰ੍ਕਵਰ੍ਣੇਨ ਸ ਯਾਤਿ ਪਰਮਾਂ ਗਤਿਮ੍ । । ੬੧ ਆਰਾਮਾਨ੍ਯੇ ਪ੍ਰਯਚ੍ਛਨ੍ਤਿ ਪਤ੍ਰਪੁष੍ਪਫਲੋਪਗਾਨ੍ । ਭਾਨਵੇ ਭਕ੍ਤਿਯੁਕ੍ਤਾਸ੍ਤੁ ਤੇ ਯਾਨ੍ਤਿ ਪਰਮਾਂ ਗਤਿਮ੍ । । ੬੨ ਮਾਨਸਂ ਵਾਚਿਕਂ ਵਾਪਿ ਕਰ੍ਮਜਂ ਯਚ੍ਚ ਦੁष੍ਕृਤਮ੍ । ਸਰ੍ਵਂ ਸੂਰ੍ਯਪ੍ਰਸਾਦੇਨ ਅਸ਼ੇषਂ ਚ ਪ੍ਰਣਸ਼੍ਯਤਿ । । ੬੩ ਆਰ੍ਤੋ ਵਾ ਵ੍ਯਾਧਿਤੋ ਵਾਪਿ ਦਰਿਦ੍ਰੋ ਦੁਃਖਿਤੋऽਪਿ ਵਾ । ਆਦਿਤ੍ਯਂ ਸ਼ਰਣਂ ਗਤ੍ਵਾ ਨਾਤ੍ਮਾਨਂ ਸ਼ੋਚਤੇ ਨਰਃ । । ੬੪ ਏਕਾਹੇਨਾਪਿ ਯਦ੍ਭਾਨੋਃ ਪੂਜਾਯਾਃ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯਤੇ ਫਲਮ੍ । ਤਦ੍ਵੈ ਕ੍ਰਤੁਸ਼ਤੈਰਿष੍ਟੈਃ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯਤੇ ਫਲਮੁਤ੍ਤਮਮ੍ । । ੬੫ ਕृਤ੍ਵਾ ਪ੍ਰੇਕ੍ਸ਼ਣਕਂ ਭਾਨੋਰ੍ਦਿਵ੍ਯਮਾਯਤਨੇ ਸ਼ੁਭਮ੍ । ਅਕ੍ਸ਼ਯਂ ਸਰ੍ਵਕਾਮੀਯਂ ਰਾਜਸੂਯਫਲਂ ਲਭੇਤ੍ । । ੬੬ ਵੇਸ਼੍ਯਾਕਦਮ੍ਬਕਂ ਯਸ੍ਤੁ ਦਦ੍ਯਾਤ੍ਸੂਰ੍ਯਾਯ ਭਕ੍ਤਿਤਃ । ਸ ਗਚ੍ਛੇਤ੍ਪਰਮਂ ਸ੍ਥਾਨਂ ਯਤ੍ਰ ਤਿष੍ਠਤਿ ਭਾਨੁਮਾਨ੍ । । ੬੭ ਪੁਸ੍ਤਕਂ ਭਾਨਵੇ ਦਦ੍ਯਾਦ੍ਭਾਰਤਸ੍ਯ ਗਣਾਧਿਪ । ਸਰ੍ਵਪਾਪਵਿਮੁਕ੍ਤਾਤ੍ਮਾ ਵਿष੍ਣੁਲੋਕੇ ਮਹੀਯਤੇ । । ੬੮ ਰਾਮਾਯਣਸ੍ਯ ਦਤ੍ਵਾ ਤੁ ਪੁਸ੍ਤਕਂ ਤ੍ਰਿਪੁਰਾਨ੍ਤਕ । ਵਾਜਪੇਯਫਲਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਗੋਪਤੇਃ ਪੁਰਮਾਵ੍ਰਜੇਤ੍ । । ੬੯ ਭਵਿष੍ਯਂ ਸਾਮ੍ਬਸਂਜ੍ਞਂ ਵਾ ਦਤ੍ਤ੍ਵਾ ਸੂਰ੍ਯਾਯ ਪੁਸ੍ਤਕਮ੍ । ਰਾਜਸੂਯਾਸ਼੍ਵਮੇਧਾਭ੍ਯਾਂ ਫਲਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਨੋਤਿ ਮਾਨਵਃ । ।1.93.੭ ੦ ਸਰ੍ਵਾਨ੍ਕਾਮਾਨਵਾਪ੍ਨੋਤਿ ਯਾਤਿ ਸੂਰ੍ਯਸਲੋਕਤਾਮ੍ । ਸੂਰ੍ਯਲੋਕੇ ਚਿਰਂ ਸ੍ਥਿਤ੍ਵਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਲੋਕਂ ਵ੍ਰਜੇਤ੍ਪੁਨਃ । । ਸ੍ਥਿਤ੍ਵਾ ਕਲ੍ਪਸ਼ਤਂ ਤਤ੍ਰ ਰਾਜਾ ਭਵਤਿ ਭੂਤਲੇ । । ੭੧ ਭਾਨੋਰਾਯਤਨੇ ਯਸ੍ਤੁ ਪ੍ਰਪਾਂ ਕੁਰ੍ਯਾਦ੍ਗਣਾਧਿਪ । ਸ ਯਾਤਿ ਪਰਮਂ ਸ੍ਥਾਨਂ ਦਿਵ੍ਯਂ ਸੌਮਨਸਂ ਨਰਃ । । ੭੨ ਸ਼ੀਤਕਾਲੇ ਘਨਂ ਦਦ੍ਯਾਨ੍ਨਰਾਣਾਂ ਸ਼ੀਤਨਾਸ਼ਨਮ੍ । ਭਾਨੋਰਾਯਤਨੇ ਦੇਵ ਅਸ਼੍ਵਮੇਧਫਲਂ ਲਭੇਤ੍ । । ੭੩ ਇਤਿਹਾਸਪੁਰਾਣਾਭ੍ਯਾਂ ਪੁਣ੍ਯਂ ਪੁਸ੍ਤਕਵਾਚਨਮ੍ । ਅਸ਼੍ਵਮੇਧਸਹਸ੍ਰਂ ਯੋ ਨਿਤ੍ਯਂ ਕਰ੍ਤੁਂ ਪ੍ਰਵਰ੍ਤਤੇ । । ਨ ਤਤ੍ਫਲਮਵਾਪ੍ਨੋਤਿ ਯਦਾਪ੍ਨੋਤ੍ਯਸ੍ਯ ਕਰ੍ਮਣਃ । । ੭੪ ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਸਰ੍ਵਪ੍ਰਯਤ੍ਨੇਨ ਕਾਰ੍ਯਂ ਪੁਸ੍ਤਕਵਾਚਨਮ੍ । ਇਤਿਹਾਸਪੁਰਾਣਾਭ੍ਯਾਂ ਭਾਨੋਰਾਯਤਨੇ ਸ਼ੁਭਮ੍ । । ੭੫ ਨਾਨ੍ਯਤ੍ਪੁष੍ਟਿਕਰਂ ਭਾਨੋਸ੍ਤਥਾ ਤੁष੍ਟਿਕਰਂ ਪਰਮ੍ । ਪੁਣ੍ਯਾਖ੍ਯਾਨਕਥਾ ਯਾਸ੍ਤੁ ਯਥਾ ਤੁष੍ਯਤਿ ਭਾਸ੍ਕਰਃ । । ੭੬ ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਭਵਿष੍ਯੇ ਮਹਾਪੁਰਾਣੇ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮੇ ਪਰ੍ਵਣਿ ਸਪ੍ਤਮੀ ਕਲ੍ਪੇ ਭਾਨੁਮਹਿਮਵਰ੍ਣਨਂ ਨਾਮ ਤ੍ਰਿਨਵਤਿਤਮੋऽਧ੍ਯਾਯਃ
ਉਹ ਸੂਰਜ ਵਰਗੇ ਰੰਗ ਦੇ ਵਿਮਾਨ ਵਿਚ ਬੈਠ ਕੇ ਉੱਚੀ ਅਵਸਥਾ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚਦਾ ਹੈ। ਜਿਹੜੇ ਮਨੁੱਖ ਬਾਗਾਂ ਵਿਚ ਪੱਤਿਆਂ, ਫੁੱਲਾਂ ਤੇ ਫਲਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਭਾਵ ਨਾਲ ਸੂਰਜ ਨੂੰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਵੀ ਉੱਚੀ ਅਵਸਥਾ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਮਨ, ਬੋਲ ਜਾਂ ਕਰਮ ਨਾਲ ਜਿਹੜਾ ਵੀ ਪਾਪ ਹੋਇਆ, ਉਹ ਸੂਰਜ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਕੋਈ ਦੁਖੀ, ਬਿਮਾਰ, ਗਰੀਬ ਜਾਂ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਹੋਵੇ, ਸੂਰਜ ਦੀ ਸ਼ਰਨ ਲੈ ਕੇ ਉਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਦੁਖੀ ਨਹੀਂ ਸਮਝਦਾ। ਸੂਰਜ ਦੀ ਇੱਕ ਦਿਨ ਦੀ ਪੂਜਾ ਨਾਲ ਜਿਹੜਾ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸੌ ਯਜਨਾਂ ਦੇ ਫਲ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਕੋਈ ਮਨੁੱਖ ਸੂਰਜ ਦੇ ਮੰਦਰ ਵਿਚ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਅਟੱਲ, ਸਾਰੀਆਂ ਇੱਛਾਵਾਂ ਵਾਲਾ, ਰਾਜਸੂਯ ਯਜਨ ਦਾ ਫਲ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਭਾਵ ਨਾਲ ਸੂਰਜ ਨੂੰ ਵੈਸ਼ਿਆ ਕਦੰਬ ਦੇ ਫੁੱਲ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਉਸ ਉੱਚੀ ਥਾਂ ਤੇ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਸੂਰਜ ਵੱਸਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਕੋਈ ਭਾਰਤ ਦੀ ਗਣਨਾ ਵਾਲੀ ਪੁਸਤਕ ਸੂਰਜ ਨੂੰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਕੇ ਵਿਸ਼ਣੂ ਦੇ ਲੋਕ ਵਿਚ ਮਾਣ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਕੋਈ ਰਾਮਾਇਣ ਦੀ ਪੁਸਤਕ ਤ੍ਰਿਪੁਰਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਵਾਜਪੇਯ ਯਜਨ ਦਾ ਫਲ ਲੈ ਕੇ ਗੋਪਾਲ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਕੋਈ ਭਵਿਸ਼ਯ ਸੰਬੰਧੀ ਜਾਂ ਸਾਂਬ ਨਾਮ ਵਾਲੀ ਪੁਸਤਕ ਸੂਰਜ ਨੂੰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਰਾਜਸੂਯ ਤੇ ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਯਜਨ ਦੇ ਫਲ ਨੂੰ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਸਾਰੀਆਂ ਇੱਛਾਵਾਂ ਪੂਰੀਆਂ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਸੂਰਜ ਦੇ ਲੋਕ ਵਿਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸੂਰਜ ਦੇ ਲੋਕ ਵਿਚ ਲੰਬਾ ਸਮਾਂ ਬਿਤਾ ਕੇ, ਉਹ ਮੁੜ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਲੋਕ ਵਿਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉੱਥੇ ਕਲਪਾਂ ਦੇ ਲੱਖਾਂ-ਕਰੋੜਾਂ ਸਮਾਂ ਬਿਤਾ ਕੇ, ਉਹ ਧਰਤੀ ਤੇ ਰਾਜਾ ਬਣਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਕੋਈ ਮਨੁੱਖ ਸੂਰਜ ਦੇ ਮੰਦਰ ਵਿਚ ਪਾਣੀ ਦੀ ਪ੍ਰਪਾ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਉੱਚੀ, ਸੁਖਦਾਈ ਅਵਸਥਾ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਸਰਦੀ ਦੇ ਸਮੇਂ ਮਨੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਗਰਮੀ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਕੰਬਲ ਸੂਰਜ ਦੇ ਮੰਦਰ ਵਿਚ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਯਜਨ ਦਾ ਫਲ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਤਿਹਾਸ ਤੇ ਪੁਰਾਣਿਆਂ ਦੀ ਪੁਸਤਕ ਪੜ੍ਹਨਾ, ਹਜ਼ਾਰ ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਯਜਨਾਂ ਦੇ ਫਲ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹੈ। ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਇਹ ਕੰਮ ਰੋਜ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਅਸਲ ਫਲ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਸੂਰਜ ਦੇ ਮੰਦਰ ਵਿਚ ਇਤਿਹਾਸ ਤੇ ਪੁਰਾਣਿਆਂ ਦੀ ਪੁਸਤਕ ਪੜ੍ਹਨਾ ਹਮੇਸ਼ਾ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਸੂਰਜ ਲਈ ਹੋਰ ਕੋਈ ਚੀਜ਼ ਇੰਨੀ ਪੋਸ਼ਣ ਵਾਲੀ ਜਾਂ ਖੁਸ਼ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਨਹੀਂ, ਜਿਵੇਂ ਪੁਣੀਅਾਂ ਦੀਆਂ ਕਥਾਵਾਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਸੂਰਜ ਖੁਸ਼ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਪੁਣ੍ਯਸ਼੍ਰਵਣਮਾਹਾਤ੍ਮ੍ਯਵਰ੍ਣਨਮ੍ ਬ੍ਰਹ੍ਮੋਵਾਚ ਅਤ੍ਰਾਖ੍ਯਾਨਮੁਸ਼ਨ੍ਤੀਹ ਸਂਵਾਦਂ ਗਣਪੁਙ੍ਗਵ । ਪਿਤਾਮਹਕੁਮਾਰਾਭ੍ਯਾਂ ਪੁਣ੍ਯਂ ਪਾਪਹਰਂ ਸ਼ਿਵਮ੍ । । ੧ ਸ੍ਰष੍ਟਾਰਂ ਸਰ੍ਵਲੋਕਾਨਾਂ ਸੁਖਾਸੀਨਂ ਪਿਤਾਮਹਮ੍ । ਪ੍ਰਣਮ੍ਯ ਸ਼ਿਰਸਾ ਦੇਵਂ ਸ਼੍ਰਦ੍ਧਾਭਕ੍ਤਿਸਮਨ੍ਵਿਤਃ । । ੨ ਕੁਮਾਰੋ ਦੇਵਸ਼ਾਰ੍ਦੂਲ ਇਦਂ ਵਚਨਮਬ੍ਰਵੀਤ੍ । ਗਤੋऽਹਮਦ੍ਯ ਭਗਵਨ੍ਦ੍ਰष੍ਟੁਂ ਦੇਵਂ ਦਿਵਾਕਰਮ੍ । । ੩ ਕृਤ੍ਵਾ ਪ੍ਰਦਕ੍ਸ਼ਿਣਂ ਦੇਵਃ ਸ ਮਯਾ ਪੂਜਿਤੋ ਰਵਿਃ । ਪ੍ਰਣਮ੍ਯ ਸ਼ਿਰਸਾ ਭਕ੍ਤ੍ਯਾ ਪਰਯਾ ਸ਼੍ਰਦ੍ਧਯਾ ਵਿਭੋ । । ੪ ਅਨੁਜ੍ਞਾਤਸ੍ਤਤਸ੍ਤੇਨ ਸੁਖਾਸੀਨੋ ਹ੍ਯਹਂ ਸ੍ਥਿਤਃ । ਆਸੀਨੇਨ ਮਯਾ ਤਤ੍ਰ ਦृष੍ਟਮਾਸ਼੍ਚਰ੍ਯਮਦ੍ਭੁਤਮ੍ । । ੫ ਕਾਞ੍ਚਨੇਨ ਵਿਮਾਨੇਨ ਕਿਙ੍ਕਿਣੀਜਾਲਮਾਲਿਨਾ । ਮਣਿਮੁਕ੍ਤਾਵਿਚਿਤ੍ਰੇਣ ਵੈਦੂਰ੍ਯਵਰਵੇਦਿਨਾ । । ੬ ਆਗਤਂ ਪੁਰੁषਂ ਤਤ੍ਰ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਦੇਵੋ ਦਿਵਾਕਰਃ
ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ فرمایا: ਇੱਥੇ ਮੈਂ ਪਵਿੱਤਰ ਸੁਣਨ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਦਾ ਹਾਂ। ਗਣਾਂ ਦੇ ਮੁਖੀ, ਪਿਤਾਮਹ ਤੇ ਕੁਮਾਰਾਂ ਵਿਚ ਹੋਈ ਗੱਲਬਾਤ ਪਵਿੱਤਰ, ਪਾਪ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਤੇ ਸ਼ੁਭ ਹੈ। ਸਭ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਸਰਜਣਹਾਰ, ਸੁਖ ਨਾਲ ਬੈਠੇ ਪਿਤਾਮਹ ਨੂੰ, ਭਾਵ ਤੇ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ, ਸਿਰ ਨਵਾਂ ਕੇ ਪੂਜਿਆ। ਕੁਮਾਰ, ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਸ਼ੇਰ, ਨੇ ਇਹ ਬਾਤ ਕੀਤੀ: ਮੈਂ ਅੱਜ ਭਗਵਾਨ, ਸੂਰਜ ਦੇਵਤਾ ਨੂੰ ਦੇਖਣ ਗਿਆ ਸੀ। ਮੈਂ ਪਰਿਕ੍ਰਮਾ ਕਰਕੇ, ਰਵੀ ਨੂੰ ਪੂਜਿਆ, ਭਾਵ ਤੇ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਸਿਰ ਨਵਾਇਆ। ਉਸ ਦੀ ਆਗਿਆ ਮਿਲਣ ਤੇ, ਮੈਂ ਸੁਖ ਨਾਲ ਬੈਠ ਗਿਆ। ਉੱਥੇ ਬੈਠ ਕੇ, ਮੈਂ ਅਚੰਭਾ ਤੇ ਅਦਭੁਤ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟਿ ਦੇਖੀ। ਸੋਨੇ ਦੇ ਵਿਮਾਨ, ਘੰਟੀਆਂ ਵਾਲੀ ਜਾਲੀ, ਰਤਨ ਤੇ ਮੋਤੀ ਨਾਲ ਸਜਿਆ, ਨੀਲਮ ਦੇ ਰੰਗ ਵਾਲਾ ਵਿਮਾਨ। ਉੱਥੇ ਆਏ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਦੇਖ ਕੇ, ਸੂਰਜ ਦੇਵਤਾ ਨੇ—
ਆਨਨ੍ਦਮਗਮਦ੍ਵਿਪ੍ਰਃ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਵਾਨ੍ਕਾਞ੍ਚਨਂ ਯਥਾ ।੪ ੧ ਏਤਦ੍ਧਿ ਸਫਲਂ ਚਾਸ੍ਯ ਨ ਚਾਨ੍ਯਤ੍ਕृਤਵਾਨਯਮ੍ । ਯਦਨੇਨ ਕृਤਾ ਪੂਜਾ ਵਾਚਕਸ੍ਯ ਮਹਾਤ੍ਮਨਃ । । ਫਲਂ ਹਿ ਕਰ੍ਮਣਸ੍ਤਸ੍ਯ ਯਨ੍ਮਯਾ ਪੂਜਿਤਃ ਸ੍ਵਯਮ੍ । । ੪੨ ਵਾਚਕਂ ਪੂਜਯੇਦ੍ਯਸ੍ਤੁ ਸ਼੍ਰਦ੍ਧਾਭਕ੍ਤਿਸਮਨ੍ਵਿਤਃ । ਤੇਨਾਹਂ ਪੂਜਿਤਃ ਸ੍ਯਾਂ ਵੈ ਕੋ ਵਿष੍ਣੁਃ ਸ਼ਙ੍ਕਰਸ੍ਤਥਾ । । ੪੩ ਵਾਚਕਂ ਭੋਜਯੇਦ੍ਯਸ੍ਤੁ ਭਕ੍ਤ੍ਯਾ ਭੋਜ੍ਯੇਰਨੁਤ੍ਤਮੈਃ । ਤੇਨਾਹਂ ਪੂਜਿਤਃ ਸ੍ਯਾਂ ਵੈ ਦਸ਼ ਵਰ੍षਾਣਿ ਪਞ੍ਚ ਚ ।।੪੪ ਨ ਯਮੋ ਨ ਯਮੀ ਚਾਪਿ ਨ ਮਨ੍ਦੋ ਨ ਮਨੁਸ੍ਤਥਾ । ਤਪਤੀ ਨ ਤਥਾਨ੍ਵਿष੍ਟਾ ਯਥੇष੍ਟੋ ਵਾਚਕੋ ਮਮ ।।੪੫ ਵਾਚਕੇ ਸਤ੍ਕृਤੇ ਦੇਵ ਭੋਜਿਤੇ ਸੁਰਸੈਨ੍ਯਪ । ਤृਪ੍ਤਿਰ੍ਭਵਤਿ ਮੇ ਦੇਵ ਸਂਵਤ੍ਸਰਸ਼ਤਦ੍ਵਯਮ੍ ।।੪੬ ਨ ਕੇਵਲਂ ਮਮ ਪ੍ਰੀਤਿਰ੍ਵਾਚਕੇ ਭੋਜਿਤੇ ਭਵੇਤ੍ । ਕृਤ੍ਸ੍ਨਸ਼ੋ ਦੇਵਤਾਨਾਂ ਚ ਇਨ੍ਦ੍ਰਾਦੀਨਾਂ ਤਥਾ ਭਵੇਤ੍ ।।੪੭ ਬ੍ਰਹ੍ਮਵਿष੍ਣੁਸ਼ਿਵਾਦੀਨਾਂ ਸ ਚੇष੍ਠੋ ਵਾਚਕੋ ਮਮ । ਪ੍ਰੀਤੇ ਤਸ੍ਮਿਨ੍ਦੇਵਤਾਃ ਸ੍ਯੁਃ ਸਰ੍ਵਾਃ ਪ੍ਰੀਤਾ ਨ ਸਂਸ਼ਯਃ ।।੪੮ ਇਤ੍ਯੇਤਤ੍ਕਥਿਤਂ ਸਰ੍ਵਮਾਭ੍ਯਾਂ ਕਰ੍ਮ ਮਹਾਬਲ ।।੪੯ ਨ ਚਾਨ੍ਯਚ੍ਚਕ੍ਰਤੁਃ ਕਰ੍ਮ ਕਿਮਨ੍ਯਚ੍ਛ੍ਰੋਤੁਮਿਚ੍ਛਸਿ । ਏਤਦ੍ਦृष੍ਟ੍ਵਾਹਮਾਸ਼੍ਚਰ੍ਯਂ ਤਵਾਭ੍ਯਾਸ਼ਮਿਹਾਗਤਃ 1.94.੫੦ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਕੁਮਾਰਵਚਨਂ ਸਰ੍ਵਲੋਕਪਿਤਾਮਹਃ ।।੫੧ ਬ੍ਰਹ੍ਮੋਵਾਚ ਹਨ੍ਤ ਭੋਃ ਸਾਧੁ ਪੁਣ੍ਯੋऽਸਿ ਨਾਸ੍ਤਿ ਤੁਲ੍ਯਸ੍ਤ੍ਵਯਾਪਰਃ । ਯਦ੍ਦृष੍ਟੌ ਭਵਤਾ ਤੌ ਹਿ ਸੁਪੁਣ੍ਯੌ ਪੁਣ੍ਯਕਾਰਿਣੌ ।।੫੨ ਯਦੁਕ੍ਤਂ ਭਾਨੁਨਾ ਵਤ੍ਸ ਤਤ੍ਤਥਾ ਨਾਨ੍ਯਥਾ ਭਵੇਤ੍ । ਯਦਾਸੀਨ੍ਮੇ ਮੁਖਂ ਪੁਤ੍ਰ ਪ੍ਰਥਮਂ ਲੋਕਪੂਜਿਤਮ੍ ।।੫੩ ਤਸ੍ਮਾਦੇਤਾਨਿ ਸਰ੍ਵਾਣਿ ਨਿਰ੍ਗਤਾਨਿ ਸਮਨ੍ਤਤਃ । ਇਤਿਹਾਸਪੁਰਾਣਾਨਿ ਲੋਕਾਨਾਂ ਹਿਤਕਾਮ੍ਯਯਾ ।।੫੪ ਯਥੈਤਾਨਿ ਮਮੇष੍ਟਾਨਿ ਪੁਰਾਣਾਨਿ ਮਹਾਮਤੇ । ਨ ਤਥਾ ਵੈ ਚਤੁਰ੍ਵੇਦੀ ਨ ਚਾਙ੍ਗਿਨਿ ਮਹਾਮਤੇ ।।੫੫ ਸ਼ृਣ੍ਵਨ੍ਤ੍ਯੇਤਾਨਿ ਯੇ ਭਕ੍ਤ੍ਯਾ ਨਿਤ੍ਯਂ ਸ਼੍ਰਦ੍ਧਾਸਮਨ੍ਵਿਤਾਃ । ਦਤ੍ਤ੍ਵਾ ਤੁ ਵਾਚਕੇ ਵृਤ੍ਤਿਂ ਤੇ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤਿ ਪਰਂ ਪਦਮ੍ ।।੫੬ ਧਰ੍ਮਾਰ੍ਥਕਾਮਮੋਕ੍ਸ਼ਾਣਾਂ ਸ੍ਪष੍ਟੀਕਰਣਮੁਤ੍ਤਮਮ੍ । ਇਤਿਹਾਸਪੁਰਾਣਾਨਿ ਮਯਾ ਸृष੍ਟਾਨਿ ਸੁਵ੍ਰਤ । । ੫੭ ਚਤ੍ਵਾਰੋ ਯ ਇਮੇ ਵੇਦਾ ਗੂਢਾਰ੍ਥਾਃ ਸਤਤਂ ਸ੍ਮृਤਾਃ । ਅਤਸ੍ਤ੍ਵੇਤਾਨਿ ਸृष੍ਟਾਨਿ ਬੋਧਾਯੈषਾਂ ਮਹਾਮਤੇ । । ੫੮ ਯਸ੍ਤੁ ਕਾਰਯਤੇ ਨਿਤ੍ਯਂ ਧਰ੍ਮਸ਼੍ਰਵਣਮੁਤ੍ਤਮਮ੍ । ਆਦਿਤ੍ਯਾਦ੍ਭਾਸ੍ਕਰਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਯਾਤਿ ਤਤ੍ਪਰਮਂ ਪਦਮ੍ । । ੫੯ ਦਤ੍ਤ੍ਵਾ ਤੁ ਦਕ੍ਸ਼ਿਣਾਂ ਤਤ੍ਰ ਆਦਿਤ੍ਯਸ੍ਯ ਪੁਰਂ ਵ੍ਰਜੇਤ੍ । ਕਿਮਾਸ਼੍ਚਰ੍ਯਂ ਸੁਰਸ਼੍ਰੇष੍ਠ ਦਾਨਪਾਤ੍ਰਂ ਹਿ ਤਤ੍ਪਰਮ੍ । । 1.94.੬੦ ਯਥਾ ਦੇਵਵਰੋ ਲੇਖੋ ਯਥਾ ਹੇਤਿਃ ਪਰਂ ਪਵਿਃ । ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਨਾਂ ਤਥਾ ਸ਼੍ਰੇष੍ਠੋ ਵਾਚਕੋ ਨਾਤ੍ਰ ਸਂਸ਼ਯਃ । । ੬੧ ਹੇਤਿਰ੍ਯਥਾ ਤੇਜਸਾਂ ਤੁ ਸਰਸਾਂ ਸਾਗਰੋ ਯਥਾ । ਤਥਾ ਸਰ੍ਵਦ੍ਵਿਜੇਭ੍ਯਸ੍ਤੁ ਵਾਚਕਃ ਪ੍ਰਵਰਃ ਸ੍ਮृਤਃ । । ੬੨ ਵਾਚਕਂ ਪੂਜਯੇਦ੍ਯਸ੍ਤੁ ਨਰੋ ਭਕ੍ਤਿਪੁਰਃ ਸਰਮ੍ । ਪੂਜਿਤਂ ਸਕਲਂ ਤੇਨ ਜਗਤ੍ਯਾਨ੍ਨਾਤ੍ਰ ਸਂਸ਼ਯਃ । । ੬੩ ਸਤ੍ਯਮੁਕ੍ਤਂ ਨ ਸਨ੍ਦੇਹੋ ਭਾਨੁਨਾ ਮਤ੍ਕੁਲੋਦ੍ਵਹ । ਵਾਚਕੇਨ ਸਮਂ ਪਾਤ੍ਰਂ ਨ ਜਾਤ੍ਵਨ੍ਯਦ੍ਭਵੇਤ੍ਕ੍ਵਚਿਤ੍ । । ੬੪ ਤਚ੍ਛ੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣੋ ਵਾਕ੍ਯਂ ਕੁਮਾਰੋ ਵਾਕ੍ਯਮਬ੍ਰਵੀਤ੍ । । ੬੫ ਅਹੋ ਹਿ ਧਨ੍ਯਤਾ ਤਸ੍ਯ ਪੁਣ੍ਯਸ਼੍ਰਵਣਕਾਰਿਣਃ । ਦਾਨਂ ਚ ਦਦਤੋऽਤ੍ਯਰ੍ਥਂ ਪੁਣ੍ਯਤਾ ਵਾਚਕਾਯ ਵੈ । । ੬੬ ਬ੍ਰਹ੍ਮੋਵਾਚ ਇਤ੍ਥਂ ਦਿਣ੍ਡੇ ਸਦਾ ਯਸ੍ਤੁ ਦੇਵਦੇਵਸ੍ਯ ਮਨ੍ਦਿਰੇ । ਕੁਰ੍ਯਾਤ੍ਤੁ ਧਰ੍ਮਸ਼੍ਰਵਣਂ ਸ ਯਾਤਿ ਪਰਮਾਂ ਗਤਿਮ੍ । । ੬੭ ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਭਵਿष੍ਯਮਹਾਪੁਰਾਣੇ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮੇ ਪਰ੍ਵਣਿ ਸਪ੍ਤਮੀਕਲ੍ਪੇ ਪੁਣ੍ਯਸ਼੍ਰਵਣਮਾਹਾਤ੍ਮ੍ਯ ਵਰ੍ਣਨਂ ਨਾਮ ਚਤੁਰ੍ਨਵਤਿਤਮੋऽਧ੍ਯਾਯਃ
ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਸੁਖੀ ਹੋ ਗਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਸੋਨਾ ਮਿਲਣ 'ਤੇ ਖੁਸ਼ੀ ਹੋਵੇ। ਇਹੀ ਉਸ ਲਈ ਫਲਦਾਇਕ ਸੀ, ਉਸ ਨੇ ਹੋਰ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ। ਜਿਸ ਨੇ ਵਾਚਕ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ, ਉਹੀ ਉਸ ਦੇ ਕਰਮ ਦਾ ਫਲ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਮੈਂ ਖੁਦ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ। ਜੋ ਵਿਅਕਤੀ ਭਾਵਨਾ ਤੇ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਵਾਚਕ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਮੇਰੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਵਿਸ਼ਨੁ ਜਾਂ ਸ਼ੰਕਰ ਦੀ ਨਹੀਂ। ਜੋ ਵਾਚਕ ਨੂੰ ਉੱਤਮ ਭੋਜਨ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਖਵਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਮੇਰੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਦਸ ਤੇ ਪੰਜ ਸਾਲਾਂ ਲਈ। ਨਾ ਯਮ, ਨਾ ਯਮੀ, ਨਾ ਮੰਦ, ਨਾ ਮਨੁ, ਨਾ ਤਪਤ, ਨਾ ਹੋਰ ਕੋਈ, ਵਾਚਕ ਨੂੰ ਪੂਜਣ ਵਾਲਾ ਮੇਰਾ ਮਨ ਚਾਹੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਤਕਲੀਫਾਂ ਤੋਂ ਬਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਦ ਵਾਚਕ ਦੀ ਪੂਜਾ ਤੇ ਭੋਜਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਦੋ ਸੌ ਸਾਲਾਂ ਲਈ ਮੇਰੀ ਤ੍ਰਿਪਤੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਸਿਰਫ ਮੇਰੀ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਇੰਦਰ ਆਦਿ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਪ੍ਰੀਤੀ ਵੀ ਵਾਚਕ ਨੂੰ ਭੋਜਣ 'ਤੇ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਬ੍ਰਹਮਾ, ਵਿਸ਼ਨੁ, ਸ਼ਿਵ ਆਦਿ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿਚ ਵਾਚਕ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹੈ; ਉਸ ਦੀ ਪ੍ਰੀਤੀ 'ਤੇ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਪ੍ਰੀਤੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਇਸ ਵਿਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ। ਇਹ ਸਾਰਾ ਕਰਮ ਦੋਵਾਂ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਹੋਰ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ। ਹੋਰ ਸੁਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋ? ਇਹ ਅਚੰਭਾ ਵੇਖ ਕੇ ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਕੋਲ ਆਇਆ ਹਾਂ। ਕੁਮਾਰ ਦੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਪਿਤਾ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਵਾਹ, ਤੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਹੈਂ, ਤੇਰੇ ਵਰਗਾ ਹੋਰ ਕੋਈ ਨਹੀਂ। ਜੋ ਦੋ ਵਿਅਕਤੀ ਤੇਰੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਪਵਿੱਤਰ ਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਹਨ। ਭਾਨੂ ਨੇ ਜੋ ਕਿਹਾ, ਉਹੀ ਸੱਚ ਹੈ; ਮੇਰਾ ਮੁਖ ਪਹਿਲਾਂ ਲੋਕਾਂ ਵੱਲੋਂ ਪੂਜਿਆ ਗਿਆ। ਇਸ ਕਰਕੇ ਇਤਿਹਾਸ ਤੇ ਪੁਰਾਣੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਬਣੇ ਹਨ। ਜਿਵੇਂ ਇਹ ਪੁਰਾਣੇ ਮੇਰੇ ਲਈ ਪਿਆਰੇ ਹਨ, ਚਾਰ ਵੇਦ ਜਾਂ ਅੰਗਾਂ ਉਤਨੇ ਪਿਆਰੇ ਨਹੀਂ। ਜੋ ਵਿਅਕਤੀ ਭਗਤੀ ਤੇ ਭਾਵਨਾ ਨਾਲ ਇਹ ਪੁਰਾਣੇ ਸੁਣਦੇ ਹਨ, ਵਾਚਕ ਨੂੰ ਜੀਵਨ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਉੱਚਾ ਦਰਜਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਧਰਮ, ਧਨ, ਇੱਛਾ ਤੇ ਮੁਕਤੀ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਇਤਿਹਾਸ ਤੇ ਪੁਰਾਣਿਆਂ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਚਾਰ ਵੇਦ ਹਮੇਸ਼ਾ ਗੁਪਤ ਅਰਥ ਵਾਲੇ ਹਨ, ਇਸ ਲਈ ਇਹ ਪੁਰਾਣੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਮਝ ਲਈ ਬਣਾਏ ਗਏ ਹਨ। ਜੋ ਵਿਅਕਤੀ ਹਮੇਸ਼ਾ ਉੱਤਮ ਧਰਮ ਸੁਣਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸੂਰਜ ਦੇ ਲੋਕ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਜਦ ਦਾਨ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸੂਰਜ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਨੂੰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਇਹ ਅਚੰਭਾ ਨਹੀਂ, ਦਾਨ ਦਾ ਪਾਤਰ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿਚ ਵਧੀਆ, ਜਿਵੇਂ ਹਥਿਆਰ ਵਿਚ ਵਧੀਆ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਵਿਚ ਵਾਚਕ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਤੇਜ ਵਿਚ ਹਥਿਆਰ, ਜਿਵੇਂ ਪਾਣੀਆਂ ਵਿਚ ਸਮੁੰਦਰ, ਵਾਚਕ ਸਭ ਦੋਵਾਂ ਵਿਚ ਵਧੀਆ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਜੋ ਵਿਅਕਤੀ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਵਾਚਕ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਦੁਨੀਆਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਵਿਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ। ਭਾਨੂ ਨੇ ਜੋ ਕਿਹਾ, ਉਹ ਸੱਚ ਹੈ; ਵਾਚਕ ਦੇ ਸਮਾਨ ਪਾਤਰ ਹੋਰ ਕੋਈ ਨਹੀਂ। ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਕੁਮਾਰ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਵਾਹ, ਉਹ ਵਿਅਕਤੀ ਧੰਨ ਹੈ, ਜੋ ਪਵਿੱਤਰ ਪੁਰਾਣਾ ਸੁਣਦਾ ਹੈ; ਵਾਚਕ ਨੂੰ ਦਾਨ ਦੇਣ ਨਾਲ ਵਧੀਆ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਹਮੇਸ਼ਾ ਦੇਵਦੇਵਤਾ ਦੇ ਮੰਦਰ ਵਿਚ ਧਰਮ ਸੁਣਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਉੱਚੀ ਗਤੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਆਦਿਤ੍ਯਾਲਯਮਾਹਾਤ੍ਮ੍ਯਵਰ੍ਣਨਮ੍ ਬ੍ਰਹ੍ਮੋਵਾਚ ਤ੍ਰਿਭਿਃ ਪ੍ਰਦਕ੍ਸ਼ਿਣਾਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਯੋ ਨਮਸ੍ਕੁਰੁਤੇ ਰਵਿਮ੍ । ਭੂਮੌ ਗਤੇਨ ਸ਼ਿਰਸਾ ਸ ਯਾਤਿ ਪਰਮਾਂ ਗਤਿਮ੍ । । ੧ ਸੋਪਾਨਤ੍ਕੋ ਦੇਵਗृਹਮਾਰੋਹੇਦ੍ਯਸ੍ਤੁ ਮਾਨਵਃ । ਸ ਯਾਤਿ ਨਰਕਂ ਘੋਰਂ ਤਾਮਿਸ੍ਰਂ ਨਾਮ ਨਾਮਤਃ । । ੨ ਸ਼੍ਲੇष੍ਮਮੂਤ੍ਰਪੁਰੀषਾਣਿ ਸਮੁਤ੍ਸृਜਤਿ ਯਸ੍ਤੁ ਵੈ । ਦੇਵਸ੍ਯਾਯਤਨੇ ਭਾਨੋਃ ਸ ਗਚ੍ਛੇਨ੍ਨਰਕਂ ਕ੍ਰਮਾਤ੍ । । ੩ ਘृਤਂ ਮਧੁ ਪਯਸ੍ਤੋਯਂ ਤਥੇਕ੍ਸ਼ੁਰਸਮੁਤ੍ਤਮਮ੍ । ਸ੍ਨਪਨਾਰ੍ਥਂ ਤੁ ਦੇਵਸ੍ਯ ਯੇ ਦਦਤੀਹ ਮਾਨਵਾਃ । । ਸਰ੍ਵਕਾਮਾਨਵਾਪ੍ਯੇਹ ਤੇ ਯਾਨ੍ਤਿ ਹੇਲਿਮਣ੍ਡਲਮ੍ । । ੪ ਸ੍ਨਾਪ੍ਯਮਾਨਂ ਰਵਿਂ ਭਕ੍ਤ੍ਯਾ ਯੇ ਪਸ਼੍ਯਨ੍ਤਿ ਵृषਧ੍ਵਜ । ਤੇऽਸ਼੍ਵਮੇਧਫਲਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਲਯਂ ਯਾਨ੍ਤਿ ਵृषਧ੍ਵਜੇ । । ੫ ਸ੍ਨਪਨਂ ਯੇ ਚ ਕੁਰ੍ਵਂਤਿ ਭਾਨੋਰ੍ਭਕ੍ਤਿਸਮਨ੍ਵਿਤਾਃ । ਲਭਨ੍ਤੇ ਤਤ੍ਫਲਂ ਭੀਮ ਰਾਜਸੂਯਾਸ਼੍ਵਮੇਧਯੋਃ । । ੬ ਯਥਾ ਨ ਲਙ੍ਘਯੇਤ੍ਕਸ਼੍ਚਿਤ੍ਸ੍ਨਪਨਂ ਭਾਸ੍ਕਰਸ੍ਯ ਤੁ । ਤਥਾ ਕਾਰ੍ਯਂ ਪ੍ਰਯਤ੍ਨੇਨ ਲਙ੍ਘਿਤਂ ਹ੍ਯਸੁਖਾਵਹਮ੍ । । ੭ ਤਾਮਿਸ੍ਰਂ ਨਰਕਂ ਯਾਤਿ ਲਙ੍ਘਯੇਚ੍ਚ ਸ ਰੌਰਵਾਨ੍ । ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਸਰ੍ਵਪ੍ਰਯਤ੍ਨੇਨ ਕਾਰ੍ਯਂ ਸ੍ਨਪਨਮਾਦਿਤਃ । । ੮ ਘृਤੇਨ ਸ੍ਨਾਪਯੇਦ੍ਦੇਵਂ ਕਞ੍ਜਮਾਪ੍ਨੋਤਿ ਮਾਨਵਃ । ਮਧੁਨਾ ਪ੍ਰਿਯਮਾਯਾਤਿ ਤੋਯੇਨਾਪਿ ਘृਤੌਕਸਮ੍ । । ੯ ਇਕ੍ਸ਼ੁਰਸੇਨ ਸਂਸ੍ਨਾਪ੍ਯ ਪਯਸਾ ਕਞ੍ਜਸ਼ਧ੍ਵਜਮ੍ । ਏਵਮੇਭਿਃ ਸ੍ਨਾਪਯੇਦ੍ਵੈ ਰਵਿਮੀਹਿਤਮਾਪ੍ਨੁਯਾਤ੍ । । 1.95.੧੦ ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਭਵਿष੍ਯੇ ਮਹਾਪੁਰਾਣੇ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮੇਪਰ੍ਵਣਿ ਸਪ੍ਤਮੀਕਲ੍ਪੇ ਆਦਿਤ੍ਯਾਲਯਮਾਹਾਤ੍ਮ੍ਯਵਰ੍ਣਨਂ ਨਾਮ ਪਞ੍ਚਨਵਤਿਤਮੋऽਧ੍ਯਾਯਃ
ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਜੋ ਵਿਅਕਤੀ ਸੂਰਜ ਦੇ ਮੰਦਰ 'ਚ ਤਿੰਨ ਵਾਰੀ ਘੁੰਮ ਕੇ, ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਸਿਰ ਰੱਖ ਕੇ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਉੱਚੀ ਗਤੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਮਨੁੱਖ ਸੌਪਾਨਾਂ ਰਾਹੀਂ ਦੇਵ ਮੰਦਰ 'ਚ ਚੜ੍ਹਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਭਿਆਨਕ ਤਾਮਿਸ਼ਰ ਨਰਕ ਵਿਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਸੂਰਜ ਦੇ ਮੰਦਰ ਵਿਚ ਕਫ, ਪਿਸ਼ਾਬ ਜਾਂ ਗੰਦਗੀ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਨਰਕ ਵਿਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਘੀ, ਮਧੂ, ਦੁੱਧ, ਪਾਣੀ ਜਾਂ ਉੱਤਮ ਗੰਨੇ ਦਾ ਰਸ ਸੂਰਜ ਦੇ ਸਨਾਨ ਲਈ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਕਰਕੇ ਸੂਰਜ ਦੇ ਲੋਕ ਨੂੰ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਜੋ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਸੂਰਜ ਦੇ ਸਨਾਨ ਨੂੰ ਵੇਖਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਯਜਨ ਦਾ ਫਲ ਪਾ ਕੇ ਮੁਕਤੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਜੋ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਸੂਰਜ ਦਾ ਸਨਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਰਾਜਸੂਯ ਤੇ ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਯਜਨ ਦਾ ਫਲ ਪਾ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਸੂਰਜ ਦੇ ਸਨਾਨ ਨੂੰ ਕੋਈ ਲੰਘਣਾ ਨਹੀਂ ਚਾਹੀਦਾ, ਇਹ ਸਾਵਧਾਨੀ ਨਾਲ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਲੰਘਣਾ ਦੁਖਦਾਇਕ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਲੰਘਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਤਾਮਿਸ਼ਰ ਤੇ ਰੌਰਵ ਨਰਕ ਵਿਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਇਸ ਲਈ ਪੂਰੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਨਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਸਨਾਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਘੀ ਨਾਲ ਦੇਵਤਾ ਨੂੰ ਸਨਾਨ ਕਰਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਕੰਜ ਲੋਕ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਮਧੂ ਨਾਲ ਪਿਆਰਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਘੀ ਦੇ ਘਰ ਨੂੰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਗੰਨੇ ਦੇ ਰਸ ਜਾਂ ਦੁੱਧ ਨਾਲ ਕੰਜਧਵਜ ਦਾ ਸਨਾਨ ਕਰਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਸੂਰਜ ਦਾ ਸਨਾਨ ਕਰਕੇ ਮਨਚਾਹਾ ਫਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਜਯਾਨਾਮਸਪ੍ਤਮੀਵਰ੍ਣਨਮ੍ ਦਿਣ੍ਡਿਰੁਵਾਚ ਯਚ੍ਚੈਤਾਃ ਸਪ੍ਤ ਸਪ੍ਤਮ੍ਯੋ ਭਵਤਾ ਕਥਿਤਾ ਮਮ । ਤਾਸਾਂ ਯਾ ਪ੍ਰਥਮਾ ਦੇਵ ਕਥਿਤਾ ਸਾ ਸਵਿਸ੍ਤਰਾ । । ੧ ਯਾਸ੍ਤ੍ਵਨ੍ਯਾ ਦੇਵਸ਼ਾਰ੍ਦੂਲ ਤਾਃ ਸਰ੍ਵਾਃ ਕਥਯਸ੍ਵ ਮੇ । ਯੇਨੋਪੋष੍ਯ ਤਤਸ੍ਤਾਸ੍ਤੁ ਵ੍ਰਜੇऽਹਂ ਹੇਲਿਸਦ੍ਮ ਵੈ । । ੬ ਬ੍ਰਹ੍ਮੋਵਾਚ ਸ਼ੁਕ੍ਲਪਕ੍ਸ਼ਸ੍ਯ ਸਪ੍ਤਮ੍ਯਾਂ ਨਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਂ ਪਞ੍ਚਤਾਰਕਮ੍ । ਯਦਾ ਸ੍ਯਾਤ੍ਸਾ ਤਦਾ ਜ੍ਞੇਯਾ ਜਯਾ ਨਾਮੇਤਿ ਸਪ੍ਤਮੀ । । ੩ ਤਸ੍ਯਾਂ ਦਤ੍ਤਾਂ੧ ਹੁਤਂ ਜਾਪਸ੍ਤਰ੍ਪਣਂ ਦੇਵਪੂਜਨਮ੍ । ਸਰ੍ਵਂ ਸ਼ਤਗੁਣਂ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਂ ਪੂਜਾ ਚਾਪਿ ਦਿਵਾਕਰੇ । । ੪ ਭਾਸ੍ਕਰਸ੍ਯ ਪ੍ਰਿਯਾ ਹ੍ਯੇषਾ ਸਪ੍ਤਮੀ ਪਾਪਨਾਸ਼ਿਨੀ । ਧਨ੍ਯਾ ਯਸ਼ਸ੍ਯਾ ਪੁਤ੍ਰ੍ਯਾ ਚ ਕਾਮਦਾ ਕਞ੍ਜਜਾਵਹਾ । । ੫ ਵਿਧਿਨਾਨੇਨ ਕਰ੍ਤਵ੍ਯਾ ਤਿਥਿਰ੍ਯਾ ਮਮ ਵਿਦ੍ਯਤੇ । ਤਂ ਸ਼ृਣੁष੍ਵ ਵਿਧਿਂ ਮਤ੍ਤੋ ਯੇਨ ਕृਤ੍ਵਾਰ੍ਥਮਸ਼੍ਨੁਮਤੇ । ੬ ਹਂਸੇ ਹਂਸਮਾਕ੍ਯੇ ਸ਼ੁਕ੍ਲੇਯਂ ਸਪ੍ਤਮੀ ਪੁਰਾ । ਸਮੁਪੋष੍ਯ ਚ ਕਰ੍ਤਵ੍ਯਾ ਵਿਧਿਨਾਨੇਨ ਸ਼ਙ੍ਕਰ । । ੭ ਪਾਰਣਾ ਤृਤੀਯਾऽਹੇ ਸ੍ਯਾਤ੍ਕਥਿਤਂ ਗੋਵृषਾਵਹਮ੍ । ਪ੍ਰਥਮਂ ਚਤੁਰੋ ਮਾਸਾਨ੍ਪਾਰਣਂ ਕਥਿਤਂ ਬੁਧੈਃ । । ੮ ਕਥਿਤਾਨ੍ਯਤ੍ਰ ਪੁष੍ਪਾਣਿ ਕਰਵੀਰਸ੍ਯ ਸੁਵ੍ਰਤ । ਚਨ੍ਦਨਂ ਚ ਤਥਾ ਰਕ੍ਤਂ ਧੂਪਾਰ੍ਥਂ ਗੁਗ੍ਗੁਲਂ ਪਰਮ੍ । । ੯ ਕਾਸਾਰਂ ਤੁ ਸੁਪਕ੍ਵਂ ਚ ਨੈਵੇਦ੍ਯਂ ਭਾਸ੍ਕਰਾਯ ਵੈ । ਅਨੇਨ ਵਿਧਿਨਾ ਪੂਜ੍ਯ ਮਾਰ੍ਤਣ੍ਡਂ ਵਿਬੁਧਾਧਿਪਮ੍ । । 1.96.੧੦ ਪੂਜਯੇਦ੍ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਨ੍ਭੀਮ ਭਕ੍ਸ਼੍ਯਭੋਜ੍ਯੈਰ੍ਯਥਾਵਿਧਿ । ਕਾਸਾਰਂ ਭੋਜਯੇਦ੍ਵਿਪ੍ਰਾਨ੍ਪਾਰਣੇऽਸ੍ਮਿਨ੍ਵਿਚਕ੍ਸ਼ਣਃ । । ਸ੍ਵਯਮੇਵ ਤਥਾਸ਼੍ਨੀਯਾਤ੍ਪ੍ਰਯਤੋ ਮੌਨਮਾਸ਼੍ਰਿਤਃ । । ੧੧ ਪਞ੍ਚਮ੍ਯਾਮੇਕਭਕ੍ਤਂ ਤੁ षष੍ਠ੍ਯਾਂ ਨਕ੍ਤਂ ਪ੍ਰਵਰ੍ਤਤੇ । ਕृਤ੍ਵੋਪਵਾਸਂ ਸਪ੍ਤਮ੍ਯਾਮष੍ਟਮ੍ਯਾਂ ਪਾਰਣਂ ਭਵੇਤ੍ । । ੧੨ षष੍ਠ੍ਯਾ ਸਮੇਤਾ ਕਰ੍ਤਵ੍ਯਾ ਨਾष੍ਟਮ੍ਯੇਯਂ ਕਦਾਚਨ । ਯਸ੍ਯੋਪਵਾਸਨਾਯੈਵ षष੍ਠ੍ਯਾਮਾਹੁਰੁਪੋषਿਤਮ੍ । । ੧੩ ਯਥੈਕਾਦਸ਼੍ਯਾਂ ਕੁਰ੍ਵਨ੍ਤਿ ਉਪਵਾਸਂ ਮਨੀषਿਣਃ । ਉਪਵਾਸਨਾਯ ਦ੍ਵਾਦਸ਼੍ਯਾਂ ਤਥੇਯਂ ਪਰਿਕੀਰ੍ਤਿਤਾ । । ੧੪ ਸਿਦ੍ਧਾਰ੍ਥਕੈਃ ਸ੍ਨਾਨਮਨ੍ਤ੍ਰਃ ਪ੍ਰਾਸ਼ਨਂ ਗੋਮਯਸ੍ਯ ਤੁ । ਭਾਨੁਰ੍ਮੇ ਪ੍ਰੀਯਤਾਮਤ੍ਰ ਦਨ੍ਤਕਾष੍ਠਂ ਤਥਾਰ੍ਕਜਮ੍ । । ੧੫ ਇਤ੍ਯੇष ਕਥਿਤਸ੍ਤਾਤ ਪ੍ਰਥਮੇ ਪਾਰਣੇ ਵਿਧਿਃ । ਦ੍ਵਿਤੀਯਂ ਸ਼੍ਰੂਯਤਾਂ ਭੀਮ ਪਾਰਣਂ ਗਦਤੋ ਮਮ । । ੧੬ ਮਾਲਤੀਕੁਸੁਮਾਨੀਹ ਸ਼੍ਰੀਖਣ੍ਡਂ ਚਨ੍ਦਨਂ ਤਥਾ । ਨੈਵੇਦ੍ਯਂ ਪਾਯਸਂ ਭਾਨੋਰ੍ਧੂਪਂ ਵਿਜਯਮਾਦਿਸ਼ੇਤ੍ । । ੧੭ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਨ੍ਭੋਜਯੇਦ੍ਵਾਪਿ ਤਥਾਸ਼੍ਨੀਯਾਤ੍ਸ੍ਵਯਂ ਵਿਭੋ । ਰਵਿਰ੍ਮੇ ਪ੍ਰੀਯਤਾਮਤ੍ਰ ਨਾਮ ਦੇਵਸ੍ਯ ਕੀਰ੍ਤਯੇਤ੍ । । ੧੮ ਪ੍ਰਾਸ਼ਯੇਤ੍ਪਞ੍ਚਗਵ੍ਯਂ ਤੁ ਖਦਿਰਂ ਦਨ੍ਤਧਾਵਨੇ । ਦ੍ਵਿਤੀਯੇ ਪਾਰਣੇ ਵੀਰ ਵਿਧਿਰੁਕ੍ਤੋ ਮਯਾਧੁਨਾ । । ੧੯ ਤृਤੀਯਂ ਪਾਰਣਂ ਚਾਪਿ ਕਥ੍ਯਮਾਨਂ ਨਿਬੋਧ ਮੇ । ਅਗਸ੍ਤਿਕੁਸੁਮੈਰਤ੍ਰ ਭਾਸ੍ਕਰਂ ਪੂਜਯੇਦ੍ਬੁਧਃ । । 1.96.੨੦ ਸਮਾਲਮ੍ਭਨਮਤ੍ਰੋਕ੍ਤਂ ਸ਼੍ਰੀਖਣ੍ਡਂ ਕੁਸੁਮਂ ਤਥਾ । ਸਿਹ੍ਲਕੋ ਧੂਪ ਉਦ੍ਦਿष੍ਟੋ ਭਾਨੋਃ ਪ੍ਰੀਤਿਕਰਃ ਪਰਃ । । ੨੧ ਸ਼ਾਲ੍ਯੋਦਨਂ ਤੁ ਨੈਵੇਦ੍ਯਂ ਰਸਾਲੋਪਰਿਸਂਯੁਤਮ੍ । ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਨਾਂ ਤੁ ਦਾਤਵ੍ਯਂ ਭਕ੍ਸ਼ਯੇਤ ਤਥਾਤ੍ਮਨਾ । । ੨੨ ਕੁਸ਼ੋਦਕਪ੍ਰਾਸ਼ਨਂ ਤੁ ਬਦਰ੍ਯਾ ਦਨ੍ਤਧਾਵਨਮ੍ । ਵਿਕਰ੍ਤਨਃ ਪ੍ਰੀਯਤਾਂ ਮੇ ਨਾਮ ਦੇਵਸ੍ਯ ਕੀਰ੍ਤਯੇਤ੍ । । ੨੩ ਵਰ੍षਾਸੁ ਦੇਵਦੇਵਸ੍ਯ ਪੂਜਾ ਕਾਰ੍ਯਾ ਵਿਧਾਨਤਃ । ਗਨ੍ਧਪੁष੍ਪੋਪਹਾਰੈਸ੍ਤੁ ਨਾਨਾਪ੍ਰੇਕ੍ਸ਼ਣਕੈਸ੍ਤਥਾ । । ੨੪ ਗੋਦਾਨੈਰ੍ਭੂਮਿਦਾਨੈਰ੍ਵਾ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਨਾਂ ਚ ਤਰ੍ਪਣੈਃ । ਇਤ੍ਥਂ ਸਮ੍ਪੂਜ੍ਯ ਦੇਵੇਸ਼ਂ ਦੇਵਸ੍ਯ ਪੁਰਤਃ ਸ੍ਥਿਤਃ । । ੨੫ ਕਾਰਯੇਤ੍ਪਰਮਂ ਪੁਣ੍ਯਂ ਧਨ੍ਯਂ ਪੁਸ੍ਤਕਵਾਚਨਮ੍ । ਵਸ੍ਤ੍ਰੈਰ੍ਗਨ੍ਧੈਸ੍ਤਥਾ ਧੂਪੈਰ੍ਵਾਚਕਂ ਪੂਜਯੇਤ੍ਤਤਃ । । ੨੬ ਦੇਵਸ੍ਯ ਪੁਰਤਃ ਸ੍ਥਿਤ੍ਵਾ ਤਤੋ ਮਨ੍ਤ੍ਰਮੁਦੀਰਯੇਤ੍ । ਦੇਵਦੇਵ ਜਗਨ੍ਨਾਥ ਸਰ੍ਵਰੋਗਾਰ੍ਤਿਨਾਸ਼ਨ । । ਗ੍ਰਹੇਸ਼ ਲੋਕਨਯਨ ਵਿਕਰ੍ਤਨ ਤਮੋऽਪਹ । । ੨੭ ਕृਤੇਯਂ ਦੇਵਦੇਵੇਸ਼ ਜਯਾ ਨਾਮੇਤਿ ਸਪ੍ਤਮੀ । ਮਯਾ ਤਵ ਪ੍ਰਸਾਦੇਨ ਧਨ੍ਯਾ ਪਾਪਹਰਾ ਸ਼ਿਵਾ । । ੨੮ ਅਨੇਨ ਵਿਧਿਨਾ ਵੀਰ ਯਃ ਕੁਰ੍ਯਾਤ੍ਸਪ੍ਤਮੀਮਿਮਾਮ੍ । ਤਸ੍ਯ ਸ੍ਨਾਨਾਦਿਕਂ ਸਰ੍ਵਂ ਭਵੇਚ੍ਛਤਗੁਣਂ ਵਿਭੋ । । ੨੯ ਕृਤ੍ਵੇਮਾਂ ਸਪ੍ਤਮੀਂ ਵੀਰ ਪੁਰੁषਃ ਪ੍ਰਾਪ੍ਨੁਯਾਦ੍ਯਸ਼ਃ । ਧਨਂ ਧਾਨ੍ਯਂ ਸੁਵਰ੍ਣਂ ਚ ਪੁਤ੍ਰਮਾਰ੍ਯਬਲਂ ਸ਼੍ਰਿਯਮ੍ । । 1.96.੩੦ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯੇਹ ਦੇਵਸ਼ਾਰ੍ਦੂਲ ਸੂਰ੍ਯਲੋਕਂ ਸ ਗਚ੍ਛਤਿ । ਤਸ੍ਮਾਦੇਤ੍ਯ ਪੁਨਰ੍ਭੂਮੌ ਰਾਜਰਾਜੋ ਭਵੇਦ੍ਬੁਧਃ । । ੩੧ ਇਤ੍ਯੇषਾ ਕਥਿਤਾ ਵੀਰ ਜਯਾ ਨਾਮੇਤਿ ਸਪ੍ਤਮੀ । ਕृਤਾ ਸ੍ਮृਤਾ ਸ਼੍ਰੁਤਾ ਸਾ ਤੁ ਹੇਲਿਲੋਕਪ੍ਰਦਾਯਿਨੀ । । ੩੨ ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਭਵਿष੍ਯੇ ਮਹਾਪੁਰਾਣੇ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮੇ ਪਰ੍ਵਣਿ ਸਪ੍ਤਮੀਕਲ੍ਪੇ ਜਯਾਨਾਮਸਪ੍ਤਮੀਮਾਹਾਤ੍ਮ੍ਯਵਰ੍ਣਨਂ ਨਾਮ षਣ੍ਣਵਤਿਤਮੋऽਧ੍ਯਾਯਃ
ਦਿਨਡਿਰ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਤੁਸੀਂ ਜੋ ਸੱਤ ਸਪਤਮੀਆਂ ਮੇਰੇ ਲਈ ਦੱਸੀਆਂ, ਉਹਨਾਂ ਵਿਚੋਂ ਪਹਿਲੀ ਦੇ ਵਿਸਥਾਰ ਦੱਸੋ, ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ। ਹੋਰ ਸਪਤਮੀਆਂ ਵੀ ਦੱਸੋ, ਹੇ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਸ਼ੇਰ, ਤਾਂ ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਰੱਖ ਕੇ ਮੈਂ ਸੂਰਜ ਦੇ ਘਰ ਵਿਚ ਜਾ ਸਕਾਂ। ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਜਦ ਚੰਦਰ ਪੱਖ ਦੀ ਸਪਤਮੀ 'ਤੇ ਪੰਚਤਾਰਕਾ ਨਕਸ਼ਤਰ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਸਪਤਮੀ ਜਯਾ ਨਾਮ ਨਾਲ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਉਸ ਦਿਨ ਜੋ ਕੁਝ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ, ਹਵਨ, ਜਪ, ਤਰਪਣ, ਦੇਵ ਪੂਜਾ ਜਾਂ ਸੂਰਜ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਸੌ ਗੁਣਾ ਫਲ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਸਪਤਮੀ ਸੂਰਜ ਨੂੰ ਪਿਆਰੀ ਹੈ, ਪਾਪ ਨਾਸ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਧੰਨ, ਯਸ਼, ਪੁੱਤਰ, ਇੱਛਾ ਤੇ ਕੰਜ ਫਲ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਤਿਥੀ ਮੇਰੇ ਦੱਸੇ ਵਿਧੀ ਨਾਲ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ; ਉਹ ਵਿਧੀ ਸੁਣੋ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਮਨਚਾਹਾ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਹੰਸ ਜਾਂ ਹੰਸਮਾਖਿਆ ਚੰਦਰ ਪੱਖ ਦੀ ਸਪਤਮੀ, ਉਪਵਾਸ ਕਰਕੇ, ਇਸ ਵਿਧੀ ਨਾਲ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਹੇ ਸ਼ੰਕਰ। ਪਾਰਣ ਤੀਜੇ ਦਿਨ ਹੋਵੇ, ਹੇ ਗੋਵ੍ਰਿਸ਼ਧਵਜ; ਪਹਿਲੀ ਪਾਰਣ ਚਾਰ ਮਹੀਨੇ ਬਾਅਦ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਹੋਰ ਥਾਵਾਂ 'ਤੇ ਕਰਵੀਰ ਦੇ ਫੁੱਲ, ਲਾਲ ਚੰਦਨ, ਧੂਪ ਲਈ ਉੱਤਮ ਗੁਗਲ, ਤੇ ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਦੱਸੀਆਂ ਹਨ। ਸੁਪਕਾ ਕਾਸਾਰਾ ਸੂਰਜ ਲਈ ਨੈਵੇਦਯ ਹੈ; ਇਸ ਵਿਧੀ ਨਾਲ ਮਾਰਤੰਡ, ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਸਿਰਤਾਜ, ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰੋ। ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਭੀਮਾ, ਭੋਜਨ ਤੇ ਭੱਖਣ ਯਥਾ ਵਿਧੀ ਕਰਵਾਓ; ਪਾਰਣ 'ਤੇ ਕਾਸਾਰਾ ਖਵਾਓ। ਖੁਦ ਵੀ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਕੇ, ਮੌਨ ਧਾਰ ਕੇ ਖਾਓ। ਪੰਜਵੀਂ ਦਿਨ ਇੱਕ ਵਾਰੀ ਖਾਓ, ਛੇਵੀਂ ਨੂੰ ਰਾਤ ਦਾ ਉਪਵਾਸ ਕਰੋ; ਸਪਤਮੀ 'ਤੇ ਉਪਵਾਸ, ਅਸ਼ਟਮੀ 'ਤੇ ਪਾਰਣ ਕਰੋ। ਛੇਵੀਂ ਨਾਲ ਜੋੜ ਕੇ ਉਪਵਾਸ ਕਰੋ, ਅਸ਼ਟਮੀ ਨਾਲ ਕਦੇ ਨਹੀਂ; ਉਪਵਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਲਈ ਛੇਵੀਂ ਨੂੰ ਉਪਵਾਸ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਗਿਆਨੀਆਂ ਇਕਾਦਸ਼ੀ 'ਤੇ ਉਪਵਾਸ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਵਾਦਸ਼ੀ 'ਤੇ ਵੀ ਇਹ ਉਪਵਾਸ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਸਿੱਧਾਰਥਕਾ ਨਾਲ ਸਨਾਨ, ਮੰਤਰ, ਗੋਮਯ ਪੀਣ, ਦੰਤਕਾਠਾ ਤੇ ਅਰਕ ਵਰਤਣ, ਸੂਰਜ ਦੀ ਪ੍ਰੀਤੀ ਲਈ। ਇਹ ਪਹਿਲੀ ਪਾਰਣ ਦੀ ਵਿਧੀ ਦੱਸ ਦਿੱਤੀ; ਦੂਜੀ ਪਾਰਣ ਸੁਣੋ, ਭੀਮਾ। ਮਾਲਤੀ ਦੇ ਫੁੱਲ, ਚੰਦਨ, ਪਾਯਸ ਸੂਰਜ ਲਈ ਨੈਵੇਦਯ, ਧੂਪ ਵਿਜਯਾ। ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਭੋਜਨ ਕਰਵਾਓ, ਖੁਦ ਵੀ ਖਾਓ, ਰਵਿ ਦਾ ਨਾਮ ਜਪੋ। ਪੰਜਗਵਿਆ ਪੀਓ, ਖਦੀਰਾ ਨਾਲ ਦੰਦ ਸਾਫ ਕਰੋ; ਦੂਜੀ ਪਾਰਣ ਦੀ ਵਿਧੀ ਦੱਸ ਦਿੱਤੀ। ਤੀਜੀ ਪਾਰਣ ਦੀ ਵਿਧੀ ਸੁਣੋ; ਅਗਸਤਿ ਦੇ ਫੁੱਲ ਨਾਲ ਸੂਰਜ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰੋ। ਚੰਦਨ, ਫੁੱਲ, ਸਿਹਲਕਾ ਧੂਪ, ਭਾਨੂ ਦੀ ਪ੍ਰੀਤੀ ਲਈ। ਸ਼ਾਲੀ ਚੌਲ, ਰਸ ਨਾਲ, ਨੈਵੇਦਯ; ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਦਿਓ, ਖੁਦ ਵੀ ਖਾਓ। ਕੁਸ਼ਾ ਪਾਣੀ ਪੀਓ, ਬਦਰੀ ਨਾਲ ਦੰਦ ਸਾਫ ਕਰੋ, ਵਿਕਰਤਨ ਦਾ ਨਾਮ ਜਪੋ। ਵਰਖਾ ਰੁੱਤ 'ਚ ਦੇਵਦੇਵਤਾ ਦੀ ਪੂਜਾ ਵਿਧੀ ਨਾਲ ਕਰੋ; ਗੰਧ, ਫੁੱਲ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਭੇਟਾਂ, ਨਾਨਾ ਪ੍ਰੇਖਣ। ਗੋਦਾਨ, ਭੂਮਿ ਦਾਨ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੀ ਤਰਪਣ; ਇੰਝ ਦੇਵੇਸ਼ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ, ਦੇਵਤਾ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਖੜੇ ਹੋ ਕੇ, ਵਧੀਆ ਪੁੰਨ, ਧੰਨ, ਪਾਠ, ਵਾਚਕ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰੋ। ਦੇਵਤਾ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਖੜੇ ਹੋ ਕੇ, ਇਹ ਮੰਤਰ ਜਪੋ: "ਹੇ ਦੇਵਦੇਵਤਾ, ਜਗਤ ਦੇ ਸਵਾਮੀ, ਸਾਰੇ ਰੋਗ ਤੇ ਦੁੱਖ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਗ੍ਰਹਾਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ, ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਅੱਖ, ਵਿਕਰਤਨ, ਹਨੇਰੇ ਦੇ ਨਾਸਕ।" "ਇਹ ਜਯਾ ਨਾਮ ਦੀ ਸਪਤਮੀ, ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਕੀਤੀ, ਧੰਨ, ਪਾਪ ਨਾਸਕ, ਸ਼ੁਭ।" ਜੋ ਵੀਰ ਇਸ ਵਿਧੀ ਨਾਲ ਸਪਤਮੀ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦੇ ਸਨਾਨ ਆਦਿ ਸਾਰੇ ਕਰਮ ਸੌ ਗੁਣਾ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਸਪਤਮੀ ਕਰਕੇ, ਵਿਅਕਤੀ ਯਸ਼, ਧਨ, ਅਨਾਜ, ਸੋਨਾ, ਪੁੱਤਰ, ਆਦਰ, ਬਲ ਤੇ ਸ਼੍ਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਸ਼ੇਰ, ਇਹ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਸੂਰਜ ਦੇ ਲੋਕ ਨੂੰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਫਿਰ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਆ ਕੇ ਰਾਜਾ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਜਯਾ ਨਾਮ ਦੀ ਸਪਤਮੀ ਦੱਸ ਦਿੱਤੀ, ਜੋ ਕਰੀ, ਯਾਦ ਕਰੀ ਜਾਂ ਸੁਣੀ, ਉਹ ਸੂਰਜ ਦੇ ਲੋਕ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਜਯਨ੍ਤੀਕਲ੍ਪਵਰ੍ਣਨਮ੍ ਬ੍ਰਹ੍ਮੋਵਾਚ ਮਾਘਸ੍ਯ ਸ਼ੁਕ੍ਲਪਕ੍ਸ਼ੇ ਤੁ ਸਪ੍ਤਮੀ ਯਾ ਤ੍ਰਿਲੋਚਨ । ਜਯਨ੍ਤੀ ਨਾਮ ਸਾ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਾ ਪੁਣ੍ਯਾ ਪਾਪਹਰਾ ਸ਼ਿਵਾ । । ੧ ਸੋਪੋष੍ਯਾ ਯੇਨ ਵਿਧਿਨਾ ਸ਼ृਣੁ ਤਂ ਪਾਰ੍ਵਤੀਪ੍ਰਿਯ । ਪਾਰਣਾਨਿ ਤੁ ਚਤ੍ਵਾਰਿ ਕਥਿਤਾਨ੍ਯਤ੍ਰ ਪਣ੍ਡਿਤੈਃ । । ੨ ਪਞ੍ਚਮ੍ਯਾਮੇਕਭਕ੍ਤਂ ਤੁ षष੍ਠ੍ਯਾਂ ਨਕ੍ਤਂ ਪ੍ਰਕੀਰ੍ਤਿਤਮ੍ । ਉਪਵਾਸਸ੍ਤੁ ਸਪ੍ਤਮ੍ਯਾਮष੍ਟਮ੍ਯਾਂ ਪਾਰਣਂ ਭਵੇਤ੍ । । ੩ ਮਾਘੇ ਚ ਫਾਲ੍ਗੁਨੇ ਮਾਸਿ ਤਥਾ ਚੈਤ੍ਰੇ ਚ ਸੁਵ੍ਰਤ । ਬਕਪੁष੍ਪਾਣਿ ਰਮ੍ਯਾਣਿ ਕੁਙ੍ਕੁਮਂ ਚ ਵਿਲੇਪਨਮ੍ । । ੪ ਨੈਵੇਦ੍ਯਂ ਮੋਦਕਾਂਸ਼੍ਚਾਤ੍ਰ ਧੂਪ ਆਜ੍ਯਮੁਦਾਹृਤਃ । ਪ੍ਰਾਸ਼ਨਂ ਪਞ੍ਚਗਵ੍ਯਂ ਤੁ ਪਵਿਤ੍ਰੀਕਰਣਂ ਪਰਮ੍ ।। ੫ ਮੋਦਕੈਰ੍ਭੋਜਯੇਦ੍ਵਿਪ੍ਰਾਨ੍ਯਥਾਸ਼ਕ੍ਤ੍ਯਾ ਗਣਾਧਿਪ । ਸ਼ਾਲ੍ਯੋਦਨਂ ਚ ਭੂਤੇਸ਼ ਦਦ੍ਯਾਚ੍ਛਕ੍ਤ੍ਯਾ ਦ੍ਵਿਜੇषੁ ਵੈ । ੬ ਇਤ੍ਥਂ ਸਮ੍ਪੂਜਯੇਦ੍ਯਸ੍ਤੁ ਭਾਸ੍ਕਰਂ ਲੋਕਪੂਜਿਤਮ੍ । ਸਰ੍ਵਸ੍ਮਿਨ੍ਪਾਰਣੇ ਵੀਰ ਸੋऽਸ਼੍ਵਮੇਧਫਲਂ ਲਭੇਤ੍ । । ੭ ਦ੍ਵਿਤੀਯੇ ਪਾਰਣੇ ਪੂਜ੍ਯ ਰਾਜਸੂਯਫਲਂ ਲਭੇਤ੍ । ਵੈਸ਼ਾਖਾषਾਢਜ੍ਯੇष੍ਠੇषੁ ਸ਼੍ਰਾਵਣੇ ਮਾਸਿ ਸੁਵ੍ਰਤ । । ਪੂਜਾਰ੍ਥਮਥ ਭਾਨੋਰ੍ਵੈ ਸ਼ਤਪਤ੍ਰਾਣਿ ਸੁਵ੍ਰਤ । । ੮ ਸ਼੍ਵੇਤਂ ਚ ਚਨ੍ਦਨਂ ਭੀਮ ਧੂਪੋ ਗੁਗ੍ਗੁਲੁਰੁਚ੍ਯਤੇ । ਨੈਵੇਦ੍ਯਂ ਗੁਡਪੂਪਾਸ੍ਤੁ ਪ੍ਰਾਸ਼ਨਂ ਗੋਮਯਸ੍ਯ ਤੁ । । ਭੋਜਨੇ ਚਾਪਿ ਵਿਪ੍ਰਾਣਾਂ ਗੁਡਪੂਪਾਃ ਪ੍ਰਕੀਰ੍ਤਿਤਾਃ । । ੯ ਦ੍ਵਿਤੀਯਮਿਦਮਾਖ੍ਯਾਤਂ ਪਾਰਣਂ ਪਾਪਨਾਸ਼ਨਮ੍ । ਰਾਜਸੂਯਾਸ਼੍ਵਮੇਧਾਭ੍ਯਾਂ ਫਲਦਂ ਭਾਸ੍ਕਰਪ੍ਰਿਯਮ੍ । । 1.97.੧੦ ਤृਤੀਯਂ ਸ਼ृਣੁ ਦੇਵਸ੍ਯ ਪੂਜਾਰ੍ਥੇ ਭਾਸ੍ਕਰਸ੍ਯ ਤੁ । ਮਾਸਿ ਭਾਦ੍ਰਪਦੇ ਵੀਰ ਤਥਾ ਚਾਸ਼੍ਵਯੁਜੇ ਵਿਭੋ । । ੧੧ ਕਾਰ੍ਤ੍ਤਿਕੇ ਚਾਪਿ ਮਾਸੇ ਤੁ ਰਕ੍ਤਚਨ੍ਦਨਮਾਦਿਸ਼ੇਤ੍ । ਮਾਲਤੀਕੁਸੁਮਾਨੀਹ ਧੂਪੋ ਵਿਜਯ ਉਚ੍ਯਤੇ । । ੧੨ ਨੈਵੇਦ੍ਯਂ ਘृਤਪੂਪਾਸ੍ਤੁ ਭੋਜਨਂ ਚ ਦ੍ਵਿਜਨ੍ਮਨਾਮ੍ । ਕੁਸ਼ੋਦਕਪ੍ਰਾਸ਼ਨਂ ਤੁ ਕਾਯਸ਼ੁਦ੍ਧਿਕਰਂ ਪਰਮ੍ । । ੧੩ ਤृਤੀਯਮਪਿ ਚਾਖ੍ਯਾਤਂ ਪਾਰਣਂ ਪਾਪਨਾਸ਼ਨਮ੍ । ਰਾਜਸੂਯਾਸ਼੍ਵਮੇਧਾਭ੍ਯਾਂ ਫਲਦਂ ਭਾਸ੍ਕਰਪ੍ਰਿਯਮ੍ । । ੧੪ ਚਤੁਰ੍ਥਮਪਿ ਤੇ ਵਚ੍ਮਿ ਪਾਰਣਂ ਪਾਪਨਾਸ਼ਨਮ੍ । ਰਾਜਸੂਯਾਸ਼੍ਵਮੇਧਾਭ੍ਯਾਂ ਫਲਦਂ ਭਾਸ੍ਕਰਪ੍ਰਿਯਮ੍ । । ੧੫ ਤਦਦ੍ਯ ਦੇਵਸ਼ਾਰ੍ਦੂਲ ਪਾਰਣਂ ਸ਼੍ਰੇਯਸੇ ਸ਼ृਣੁ । ਮਾਸਿ ਮਾਰ੍ਗਸ਼ਿਰੇ ਵੀਰ ਪੌषੇ ਮਾਸਿ ਤਥਾ ਸ਼ਿਵ । । ੧੬ ਮਾਘੇ ਚ ਦੇਵਸ਼ਾਰ੍ਦੂਲ ਸ਼ृਣੁ ਪੁਣ੍ਯਾਨ੍ਯਸ਼ੇषਤਃ । ਕਰਵੀਰਾਣਿ ਰਕ੍ਤਾਨਿ ਤਥਾ ਰਕ੍ਤਂ ਚ ਚਨ੍ਦਨਮ੍ । ੧੭ ਅਮृਤਾਖ੍ਯਸ੍ਤਥਾ ਧੂਪੋ ਨੈਵੇਦ੍ਯਂ ਪਾਯਸਂ ਪਰਮ੍ । ਆਰ੍ਜਨੀਯਂ ਤਥਾ ਤਕ੍ਰਂ ਪ੍ਰਾਸ਼ਨਂ ਪਰਮਂ ਸ੍ਮृਤਮ੍ । । ੧੮ ਅਗਰੁਂ ਚਨ੍ਦਨਂ ਮੁਸ੍ਤਂ ਸਿਹ੍ਲਕਂ ਤ੍ਰ੍ਯੂषਣਂ ਤਥਾ । ਸਮਭਾਗੈਸ੍ਤੁ ਕਰ੍ਤਵ੍ਯਮਿਦਂ ਚਾਮृਤਮੁਚ੍ਯਤੇ । । ੧੯ ਨਾਮਾਨਿ ਕਥਿਤਾਨ੍ਯਤ੍ਰ ਭਾਸ੍ਕਰਸ੍ਯ ਮਹਾਤ੍ਮਨਃ । ਚਿਤ੍ਰਭਾਨੁਸ੍ਤਥਾ ਭਾਨੁਰਾਦਿਤ੍ਯੋ ਭਾਸ੍ਕਰਸ੍ਤਥਾ । । 1.97.੨੦ ਪ੍ਰੀਯਤਾਮਿਤਿ ਸਰ੍ਵਸ੍ਮਿਨ੍ਪਾਰਣੇ ਵਿਧਿਮਾਦਿਸ਼ੇਤ੍ । ਅਨੇਨ ਵਿਧਿਨਾ ਯਸ੍ਤੁ ਕੁਰ੍ਯਾਤ੍ਪੂਜਾਂ ਵਿਭਾਵਸੋਃ । । ੨੧ ਤਸ੍ਯਾਂ ਤਿਥੌ ਦੇਵਦੇਵ ਸ ਯਾਤਿ ਪਰਮਂ ਪਦਮ੍ । ਕृਤ੍ਵੈਵਂ ਸਪ੍ਤਮੀਂ ਭੀਮ ਸਰ੍ਵਕਾਮਾਨਵਾਪ੍ਨੁਤੇ । । ੨੨ ਪੁਤ੍ਰਾਰ੍ਥੀ ਲਭਤੇ ਪੁਤ੍ਰਾਨ੍ਧਨਾਰ੍ਥੀ ਲਭਤੇ ਧਨਮ੍ । ਸਰੋਗੋ ਮੁਚ੍ਯਤੇ ਰੋਗੈਃ ਸ਼ੁਭਮਾਪ੍ਨੋਤਿ ਪੁष੍ਕਲਮ੍ । । ੨੩ ਪੂਰ੍ਣੇ ਸਂਵਤ੍ਸਰੇ ਭੀਮ ਕਾਰ੍ਯਾ ਪੂਜਾ ਦਿਵਾਕਰੇ । ਗਨ੍ਧਪੁष੍ਪੋਪਹਾਰੈਸ੍ਤੁ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਨਾਂ ਚ ਤਰ੍ਪਣੈਃ । । ਨਾਨਾਵਿਧੈਃ ਪ੍ਰੇਕ੍ਸ਼ਣਕੈਃ ਪੂਜਯਾ ਵਾਚਕਸ੍ਯ ਤੁ । । ੨੪ ਇਤ੍ਥਂ ਸਮ੍ਪੂਜ੍ਯ ਦੇਵੇਸ਼ਂ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਂਸ਼੍ਚਾਭਿਪੂਜ੍ਯ ਚ । ਵਾਚਕਂ ਚ ਦ੍ਵਿਜਂ ਪੂਜ੍ਯ ਇਦਂ ਵਾਕ੍ਯਮੁਦੀਰਯੇਤ੍ । । ੨੫ ਧਰ੍ਮਕਾਰ੍ਯੇषੁ ਮੇ ਦੇਵ ਅਰ੍ਥਕਾਰ੍ਯੇषੁ ਨਿਤ੍ਯਸ਼ਃ । ਕਾਮਕਾਰ੍ਯੇषੁ ਸਰ੍ਵੇषੁ ਜਯੋ ਭਵਤੁ ਸਰ੍ਵਦਾ । । ੨੬ ਤਤੋ ਵਿਸਰ੍ਜਯੇਦ੍ਵਿਪ੍ਰਾਨ੍ਵਾਚਕਂ ਤੁ ਦ੍ਵਿਜੋਤ੍ਤਮਮ੍ । ਇਤ੍ਥਂ ਕੁਰ੍ਯਾਦਿਦਂ ਯਸ੍ਤੁ ਸ ਜਯਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਨੁਯਾਤ੍ਫਲਮ੍ । । ਸਰ੍ਵਪਾਪਵਿਸ਼ੁਦ੍ਧਾਤ੍ਮਾ ਸੂਰ੍ਯਲੋਕਂ ਸ ਗਚ੍ਛਤਿ । । ੨੭ ਵਿਮਾਨਵਰਮਾਰੁਢਃ ਕਞ੍ਜਜੋਦ੍ਭਵਮੁਤ੍ਤਮਮ੍ । ਤੇਜਸਾ ਰਵਿਸਂਕਾਸ਼ਃ ਪ੍ਰਭਯਾ ਪਤਗੋਪਮਃ । । ੨੮ ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਭਵਿष੍ਯੇ ਮਹਾਪੁਰਾਣੇ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮੇ ਪਰ੍ਵਣਿ ਸਪ੍ਤਮੀਕਲ੍ਪੇ ਜਯਨ੍ਤੀਕਲ੍ਪਵਰ੍ਣਨਂ ਨਾਮ ਸਪ੍ਤਨਵਤਿਤਮੋऽਧ੍ਯਾਯਃ
ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਤ੍ਰਿਨੈਣ, ਮਾਘ ਚੰਦਰ ਪੱਖ ਦੀ ਸਪਤਮੀ ਜਯੰਤੀ ਨਾਮ ਨਾਲ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਪਵਿੱਤਰ, ਪਾਪ ਨਾਸਕ ਤੇ ਸ਼ੁਭ। ਇਹ ਕਿਵੇਂ ਕਰਨੀ ਹੈ, ਹੇ ਪਾਰਵਤੀ ਦੇ ਪਿਆਰੇ, ਸੁਣੋ; ਇੱਥੇ ਚਾਰ ਪਾਰਣ ਗਿਆਨੀਆਂ ਨੇ ਦੱਸੀਆਂ ਹਨ। ਪੰਜਵੀਂ ਦਿਨ ਇੱਕ ਵਾਰੀ ਖਾਓ, ਛੇਵੀਂ ਨੂੰ ਰਾਤ ਦਾ ਉਪਵਾਸ; ਸਪਤਮੀ 'ਤੇ ਉਪਵਾਸ, ਅਸ਼ਟਮੀ 'ਤੇ ਪਾਰਣ। ਮਾਘ, ਫਾਲਗੁਨ ਤੇ ਚੈਤ੍ਰ ਮਹੀਨੇ 'ਚ, ਸੁੰਦਰ ਬਕੁਲ ਦੇ ਫੁੱਲ ਤੇ ਕੁੰਕੁਮ ਲਗਾਓ। ਨੈਵੇਦਯ ਮੋਦਕ, ਧੂਪ ਘੀ; ਪੰਜਗਵਿਆ ਪੀਣਾ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਮੋਦਕ ਨਾਲ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਯਥਾ ਸ਼ਕਤੀ ਭੋਜਨ ਕਰਵਾਓ, ਹੇ ਗਣਾਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ; ਸ਼ਾਲੀ ਚੌਲ ਭੂਤਾਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ ਨੂੰ ਦੋ। ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਭਾਸਕਰ, ਲੋਕਾਂ ਵੱਲੋਂ ਪੂਜਿਆ, ਨੂੰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹਰ ਪਾਰਣ 'ਤੇ ਪੂਜਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਯਜਨ ਦਾ ਫਲ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਦੂਜੇ ਪਾਰਣ 'ਤੇ ਰਾਜਸੂਯ ਯਜਨ ਦਾ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਵਿਸਾਖ, ਆਢ, ਜੈਸ਼ਠ, ਸ੍ਰਾਵਣ ਮਹੀਨੇ 'ਚ, ਸੂਰਜ ਦੀ ਪੂਜਾ ਲਈ ਸੌ ਕਮਲ ਫੁੱਲ ਲੋ। ਚਿੱਟਾ ਚੰਦਨ, ਹੇ ਭੀਮਾ, ਧੂਪ ਗੁਗਲ; ਨੈਵੇਦਯ ਗੁੜ ਪੂਪ; ਪਵਿੱਤਰ ਪੀਣ ਗੋਮਯ। ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਲਈ ਭੋਜਨ 'ਚ ਗੁੜ ਪੂਪ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਦੂਜਾ ਪਾਰਣ ਪਾਪ ਨਾਸਕ, ਰਾਜਸੂਯ ਤੇ ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਫਲ ਦਿੰਦਾ, ਸੂਰਜ ਨੂੰ ਪਿਆਰਾ। ਤੀਜਾ ਪਾਰਣ ਸੁਣੋ, ਸੂਰਜ ਦੀ ਪੂਜਾ ਲਈ; ਭਾਦਰਪਦ ਤੇ ਆਸ਼ਵਯੁਜ ਮਹੀਨੇ 'ਚ, ਤੇ ਕਾਰਤਿਕ ਮਹੀਨੇ 'ਚ ਲਾਲ ਚੰਦਨ ਲੋ, ਮਾਲਤੀ ਫੁੱਲ, ਧੂਪ ਵਿਜਯਾ। ਨੈਵੇਦਯ ਘੀ ਪੂਪ, ਭੋਜਨ ਦੋਵਾਂ ਲਈ; ਕੁਸ਼ਾ ਪਾਣੀ ਪਵਿੱਤਰ ਪੀਣ। ਤੀਜਾ ਪਾਰਣ ਵੀ ਪਾਪ ਨਾਸਕ, ਰਾਜਸੂਯ ਤੇ ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਫਲ, ਸੂਰਜ ਨੂੰ ਪਿਆਰਾ। ਚੌਥਾ ਪਾਰਣ ਵੀ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ, ਪਾਪ ਨਾਸਕ, ਰਾਜਸੂਯ ਤੇ ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਫਲ, ਸੂਰਜ ਨੂੰ ਪਿਆਰਾ। ਹੁਣ, ਹੇ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਸ਼ੇਰ, ਚੌਥਾ ਪਾਰਣ ਸੁਣੋ, ਮਾਰਗਸ਼ੀਰ ਤੇ ਪੌਸ਼ ਮਹੀਨੇ 'ਚ, ਤੇ ਮਾਘ ਮਹੀਨੇ 'ਚ, ਪੂਰੀ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਸੁਣੋ; ਲਾਲ ਕਰਵੀਰ ਫੁੱਲ, ਲਾਲ ਚੰਦਨ, ਧੂਪ ਅਮ੍ਰਿਤ, ਨੈਵੇਦਯ ਪਾਯਸ, ਤਕਰਾ ਲੋ, ਪਵਿੱਤਰ ਪੀਣ। ਅਗਰੂ, ਚੰਦਨ, ਮੁਸਤ, ਸਿਹਲਕਾ, ਤ੍ਰਿਊਸ਼ਣ, ਇਹ ਸਾਰੇ ਸਮ ਭਾਗ ਵਿਚ ਮਿਲਾ ਕੇ, ਇਹ ਅਮ੍ਰਿਤ ਕਹੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਸੂਰਜ ਦੇ ਮਹਾਨ ਨਾਮ: ਚਿਤ੍ਰਭਾਨੁ, ਭਾਨੁ, ਆਦਿਤਯ, ਭਾਸਕਰ। ਹਰ ਪਾਰਣ 'ਤੇ "ਪ੍ਰੀਤ ਹੋਵੇ" ਜਪੋ। ਜੋ ਵਿਅਕਤੀ ਇਸ ਵਿਧੀ ਨਾਲ ਭਾਵਸੂਤ ਨੂੰ ਪੂਜਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਤਿਥੀ 'ਤੇ, ਹੇ ਦੇਵਦੇਵਤਾ, ਉਹ ਉੱਚੀ ਗਤੀ ਨੂੰ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਸਪਤਮੀ ਕਰਕੇ, ਹੇ ਭੀਮਾ, ਸਭ ਇੱਛਾਵਾਂ ਪੂਰੀਆਂ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਪੁੱਤਰ ਚਾਹੁਣ ਵਾਲਾ ਪੁੱਤਰ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਧਨ ਚਾਹੁਣ ਵਾਲਾ ਧਨ, ਰੋਗੀ ਰੋਗ ਤੋਂ ਮੁਕਤ, ਵਧੀਆ ਸ਼ੁਭਤਾ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਪੂਰੇ ਸਾਲ 'ਚ, ਹੇ ਭੀਮਾ, ਸੂਰਜ ਦੀ ਪੂਜਾ ਗੰਧ, ਫੁੱਲ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੀ ਤਰਪਣ, ਨਾਨਾ ਪ੍ਰੇਖਣ, ਵਾਚਕ ਦੀ ਪੂਜਾ ਨਾਲ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਇੰਝ ਦੇਵੇਸ਼ ਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ, ਵਾਚਕ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ, ਇਹ ਬਚਨ ਜਪੋ: "ਹੇ ਦੇਵ, ਮੇਰੇ ਧਰਮ, ਧਨ ਤੇ ਇੱਛਾ ਦੇ ਕੰਮਾਂ 'ਚ ਹਮੇਸ਼ਾ ਜਯ ਹੋਵੇ।" ਫਿਰ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਤੇ ਵਾਚਕ ਨੂੰ ਵਿਦਾ ਕਰੋ; ਜੋ ਇਹ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਜਯ ਦਾ ਫਲ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਸ਼ੁੱਧ ਹੋ ਕੇ, ਉਹ ਸੂਰਜ ਦੇ ਲੋਕ ਨੂੰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉੱਚਾ ਵਿਮਾਨ ਚੜ੍ਹ ਕੇ, ਕੰਜ ਤੋਂ ਜਨਮ ਲੈ ਕੇ, ਸੂਰਜ ਵਰਗਾ ਤੇਜ, ਪੰਛੀ ਵਰਗਾ ਚਮਕ।
ਪਾਰਣਾਨ੍ਯਤ੍ਰ ਚਤ੍ਵਾਰਿ ਕਥਿਤਾਨਿ ਮਨੀषਿਭਿਃ । ਪੁष੍ਪਾਣਿ ਕਰਵੀਰਸ੍ਯ ਤਥਾ ਰਕ੍ਤਂ ਚ ਚਨ੍ਦਨਮ੍ । ।੩ ਧੂਪਕ੍ਰਿਯਾ ਗੁਗ੍ਗੁਲੇਨ ਨੈਵੇਦ੍ਯਂ ਗੁਡਪੂਪਕਾਃ । ਭਾਦ੍ਰਪਦਾਦਿਮਾਸੇषੁ ਵਿਧਿਰੇष ਪ੍ਰਕੀਰ੍ਤਿਤਃ । । ੪ ਸ਼੍ਵੇਤਾਨਿ ਭੀਮਪੁष੍ਪਾਣਿ ਤਥਾ ਸ਼੍ਵੇਤਂ ਚ ਚਨ੍ਦਨਮ੍। ਧੂਪਮਾਜ੍ਯਮਿਹਾਖ੍ਯਾਤਂ ਨੈਵਦ੍ਯਂ ਪਾਯਸਂ ਰਵੇਃ । । ੫ ਮਾਰ੍ਗਸ਼ੀਰ੍षਾਦਿਮਾਸੇषੁ ਵਿਧਿਰੇष ਪ੍ਰਕੀਰ੍ਤਿਤਃ । ਤਤੋऽਗਸ੍ਤ੍ਯਸ੍ਯ ਪੁष੍ਪਾਣਿ ਕੁਙ੍ਕੁਮਂ ਚ ਵਿਲੇਪਨਮ੍ । । ੬ ਧੂਪਾਰ੍ਥਂ ਸਿਹ੍ਲਕਂ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਮਥ ਵਾ ਰਵਿਵਰ੍ਣਕਮ੍ । ਸ਼ਾਲ੍ਯੋਦਨਂ ਚ ਨੈਵੇਦ੍ਯਂ ਸਰਸਂ ਫਾਲ੍ਗੁਨਾਦਿषੁ । । ੭ ਰਕ੍ਤੋਤ੍ਪਲਾਨਿ ਭੂਤੇਸ਼ ਸਾਗੁਰੁਂ ਚਨ੍ਦਨਂ ਤਥਾ । ਅਨਨ੍ਤੋ ਧੂਪ ਉਦ੍ਦਿष੍ਟੋ ਨੈਵੇਦ੍ਯਂ ਖਣ੍ਡਪੂਪਕਾਃ । । ੮ ਸ਼੍ਰੀਖਣ੍ਡਂ ਗ੍ਰਨ੍ਥਿਸਹਿਤਮਗੁਰੁਃ ਸਿਹ੍ਲਕਂ ਤਥਾ । ਮੁਸ੍ਤਾ ਤਥੇਨ੍ਦ੍ਰਂ ਭੂਤੇਸ਼ ਸ਼ਰ੍ਕਰਾ ਗृਹ੍ਯਤੇ ਤ੍ਰ੍ਯਹਮ੍ । । ੯ ਇਤ੍ਯੇष ਧੂਪੋऽਨਨ੍ਤਸ੍ਤੁ ਕਥਿਤੋ ਦੇਵਸਤ੍ਤਮ । ਜ੍ਯੇष੍ਠਾਦਿਮਾਸੇषੁ ਤਥਾ ਵਿਧਿਰੁਕ੍ਤੋ ਮਨੀषਿਭਿਃ । । 1.98.੧੦ ਸ਼ृਣੁ ਨਾਮਾਨਿ ਦੇਵਸ੍ਯ ਪ੍ਰਾਸ਼ਨਾਨਿ ਚ ਸੁਵ੍ਰਤ । ਸੁਧਾਂਸ਼ੁਰਰ੍ਯਮਾ ਚੈਵ ਸਵਿਤਾ ਤ੍ਰਿਪੁਰਾਨ੍ਤਕਃ । । ੧੧ ਪਾਰਣੇष੍ਵੇਵ ਸਰ੍ਵੇषੁ ਪ੍ਰੀਯਤਾਮਿਤਿ ਕੀਰ੍ਤਯੇਤ੍ । ਗੋਮੂਤ੍ਰਂ ਪਞ੍ਚਗਵ੍ਯਂ ਤੁ ਘृਤਂ ਚੋष੍ਣਂ ਪਯੋ ਦਧਿ । । ੧੨ ਯਸ੍ਤ੍ਵੇਤਾਂ ਸਪ੍ਤਮੋ ਕੁਰ੍ਯਾਦਨੇਨ ਵਿਧਿਨਾ ਨਰਃ । ਅਪਰਾਜਿਤੋ ਭਵੇਤ੍ਸੋऽਸੌ ਸਦਾ ਸ਼ਤ੍ਰੁਭਿਰਾਹਵੇ । । ੧੩ ਜਿਤ੍ਵਾ ਸ਼ਤ੍ਰੁਂ ਲਭੇਤਾਪਿ ਤ੍ਰਿਵਰ੍ਗਂ ਨਾਤ੍ਰ ਸਂਸ਼ਯਃ । ਤ੍ਰਿਵਰ੍ਗਮਥ ਸਮ੍ਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਸ੍ਵਰ੍ਭਾਨੋਃ ਪੁਰਮਸ਼੍ਨੁਤੇ । । ੧੪ ਤਤਃ ਪੂਰ੍ਣੇषੁ ਮਾਸੇषੁ ਪੂਜਯੇਚ੍ਛਕ੍ਤਿਤਃ ਖਗਮ੍ । ਗਨ੍ਧਪੁष੍ਪੋਪਹਾਰੈਸ੍ਤੁ ਪੁਰਾਣਸ਼੍ਰਵਣੇਨ ਚ । । ੧੫ ਅਸ਼੍ਵਦਾਨੇਨ ਚ ਵਿਭੋਰ੍ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਨਾਂ ਚ ਤਰ੍ਪਣੈਃ । ਵਾਚਕਂ ਪੂਜਯਿਤ੍ਵਾ ਚ ਭਾਸ੍ਕਰਸ੍ਯ ਪ੍ਰਿਯਂ ਸਦਾ । । ੧੬ ਭਾਸ੍ਕਰਾਯ ਧ੍ਵਜਾਨ੍ਦਦ੍ਯਾਨ੍ਨਾਨਾਰਤ੍ਨਵਿਭੂषਿਤਾਨ੍ । ਯ ਇਤ੍ਥਂ ਕੁਰੁਤੇ ਵੀਰ ਸਪ੍ਤਮੀਂ ਯਤ੍ਨਤਃ ਸਦਾ । । ੧੭ ਸ ਪਰਾਜਿਤ੍ਯ ਵੈ ਸ਼ਤ੍ਰੁਂ ਯਾਤਿ ਹਂਸਸਲੋਕਤਾਮ੍ । । ੧੮ ਸ਼ੁਕ੍ਲਾਸ਼੍ਵੋਦ੍ਭਵਯਾਨੇਨ ਆਪਗੇਨ ਪਤਾਕਿਨਾ । ਆਪਗਾਧਿਪਸਂਕਾਸ਼ ਆਪਗਾਨੁਚਰੋ ਭਵੇਤ੍ । । ੧੯ ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਭਵਿष੍ਯੇ ਮਹਾਪੁਰਾਣੇ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮੇ ਪਰ੍ਵਣਿ ਸਪ੍ਤਮੀਕਲ੍ਪੇ ਅਪਰਾਜਿਤਾਵਰ੍ਣਨਂ ਨਾਮਾष੍ਟਨਵਤਿਤਮੋऽਧ੍ਯਾਯਃ
ਉਪਵਾਸ ਤੋੜਨ ਵੇਲੇ ਚਾਰ ਚੜ੍ਹਾਵੇ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਨੇ ਦੱਸੇ ਹਨ: ਕਰਵੀਰ ਦੇ ਫੁੱਲ, ਲਾਲ ਚੰਦਨ, ਗੁਗਲ ਦੀ ਧੂਪ, ਤੇ ਗੁੜ ਦੇ ਪੂਪ। ਇਹ ਭਾਦਰੋ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਮਹੀਨਿਆਂ ਲਈ ਨਿਯਮ ਹੈ। ਭੀਮ ਦੇ ਸਫੈਦ ਫੁੱਲ, ਸਫੈਦ ਚੰਦਨ, ਆਜ ਦੀ ਧੂਪ, ਤੇ ਪਯਸ ਦੇ ਚੜ੍ਹਾਵੇ ਸੂਰਜ ਲਈ ਮਾਰਗਸ਼ੀਰ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਮਹੀਨਿਆਂ ਵਿਚ ਰੀਤ ਹੈ। ਫਿਰ ਅਗਸਤ ਦੇ ਫੁੱਲ, ਕੁੰਕੁਮ ਦਾ ਲਗਾਉਣ, ਸਿਲਕ ਦੀ ਧੂਪ ਜਾਂ ਰਵੀ ਵਰਣ ਦੀ ਧੂਪ, ਤੇ ਫਾਲਗੁਨ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਮਹੀਨਿਆਂ ਵਿਚ ਸਰਸਾ ਵਾਲਾ ਚੜ੍ਹਾਵਾ, ਚੜ੍ਹਾਵੇ ਵਿਚ ਚਾਵਲ ਦੀ ਖੀਰ। ਭੂਤ ਦੇਵਤਾ ਲਈ ਲਾਲ ਕਮਲ, ਸਾਗਰੂ, ਚੰਦਨ, ਅਨੰਤ ਦੀ ਧੂਪ, ਤੇ ਖੰਡ ਦੇ ਪੂਪ; ਸ਼੍ਰੀਖੰਡ, ਗੰਠੀ ਵਾਲਾ ਅਗਰੂ, ਸਿਲਕ, ਮੁਸਤ, ਇੰਦ੍ਰ, ਸ਼ਰਕਰਾ ਤਿੰਨ ਦਿਨ ਲਈ; ਇਹ ਅਨੰਤ ਦੀ ਧੂਪ ਹੈ, ਜੋ ਜੇਠ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਮਹੀਨਿਆਂ ਵਿਚ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਨੇ ਦੱਸਿਆ। ਸੁਵਰਤ, ਦੇਵਤਾ ਦੇ ਨਾਮ ਤੇ ਚੜ੍ਹਾਵੇ ਸੁਣ: ਚੰਦ, ਅਰਯਮਾ, ਸਵੀਤਾ, ਤੇ ਤ੍ਰਿਪੁਰਾਂਤਕ। ਉਪਵਾਸ ਤੋੜਨ ਵੇਲੇ ਇਹਨਾਂ ਸਭ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰਨ ਦੀ ਉਚਾਰਨਾ ਕਰੋ। ਗੋਮੂਤਰ, ਪੰਜਗਵ, ਘੀ, ਗਰਮ ਦੁੱਧ, ਦਹੀਂ। ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਇਹ ਸਪਤਮੀ ਇਸ ਵਿਧੀ ਨਾਲ ਕਰੇ, ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਯੁੱਧ ਵਿਚ ਅਪਰਾਜਿਤ ਰਹੇ। ਵਿਰੋਧੀ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਕੇ ਤਿੰਨ ਧਰਮ ਲੱਭੇ, ਇਸ ਵਿਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ। ਤਿੰਨ ਧਰਮ ਲੱਭ ਕੇ ਸਵਰਭਾਨੂ ਦੇ ਪੁਰ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ ਪੂਰੇ ਮਹੀਨੇ ਵਿਚ ਆਪਣੀ ਸਮਰਥਾ ਅਨੁਸਾਰ ਖਗ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰੋ, ਗੰਧ, ਫੁੱਲ, ਤੇ ਪੁਰਾਣਾ ਸੁਣ ਕੇ। ਘੋੜਾ ਦਾਨ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੀ ਤ੍ਰਿਪਤੀ, ਪਾਠਕ ਦੀ ਪੂਜਾ, ਸੂਰਜ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰਨ ਲਈ। ਸੂਰਜ ਨੂੰ ਝੰਡੇ ਦੋ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰਤਨਾਂ ਨਾਲ ਸਜੇ ਹੋਏ। ਜੋ ਵਿਰਾ ਇਹ ਸਪਤਮੀ ਨਿਯਮ ਨਾਲ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਵਿਰੋਧੀ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਕੇ ਹੰਸ ਲੋਕ ਵਿਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਚਿੱਟੇ ਘੋੜੇ ਵਾਲੀ ਗੱਡੀ, ਆਪਾ ਗੰਗਾ ਦੀ ਝੰਡਾ, ਤੇ ਆਪਾ ਗੰਗਾ ਦੇ ਅਧਿਪਤਿ ਵਰਗਾ ਹੋ ਕੇ, ਆਪਾ ਗੰਗਾ ਦੇ ਸਾਥੀ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਮਹਾਜਯਾਕਲ੍ਪਵਰ੍ਣਨਮ੍ ਬ੍ਰਹ੍ਮੋਵਾਚ ਸ਼ੁਕ੍ਲਪਕ੍ਸ਼ੇ ਤੁ ਸਪ੍ਤਮ੍ਯਾਂ ਯਦਾ ਸਂਕ੍ਰਮਤੇ ਰਵਿਃ । ਮਹਾਜਯਾ ਤਦਾ ਸਾ ਵੈ ਸਪ੍ਤਮੀ ਭਾਸ੍ਕਰਪ੍ਰਿਯਾ । । ੧ ਸ੍ਨਾਨਂ ਦਾਨਂ ਜਪੋ ਹੋਮਃ ਪਿਤृਦੇਵਾਭਿਪੂਜਨਮ੍ । ਸਰ੍ਵਂ ਕੋਟਿਗੁਣਂ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਂ ਭਾਸ੍ਕਰਸ੍ਯ ਵਚੋ ਯਥਾ । । ੨ ਯਸ੍ਤਸ੍ਯਾਂ ਮਾਨਵੋ ਭਕ੍ਤ੍ਯਾ ਘृਤੇਨ ਸ੍ਨਾਪਯੇਦ੍ਰਵਿਮ੍ । ਸੋऽਸ਼੍ਵਮੇਧਫਲਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਸ੍ਵਰ੍ਗਲੋਕਮਵਾਪ੍ਨੁਯਾਤ੍ । । ੩ ਪਯਸਾ ਸ੍ਨਾਪਯੇਦ੍ਯਸ੍ਤੁ ਭਾਸ੍ਕਰਂ ਭਕ੍ਤਿਮਾਨ੍ਨਰਃ । ਵਿਮੁਕ੍ਤਃ ਸਰ੍ਵਪਾਪੇਭ੍ਯੋ ਯਾਤਿ ਸੂਰ੍ਯਸਲੋਕਤਾਮ੍ । ।੪ ਕਾਰ੍ਪੂਰੇਣ ਵਿਮਾਨੇਨ ਕਿਙ੍ਕਿਣੀਜਾਲਮਾਲਿਨੀ । ਤੇਜਸਾ ਹਰਿਸਂਕਾਸ਼ਃ ਕਾਨ੍ਤ੍ਯਾ ਸੂਰ੍ਯਸਮਸ੍ਤਥਾ । । ੫ ਸ੍ਥਿਤ੍ਵਾ ਤਤ੍ਰ ਚਿਰਂ ਕਾਲਂ ਰਾਜਾ ਭਵਤਿ ਚਾਞ੍ਜਸਾ । ਮਹਾਜਯੈषਾ ਕਥਿਤਾ ਸਪ੍ਤਮੀ ਤ੍ਰਿਪੁਰਾਨ੍ਤਕ । । ੬ ਯਾਮੁਪੋष੍ਯ ਨਰੋ ਭਕ੍ਤ੍ਯਾ ਭਵਤੇ ਸੂਰ੍ਯਲੋਕਗਃ । ਤਤੋ ਯਾਤਿ ਪਰਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮ ਯਤ੍ਰ ਗਤ੍ਵਾ ਨ ਸ਼ੋਚਤਿ । । ੭ ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਭਵਿष੍ਯੇ ਮਹਾਪੁਰਾਣੇ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮੇ ਪਰ੍ਵਣਿ ਸਪ੍ਤਮੀ ਕਲ੍ਪੇ ਮਹਾਜਯਾਕਲ੍ਪਵਰ੍ਣਨਂ ਨਾਮੈਕੋਨਸ਼ਤਤਮੋऽਧ੍ਯਾਯਃ
ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਨੇ فرمایا: ਚੜ੍ਹਦੇ ਪੱਖ ਦੀ ਸਪਤਮੀ ਨੂੰ ਜਦੋਂ ਸੂਰਜ ਸੰਕ੍ਰਾਂਤੀ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ 'ਮਹਾਜਯਾ' ਸਪਤਮੀ ਹੈ, ਜੋ ਸੂਰਜ ਨੂੰ ਪਿਆਰੀ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਿਨਾਂ ਵਿਚ ਨ੍ਹਾਉਣਾ, ਦਾਨ, ਜਪ, ਹੋਮ, ਪਿਤਰਾਂ ਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਪੂਜਾ, ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਸੂਰਜ ਦੇ ਕਹਿਣ ਅਨੁਸਾਰ ਕੋਟੀਆਂ ਗੁਣ ਵਧ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਭਾਵਨਾ ਨਾਲ ਘੀ ਨਾਲ ਸੂਰਜ ਨੂੰ ਨ੍ਹਾਊਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਯਜਨ ਦਾ ਫਲ ਪਾ ਕੇ ਸਵਰਗ ਵਿਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਭਾਵਨਾ ਨਾਲ ਦੁੱਧ ਨਾਲ ਸੂਰਜ ਨੂੰ ਨ੍ਹਾਊਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਕੇ ਸੂਰਜ ਲੋਕ ਵਿਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕਪੂਰ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ ਵਿਮਾਨ, ਘੰਟੀਆਂ ਵਾਲੀ, ਤੇਜ ਨਾਲ ਹਰੀ ਵਰਗਾ, ਚਮਕ ਨਾਲ ਸੂਰਜ ਵਰਗਾ, ਉਥੇ ਲੰਮਾ ਸਮਾਂ ਰਹਿ ਕੇ ਰਾਜਾ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਮਹਾਜਯਾ ਸਪਤਮੀ ਦੀ ਰੀਤ ਤ੍ਰਿਪੁਰਾਂਤਕ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਉਪਵਾਸ ਕਰਕੇ ਮਨੁੱਖ ਸੂਰਜ ਲੋਕ ਵਿਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਫਿਰ ਪਰਮ ਬ੍ਰਹਮ ਵਿਚ ਪਹੁੰਚਦਾ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਜਾ ਕੇ ਦੁਖ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦਾ।
ਨਨ੍ਦਾਨਾਮਸਪ੍ਤਮੀਵਰ੍ਣਨਮ੍ ਬ੍ਰਹ੍ਮੋਵਾਚ ਯਾ ਤੁ ਮਾਰ੍ਗਸ਼ਿਰੇ ਮਾਸਿ ਸ਼ੁਕ੍ਲਪਕ੍ਸ਼ੇ ਤੁ ਸਪ੍ਤਮੀ । ਨਨ੍ਦਾ ਸਾ ਕਥਿਤਾ ਵੀਰ ਸਰ੍ਵਾਨਨ੍ਦਕਰੀ ਸ਼ੁਭਾ । । ੧ ਪਞ੍ਚਮ੍ਯਾਮੇਕਭਕ੍ਤਂ ਤੁ षष੍ਠ੍ਯਾਂ ਨਕ੍ਤਂ ਪ੍ਰਕੀਰ੍ਤਿਤਮ੍ । ਸਪ੍ਤਮ੍ਯਾਮੁਪਵਾਸਂ ਤੁ ਕੀਰ੍ਤਯਨ੍ਤਿ ਮਨੀषਿਣਃ । । ੨ ਪਾਰਣਾਨ੍ਯਤ੍ਰ ਵੈ ਤ੍ਰੀਣਿ ਸ਼ਂਸਨ੍ਤੀਹ ਮਨੀषਿਣਃ । ਮਾਲਤੀਕੁਸੁਮਾਨੀਹ ਸੁਗਨ੍ਧਂ ਚਨ੍ਦਨਂ ਤਥਾ । । ੩ ਕਰ੍ਪੂਰਾਗਰੁਸਮ੍ਮਿਸ਼੍ਰਂ ਧੂਪਂ ਚਾਤ੍ਰ ਵਿਨਿਰ੍ਦਿਸ਼ੇਤ੍ । ਦਧ੍ਯੋਦਨਂ ਸਖਣ੍ਡਂ ਚ ਨੈਵੇਦ੍ਯਂ ਭਾਸ੍ਕਰਪ੍ਰਿਯਮ੍ । । ੪ ਤਮੇਵ ਦਦ੍ਯਾਦ੍ਵਿਪ੍ਰੇਭ੍ਯੋऽਸ਼੍ਨੀਯਾਚ੍ਚ ਤਦਨੁ ਸ੍ਵਯਮ੍ । ਧੂਪਾਰ੍ਥਂ ਭਾਸ੍ਕਰਸ੍ਯੈष ਪ੍ਰਥਮੇ ਪਾਰਣੇ ਵਿਧਿਃ । । ੫ ਪਲਾਸ਼ਪੁष੍ਪਾਣਿ ਵਿਭੋ ਧੂਪੋ ਯਃ ਸ਼ਕ੍ਯ ਏਵ ਚ । ਕਰ੍ਪੂਰਂ ਚਨ੍ਦਨਂ ਕੁष੍ਠਮਗੁਰੁਃ ਸਿਹ੍ਲਕਂ ਤਥਾ । । ੬ ਸਗ੍ਰਨ੍ਥਿ ਵृषਣਂ ਭੀਮ ਕੁਂਕੁਮਂ ਗृਞ੍ਜਨਂ ਤਥਾ । ਹਰੀਤਕੀ ਤਥਾ ਭੀਮ ਏष ਪਕ੍ਸ਼ਕ ਉਚ੍ਯਤੇ । । ੭ ਧੂਪਃ ਪ੍ਰਬੋਧ ਆਦਿष੍ਟੋ ਨੈਵੇਦ੍ਯਂ ਖਣ੍ਡਮਣ੍ਡਕਾਃ । ਕृष੍ਣਾਗਰੁਃ ਸਿਤਂ ਕਞ੍ਜਂ ਬਾਲਕਂ ਵृषਣਂ ਤਥਾ । । ੮ ਚਂਦਨਂ ਤਗਰੋ ਮੁਸ੍ਤਾ ਪ੍ਰਬੋਧਸ਼ਰ੍ਕਰਾਨ੍ਵਿਤਾ । ਭੋਜਯੇਦ੍ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਂਸ਼੍ਚਾਪਿ ਖਣ੍ਡਖਾਦ੍ਯੈਰ੍ਗਣਾਧਿਪ । । ਨਿਮ੍ਬਪਤ੍ਰਂ ਤੁ ਸਮ੍ਪ੍ਰਾਸ਼੍ਯ ਤਤੋ ਭੁਞ੍ਜੀਤ ਵਾਗ੍ਯਤਃ । । ੯ ਪਾਰਣਸ੍ਯ ਦ੍ਵਿਤੀਯਸ੍ਯ ਵਿਧਿਰੇष ਪ੍ਰਕੀਰ੍ਤਿਤਃ । । 1.100.੧੦ ਨੀਲੋਤ੍ਪਲਾਨਿ ਸ਼ੁਭ੍ਰਾਣਿ ਧੂਪਂ ਗੌਗ੍ਗੁਲਮਾਹਰੇਤ੍ । ਨੈਵੇਦ੍ਯਂ ਪਾਯਸਂ ਦੇਯਂ੧ ਪ੍ਰੀਤਯੇ ਭਾਸ੍ਕਰਸ੍ਯ ਤੁ । । ੧੧ ਵਿਲੇਪਨਂ ਚਨ੍ਦਨਂ ਤੁ ਪ੍ਰਾਸ਼ਨੇ ਵਿਧਿਰੁਚ੍ਯਤੇ । ਤृਤੀਯਸ੍ਯਾਪਿ ਤੇ ਵੀਰ ਕਥਿਤੋ ਵਿਧਿਰੁਤ੍ਤਮਃ । । ੧੨ ਸ਼ृਣੁ ਨਾਮਾਨਿ ਦੇਵਸ੍ਯ ਪਾਵਨਾਨਿ ਨृਣਾਂ ਸਦਾ । ਵਿष੍ਣੁਰ੍ਭਗਸ੍ਤਥਾ ਧਾਤਾ ਪ੍ਰੀਯਤਾਮੁਦ੍ਗਿਰੇਚ੍ਚ ਵੈ । । ੧੩ ਅਨੇਨ ਵਿਧਿਨਾ ਯਸ੍ਤੁ ਕੁਰ੍ਯਾਤ੍ਪ੍ਰਯਤਮਾਨਸਃ । ਸਕਾਮਾਨਿਹ ਸਮ੍ਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਨਨ੍ਦਤੇ ਸ਼ਾਸ਼੍ਵਤੀ ਸਮਾਃ
ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਨੇ فرمایا: ਮਾਰਗਸ਼ੀਰ ਮਹੀਨੇ ਦੇ ਚੜ੍ਹਦੇ ਪੱਖ ਦੀ ਸਪਤਮੀ 'ਨੰਦਾ' ਨਾਂ ਨਾਲ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ, ਜੋ ਸਭ ਨੂੰ ਆਨੰਦ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਤੇ ਸ਼ੁਭ ਹੈ। ਪੰਜਵੀਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਵਾਰੀ ਖਾਣਾ, ਛੇਵੀਂ ਨੂੰ ਰਾਤ ਦਾ ਉਪਵਾਸ, ਤੇ ਸਪਤਮੀ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਉਪਵਾਸ, ਇਹ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਨੇ ਦੱਸਿਆ। ਉਪਵਾਸ ਤੋੜਨ ਵੇਲੇ ਤਿੰਨ ਚੜ੍ਹਾਵੇ: ਮਾਲਤੀ ਦੇ ਫੁੱਲ, ਸੁਗੰਧਤ ਚੰਦਨ, ਤੇ ਕਪੂਰ-ਅਗਰੂ ਮਿਲੀ ਹੋਈ ਧੂਪ; ਦਹੀਂ-ਚਾਵਲ ਤੇ ਖੰਡ ਵਾਲਾ ਚੜ੍ਹਾਵਾ, ਜੋ ਸੂਰਜ ਨੂੰ ਪਿਆਰਾ ਹੈ। ਇਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਦੇਣਾ ਤੇ ਫਿਰ ਆਪ ਖਾਣਾ; ਧੂਪ ਲਈ ਇਹ ਪਹਿਲੀ ਪਾਰਣ ਦੀ ਰੀਤ ਹੈ। ਪਲਾਸ ਦੇ ਫੁੱਲ, ਧੂਪ, ਕਪੂਰ, ਚੰਦਨ, ਕੁਸ਼ਟ, ਅਗਰੂ, ਸਿਲਕ, ਗੰਠੀ ਵਾਲਾ ਵ੍ਰਿਸ਼ਣ, ਕੁੰਕੁਮ, ਗ੍ਰਿਞਜਨ, ਹਰੀਤਕੀ, ਇਹ ਪੱਖਕਾ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ। ਪ੍ਰਬੋਧ ਦੀ ਧੂਪ, ਖੰਡ ਮੰਡਕਾਂ ਦਾ ਚੜ੍ਹਾਵਾ; ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਅਗਰੂ, ਸਫੈਦ ਕਮਲ, ਬਾਲਕ, ਵ੍ਰਿਸ਼ਣ, ਚੰਦਨ, ਟਗਰ, ਮੁਸਤ, ਪ੍ਰਬੋਧ ਸ਼ਰਕਰਾ; ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਖੰਡ ਖਾਦਿਆਂ ਨਾਲ ਭੋਜਨ ਕਰਵਾਉਣਾ; ਨਿੰਬ ਦੇ ਪੱਤੇ ਚਖ ਕੇ ਫਿਰ ਵਚਨ ਰੱਖ ਕੇ ਖਾਣਾ; ਇਹ ਦੂਜੇ ਪਾਰਣ ਦੀ ਰੀਤ ਹੈ। ਨੀਲ ਕਮਲ, ਸਫੈਦ ਫੁੱਲ, ਗੁਗਲ ਦੀ ਧੂਪ, ਪਯਸ ਦਾ ਚੜ੍ਹਾਵਾ ਸੂਰਜ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰਨ ਲਈ; ਲਗਾਉਣ ਲਈ ਚੰਦਨ, ਚੜ੍ਹਾਵੇ ਦੀ ਰੀਤ; ਤੀਜੇ ਪਾਰਣ ਦੀ ਉੱਤਮ ਰੀਤ। ਸੁਣ, ਦੇਵਤਾ ਦੇ ਨਾਮ, ਜੋ ਹਮੇਸ਼ਾ ਮਨੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਦੇ ਹਨ: ਵਿਸ਼ਨੁ, ਭਗ, ਧਾਤਾ; ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਣ ਦੀ ਉਚਾਰਨਾ ਕਰੋ। ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਇਹ ਵਿਧੀ ਮਨ ਲਾ ਕੇ ਕਰੇ, ਉਹ ਇੱਥੇ ਇੱਛਾ ਅਨੁਸਾਰ ਸਭ ਕੁਝ ਪਾ ਕੇ, ਸਦੀਵੀ ਆਨੰਦ ਵਿਚ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
ਭਦ੍ਰਾਕਲ੍ਪਵਰ੍ਣਨਮ੍ ਬ੍ਰਹ੍ਮੋਵਾਚ ਸ਼ੁਕ੍ਲਪਕ੍ਸ਼ੇ ਤੁ ਸਪ੍ਤਮ੍ਯਾਂ ਨਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਂ ਸਵਿਤੁਰ੍ਭਵੇਤ੍ । ਯਦਾ ਪ੍ਰਥਮਤਾ ਚੈਵ ਤਦਾ ਵੈ ਭਦ੍ਰਤਾਂ ਵ੍ਰਜੇਤ੍ । । ੧ ਸ੍ਨਪਨਂ ਤਤ੍ਰ ਦੇਵਸ੍ਯ ਘृਤੇਨ ਕਥਿਤਂ ਬੁਧੈਃ । ਕ੍ਸ਼ੀਰੇਣ ਚ ਤਥਾ ਵੀਰ ਪੁਨਰਿਕ੍ਸ਼ੁਰਸੇਨ ਚ । । ੨ ਸ੍ਨਾਪਯਿਤ੍ਵਾ ਤੁ ਦੇਵੇਸ਼ਂ ਚਨ੍ਦਨੇਨ ਵਿਲੇਪਯੇਤ੍ । ਦਗ੍ਧ੍ਵਾ ਤੁ ਗੁਗ੍ਗੁਲਂ ਤਸ੍ਯ ਦਦ੍ਯਾਦ੍ਭਦ੍ਰਂ ਤਥਾਗ੍ਰਤਃ । । ੩ ਗੋਧੂਮਚੂਰ੍ਣਂ ਨਿਵਪਨ੍ਵਿਮਲਂ ਸ਼ਸ਼ਿਸਨ੍ਨਿਭਮ੍ । ਸਵਜ੍ਰਂ ਸਗੁਡਂ ਚੈਵ ਰਕ੍ਤਪੁष੍ਪੋਪਸ਼ੋਭਿਤਮ੍ । । ੪ ਯਦਸ੍ਯ ਸ਼ृਙ੍ਗਮੀਸ਼ਾਨਂ ਤਤ੍ਰ ਵੈ ਮੌਕ੍ਤਿਕਂ ਨ੍ਯਸੇਤ੍ । ਯਦਾਗ੍ਨੇਯਂ ਤਤ੍ਰ ਮਾਣਿਕ੍ਯਂ ਨ੍ਯਸੇਦ੍ਵਾ ਲੋਹਿਤਂ ਮਣਿਮ੍ । । ੫ ਨੈਰ੍ऋਤ੍ਯੇ ਮਕਰਂ ਦਦ੍ਯਾਦ੍ਵਾਯਵ੍ਯੇ ਪਦ੍ਮਰਾਗਿਣਮ੍ । ਗਾਙ੍ਗੇਯਮਨ੍ਤਤਸ੍ਤਸ੍ਯ ਸ੍ਵਸ਼ਕ੍ਤ੍ਯਾ ਵਿਨ੍ਯਸੇਦ੍ਬੁਧਃ । । ੬ ਚਤੁਰ੍ਥ੍ਯਾਮੇਕਭਕ੍ਤਂ ਤੁ ਪਞ੍ਚਮ੍ਯਾਂ ਨਕ੍ਤਮਾਦਿਸ਼ੇਤ੍ । षष੍ਠ੍ਯਾਮਯਾਚਿਤਂ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਂ(ਕ੍ਤ?) ਉਪਵਾਸੋ ਹ੍ਯਤਃ ਪਰਃ । । ੭ ਪਾषਣ੍ਡਿਨੋ ਵਿਕਰ੍ਮਸ੍ਥਾਨ੍ਬੈਡਾਲਵ੍ਰਤਿਕਾਨ੍ਤ੍ਯਜਾਨ੍ । ਸਪ੍ਤਮ੍ਯਾਂ ਪਾਲਯੇਤ੍ਪ੍ਰਾਜ੍ਞੋ ਦਿਵਾ ਸ੍ਵਾਪਂ ਵਿਵਰ੍ਜਯੇਤ੍ । । ੮ ਅਨੇਨ ਵਿਧਿਨਾ ਯਸ੍ਤੁ ਕੁਰ੍ਯਾਦ੍ਵੈ ਭਦ੍ਰਸਪ੍ਤਮੀਮ੍ । ਤਸ੍ਮੈ ਭਦ੍ਰਾਣਿ ਸਰ੍ਵਾਣਿ ਯਚ੍ਛਨ੍ਤਿ ऋਭਵਃ ਸਦਾ । । ੯ ਭਦ੍ਰਂ ਦਦਾਤਿ ਯਸ੍ਤ੍ਵਸ੍ਯਾਂ ਭਦ੍ਰਸ੍ਤਸ੍ਯ ਸੁਤੋ ਭਵੇਤ੍ । ਭਦ੍ਰਮਾਸਾਦ੍ਯ ਭੂਤੇਸ਼ ਸਦਾ ਭਦ੍ਰੇਣ ਤਿष੍ਠਤਿ । । 1.101.੧੦ ਦਿਣ੍ਡਿਰੁਵਾਚ ਕੋऽਯਂ ਭਦ੍ਰ ਇਤਿ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਃ ਕਥਂ ਕਾਰ੍ਯਂ ਪ੍ਰਭੂषਣਮ੍ । ਦਤ੍ਤ੍ਵਾ ਚ ਕਿਂ ਫਲਂ ਵਿਦ੍ਯਾਦ੍ਵਿਧਿਨਾ ਕੇਨ ਦੀਯਤੇ । । ੧੧ ਬ੍ਰਹ੍ਮੋਵਾਚ ਵ੍ਯੋਮ ਭਦ੍ਰਮਿਤਿ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਂ ਦੇਵਚਿਹ੍ਨਮਨੂਪਮਮ੍ । ਯਦ੍ਧृਤ੍ਵੇਹ ਨਰਃ ਸੂਰ੍ਯਂ ਮੁਚ੍ਯਤੇ ਸਰ੍ਵਕਿਲ੍ਬਿषੈਃ । । ੧੨ ਸ਼ਾਲਿਪਿਣ੍ਡਮਯਂ ਕਾਰ੍ਯਂ ਚਤੁष੍ਕੋਣਮਨੂਪਮਮ੍ । ਗਵ੍ਯੇਨ ਸਰ੍ਪਿषਾ ਯੁਕ੍ਤਂ ਖਣ੍ਡਸ਼ਰ੍ਕਰਯਾਨ੍ਵਿਤਮ੍ । । ੧੩ ਚਾਤੁਰ੍ਜਾਤਕਪੂਰ੍ਣਂ ਤੁ ਦ੍ਰਾਕ੍ਸ਼ਾਭਿਸ਼੍ਚ ਵਿਸ਼ੇषਤਃ । ਨਾਲਿਕੇਰਫਲੈਸ਼੍ਚੈਵ ਸੁਗਨ੍ਧਂ ਚ ਗਣਾਧਿਪ । । ੧੪ ਮਧ੍ਯੇਨ੍ਦ੍ਰਨੀਲਂ ਭਦ੍ਰਸ੍ਯ ਨ੍ਯਸੇਤ੍ਪ੍ਰਾਜ੍ਞਃ ਸ੍ਵਸ਼ਕ੍ਤਿਤਃ । ਪੁष੍ਪਰਾਗਂ ਮਰਕਤਂ ਪਦ੍ਮਰਾਗਂ ਤਥੈਵ ਚ । । ੧੫ ਅਨੌਪਮ੍ਯਂ ਚ ਮਾਣਿਕ੍ਯਂ ਕ੍ਰਮਾਤ੍ਕੋਣੇषੁ ਵਿਨ੍ਯਸੇਤ੍ । ਵਾਚਕਾਯਾਥ ਵਾ ਦਦ੍ਯਾਦਥ ਵਾ ਭੋਜਕੇ ਸ੍ਵਯਮ੍ । । ੧੬ ਅਨੇਨ ਵਿਧਿਨਾ ਯਸ੍ਤੁ ਕृਤ੍ਵਾ ਭਦ੍ਰਂ ਪ੍ਰਯਚ੍ਛਤਿ । ਸ ਹਿ ਭਦ੍ਰਾਣਿ ਸਮ੍ਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਗਚ੍ਛੇਦ੍ਗੋਪਤਿਮਨ੍ਦਿਰਮ੍ । । ੧੭ ਬ੍ਰਹ੍ਮਲੋਕਂ ਤਤੋ ਗਚ੍ਛੇਦ੍ਯਾਨਾਰੂਢੋ ਨ ਸਂਸ਼ਯਃ । ਤੇਜਸਾ ਗੋਜਸਂਕਾਸ਼ਃ ਕਾਂਤ੍ਯਾ ਗੋਜਸਮਸ੍ਤਥਾ । । ੧੮ ਪ੍ਰਭਯਾ ਗੋਪਤੇਸ੍ਤੁਲ੍ਯ ਊਰ੍ਜਸਾ ਗੋਪਰਸ੍ਯ ਚ । ਤਸ੍ਮਾਦੇਤ੍ਯ ਪੁਨਰ੍ਭੂਮੌ ਗੋਪਤਿਃ ਸ੍ਯਾਨ੍ਨ ਸਂਸ਼ਯਃ । । ਪ੍ਰਸਾਦਾਦ੍ਗੋਪਤੇਰ੍ਵੀਰ ਸਰ੍ਵਜ੍ਞਾਧਿਪਪੂਜਿਤਃ । । ੧੯ ਇਤ੍ਯੇषਾ ਕਥਿਤਾ ਭੀਮ ਭਦ੍ਰਾ ਨਾਮੇਤਿ ਸਪ੍ਤਮੀ । ਯਾਮੁਪੋष੍ਯ ਨਰੋ ਭੀਮ ਬ੍ਰਹ੍ਮਲੋਕਮਵਾਪ੍ਨੁਯਾਤ੍ । । 1.101.੨੦ ਸ਼ृਣ੍ਵਨ੍ਤਿ ਯੇ ਪਠਨ੍ਤੀਹ ਕੁਰ੍ਵਨ੍ਤਿ ਚ ਗਣਾਧਿਪ । ਤੇ ਸਰ੍ਵੇ ਭਦ੍ਰਮਾਸਾਦ੍ਯ ਯਾਨ੍ਤਿ ਤਦ੍ਬ੍ਰਹ੍ਮ ਸ਼ਾਸ਼੍ਵਤਮ੍ । । ੨੧ ਸੁਮਨ੍ਤੁਰੁਵਾਚ ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤਵਾਨ੍ਪੁਰਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਦਿਣ੍ਡਿਨੇ ਸਪ੍ਤਮੀਵ੍ਰਤਮ੍ । ਮਯਾਪ੍ਯੁਕ੍ਤਂ ਤਵ ਵਿਭੋ ਯਥਾਜ੍ਞਾਤਂ ਯਥਾਸ਼੍ਰੁਤਮ੍ । । ੨੨ ਗृਹੀਤ੍ਵਾ ਸਪ੍ਤਮੀਕਲ੍ਪਂ ਮਾਨਵੋ ਯਸ੍ਤੁ ਭੂਤਲੇ । ਤ੍ਯਜੇਤ੍ਕਾਮਾਦ੍ਭਯਾਦ੍ਵਾਪਿ ਸ ਜ੍ਞੇਯਃ ਪਤਿਤੋऽਬੁਧਃ । । ੨੩ ਤਸ੍ਮਾਦ੍ਧਾਰਯ ਤਦ੍ਵੀਰ ਨ ਤ੍ਯਾਜ੍ਯਂ ਸਪ੍ਤਮੀਵ੍ਰਤਮ੍ । ਤ੍ਯਜਮਾਨੋ ਭਵੇਦ੍ਵੀਰ ਆਰੂਢਪਤਿਤੋ ਨਰਃ । । ੨੪ ਸ਼੍ਰਾਵਯੇਦ੍ਯਸ੍ਤੁ ਭਕ੍ਤ੍ਯਾ ਚ ਸਪ੍ਤਮੀਕਲ੍ਪਮਾਦਿਤਃ । ਸੋऽਸ਼੍ਵਮੇਧਫਲਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਤਤੋ ਯਾਤਿ ਪਰਂ ਪਦਮ੍ । । ੨੫ ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਭਵਿष੍ਯੇ ਮਹਾਪੁਰਾਣੇ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮੇ ਪਰ੍ਵਣਿ ਸਪ੍ਤਮੀਕਲ੍ਪੇ ਭਦ੍ਰਾਕਲ੍ਪਵਰ੍ਣਨਂ ਨਾਮੈਕਾਧਿਕਸ਼ਤਤਮੋਧ੍ਯਾਯਃ
ਭਦਰਾ ਕਲਪ ਦਾ ਵੇਰਵਾ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਚੰਨਣੇ ਪੱਖ ਦੀ ਸਤਵੀਂ ਤਾਰੀਖ ਨੂੰ, ਜਦੋਂ ਸਵਿਤਾ ਨਕਸ਼ਤਰ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਸ ਵੇਲੇ ਭਦਰਤਾ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਉਸ ਦਿਨ, ਗਿਆਨੀਆਂ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਹੈ ਕਿ ਦੇਵਤਾ ਨੂੰ ਘੀ, ਦੁੱਧ ਅਤੇ ਗੰਨੇ ਦੇ ਰਸ ਨਾਲ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਵਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਵਾਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਦੇਵਤਾ ਨੂੰ ਚੰਦਨ ਨਾਲ ਲਗਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਗੁਗਲ ਜਲਾਕੇ, ਉਸਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਭਦਰਾ ਚੀਜ਼ ਰੱਖਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਸਾਫ ਗੋਹੂਂ ਦਾ ਆਟਾ, ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ, ਹੀਰੇ ਦੀ ਰੇਤ ਅਤੇ ਗੁੜ ਨਾਲ ਮਿਲਾ ਕੇ, ਲਾਲ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਸਜਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਿੱਥੇ ਉਸਦੀ ਸਿੰਗ ਹੈ, ਉਥੇ ਮੋਤੀ ਰੱਖੋ; ਦੱਖਣ-ਪੂਰਬ ਵਿੱਚ ਲਾਲ ਪਥਰ ਜਾਂ ਮਾਣਕ ਰੱਖੋ। ਦੱਖਣ-ਪੱਛਮ ਵਿੱਚ ਮਕਰ ਪਥਰ, ਉੱਤਰ-ਪੱਛਮ ਵਿੱਚ ਪਦਮਰਾਗ ਪਥਰ, ਅਤੇ ਆਖਰੀ ਵਿੱਚ, ਆਪਣੀ ਸਮਰਥਾ ਅਨੁਸਾਰ ਗਾਂਗੇਯ ਪਥਰ ਰੱਖੋ। ਚੌਥੀ ਨੂੰ ਇੱਕ ਵਾਰੀ ਖਾਣਾ, ਪੰਜਵੀਂ ਨੂੰ ਰਾਤ ਦਾ ਉਪਵਾਸ, ਛੇਵੀਂ ਨੂੰ ਭੀਖ ਮੰਗਣੀ, ਅਤੇ ਫਿਰ ਉਪਵਾਸ ਕਰਨਾ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਪੰਡਿਤ ਲੋਕ ਪਾਠਕ, ਵਿਕਰਮੀ, ਅਤੇ ਵ੍ਰਤ ਛੱਡਣ ਵਾਲਿਆਂ ਤੋਂ ਦੂਰ ਰਹਿਣ; ਸਤਵੀਂ ਨੂੰ ਨਿਯਮ ਪਾਲਣ ਅਤੇ ਦਿਨ ਵਿਚ ਸੌਣ ਤੋਂ ਬਚਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਕੋਈ ਭਦਰਾ ਸਤਵਮੀ ਇਸ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਸਨੂੰ ਰਿਭੂਸ ਸਦਾ ਸਾਰੇ ਭਲੇ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਜੋ ਭਦਰਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਸਦਾ ਪੁੱਤਰ ਭਦਰਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਭਦਰਾ ਮਿਲ ਕੇ, ਭੂਤਾਂ ਦਾ ਰਾਜਾ ਸਦਾ ਭਦਰਾ ਵਿੱਚ ਟਿਕਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਦਿੰਡੀਰ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਭਦਰਾ ਕੌਣ ਹੈ? ਕਿਵੇਂ ਭੂਸ਼ਣ ਬਣਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ? ਦੇਣ ਨਾਲ ਕੀ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਕਿਹੜੀ ਰੀਤ ਨਾਲ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ? ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਅਕਾਸ਼ ਨੂੰ ਭਦਰਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇਹ ਇਕ ਅਦੁੱਤੀਯ ਦੇਵ ਚਿੰਨ੍ਹ ਹੈ; ਜਿਹੜਾ ਇੱਥੇ ਇਸਨੂੰ ਧारण ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸੂਰਜ ਦੇ ਦੁਆਰਾ ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਚੌਕੋਣੀ ਚੌਲ ਦੀ ਗੋਲੀ ਬਣਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਗਾਂ ਦੇ ਘੀ ਅਤੇ ਖੰਡ ਸ਼ਕਰ ਨਾਲ ਮਿਲਾ ਕੇ। ਚਾਰ ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ ਅਨਾਜ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਅੰਗੂਰ ਅਤੇ ਨਾਰੀਅਲ ਦੇ ਫਲ, ਅਤੇ ਸੁਗੰਧਤ ਬਣਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਭਦਰਾ ਦੇ ਵਿਚਲੇ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਨੀਲਾ ਪਥਰ, ਅਤੇ ਟੋਪਾਜ, ਮਰਕਟ, ਪਦਮਰਾਗ ਪਥਰ ਆਪਣੀ ਸਮਰਥਾ ਅਨੁਸਾਰ ਰੱਖੋ। ਕੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਮਾਣਕ ਪਥਰ ਰੱਖੋ; ਪਾਠਕ, ਭੋਜਨ ਵਾਲੇ ਜਾਂ ਖੁਦ ਨੂੰ ਦੇ ਸਕਦੇ ਹੋ। ਜੋ ਕੋਈ ਇਸ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਭਦਰਾ ਬਣਾਕੇ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਭਲੇ ਪਾ ਕੇ ਗੋਪਤੀ ਦੇ ਮੰਦਰ ਵਿੱਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ ਉਹ ਬ੍ਰਹਮਲੋਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਰਥ ਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ, ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ; ਉਸਦੀ ਚਮਕ ਗੋ ਦੇ ਰਸ ਵਰਗੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਉਸਦੀ ਰੌਣਕ ਵੀ ਗੋ ਦੇ ਰਸ ਵਰਗੀ। ਉਸਦੀ ਪ੍ਰਭਾ ਗੋਪਤੀ ਦੇ ਬਰਾਬਰ, ਅਤੇ ਤਾਕਤ ਵੀ ਗੋ ਦੇ ਰਸ ਵਰਗੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ; ਇਸ ਲਈ, ਦੁਬਾਰਾ ਧਰਤੀ ਤੇ ਆ ਕੇ, ਉਹ ਗੋਪਤੀ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ। ਗੋਪਤੀ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ, ਹੇ ਵੀਰ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਗਿਆਨੀਆਂ ਵਲੋਂ ਪੂਜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ, ਹੇ ਭੀਮ, ਭਦਰਾ ਸਤਵਮੀ ਦਾ ਵੇਰਵਾ ਹੋ ਗਿਆ; ਜਿਸਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਕੇ, ਮਨੁੱਖ ਬ੍ਰਹਮਲੋਕ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਹੇ ਭੀਮ। ਜੋ ਸੁਣਦੇ, ਪੜ੍ਹਦੇ ਜਾਂ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਹੇ ਗਣਪਤੀ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਭਦਰਾ ਮਿਲ ਕੇ, ਉਹ ਸਦਾ ਬ੍ਰਹਮ ਨੂੰ ਪਾ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਸੁਮੰਤੁ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਇਸ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਦਿੰਡੀ ਨੂੰ ਸਤਵਮੀ ਵ੍ਰਤ ਦੱਸਿਆ; ਮੈਂ ਵੀ ਤੈਨੂੰ, ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਜਿਵੇਂ ਸੁਣਿਆ ਤੇ ਜਾਣਿਆ, ਦੱਸ ਦਿੱਤਾ। ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਧਰਤੀ ਤੇ ਸਤਵਮੀ ਕਲਪ ਲੈ ਕੇ, ਇੱਛਾ ਜਾਂ ਡਰ ਕਰਕੇ ਛੱਡ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਪਤਿਤ ਤੇ ਅਗਿਆਨ ਸਮਝੋ। ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਵੀਰ, ਇਸਨੂੰ ਧਾਰਨ ਕਰੋ; ਸਤਵਮੀ ਵ੍ਰਤ ਛੱਡਣਾ ਨਹੀਂ ਚਾਹੀਦਾ। ਛੱਡਣ ਵਾਲਾ, ਹੇ ਵੀਰ, ਉੱਚੀ ਥਾਂ ਤੋਂ ਡਿੱਗਣ ਵਾਲਾ ਮਨੁੱਖ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਸਤਵਮੀ ਕਲਪ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂ ਤੋਂ ਸੁਣਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਯਜਨ ਦਾ ਫਲ ਪਾ ਕੇ, ਉੱਚਾ ਦਰਜਾ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਨਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਪੂਜਾਵਿਧਿਵਰ੍ਣਨਮ੍ ਸੁਮਨ੍ਤੁਰੁਵਾਚ ਏਵਂ ਯਾ ਦੇਵਦੇਵਸ੍ਯ ਸਪ੍ਤਮੀ ਭਾਸ੍ਕਰਸ੍ਯ ਤੁ । ਯਥਾ ਬਹੂਨਾਂ ਭਾਰ੍ਯਾਣਾਂ ਭਰ੍ਤੁਃ ਕਾਚਿਤ੍ਪ੍ਰਿਯਾ ਭਵੇਤ੍ । । ੧ ਸਰ੍ਵਾਸ਼੍ਚ ਤਿਥਯੋ ਹ੍ਯਸ੍ਯ ਪ੍ਰਿਯਾਃ ਸੂਰ੍ਯਸ੍ਯ ਭਾਰਤ । ਤਸ੍ਮਾਦਸ੍ਯਾਂ ਨਰੇਣੇਹ ਪੂਜਨੀਯੋ ਦਿਵਾਕਰਃ । । ੨ ਸ਼ਤਾਨੀਕ ਉਵਾਚ ਤਿਥੀਨਾਮਧਿਪਃ ਸੂਰ੍ਯਃ ਸਰ੍ਵਾਸਾਂ ਕਥਿਤੋ ਯਦਿ । ਸਪ੍ਤਮ੍ਯਾਮੇਵ ਯਾਗੋऽਸ੍ਯ ਕਿਮਰ੍ਥਂ ਕ੍ਰਿਯਤੇ ਬੁਧੈਃ । । ੩ ਸੁਮਨ੍ਤੁਰੁਵਾਚ ਇਦਮਰ੍ਥਂ ਪੁਰਾ ਪृष੍ਟਃ ਸੁਰਜ੍ਯੇष੍ਠੋ ਦਿਵਿ ਸ੍ਥਿਤਃ । ਵਿष੍ਣੁਨਾ ਕੁਰੁਸ਼ਾਰ੍ਦੂਲ ਤੇਨੋਕ੍ਤਂ ਹਰਯੇ ਯਥਾ । । ਤਥਾ ਤੇ ਸਰ੍ਵਮਾਖ੍ਯਾਸ੍ਯੇ ਸ਼ृਣੁष੍ਵੈਕਮਨਾ ਵਿਭੋ । । ੪ ਸੁਖਾਸੀਨਂ ਸੁਰਜ੍ਯੇष੍ਠਂ ਪੁਰਾ ਦੇਵਂ ਪਿਤਾਮਹਮ੍ । ਪ੍ਰਣਮ੍ਯ ਸ਼ਿਰਸਾ ਦੇਵ ਕृष੍ਣੋ ਵਚਨਮਬ੍ਰਵੀਤ੍ । । ੫ ਯਦ੍ਯੇष ਭਾਨੁਮਾਨ੍ਦੇਵਸ੍ਤਿਥੀਨਾਮਧਿਪਃ ਸ੍ਮृਤਃ । ਕਿਮਰ੍ਥਂ ਪੂਜ੍ਯਤੇ ਬ੍ਰਹ੍ਮਨ੍ਸਪ੍ਤਮ੍ਯਾਂ ਬ੍ਰੂਹਿ ਮੇ ਵਿਭੋ । । ੬ ਏਵਮੁਕ੍ਤਃ ਸੁਰਜ੍ਯੇष੍ਠੋ ਵਿष੍ਣੁਨਾ ਪ੍ਰਭਵਿष੍ਣੁਨਾ । ਪ੍ਰਹਸ੍ਯ ਭਗਵਾਨ੍ਦੇਵ ਇਦਂ ਵਚਨਮਬ੍ਰਵੀਤ੍ । । ੭ ਬ੍ਰਹ੍ਮੋਵਾਚ ਦੇਵੇਭ੍ਯਸ੍ਤਿਥਯੋ ਦਤ੍ਤਾ ਭਾਸ੍ਕਰੇਣ ਮਹਾਤ੍ਮਨਾ । ਮੁਕ੍ਤ੍ਵੈਕਾਂ ਸਪ੍ਤਮੀਂ ਸਰ੍ਵਾਂ ਸਮ੍ਯਗਾਰਾਧਨੇਨ ਵੈ । । ੮ ਯਸ੍ਯੈਵ ਯਦ੍ਦਿਨਂ ਦਤ੍ਤਂ ਸ ਤਸ੍ਯੈਵਾਧਿਪਃ ਸ੍ਮृਤਃ । ਸ੍ਵਦਿਨੇ ਪੂਜਿਤਸ੍ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਸ੍ਵਮਨ੍ਤ੍ਰੈਰ੍ਵਰਦੋ ਭਵੇਤ੍.. । । ੯ ਵਿष੍ਣੁਰੁਵਾਚ ਅਰ੍ਕੇਣ ਕਤਰਤ੍ਕਸ੍ਮੈ ਦਿਨਂ ਦਤ੍ਤਂ ਮਹਾਤ੍ਮਨਾ । ਸ੍ਵਦਿਨੇ ਪੂਜਿਤੇऽਸ੍ਮਿਨ੍ਵੈ ਸ੍ਵਮਨ੍ਤ੍ਰੈਰ੍ਜਾਯਤੇ ਧ੍ਰੁਵਮ੍ । । 1.102.੧੦ ਬ੍ਰਹ੍ਮੋਵਾਚ ਅਗ੍ਨਯੇ ਪ੍ਰਤਿਪਦ੍ਦਤ੍ਤਾ ਦ੍ਵਿਤੀਯਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣੇ ਤਥਾ । ਤृਤੀਯਾ ਯਕ੍ਸ਼ਰਾਜਾਯ ਗਣੇਸ਼ਾਯ ਚਤੁਰ੍ਥ੍ਯਪਿ । । ੧੧ ਪਞ੍ਚਮੀ ਨਾਗਰਾਜਾਯ ਕਾਰ੍ਤਿਕੇਯਾਯ षष੍ਠ੍ਯਪਿ । ਸਪ੍ਤਮੀ ਸ੍ਥਾਪਿਤਾਤ੍ਮਾਰ੍ਥਂ ਦਤ੍ਤਾ ਰੁਦ੍ਰਾਯ ਚਾष੍ਟਮੀ । । ੧੨ ਦੁਰ੍ਗਾਯੈ ਨਵਮੀ ਦਤ੍ਤਾ ਯਮਾਯ ਦਸ਼ਮੀ ਸ੍ਵਯਮ੍ । ਵਿਸ਼੍ਵੇਭ੍ਯਸ਼੍ਚਾਥ ਦੇਵੇਭ੍ਯੋ ਦਤ੍ਤਾ ਚੈਕਾਦਸ਼ੀ ਸਦਾ । । ੧੩ ਦ੍ਵਾਦਸ਼ੀ ਵਿष੍ਣਵੇ ਦਤ੍ਤਾ ਮਦਨਾਯ ਤ੍ਰਯੋਦਸ਼ੀ । ਚਤੁਰ੍ਦਸ਼ੀ ਸ਼ਙ੍ਕਰਾਯ ਦਤ੍ਤਾ ਸੋਮਾਯ ਪੂਰ੍ਣਿਮਾ । । ੧੪ ਪਿਤॄਣਾਂ ਭਾਨੁਨਾ ਦਤ੍ਤਾ ਪੁਣ੍ਯਾ ਪਞ੍ਚਦਸ਼ੀ ਸਦਾ । ਤਿਥ੍ਯਃ ਪਞ੍ਚਦਸ਼ੈਤਾਸ੍ਤੁ ਸੋਮਸ੍ਯ ਪਰਿਕੀਰ੍ਤਿਤਾਃ । । ੧੫ ਪੀਯਤੇ ਕृष੍ਣਪਕ੍ਸ਼ੇ ਤੁ ਸੁਰੈਰੇਭਿਰ੍ਯਥੋਦਿਤੈਃ । ਸ਼ੁਕ੍ਲਪਕ੍ਸ਼ੇ ਪ੍ਰਪੂਰ੍ਯਨ੍ਤੇ षੋਡਸ਼੍ਯਾ ਕਲਯਾ ਸਹ । । ੧੬ ਅਕ੍ਸ਼ਯਾ ਸਾ ਸਦੈਕੈਕਾ ਤਤ੍ਰ ਸਾਕ੍ਸ਼ਾਤ੍ਸ੍ਥਿਤੋ ਰਵਿਃ । ਕ੍ਸ਼ਯਵृਦ੍ਧਿਕਰੋ ਹ੍ਯੇਵਂ ਤੇਨਾਸੌ ਤਤ੍ਪਤਿਃ ਸ੍ਮृਤਃ । । ੧੭ ਦਦਾਤਿ ਗਤਿਮਕ੍ਸ਼ੀਣਾ ਧ੍ਯਾਨਮਾਤ੍ਰਸ੍ਥਿਤੋ ੧ ਰਵਿਃ । ਅਨ੍ਯੇਪੀष੍ਟਾਨ੍ਯਥਾਕਾਮਾਨ੍ਪ੍ਰਯਚ੍ਛਨ੍ਤਿ ਸੁਖੇਨ ਵੈ । । ੧੮ ਤਥਾ ਸਰ੍ਵਂ ਪ੍ਰਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਕृष੍ਣ ਸਂਕ੍ਸ਼ੇਪਤਃ ਸ਼ृਣੁ । ਅਗ੍ਨਿਮਿष੍ਟ੍ਵਾ ਚ ਹੁਤ੍ਵਾ ਚ ਪ੍ਰਤਿਪਦ੍ਯਮृਤਂ ਘृਤਮ੍ । । ਹਵਿषਾ ਸਰ੍ਵਧਾਨ੍ਯਾਨਿ ਪ੍ਰਾਪ੍ਨੁਯਾਦਮਿਤਂ ਧਨਮ੍ । । ੧੯ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਣਂ ਚ ਦ੍ਵਿਤੀਯਾਯਾਂ ਸਮ੍ਪੂਜ੍ਯ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਾਰਿਣਮ੍ । ਭੋਜਯਿਤ੍ਵਾ ਚ ਵਿਦ੍ਯਾਨਾਂ ਸਰ੍ਵਾਸਾਂ ਪਾਰਗੋ ਭਵੇਤ੍ । । 1.102.੨੦ ਤृਤੀਯਾਯਾਂ ਚ ਵਿਤ੍ਤੇਸ਼ਂ ਵਿਤ੍ਤਾਢ੍ਯੋ ਜਾਯਤੇ ਧ੍ਰੁਵਮ੍ । ਕ੍ਰਯਾਦਿਵ੍ਯਵਹੋਰषੁ ਲਾਭੋ ਬਹੁਗੁਣੋ ਭਵੇਤ੍ । । ੨੧ ਗਣੇਸ਼ਪੂਜਨਂ ਕੁਰ੍ਯਾਚ੍ਚਤੁਰ੍ਥ੍ਯਾਂ ਸਰ੍ਵਕਰ੍ਮਸੁ । ਅਵਿਘ੍ਨਂ ਵਿਦ੍ਵਿषਾਂ ਵਿਘ੍ਨਂ ਕੁਰ੍ਯਾਚ੍ਚਾਸ੍ਯ ਨ ਸਂਸ਼ਯਃ । । ੨੨ ਨਾਗਾਨਿष੍ਟ੍ਵਾ ਚ ਪਞ੍ਚਮ੍ਯਾਂ ਨ ਵਿषੈਰਭਿਭੂਯਤੇ । ਸ੍ਤ੍ਰਿਯਂ ਚ ਲਭਤੇ ਪੁਤ੍ਰਾਨ੍ਪਰਾਂ ਚ ਸ਼੍ਰਿਯਮਾਪ੍ਨੁਯਾਤ੍ । । ੨੩ ਸਮ੍ਪੂਜ੍ਯ ਕਾਰ੍ਤਿਕੇਯਂ ਤੁ षष੍ਠ੍ਯਾਂ ਸ਼੍ਰੇष੍ਠਃ ਪ੍ਰਜਾਯਤੇ । ਮੇਧਾਵੀ ਰੂਪਸਮ੍ਪਨ੍ਨੋ ਦੀਰ੍ਘਾਯੁਃ ਕੀਰ੍ਤਿਵਰ੍ਧਨਃ । । ੨੪ ਸਪ੍ਤਮ੍ਯਾਂ ਪੂਜ੍ਯ ਰਕ੍ਸ਼ੇਸ਼ਂ ਚਿਤ੍ਰਭਾਨੁਂ ਦਿਵਾਕਰਮ੍ । ਅष੍ਟਮ੍ਯਾਂ ਪੂਜਿਤੋ ਦੇਵੋ ਗੋਵृषਾਭਰਣੋ ਹਰਃ । । ੨੫ ਜ੍ਞਾਨਂ ਦਦਾਤਿ ਵਿਪੁਲਂ ਕਾਨ੍ਤਿਂ ਚ ਵਿਪੁਲਾਂ ਤਥਾ । ਮृਤ੍ਯੁਹਾ ਜ੍ਞਾਨਦਸ਼੍ਚੈਵ ਪਾਸ਼ਹਾ ਚ ਪ੍ਰਪੂਜਿਤਃ । । ੨੬ ਦੁਰ੍ਗਾਂ ਸਮ੍ਪੂਜ੍ਯ ਦੁਰ੍ਗਾਣਿ ਨਵਮ੍ਯਾਂ ਤਰਤੀਚ੍ਛਯਾ । ਸਙ੍ਗ੍ਰਾਮੇ ਵ੍ਯਵਹਾਰੇ ਚ ਸਦਾ ਵਿਜਯਮਸ਼੍ਨੁਤੇ । । ੨੭ ਦਸ਼ਮ੍ਯਾਂ ਯਮਮਾਤਿष੍ਠੇਤ੍ਸਰ੍ਵਵ੍ਯਾਧਿਹਰੋ ਧ੍ਰੁਵਮ੍ । ਨਰਕਾਦਥ ਮृਤ੍ਯੋਸ਼੍ਚ ਸਮੁਦ੍ਧਰਤਿ ਮਾਨਵਮ੍ । । ੨੮ ਏਕਾਦਸ਼੍ਯਾਂ ਯਥੋਦ੍ਦਿष੍ਟਾ ਵਿਸ਼੍ਵੇਦੇਵਾਃ ਪ੍ਰਪੂਜਿਤਾਃ । ਪ੍ਰਜਾਂ ਪਸ਼ੁਂ ਧਨਂ ਧਾਨ੍ਯਂ ਪ੍ਰਯਚ੍ਛਨ੍ਤਿ ਮਹੀਂ ਤਥਾ । । ੨੯ ਦ੍ਵਾਦਸ਼੍ਯਾਂ ਵਿष੍ਣੁਮਿष੍ਟ੍ਵੇਹ ਸਰ੍ਵਦਾ ਵਿਜਯੀ ਭਵੇਤ੍ । ਪੂਜ੍ਯਸ਼੍ਚ ਸਰ੍ਵਲੋਕਾਨਾਂ ਯਥਾ ਗੋਪਤਿਗੋਕਰਃ । । 1.102.੩੦ ਕਾਮਦੇਵਂ ਤ੍ਰਯੋਦਸ਼੍ਯਾਂ ਸੁਰੂਪੋ ਜਾਯਤੇ ਧ੍ਰੁਵਮ੍ । ਇष੍ਟਾਂ ਰੂਪਵਤੀਂ ਭਾਰ੍ਯਾਂ ਲਭੇਤ੍ਕਾਮਾਂਸ਼੍ਚ ਪੁष੍ਕਲਾਨ੍ । । ੩੧ ਦृष੍ਟ੍ਵੇਸ਼੍ਵਰਂ ਚਤੁਰ੍ਦਸ਼੍ਯਾਂ ਸਰ੍ਵੈਸ਼੍ਵਰ੍ਯਸਮਨ੍ਵਿਤਃ । ਬਹੁਪੁਤ੍ਰੋ ਬਹੁਧਨਸ੍ਤਥਾ ਸ੍ਯਾਨ੍ਨਾਤ੍ਰ ਸਂਸ਼ਯਃ । । ੩੨ ਪੌਰ੍ਣਮਾਸ੍ਯਾਂ ਤੁ ਯਃ ਸੋਮਂ ਪੂਜਯੇਦ੍ਭਕ੍ਤਿਮਾਨ੍ਨਰਃ । ਸ੍ਵਾਧਿਪਤ੍ਯਂ ਭਵੇਤ੍ਤਸ੍ਯ ਸਮ੍ਪੂਰ੍ਣਂ ਨ ਚ ਹੀਯਤੇ । । ੩੩ ਪਿਤਰਃ ਸ੍ਵਦਿਨੇ ਦਿਣ੍ਡੇ ਦृष੍ਟਾਃ ਕੁਰ੍ਵਨ੍ਤਿ ਸਰ੍ਵਦਾ । ਪ੍ਰਜਾਵृਦ੍ਧਿਂ ਧਨਂ ਰਕ੍ਸ਼ਾਂ ਚਾਯੁष੍ਯਂ ਬਲਮੇਵ ਚ । । ੩੪ ਉਪਵਾਸਂ ਵਿਨਾਪ੍ਯੇਤੇ ਭਵਨ੍ਤ੍ਯੁਕ੍ਤਫਲਪ੍ਰਦਾਃ । ਪੂਜਯਾ ਜਪਹੋਮੈਸ਼੍ਚ ਤੋषਿਤਾ ਭਕ੍ਤਿਤਃ ਸਦਾ । । ੩੫ ਮੂਲਮਨ੍ਤ੍ਰੈਸ਼੍ਚ ਸਂਜ੍ਞਾਭਿਰਂਸ਼ਮਨ੍ਤ੍ਰੈਸ਼੍ਚ ਕੀਰ੍ਤਿਤਾਃ । ਪੂਰ੍ਵਵਤ੍ਪਦ੍ਮਮਧ੍ਯਸ੍ਥਾਃ ਕਰ੍ਤ੍ਤਵ੍ਯਾਸ਼੍ਚ ਤਿਥੀਸ਼੍ਵਰਾਃ । । ੩੬ ਗਨ੍ਧਪੁष੍ਪੋਪਹਾਰੈਸ਼੍ਚ ਯਥਾ ਸ਼ਕ੍ਤ੍ਯਾ ਵਿਧੀਯਤੇ । ਪੂਜਾ ਬਾਹ੍ਯੇਨ ਵਿਧਿਨਾ ਕृਤਾਪਿ ਚ ਫਲਪ੍ਰਦਾ । । ੩੭ ਆਜ੍ਯਧਾਰਾਸਮਿਦ੍ਭਿਸ਼੍ਚ ਦਧਿਕ੍ਸ਼ੀਰਾਨ੍ਨਮਾਕ੍ਸ਼ਿਕੈਃ । ਯਥੋਕ੍ਤਫਲਦੋ ਹੋਮੋ ਜਪਃ ਸ਼ਾਨ੍ਤੇਨ ਚੇਤਸਾ । । ੩੮ ਮੂਲਮਨ੍ਤ੍ਰਾਸ਼੍ਚ ਸਂਜ੍ਞਾਭਿਰਙ੍ਗਮਨ੍ਤ੍ਰਾਸ਼੍ਚ ਕੀਰ੍ਤਿਤਾਃ । ਕृਤ੍ਵਾ ਯਜ੍ਞਾਨ੍ਦਸ਼ ਦ੍ਵੌ ਚ ਫਲਾਨ੍ਯੇਤਾਨਿ ਭਕ੍ਤਿਤਃ । । ੩੯ ਯਥੋਕ੍ਤਾਨਿ ਤਥੋਕ੍ਤਾਨਿ ਲਭੇਤੇਹਾਧਿਕਾਨ੍ਯਪਿ । ਇਹ ਯਸ੍ਮਾਦ੍ਯਥਾਨ੍ਯਸ੍ਮਿਨ੍ਯੋ ਵਸੇਦ੍ਯਃ ਸੁਖੀ ਸਦਾ । । 1.102.੪੦ ਤੇषਾਂ ਲੋਕੇषੁ ਮਨ੍ਤ੍ਰਜ੍ਞੋ ਯਾਵਤ੍ਤੇषਾਂ ਤਿਥਿਃ ਸ੍ਥਿਤਾ । ਦਹੇਤ੍ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਤਥਾਰਿष੍ਟਂ ਤਦ੍ਰੂਪੋ ਜਾਯਤੇ ਨਰਃ । । ੪੧ ਸੁਰੂਪੋ ਧਰ੍ਮਸਮ੍ਪਨ੍ਨੋ ਕ੍ਸ਼ਪਿਤਾਰਿਰ੍ਮਹੀਪਤਿਃ । ਸ੍ਤ੍ਰੀ ਵਾ ਨਪੁਂਸਕੋ ਵਾਪਿ ਜਾਯਤੇ ਪੁਰੁषੋਤ੍ਤਮਃ । । ੪੨ ਇਤ੍ਯੇਤਾਃ ਕਥਿਤਾਃ ਕृष੍ਣ ਤਿਥਯੋ ਯਾ ਮਯਾ ਤਵ । ਨਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਦੇਵਤਾਃ ਸਰ੍ਵਾ ਨਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰੇषੁ ਵ੍ਯਵਸ੍ਥਿਤਾਃ । । ੪੩ ਇष੍ਟਾਨ੍ਕਾਮਾਨ੍ਪ੍ਰਯਚ੍ਛਨ੍ਤਿ ਯਾਸ੍ਤਾ ਵਕ੍ਸ਼੍ਯੇ ਮਹੀਧਰ । ਚਨ੍ਦ੍ਰਮਾ ਯਤ੍ਰ ਨਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰੇ ਮਹਾਵृਦ੍ਧ੍ਯਾ ਸ੍ਥਿਤਃ ਸਦਾ । ।੪੪ ਉਕ੍ਤਸ੍ਤੁ ਦੇਵਤਾਯਜ੍ਞਸ੍ਤਦਾ ਸਾ ਫਲਦਾ ਭਵੇਤ੍ । ਦੇਵਤਾਸ਼੍ਚ ਪ੍ਰਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਨਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਾਣਾਂ ਯਥਾਕ੍ਰਮਮ੍ । । ੪੫ ਨਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਾਣਿ ਚ ਸਰ੍ਵਾਣਿ ਯਜ੍ਞਾਸ਼੍ਚੈਵ ਪृਥਕ੍ਪृਥਕ੍ । ਅਸ਼੍ਵਿਨ੍ਯਾਮਸ਼੍ਵਿਨਾਵਿष੍ਟ੍ਵਾ ਦੀਰ੍ਘਾਯੁਰ੍ਜਾਯਤੇ ਨਰਃ । । ੪੬ ਵ੍ਯਾਧਿਭਿਰ੍ਮੁਚ੍ਯਤੇ ਕ੍ਸ਼ਿਪ੍ਰਮਤ੍ਯਰ੍ਥਂ ਵ੍ਯਾਧਿਪੀਡਿਤਃ । ਭਰਣ੍ਯਾਂ ਯਮ ਉਦ੍ਦਿष੍ਟਃ ਕੁਸੁਮੈਰਸਿਤੈਃ ਸ਼ੁਭੈਃ । । ੪੭ ਤਥਾ ਗਨ੍ਧਾਦਿਭਿਃ ਸ਼ੁਭ੍ਰੈਰਪਮृਤ੍ਯੋਰ੍ਵਿਮੋਚਯੇਤ੍ । । ੪੮ ਅਨਲਃ ਕृਤ੍ਤਿਕਾਯਾਂ ਤੁ ਇਹ ਸਮ੍ਪੂਜਿਤਃ ਪਰਃ । ਰਕ੍ਤਮਾਲ੍ਯਾਦਿਭਿਰ੍ਦਦ੍ਯਾਤ੍ਫਲਂ ਹੋਮੇਨ ਚ ਧ੍ਰੁਵਮ੍ । । ੪੯ ਪੂਜ੍ਯਃ ਪ੍ਰਜਾਪਤਿਃ ਪ੍ਰੀਤ ਇष੍ਟੋ ਦਦ੍ਯਾਤ੍ਪਸ਼ੂਂਸ੍ਤਥਾ । ਰੋਹਿਣ੍ਯਾਂ ਦੇਵਸ਼ਾਰ੍ਦੂਲ ਪੂਜਨਾਦਿਹ ਗੋਪਤੇ । । ਮृਗਸ਼ੀਰ੍षੇ ਸਦਾ ਸੋਮੋ ਜ੍ਞਾਨਮਾਰੋਗ੍ਯਮੇਵ ਚ । । 1.102.੫੦ ਆਰ੍ਦ੍ਰਾਯਾਂ ਤੁ ਸ਼ਿਵਂ ਪੂਜ੍ਯ ਪਸ਼੍ਚਾਦ੍ਦ੍ਵਿਜ ਯਮਾਪ੍ਨੁਯਾਤ੍ । ਪਦ੍ਮਾਦਿਭਿਃ ਸ ਦਿਵ੍ਯੈਸ਼੍ਚ ਪੂਜਿਤਃ ਸ਼ਂ ਪ੍ਰਯਚ੍ਛਤਿ । । ੫੧ ਤਥਾ ਪੁਨਰ੍ਵਸ੍ਵਦਿਤਿਃ ਸਦਾ ਸਮ੍ਪੂਜ੍ਯਤੇ ਦਿਵਿ । ਗੁਰੂਣਾਂ ਤਰ੍ਪਿਤਾ ਚੈਵ ਮਾਤੇਵ ਪਰਿਰਕ੍ਸ਼ਤਿ । । ੫੨ ਪੁष੍ਯੇ ਬृਹਸ੍ਪਤਿਰ੍ਬੁਦ੍ਧਿਂ ਦਦਾਤਿ ਵਿਪੁਲਾਂ ਸ਼ੁਭਾਮ੍ । ਗੀਤੈਰ੍ਗਨ੍ਧਾਦਿਭਿਰ੍ਨਾਗਾ ਆਸ਼੍ਲੇषਾਯਾਂ ਪ੍ਰਪੂਜਿਤਾਃ । । ੫੩ ਤਰ੍ਪਿਤਾਸ਼੍ਚ ਯਥਾਨ੍ਯਾਯਂ ਭਕ੍ਸ਼੍ਯਾਦ੍ਯੈਰ੍ਮਧੁਰੈਃ ਸਿਤੈਃ । ਰਕ੍ਸ਼ਾਮਿषਾਦਿਭਿਸ੍ਤੈਸ੍ਤੈਃ ਪ੍ਰੀਤਿਂ ਕੁਰ੍ਵਨ੍ਤਿ ਮਾਨਦ । । ੫੪ ਮਘਾਸੁ ਪਿਤਰਃ ਸਰ੍ਵੇ ਹਵ੍ਯੈਃ ਕਵ੍ਯੈਸ਼੍ਚ ਪੂਜਿਤਾਃ । ਪ੍ਰਯਚ੍ਛਨ੍ਤਿ ਧਨਂ ਧਾਨ੍ਯਂ ਭृਤ੍ਯਾਨ੍ਪੁਤ੍ਰਾਨ੍ਪਸ਼ੂਂਸ੍ਤਥਾ । । ੫੫ ਫਾਲ੍ਗੁਨ੍ਯਾਮਥ ਵੈ ਪੂषਾ ਇष੍ਟਃ ਪੁष੍ਪਾਦਿਭਿਃ ਸ਼ੁਭੈਃ । ਪੂਰ੍ਵਾਯਾਂ ਵਿਜਯਂ ਦਦ੍ਯਾਦੁਤ੍ਤਰਾਯਾਂ ਭਗਂ ਤਥਾ । । ੫੬ ਭਰ੍ਤਾਰਮੀਪ੍ਸਿਤਂ ਦਦ੍ਯਾਤ੍ਕਨ੍ਯਾਯੈ ਪੁਰੁषਾਯ ਤਾਮ੍ । ਇਹ ਜਨ੍ਮਨਿ ਯੁਜ੍ਯੇਤ ਰੂਪਦ੍ਰਵਿਣਸਮ੍ਪਦਾ । । ੫੭ ਪੂਜਿਤਃ ਸਵਿਤਾ ਹਸ੍ਤੇ ਵਿਸ਼੍ਵਤੇਜੋਨਿਧਿਃ ਸਦਾ । ਗਨ੍ਧਪੁष੍ਪਾਦਿਭਿਃ ਸਰ੍ਵਂ ਦਦਾਤਿ ਵਿਪੁਲਂ ਧਨਮ੍ । । ੫੮ ਰਾਜ੍ਯਂ ਤੁ ਤ੍ਵष੍ਟਾ ਚਿਤ੍ਰਾਯਾਂ ਨਿਃਸਪਤ੍ਨਂ ਪ੍ਰਯਚ੍ਛਤਿ । ਇष੍ਟਃ ਸਨ੍ਤਰ੍ਪਿਤਃ ਪ੍ਰੀਤਃ ਸ੍ਵਾਤ੍ਯਾਂ ਵਾਯੁਰ੍ਬਲਂ ਪਰਮ੍ । । ੫੯ ਇਂਦ੍ਰਾਗ੍ਨੀ ਚ ਵਿਸ਼ਾਖਾਯਾਂ ਜਾਤਰਕ੍ਤੈ ਪ੍ਰਪੂਜ੍ਯ ਚ । ਧਨਧਾਨ੍ਯਾਨਿ ਲਬ੍ਧ੍ਵੇਹ ਤੇਜਸ੍ਵੀ ਨਿਵਸੇਤ੍ਸਦਾ । । 1.102.੬੦ ਰਕ੍ਤੈਰ੍ਮਿਤ੍ਰਮਨੂਰਾਧਾਸ੍ਵੇਵਂ ਸਮ੍ਪੂਜ੍ਯ ਭਕ੍ਤਿਤਃ । ਸ਼੍ਰਿਯੋ ਭਜਨ੍ਤਿ ਸਰ੍ਵੇषਾਂ ਚਿਰਂ ਜੀਵਨ੍ਤਿ ਸਰ੍ਵਦਾ । । ੬੧ ਜ੍ਯੇष੍ਠਾਯਾਂ ਪੂਰ੍ਵਵਚ੍ਛਕ੍ਰਮਿष੍ਟ੍ਵਾ ਪੁष੍ਟਿਮਵਾਪ੍ਨੁਯਾਤ੍ । ਗੁਣੈਰ੍ਜ੍ਯੇष੍ਠਸ਼੍ਚ੧ ਸਰ੍ਵੇषਾਂ ਕਰ੍ਮਣਾ ਚ ਧਨੇਨ ਚ । । ੬੨ ਮੂਲੇ ਦੇਵਪਿਤॄਨ੍ਤ੍ਸਰ੍ਵਾਨ੍ਭਕ੍ਤ੍ਯਾ੨ ਸਮ੍ਪੂਜ੍ਯ ਪੂਰ੍ਵਵਤ੍ । ਪੂਰ੍ਵਵਤ੍ਫਲਮਾਪ੍ਨੋਤਿ ਸ੍ਵਰ੍ਗਸ੍ਥਾਨੇ ਧ੍ਰੁਵੋ ਭਵੇਤ੍ । । ੬੩ ਪੂਰ੍ਵਾषਾਢੇ ਹ੍ਯਪਃ ਪੂਜ੍ਯ ਹੁਤ੍ਵਾ ਤਤ੍ਰੈਵ ਪੂਰ੍ਵਵਤ੍ । ਸਨ੍ਤਾਪਾਨ੍ਮੁਚ੍ਯਤੇ ਕ੍ਸ਼ਿਪ੍ਰਂ ਸ਼ਾਰੀਰਾਨ੍ਮਾਨਸਾਤ੍ਤਥਾ । । ੬੪ ਆषਾਢਾਸੁ ਤਥਾ ਵਿਸ਼੍ਵਾਨੁਤ੍ਤਰਾषਾਢਯੋਗਤਃ । ਵਿਸ਼੍ਵੇਸ਼ਂ ਪੂਜ੍ਯ ਪੁष੍ਪਾਦ੍ਯੈਃ੩ ਸਰ੍ਵਮਾਪ੍ਨੋਤਿ ਮਾਨਵਃ । । ੬੫ ਸ਼੍ਰਵਣੇ ਤੁ ਸਿਤੈਰ੍ਵਿष੍ਣੁਂ ਪੀਤੈਰ੍ਨੀਲੈਸ਼੍ਚ ਭਕ੍ਤਿਤਃ । ਸਮ੍ਪੂਜ੍ਯ ਸ਼੍ਰਿਯਮਾਪ੍ਨੋਤਿ ਪਰਂ ਵਿਜਯਮੇਵ ਚ । । ੬੬ ਧਨਿष੍ਠਾਸੁ ਵਸੂਨਿष੍ਟ੍ਵਾ ਨ ਭਯਂ ਭਜਤੇ ਕ੍ਵਚਿਤ੍ । ਮਹਤੋऽਪਿ ਭਯਾਤ੍ਤ੍ਵੇਤੈਰ੍ਗਨ੍ਧਪੁष੍ਪਾਦਿਭਿਃ ਸ਼ੁਭੈਃ । । ੬੭ ਇਨ੍ਦ੍ਰਂ ਸ਼ਤਭਿषਾਯਾਂ ਚ ਵ੍ਯਾਧਿਭਿਰ੍ਮੁਚ੍ਯਤੇ ਧ੍ਰੁਵਮ੍ । ਆਤੁਰਃ ਪੁष੍ਟਿਮਾਪ੍ਨੋਤਿ ਸ੍ਵਾਸ੍ਥ੍ਯਮੈਸ਼੍ਵਰ੍ਯਮੇਵ ਚ । । ੬੮ ਅਜਂ ਭਾਦ੍ਰਪਦਾਯਾਂ ਤੁ ਸ਼ੁਦ੍ਧਸ੍ਫਟਿਕਸਨ੍ਨਿਭਮ੍ । ਸਮ੍ਪੂਜ੍ਯ ਭਕ੍ਤਿਮਾਪ੍ਨੋਤਿ ਪਰਂ ਵਿਜਯਮੇਵ ਚ । । ੬੯ ਉਤ੍ਤਰਾਯਾਮਹਿਰ੍ਬੁਧ੍ਨ੍ਯਂ ਪਰਾਂ ਸ਼ਾਨ੍ਤਿਮਵਾਪ੍ਨੁਯਾਤ੍ । ਰੇਵਤ੍ਯਾਂ ਪੂਜਿਤਃ ਪੂषਾ ਦਦਾਤਿ ਸਤਤਂ ਸ਼ੁਭਮ੍
ਨਕਸ਼ਤਰ ਪੂਜਾ ਦੀ ਰੀਤ ਦਾ ਵੇਰਵਾ ਸੁਮੰਤੁ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਇਹ ਸਤਵਮੀ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਦੇਵਤਾ ਸੂਰਜ ਦੀ ਹੈ; ਜਿਵੇਂ ਕਈ ਪਤਨੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਪਤੀ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਪਿਆਰੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਸਾਰੇ ਤਿਥੀਆਂ ਸੂਰਜ ਨੂੰ ਪਿਆਰੀਆਂ ਹਨ, ਹੇ ਭਾਰਤ ਵੰਸ਼ੀ; ਇਸ ਲਈ, ਇਸ ਦਿਨ ਮਨੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਸੂਰਜ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਸ਼ਤਾਨੀਕ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਜੇ ਸੂਰਜ ਸਾਰੀਆਂ ਤਿਥੀਆਂ ਦਾ ਮਾਲਕ ਹੈ, ਤਾਂ ਗਿਆਨੀਆਂ ਸਤਵਮੀ ਨੂੰ ਉਸਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਯਜਨਾ ਕਿਉਂ ਕਰਦੇ ਹਨ? ਸੁਮੰਤੁ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਇਸ ਬਾਰੇ, ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਮੁਖੀ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਨੇ ਅਸਮਾਨ ਵਿੱਚ ਪੁੱਛਿਆ ਸੀ; ਜਿਵੇਂ ਉਹ ਹਰਾ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ, ਮੈਂ ਵੀ ਤੈਨੂੰ ਸਭ ਕੁਝ ਦੱਸਾਂਗਾ—ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣ, ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ। ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਮੁਖੀ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੂੰ, ਆਰਾਮ ਨਾਲ ਬੈਠੇ, ਸਿਰ ਨਿਵਾ ਕੇ, ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਕਿਹਾ: ਜੇ ਇਹ ਸੂਰਜ ਤਿਥੀਆਂ ਦਾ ਮਾਲਕ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਹੇ ਬ੍ਰਹਮਾ, ਤਾਂ ਸਤਵਮੀ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਪੂਜਾ ਕਿਉਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ? ਦੱਸੋ, ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ। ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਵਲੋਂ ਪੁੱਛੇ ਜਾਣ ਤੇ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਮੁਖੀ, ਹੱਸ ਕੇ, ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਕਿਹਾ: ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਤਿਥੀਆਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਮਹਾਨ ਸੂਰਜ ਨੇ ਦਿੱਤੀਆਂ, ਸਤਵਮੀ ਛੱਡ ਕੇ, ਜੋ ਉਹ ਆਪਣੇ ਲਈ ਰੱਖੀ। ਜੋ ਦਿਨ ਜਿਸਨੂੰ ਦਿੱਤਾ, ਉਹ ਉਸ ਦਾ ਮਾਲਕ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਆਪਣੇ ਦਿਨ ਤੇ ਆਪਣੇ ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਵਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਸੂਰਜ ਨੇ ਕਿਹੜਾ ਦਿਨ ਕਿਸ ਦੇਵਤਾ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ? ਆਪਣੇ ਦਿਨ ਤੇ ਆਪਣੇ ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ, ਕੀ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ? ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਪਹਿਲਾ ਦਿਨ ਅੱਗ ਨੂੰ, ਦੂਜਾ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੂੰ, ਤੀਜਾ ਯਕਸ਼ ਰਾਜਾ ਨੂੰ, ਚੌਥਾ ਗਣੇਸ਼ ਨੂੰ। ਪੰਜਵਾਂ ਨਾਗ ਰਾਜਾ ਨੂੰ, ਛੇਵਾਂ ਕਾਰਤਿਕੇਯ ਨੂੰ, ਸਤਵਾਂ ਆਪਣੇ ਲਈ, ਅਠਵਾਂ ਰੁਦਰ ਨੂੰ। ਨੌਵਾਂ ਦੁਰਗਾ ਨੂੰ, ਦਸਵਾਂ ਯਮ ਨੂੰ, ਗਿਆਰਵਾਂ ਵਿਸ਼ਵਦੇਵਾਂ ਨੂੰ। ਬਾਰਵਾਂ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਨੂੰ, ਤੇਰਵਾਂ ਕਾਮਦੇਵ ਨੂੰ, ਚੌਦਵਾਂ ਸ਼ੰਕਰ ਨੂੰ, ਪੂਰਨਿਮਾ ਸੋਮ ਨੂੰ। ਪੰਦਰਵਾਂ, ਸਦਾ ਭਗਵਤੀ, ਸੂਰਜ ਨੇ ਪਿਤਰਾਂ ਨੂੰ ਦਿੱਤੀ; ਇਹ ਪੰਦਰਾਂ ਤਿਥੀਆਂ ਸੋਮ ਦੇ ਹਨ। ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਪੱਖ ਵਿੱਚ, ਇਹ ਤਿਥੀਆਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਲੋਂ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ; ਚੰਨਣੇ ਪੱਖ ਵਿੱਚ, ਪੂਰੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਸੋਲਵੀਂ ਕਲਾ ਸਮੇਤ। ਹਰ ਇੱਕ ਅਖੁੱਟ ਹੈ, ਉਥੇ ਸੂਰਜ ਸਿੱਧਾ ਮੌਜੂਦ ਹੈ; ਉਹ ਘਟਾਓ ਤੇ ਵਾਧਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਉਹ ਮਾਲਕ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸੂਰਜ, ਸਿਰਫ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਵੀ, ਅਖੁੱਟ ਗਤੀ ਦਿੰਦਾ ਹੈ; ਹੋਰ ਦੇਵਤੇ, ਜਿਵੇਂ ਚਾਹੋ, ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਹੁਣ, ਹੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ, ਮੈਂ ਸਭ ਕੁਝ ਸੰਖੇਪ ਵਿੱਚ ਦੱਸਾਂਗਾ, ਸੁਣ: ਪਹਿਲੇ ਦਿਨ ਅੱਗ ਦੀ ਪੂਜਾ ਤੇ ਹਵਨ ਕਰਕੇ, ਅੰਮ੍ਰਿਤ, ਘੀ, ਸਾਰੇ ਅਨਾਜ, ਤੇ ਬਹੁਤ ਧਨ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਦੂਜੇ ਦਿਨ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ, ਬ੍ਰਹਮਚਾਰੀ ਨੂੰ ਭੋਜਨ ਦੇ ਕੇ, ਸਾਰੀਆਂ ਵਿਦਿਆਵਾਂ ਵਿੱਚ ਪਾਰੰਗਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਤੀਜੇ ਦਿਨ ਵਿਤ ਦੇਵਤਾ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ, ਨਿਸਚਿਤ ਹੀ ਧਨਵਾਨ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਖਰੀਦ-ਵਿਕਰੀ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਲਾਭ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਚੌਥੇ ਦਿਨ ਗਣੇਸ਼ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ, ਸਾਰੇ ਕੰਮਾਂ ਵਿੱਚ, ਰੁਕਾਵਟਾਂ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਸ਼ਤ੍ਰੂ ਰੁਕ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ। ਪੰਜਵੀਂ ਨੂੰ ਨਾਗਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ, ਵਿਸ਼ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਪਤਨੀ, ਪੁੱਤਰ ਤੇ ਵੱਡੀ ਸ਼੍ਰੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਛੇਵੀਂ ਨੂੰ ਕਾਰਤਿਕੇਯ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ, ਉੱਤਮ, ਗਿਆਨਵਾਨ, ਸੁੰਦਰ, ਲੰਬੀ ਉਮਰ ਤੇ ਕੀਰਤੀ ਵਾਲਾ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸਤਵੀਂ ਨੂੰ ਰੱਖਿਆ ਦੇਵਤਾ, ਚਮਕਦਾਰ ਸੂਰਜ ਦੀ ਪੂਜਾ; ਅਠਵੀਂ ਨੂੰ ਹਰਾ, ਗੋ-ਵ੍ਰਿਸ਼ਾ ਨਾਲ ਸਜਿਆ, ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ, ਵੱਡਾ ਗਿਆਨ ਤੇ ਚਮਕ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਮੌਤ ਦੂਰ ਕਰਦਾ, ਗਿਆਨ ਦਿੰਦਾ, ਅਤੇ ਬੰਧਨ ਕੱਟਦਾ ਹੈ, ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ। ਨੌਵੀਂ ਨੂੰ ਦੁਰਗਾ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ, ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਮੁਸ਼ਕਲਾਂ ਤੋਂ ਪਾਰ ਲੰਘ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਲੜਾਈ ਤੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਹਮੇਸ਼ਾ ਜਿੱਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਦਸਵੀਂ ਨੂੰ ਯਮ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ, ਸਾਰੇ ਰੋਗ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਨਰਕ ਤੇ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਚਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਗਿਆਰਵੀਂ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ਵਦੇਵਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ, ਪੁੱਤਰ, ਪਸ਼ੂ, ਧਨ, ਅਨਾਜ ਤੇ ਧਰਤੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਬਾਰਵੀਂ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਜਿੱਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਗੋਪਤੀ ਵਾਂਗ ਆਦਰ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਤੇਰਵੀਂ ਨੂੰ ਕਾਮਦੇਵ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ, ਨਿਸਚਿਤ ਹੀ ਸੁੰਦਰ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਸੁੰਦਰ ਪਤਨੀ ਤੇ ਬਹੁਤ ਇੱਛਾਵਾਂ ਪੂਰੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਚੌਦਵੀਂ ਨੂੰ ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਕੇ, ਸਾਰੇ ਸੁਖ-ਸਮਪਤੀ, ਬਹੁਤ ਪੁੱਤਰ ਤੇ ਧਨ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ। ਪੂਰਨਿਮਾ ਨੂੰ, ਜੇ ਕੋਈ ਸੋਮ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰੇ, ਪੂਰਾ ਰਾਜ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਦੇ ਘਟਦਾ ਨਹੀਂ। ਆਪਣੇ ਦਿਨ ਤੇ, ਪਿਤਰਾਂ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਕੇ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਵੰਸ਼ ਵਾਧਾ, ਧਨ, ਰੱਖਿਆ, ਉਮਰ ਤੇ ਤਾਕਤ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਉਪਵਾਸ ਨਾ ਵੀ ਹੋਵੇ, ਇਹ ਰੀਤਾਂ ਦੱਸਿਆ ਫਲ ਦਿੰਦੇ ਹਨ; ਪੂਜਾ, ਜਪ ਤੇ ਹਵਨ ਭਗਤੀ ਨਾਲ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਰਾਜੀ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਮੂਲ ਮੰਤ੍ਰ, ਨਾਮ ਤੇ ਅੰਗ ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਨਾਲ, ਤਿਥੀ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਪਦਮ ਦੇ ਵਿਚਲੇ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ, ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਸੁਗੰਧ, ਫੁੱਲ ਤੇ ਭੇਟਾਂ, ਜਿੰਨੀ ਸਮਰਥਾ ਹੋਵੇ, ਬਾਹਰੀ ਰੀਤ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਵੀ ਫਲ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਘੀ ਦੀ ਧਾਰਾ, ਸਮਿਦ, ਦਹਿ, ਦੁੱਧ, ਚਾਵਲ ਤੇ ਸ਼ਹਦ ਨਾਲ, ਹਵਨ ਤੇ ਜਪ, ਸ਼ਾਂਤ ਮਨ ਨਾਲ, ਦੱਸਿਆ ਫਲ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਮੂਲ ਮੰਤ੍ਰ, ਨਾਮ ਤੇ ਅੰਗ ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਨਾਲ, ਦਸ ਜਾਂ ਬਾਰਾਂ ਯਜਨ ਕਰਕੇ, ਇਹ ਫਲ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਮਿਲਦੇ ਹਨ। ਜਿਵੇਂ ਦੱਸਿਆ, ਤਿਵੇਂ ਮਿਲਦਾ, ਹੋਰ ਵਧੇਰੇ ਫਲ ਵੀ ਮਿਲਦੇ ਹਨ; ਜਿੰਨਾ ਸਮਾਂ ਉਹ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਰਹੇ, ਉਤਨਾ ਸਮਾਂ ਉਹ ਤਿਥੀ ਚੱਲਦੀ ਹੈ। ਉਥੇ, ਮੰਤ੍ਰ ਜਾਣਨ ਵਾਲਾ, ਅਪਸ਼ਕੁਨ ਦੂਰ ਕਰਦਾ ਤੇ ਉਸ ਦੇਵਤਾ ਵਾਂਗ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਉਹ ਸੁੰਦਰ, ਧਰਮਵਾਨ, ਸ਼ਤ੍ਰੂ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲਾ ਤੇ ਰਾਜਾ ਬਣਦਾ ਹੈ। ਚਾਹੇ ਔਰਤ, ਨਪੁੰਸਕ ਜਾਂ ਆਦਮੀ ਹੋਵੇ, ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ, ਹੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਤਿਥੀਆਂ ਦੱਸ ਦਿੱਤੀਆਂ; ਸਾਰੇ ਨਕਸ਼ਤਰ ਦੇ ਦੇਵਤਾ ਨਕਸ਼ਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਟਿਕੇ ਹਨ। ਉਹ ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਮੈਂ ਹੁਣ ਤੈਨੂੰ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਗੱਲ ਦੱਸਾਂਗਾ, ਹੇ ਪਹਾੜ ਵਰਗੇ। ਜਿੱਥੇ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਨਕਸ਼ਤਰ ਵਿੱਚ ਪੂਰੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਹੋਵੇ, ਉਥੇ ਦੇਵਤਾ ਦੀ ਯਜਨਾ ਫਲ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਹੁਣ ਮੈਂ ਨਕਸ਼ਤਰਾਂ ਦੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਵੇਰਵਾ ਕਰਾਂਗਾ। ਸਾਰੇ ਨਕਸ਼ਤਰ ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਯਜਨਾ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਦੱਸੀਆਂ ਹਨ: ਅਸ਼ਵਿਨੀ ਵਿੱਚ ਅਸ਼ਵਿਨ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ, ਲੰਬੀ ਉਮਰ ਮਿਲਦੀ ਹੈ; ਰੋਗੀ ਜਲਦੀ ਰੋਗ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਭਰਨੀ ਵਿੱਚ ਯਮ ਦੀ ਪੂਜਾ, ਕਾਲੇ ਫੁੱਲ ਤੇ ਹੋਰ ਭਲੇ ਚੀਜ਼ਾਂ ਨਾਲ; ਚਿੱਟੇ ਸੁਗੰਧ ਨਾਲ, ਅਕਾਲ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕ੍ਰਿਤਿਕਾ ਵਿੱਚ ਅੱਗ ਦੀ ਪੂਜਾ, ਲਾਲ ਮਾਲਾ ਤੇ ਹੋਰ ਚੀਜ਼ਾਂ ਨਾਲ; ਹਵਨ ਕਰਕੇ ਨਿਸਚਿਤ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਰੋਹਣੀ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ, ਪਸ਼ੂ ਮਿਲਦੇ ਹਨ; ਮ੍ਰਿਗਸ਼ੀਰ ਵਿੱਚ ਸੋਮ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਗਿਆਨ ਤੇ ਸਿਹਤ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਆਰਦਰਾ ਵਿੱਚ ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ, ਯਮ ਦਾ ਲੋਕ ਮਿਲਦਾ ਹੈ; ਪਦਮ ਤੇ ਹੋਰ ਦੇਵ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ, ਭਲਾ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਪੁਨਰਵਸੂ ਵਿੱਚ, ਆਦਿਤੀ ਦੀ ਪੂਜਾ ਹਮੇਸ਼ਾ ਅਸਮਾਨ ਵਿੱਚ; ਰਾਜੀ ਹੋ ਕੇ, ਮਾਂ ਵਾਂਗ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਪੁਸ਼ਯ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਹਸਪਤੀ, ਵਧੀਆ ਤੇ ਭਲਾ ਗਿਆਨ ਦਿੰਦਾ ਹੈ; ਆਸ਼ਲੇਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਨਾਗਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ, ਗੀਤ, ਸੁਗੰਧ ਤੇ ਮਿੱਠੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਨਾਲ। ਠੀਕ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਭੇਟ ਤੇ ਮਾਸ ਨਾਲ ਰਾਜੀ ਹੋ ਕੇ, ਮਾਨ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਮਘਾ ਵਿੱਚ, ਸਾਰੇ ਪਿਤਰਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ, ਹਵਨ ਤੇ ਭੇਟਾਂ ਨਾਲ; ਧਨ, ਅਨਾਜ, ਨੌਕਰ, ਪੁੱਤਰ ਤੇ ਪਸ਼ੂ ਮਿਲਦੇ ਹਨ। ਫਾਲਗੁਨੀ ਵਿੱਚ, ਪੂਸ਼ਾ ਦੀ ਪੂਜਾ, ਭਲੇ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ; ਪੂਰਵ ਵਿੱਚ ਜਿੱਤ, ਉੱਤਰ ਵਿੱਚ ਭਾਗ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਕਨਿਆ ਨੂੰ ਚਾਹੀਦਾ ਪਤੀ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਆਦਮੀ ਨੂੰ ਉਹ; ਇਸ ਜਨਮ ਵਿੱਚ ਸੁੰਦਰਤਾ ਤੇ ਧਨ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਹਸਤ ਵਿੱਚ, ਸੂਰਜ ਦੀ ਪੂਜਾ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਤੇਜ ਦਾ ਖਜਾਨਾ ਹੈ; ਸੁਗੰਧ ਤੇ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ, ਬਹੁਤ ਧਨ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਚਿਤਰਾ ਵਿੱਚ, ਤਵਸ਼ਟਾ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ, ਰਾਜ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਵਿਰੋਧੀ ਨਹੀਂ; ਰਾਜੀ ਹੋ ਕੇ, ਸਵਾਤੀ ਵਿੱਚ ਵਾਯੂ ਵਧੀਆ ਤਾਕਤ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਵਿਸ਼ਾਖਾ ਵਿੱਚ, ਇੰਦਰ ਤੇ ਅੱਗ ਦੀ ਪੂਜਾ, ਲਾਲ ਚੀਜ਼ਾਂ ਨਾਲ; ਧਨ ਤੇ ਅਨਾਜ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਚਮਕਦਾਰ ਜੀਵਨ। ਅਨੁਰਾਧਾ ਵਿੱਚ, ਮਿਤ੍ਰ ਦੀ ਪੂਜਾ, ਲਾਲ ਚੀਜ਼ਾਂ ਤੇ ਭਗਤੀ ਨਾਲ; ਸਭ ਨੂੰ ਸ਼੍ਰੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਲੰਬੀ ਉਮਰ। ਜੈਸ਼ਠਾ ਵਿੱਚ, ਪਿਛਲੇ ਵਾਂਗ, ਸ਼ਕਰ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ, ਪੋਸ਼ਣ ਮਿਲਦਾ ਹੈ; ਗੁਣ, ਕੰਮ ਤੇ ਧਨ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਮੂਲ ਵਿੱਚ, ਸਾਰੇ ਦੇਵ ਪਿਤਰਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ, ਭਗਤੀ ਨਾਲ, ਪਿਛਲੇ ਵਾਂਗ; ਪਿਛਲੇ ਵਾਂਗ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਸਵਰਗ ਵਿੱਚ ਟਿਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪੂਰਵ-ਆਸ਼ਾਢ ਵਿੱਚ, ਪਾਣੀ ਦੀ ਪੂਜਾ, ਹਵਨ ਕਰਕੇ, ਪਿਛਲੇ ਵਾਂਗ; ਸਰੀਰ ਤੇ ਮਨ ਦੇ ਦੁੱਖ ਤੋਂ ਜਲਦੀ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਆਸ਼ਾਢ ਵਿੱਚ, ਵਿਸ਼ਵੇਸ਼ਾ ਦੀ ਪੂਜਾ, ਫੁੱਲ ਤੇ ਹੋਰ ਚੀਜ਼ਾਂ ਨਾਲ; ਸਭ ਕੁਝ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਸ਼੍ਰਵਣ ਵਿੱਚ, ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦੀ ਪੂਜਾ, ਚਿੱਟੇ, ਪੀਲੇ ਤੇ ਨੀਲੇ ਚੀਜ਼ਾਂ ਨਾਲ; ਭਗਤੀ ਨਾਲ, ਸ਼੍ਰੀ ਤੇ ਵੱਡੀ ਜਿੱਤ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਧਨਿਸ਼ਠਾ ਵਿੱਚ, ਵਸੂ ਦੀ ਪੂਜਾ, ਭਲੇ ਸੁਗੰਧ ਤੇ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ; ਕਦੇ ਵੀ ਡਰ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਵੱਡੇ ਡਰ ਤੋਂ ਵੀ। ਸ਼ਤਭਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ, ਇੰਦਰ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ, ਰੋਗ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਬਿਮਾਰ ਪੋਸ਼ਣ, ਸਿਹਤ ਤੇ ਸਮਪਤੀ ਪਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਭਾਦਰਪਦਾ ਵਿੱਚ, ਅਜਾ ਦੀ ਪੂਜਾ, ਸਾਫ ਸਫਟਿਕ ਵਾਂਗ; ਭਗਤੀ ਤੇ ਵੱਡੀ ਜਿੱਤ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਉੱਤਰ-ਭਾਦਰਪਦਾ ਵਿੱਚ, ਅਹਿਰਬੁਧਨਿਆ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ, ਉੱਤਮ ਸ਼ਾਂਤੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ; ਰੇਵਤੀ ਵਿੱਚ, ਪੂਸ਼ਾ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ, ਸਦਾ ਭਲਾ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।
ਸੂਰ੍ਯਪੂਜਾਮਹਿਮਵਰ੍ਣਨਮ੍ ਬ੍ਰਹ੍ਮੋਵਾਚ ਯਸ਼੍ਚ ਦੇਵਾਲਯਂ ਭਕ੍ਤ੍ਯਾ ਭਾਨੋਃ ਕਾਰਯਤੇ ਸ੍ਥਿਰਮ੍ । ਸ ਸਪ੍ਤ ਪੁਰੁषਾਂਲ੍ਲੋਕਾਨ੍ਭਾਨੋਰ੍ਨਯਤਿ ਮਾਨਵਃ । । ੧ ਯਾਵਨ੍ਤ੍ਯਬ੍ਦਾਨਿ ਦੇਵਾਰ੍ਚਾ ਰਵੇਸ੍ਤਿष੍ਠਤਿ ਮਨ੍ਦਿਰੇ । ਤਾਵਦ੍ਵਰ੍षਸਹਸ੍ਰਾਣਿ ਸੂਰ੍ਯਲੋਕੇ ਸ ਮੋਦਤੇ । । ੨ ਦੇਵਾਰ੍ਚਾ ਲਕ੍ਸ਼ਣੋਪੇਤਾ ਯਦ੍ਗृਹੇ ਸਨ੍ਤਤੋ ਵਿਧਿਃ । ਨਿष੍ਕਾਮਂ ਵਾ ਮਨੋ ਯਸ੍ਯ ਸ ਯਾਤਿ ਰਵਿਸਾਮ੍ਯਤਾਮ੍ । । ੩ ਪੁष੍ਪਾਣ੍ਯਤਿਸੁਗਨ੍ਧੀਨਿ ਮਨੋਜ੍ਞਾਨਿ ਚ ਯਃ ਪੁਮਾਨ੍ । ਪ੍ਰਯਚ੍ਛਤਿ ਹਿ ਦੇਵੇਸ਼ਂ ਤਦ੍ਭਾਵਗਤਮਾਨਸਃ । ।੪ ਧੂਪਾਂਸ਼੍ਚ ਵਿਵਿਧਾਂਸ੍ਤਾਂਸ੍ਤਾਨ੍ਗਨ੍ਧਾਢ੍ਯਂ ਚਾਨੁਲੇਪਨਮ੍ । ਦੀਪਬਲ੍ਯੁਪਹਾਰਾਸ਼੍ਚ ਯਚ੍ਚਾਭੀष੍ਟਮਥਾਤ੍ਮਨਃ । । ੫ ਨਰਃ ਸੋऽਨੁਦਿਨਂ ਯਜ੍ਞਾਤ੍ਪ੍ਰਾਪ੍ਨੋਤ੍ਯਾਰਾਧਨਾਦ੍ਰਵੇ । ਯਜ੍ਞੇਸ਼ੋ ਭਗਵਾਨ੍ਭਾਨੁਰ੍ਮਖੈਰਪਿ ਚ ਤੋष੍ਯਤੇ । । ੬ ਬਹੂਪਕਰਣਾ ਯਜ੍ਞਾ ਨਾਨਾਸਮ੍ਭਾਰਵਿਸ੍ਤਰਾਃ । ਪ੍ਰਾਪ੍ਯਨ੍ਤੇ੩ ਤੈਰ੍ਧਨਯੁਤੈਰ੍ਮਨੁष੍ਯੈਰ੍ਲੋਕਸਞ੍ਚਯੈਃ ।। ੭ ਭਕ੍ਤ੍ਯਾ ਤੁ ਪੁਰੁषੈਃ ਪੂਜਾ ਕृਤਾ ਦੂਰ੍ਵਾਂਕੁਰੈਰਪਿ । ਰਵੇਰ੍ਦਦਾਤਿ ਹਿ ਫਲਂ ਸਰ੍ਵਯਜ੍ਞੈਃ ਸੁਦੁਰ੍ਲਭਮ੍ । । ੮ ਯਾਨਿ ਪੁष੍ਪਾਣਿ ਭਕ੍ਸ਼੍ਯਾਣਿ ਧੂਪਗਨ੍ਧਾਨੁਲੇਪਨਮ੍ । ਦਯਿਤਂ ਭੂषਣਂ ਯਚ੍ਚ ਰਕ੍ਤਕੇ ਚੈਵ ਵਾਸਸੀ । । ੯ ਯਾਨਿ ਚਾਭ੍ਯੁਪਹਾਰਾਣਿ ਭਕ੍ਸ਼੍ਯਾਣਿ ਚ ਫਲਾਨਿ ਚ । ਪ੍ਰਯਚ੍ਛ ਤਾਨਿ ਦੇਵੇਸ਼ ਭਵੇਥਾਸ਼੍ਚੈਵ ਤਨ੍ਮਨਾਃ । । 1.103.੧੦ ਆਦ੍ਯਂ ਤਂ ਯਜ੍ਞਪੁਰੁषਂ ਯਥਾਸ਼ਕ੍ਤ੍ਯਾ ਪ੍ਰਸਾਦਯ । ਆਰਾਧ੍ਯ ਸ੍ਥਾਪਿਤਂ ਦੇਵਂ ਤਸ੍ਮਿਨ੍ਨੇਵ ਨਰਾਲਯੇ । । ੧੧ ਪੁष੍ਪੈਸ੍ਤੀਰ੍ਥੋਦਕੈਰ੍ਗਨ੍ਧੈਰ੍ਮਧੁਨਾ ਸਰ੍ਪਿषਾ ਤਥਾ । ਕ੍ਸ਼ੀਰੇਣ ਸ੍ਨਾਪਯੇਦ੍ਦੇਵਂ ਚਿਤ੍ਰਭਾਨੁਂ ਦਿਵਾਕਰਮ੍
ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ: ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਭਾਨੂ ਦੇ ਲਈ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਪੱਕਾ ਮੰਦਰ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਸੱਤ ਪੀੜੀਆਂ ਨੂੰ ਸੂਰਜ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਲੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਿੰਨੇ ਸਾਲ ਰਵੀ ਦੀ ਮੂਰਤੀ ਮੰਦਰ ਵਿੱਚ ਟਿਕੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਉਤਨੇ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲ ਉਹ ਸੂਰਜ ਦੇ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਖੁਸ਼ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਕਿਸੇ ਦੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਦੇਵਤਾ ਦੀ ਮੂਰਤੀ ਸਥਾਪਿਤ ਹੋਵੇ, ਤੇ ਜਿਸ ਦਾ ਮਨ ਲਗAttachment ਹੋਵੇ, ਉਹ ਰਵੀ ਦੇ ਸਮਾਨਤਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਸੁਗੰਧਤ ਤੇ ਮਨੋਹਰ ਫੁੱਲ ਭਾਵ ਨਾਲ ਦੇਵੇਸ਼ ਨੂੰ ਅਰਪਣ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਜਿਸ ਦਾ ਮਨ ਉਸ ਭਾਵ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਧੂਪ, ਸੁਗੰਧਤ ਲੇਪ, ਦੀਵੇ, ਭੋਗ ਤੇ ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਅਨੁਸਾਰ ਹੋਰ ਚੀਜ਼ਾਂ ਭਗਵਾਨ ਨੂੰ ਭੇਟ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਐਸਾ ਮਨੁੱਖ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ ਰਵੀ ਦੀ ਕ੍ਰਿਪਾ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ; ਸੂਰਜ, ਯਜਨ ਦਾ ਮਾਲਕ, ਯਜਨ ਨਾਲ ਵੀ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਵੱਡੇ-ਵੱਡੇ ਯਜਨ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸਮੱਗਰੀਆਂ ਤੇ ਸਾਧਨਾਂ ਨਾਲ, ਧਨਵਾਨ ਤੇ ਲੋਕਾਂ ਵਾਲੇ ਮਨੁੱਖ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਪਰ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਦੂਰਵਾ ਘਾਸ ਨਾਲ ਵੀ ਪੂਜਾ ਕਰੀ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਰਵੀ ਉਹ ਫਲ ਦੇ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਸਾਰੇ ਯਜਨਾਂ ਨਾਲ ਵੀ ਮਿਲਣਾ ਔਖਾ ਹੈ। ਜਿਹੜੇ ਫੁੱਲ, ਭੋਜਨ, ਧੂਪ, ਲੇਪ, ਪਿਆਰੇ ਗਹਣੇ, ਲਾਲ ਰੰਗ ਦੇ ਕਪੜੇ, ਤੇ ਹੋਰ ਭੋਗ, ਫਲ ਆਦਿ ਭਗਵਾਨ ਨੂੰ ਭੇਟ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਸਭ ਚੀਜ਼ਾਂ ਦੇਵੇਸ਼ ਨੂੰ ਮਨ ਲਾ ਕੇ ਅਰਪਣ ਕਰੋ। ਉਸ ਆਦਿ ਯਜਨ-ਪੁਰੁਸ਼ ਦੀ ਆਪਣੀ ਸਮਰਥਾ ਅਨੁਸਾਰ ਪੂਜਾ ਕਰੋ; ਦੇਵਤਾ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਕੇ, ਫੁੱਲ, ਤੀਰਥ ਦਾ ਪਾਣੀ, ਸੁਗੰਧ, ਮਧ, ਘੀ ਤੇ ਦੁੱਧ ਨਾਲ ਚਿਤ੍ਰਭਾਨੂ, ਦਿਵਾਕਰ ਨੂੰ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਵਾਓ।
1.103.੪੦ ਵਿਧੁਨੋਤ੍ਯਤਿਵਾਤੇਨ ਦਾਤੁਰਜ੍ਞਾਨਤਃ ਕृਤਮ੍ । ਪਾਪਂ ਦਾਤੁਰ੍ਗृਹੇ ਭਾਨੁਰ੍ਦਿਵਾਰਾਤ੍ਰੌ ਨ ਸਂਸ਼ਯਃ । । ੪੧ ਗੀਤਵਾਦ੍ਯਾਦਿਰ੍ਭਿਰ੍ਦੇਵਂ ਯ ਉਪਾਸ੍ਤੇ ਵਿਭਾਵਸੁਮ੍ । ਗਨ੍ਧਰ੍ਵਨृਤ੍ਯੈਰ੍ਵਾਦ੍ਯੈਸ਼੍ਚ ਵਿਮਾਨਸ੍ਥੋ ਨਿषੇਵ੍ਯਤੇ । । ੪੨ ਜਾਤਿਸ੍ਮਰਤ੍ਵਂ ਵृਦ੍ਧਿਂ ਚ ਤਤਸ੍ਤੁ ਪਰਮਾਂ ਗਤਿਮ੍ । ਪ੍ਰਾਪ੍ਨੋਤਿ ਹੇਲੇਰਾਯਤਨੇ ਪੁਣ੍ਯਾਖ੍ਯਾਨਕਥਾਕਰਃ । । ੪੩ ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਕੁਰ੍ਯਾਤ੍ਪ੍ਰਯਤ੍ਨੇਨ ਪੂਜਯੇਦ੍ਵਾਪਿ ਵਾਚਕਮ੍ । ਨਾਨ੍ਯਤ੍ਪ੍ਰੀਤਿਕਰਂ ਭਾਨੋਃ ਪੁਣ੍ਯਾਖ੍ਯਾਨਾਦृਤੇ ਕ੍ਵਚਿਤ੍ । । ੪੪ ਏਕੋऽਪਿ ਹੇਲੇਃ ਸੁਕृਤਃ ਪ੍ਰਣਾਮੋ ਦਸ਼ਾਸ਼੍ਵਮੇਧਾਵਭृਥੇਨ ਤੁਲ੍ਯਃ । ਦਸ਼ਾਸ਼੍ਵਮੇਧੀ ਪੁਨਰੇਤਿ ਜਨ੍ਮ ਹੇਲਿਪ੍ਰਣਾਮੀ ਨ ਪੁਨਰ੍ਭਵਾਯ । । ੪੫ ਏਵਂ੧ ਦੇਵੇਸ਼੍ਵਰੋ ਭਕ੍ਤ੍ਯਾ ਯੇਨ ਭਾਨੁਰੁਪਾਸਿਤਃ । ਸ ਪ੍ਰਾਪ੍ਨੋਤਿ ਗਤਿਂ ਸ਼੍ਲਾਘ੍ਯਾਂ ਯਾਮਿਚ੍ਛਤਿ ਚ ਚੇਤਸਾ । ।੪ ੬ ਤਮਾਰਾਧ੍ਯ ਮਯਾ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਤ੍ਵਂ ਲੋਕਪੂਜਿਤਮ੍ । ਸੌਰੇਰ੍ਯਥੇਪ੍ਸਿਤਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਂ ਤ੍ਵਯਾ ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਪੁਰਾਨਘ । । ੪੭ ਬ੍ਰਹ੍ਮਹਤ੍ਯਾਭਿਭੂਤਸ੍ਤੁ ਗੋਸ਼੍ਰੁਤਾਭਰਣੋ ਹਰਃ । ਤਮਾਰਾਧ੍ਯ ਰਵਿਂ ਭਕ੍ਤ੍ਯਾ ਮੁਕ੍ਤੋऽਸੌ ਬ੍ਰਹ੍ਮਹਤ੍ਯਯਾ । ।੪੮ ਦੇਵਤ੍ਵਂ ਮਨੁਜੈਃ ਕੈਸ਼੍ਚਿਦ੍ਗਨ੍ਧਰ੍ਵਤ੍ਵਂ ਤਥਾ ਪਰੈਃ । ਵਿਦ੍ਯਾਧਰਤ੍ਵਮਪਰੈਰੇਵਾਪ੍ਤਂ ਹਿ ਦਿਵਾਕਰਾਤ੍ । । ੪੯ ਲੇਖਃ ਕ੍ਰਤੁਸ਼ਤੇਨੇਸ਼ਮਾਰਾਧ੍ਯੈਨਂ ਦਿਵਾਕਰਮ੍ । ਇਨ੍ਦ੍ਰਤ੍ਵਮਗਮਤ੍ਤਸ੍ਮਾਨ੍ਨਾਨ੍ਯਃ ਪੂਜ੍ਯੋ ਦਿਵਾਕਰਾਤ੍ । । 1.103.੫੦ ਦੇਵੇਭ੍ਯੋऽਪ੍ਯਤਿਪੂਜ੍ਯਸ੍ਤੁ ਸ੍ਵਗੁਰੁਰ੍ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਾਰਿਣਾ । ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਸ ਯਜ੍ਞਪੁਰੁषੋ ਵਿਵਸ੍ਵਾਨ੍ਪੂਜ੍ਯ ਏਵ ਹਿ । । ੫੧ ਸ੍ਤ੍ਰਿਯਾਸ਼੍ਚ ਭਰ੍ਤਾਰਮृਤੇ ਪੂਜ੍ਯੋऽਤ੍ਯਨ੍ਤਂ ਵਿਭਾਵਸੁਃ । ਭਰ੍ਤੁਰ੍ਗृਹਸ੍ਥਸ੍ਯ ਸਤਃ ਪੂਜ੍ਯੋ ਗੋਪਤਿਰਂਸ਼ੁਮਾਨ੍ । । ੫੨ ਵੈਸ਼੍ਯਾਨਾਮਪਿ ਚਾਰਾਧ੍ਯਸ੍ਤਪੋਭਿਸ੍ਤਮਨਾਸ਼ਨਃ । ਧ੍ਯੇਯਃ ਪਰਿਵ੍ਰਾਜਕਾਨਾਂ ਸਦਾ ਦੇਵੋ ਵਿਭਾਵਸੁਃ । । ੫੩ ਏਵਂ ਸਰ੍ਵਾਸ਼੍ਰਮਾਣਾਂ ਹਿ ਚਿਤ੍ਰਭਾਨੁਃ ਪਰਾਯਣਮ੍ । ਸਰ੍ਵੇषਾਂ ਚੈਵ ਵਰ੍ਣਾਨਾਂ ਤਮਾਰਾਧ੍ਯਾਪ੍ਨੁਯਾਦ੍ਗਤਿਮ੍ । । ੫੪ ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਭਵਿष੍ਯੇ ਮਹਾਪੁਰਾਣੇ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮੇ ਪਰ੍ਵਣਿ ਸਪ੍ਤਮੀ ਕਲ੍ਪੇ ਸੂਰ੍ਯਪੂਜਾਮਹਿਮਵਰ੍ਣਨਂ ਨਾਮ ਤ੍ਰ੍ਯਧਿਕਸ਼ਤਤਮੋऽਧ੍ਯਾਯਃ
ਦਾਤਾ ਦੇ ਅਜਾਣਤਾ ਨਾਲ ਹੋਇਆ ਪਾਪ ਹਵਾ ਨਾਲ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਸੂਰਜ ਦਾਤਾ ਦੇ ਘਰ ਦਾ ਪਾਪ ਦਿਨ ਤੇ ਰਾਤ ਦੋਵੇਂ ਸਮੇਂ ਹਟਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ। ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਗੀਤ, ਵਾਦਨ ਆਦਿ ਨਾਲ ਦੇਵਤਾ ਵਿੱਭਾਵਸੁ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਾਂ ਗੰਧਰਵਾਂ ਦੇ ਨਾਚ ਤੇ ਵਾਦਨ ਨਾਲ, ਉਹ ਵਿਮਾਨ ਵਿੱਚ ਬੈਠਾ ਹੋਇਆ ਸੇਵਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਨਮ ਯਾਦ ਰੱਖਣ ਦੀ ਯੋਗਤਾ, ਵਾਧਾ ਤੇ ਉੱਚੀ ਗਤੀ, ਇਹ ਸਭ ਉਸ ਨੂੰ ਮਿਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜੇ ਉਹ ਹੇਲੇ ਦੇ ਮੰਦਰ ਵਿੱਚ ਪਵਿੱਤਰ ਕਥਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਉਤਸ਼ਾਹ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ ਜਾਂ ਵਾਚਕ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ; ਭਾਨੂ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰ ਕਥਾ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਹੋਰ ਕੁਝ ਵੀ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਨਹੀਂ। ਹੇਲੇ ਦੀ ਇਕ ਵਾਰੀ ਕੀਤੀ ਨਮਸਕਾਰ ਦਸ ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਯਜਨ ਦੇ ਅੰਤ ਦੇ ਸਮਾਨ ਹੈ; ਦਸ ਅਸ਼ਵਮੇਧੀ ਮੁੜ ਜਨਮ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਹੇਲੇ ਦੀ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਮੁੜ ਜਨਮ ਨਹੀਂ ਲੈਂਦਾ। ਜਿਸ ਨੇ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਦੇਵੇਸ਼ਵਰ ਭਾਨੂ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕੀਤੀ, ਉਹ ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਅਨੁਸਾਰ ਉੱਤਮ ਗਤੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਮੈਂ ਉਸ ਨੂੰ ਪੂਜ ਕੇ ਬ੍ਰਹਮਤਵ ਤੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ; ਤੂੰ ਵੀ ਸੌਰ ਦੇ ਇੱਛਿਤ ਫਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਪੁਰਾਣਾ ਪਾਪ-ਰਹਿਤ ਹੈ। ਜੇ ਕੋਈ ਮਨੁੱਖ ਬ੍ਰਹਮ-ਹੱਤਿਆ ਦੇ ਪਾਪ ਵਿੱਚ ਫਸਿਆ ਹੋਵੇ, ਤੇ ਗੋ-ਸ਼੍ਰੁਤ ਅਭੂਸ਼ਣ ਵਾਲਾ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਰਵੀ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ ਬ੍ਰਹਮ-ਹੱਤਿਆ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕੁਝ ਮਨੁੱਖਾਂ ਨੇ ਦੇਵਤਾਵਾਂ, ਹੋਰਾਂ ਨੇ ਗੰਧਰਵਾਂ, ਤੇ ਹੋਰਾਂ ਨੇ ਵਿਦਿਆਧਰਾਂ ਦੀ ਪਦਵੀ ਸੂਰਜ ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਕਈ ਯਜਨਾਂ ਦੇ ਲਾਭ ਨਾਲ ਦਿਵਾਕਰ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ ਇੰਦਰਤਵ ਮਿਲਿਆ; ਦਿਵਾਕਰ ਤੋਂ ਵਧ ਕੇ ਹੋਰ ਕੋਈ ਪੂਜਾ ਯੋਗ ਨਹੀਂ। ਆਪਣੇ ਗੁਰੂ, ਬ੍ਰਹਮਚਾਰੀ ਲਈ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਤੋਂ ਵੀ ਵਧ ਕੇ ਪੂਜਾ ਯੋਗ ਹੈ; ਇਸ ਲਈ ਯਜਨ-ਪੁਰੁਸ਼ ਵਿਵਸਵਾਨ ਹਮੇਸ਼ਾ ਪੂਜਾ ਯੋਗ ਹੈ। ਇਸਤਰੀ ਲਈ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਤੋਂ ਬਿਨਾ, ਵਿੱਭਾਵਸੁ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧ ਕੇ ਪੂਜਾ ਯੋਗ ਹੈ; ਪਤੀ ਦੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲੀ ਲਈ, ਗੋਪਤੀ ਰੰਸ਼ੁਮਾਨ ਪੂਜਾ ਯੋਗ ਹੈ। ਵੈਸ਼ਿਆਂ ਲਈ ਵੀ ਤਪ ਨਾਲ, ਮਨ-ਲਗਨ ਨਾਲ, ਮਾਨਸ-ਅਨਾਸਨ ਨਾਲ, ਸਦਾ ਦੇਵਤਾ ਵਿੱਭਾਵਸੁ ਧਿਆਉਣ ਯੋਗ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਭ ਆਸ਼ਰਮਾਂ ਤੇ ਸਭ ਵਰਨਾਂ ਲਈ ਚਿਤ੍ਰਭਾਨੂ ਹੀ ਉੱਤਮ ਆਸਰਾ ਹੈ; ਉਸ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ ਸਭ ਗਤੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ।
ਤ੍ਰਿਵਰ੍ਗਸਪ੍ਤਮੀਵ੍ਰਤਨਿਰੂਪਣਮ੍ ਸ਼ृਣੁष੍ਵ ਸਂਯਤਃ ਕਾਮ੍ਯਾਨੁਪਵਾਸਾਂਸ੍ਤਥਾਪਰਾਨ੍ । ਤਾਂਸ੍ਤਾਨਾਸ਼੍ਰਿਤ੍ਯ ਯਾਨ੍ਕਾਮਾਨ੍ਕੁਰੁਤੇਪ੍ਸਿਤਮਾਨਸਃ । । ੧ ਸਪ੍ਤਮ੍ਯਾਂ ਸ਼ੁਕ੍ਲਪਕ੍ਸ਼ੇ ਤੁ ਫਾਲ੍ਗੁਨਸ੍ਯੇਹ ਮਾਨਵਃ । ਜਪਨ੍ਹੇਲੀਤਿ ਦੇਵਸ੍ਯ ਨਾਮ ਭਕ੍ਤ੍ਯਾ ਪੁਨਃਪੁਨਃ । । ੨ ਦੇਵਾਰ੍ਚਨੇ ਚਾष੍ਟਸ਼ਤਂ ਕृਤ੍ਵੈਤਚ੍ਚ ਜਪੇਚ੍ਛੁਚਿਃ । ਸ੍ਨਾਤਃ ਪ੍ਰਸ੍ਥਾਨਕਾਲੇ ਤੁ ਉਤ੍ਥਾਨੇ ਸ੍ਖਲਿਤੇ ਕ੍ਸ਼ੁਤੇ । । ੩ ਪਾਖਣ੍ਡਾਨ੍ਪਤਿਤਾਂਸ਼੍ਚੈਵ ਤਥੈਵਾਨ੍ਯਾਯਸ਼ਾਲਿਨਃ । ਨਾਲਪੇਤ ਤਥਾ ਭਾਨੁਮਰ੍ਚਯੇਚ੍ਛ੍ਰਦ੍ਧਯਾਨ੍ਵਿਤਃ । । ਇਦਂ ਚੋਦਾਹਰੇਦ੍ਭਾਨੌ ਮਨਃ ਸਂਧਾਯ ਤਤ੍ਪਰਃ । ।੪ ਹਂਸਹਂਸ ਕृਪਾਲੁਸ੍ਤ੍ਵਮਗਤੀਨਾਂ ਗਤਿਰ੍ਭਵ । ਸਂਸਾਰਾਰ੍ਣਵਮਗ੍ਨਾਨਾਂ ਤ੍ਰਾਤਾ ਭਵ ਦਿਵਾਕਰ । । ੫ ਏਵਂ ਪ੍ਰਸਾਦ੍ਯੋਪਵਾਸਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਨਿਯਤਮਾਨਸਃ । ਪੂਰ੍ਵਾਹ੍ਣ ਏਵ ਚ ਸਕृਤ੍ਪ੍ਰਾਸ਼੍ਯਾਚ੍ਚਾਚਮਨੀਯਕਮ੍ । । ੬ ਸ੍ਨਾਤ੍ਵਾਰ੍ਚਯਿਤ੍ਵਾ ਹਂਸੇਤਿ ਪੁਨਰ੍ਨਾਮ ਪ੍ਰਕੀਰ੍ਤਯੇਤ੍ । ਵਜ੍ਰਧਾਰਾਤ੍ਰਯਂ ਚੈਵ ਕ੍ਸ਼ਿਪੇਤ੍ਤ੍ਰਿਰ੍ਦੇਵਪਾਦਯੋਃ । । ੭ ਚੈਤ੍ਰਵੈਸ਼ਾਖਯੋਸ਼੍ਚੈਵ ਤਦ੍ਵਜ੍ਜ੍ਯੇष੍ਠੇ ਤੁ ਪੂਜਯਨ੍ । ਮਰ੍ਤ੍ਯਲੋਕੇ ਗਤਿਂ ਸ਼੍ਰੇष੍ਠਾਂ ਕृष੍ਣ ਪ੍ਰਾਪ੍ਨੋਤਿ ਵੈ ਨਰਃ । । ੮ ਉਤ੍ਕ੍ਰਾਂਤਸ੍ਤੁ ਵ੍ਰਜੇਤ੍ਕृष੍ਣ ਦਿਵ੍ਯਂ ਹਂਸਾਲਯਂ ਸ਼ੁਭਮ੍ । ਵृषਧ੍ਵਜਪ੍ਰਸਾਦਾਦ੍ਵੈ ਸਂਕ੍ਰਨ੍ਦਨਸ਼੍ਰਿਯਾ ਵृਤਃ । । ੯ ਆषਾਢੇ ਸ਼੍ਰਾਵਣੇ ਚੈਵ ਮਾਸਿ ਭਾਦ੍ਰਪਦੇ ਤਥਾ । ਤਥੈਵਾਸ਼੍ਵਯੁਜੇ ਚੈਵ ਅਨੇਨ ਵਿਧਿਨਾ ਨਰਃ । । 1.104.੧੦ ਉਪੋष੍ਯ ਸਮ੍ਪੂਜ੍ਯ ਤਥਾ ਮਾਰ੍ਤਣ੍ਡੇਤਿ ਚ ਕੀਰ੍ਤਯੇਤ੍ । ਗੋਮੂਤ੍ਰਪ੍ਰਾਸ਼ਨੋਤ੍ਪੂਤੋ ਧਨੀ ਧਨਪੁਰਂ ਵ੍ਰਜੇਤ੍ । । ੧੧ ਆਰਾਧਿਤਸ੍ਯ ਜਗਤਾਮੀਸ਼੍ਵਰਸ੍ਯਾਵ੍ਯਯਾਤ੍ਮਨਃ । ਉਤ੍ਕ੍ਰਾਂਤਿਕਾਲੇ ਸ੍ਮਰਣਂ ਭਾਸ੍ਕਰਸ੍ਯ ਤਥਾਪ੍ਨੁਯਾਤ੍ । । ੧੨ ਕ੍ਸ਼ੀਰਸ੍ਯ ਪ੍ਰਾਸ਼ਨਂ ਕृष੍ਣ ਵਿਧਿਂ ਚੈਵ ਯਥੋਦਿਤਮ੍ । ਕਾਰ੍ਤ੍ਤਿਕਾਦਿ ਯਥਾਨ੍ਯਾਯਂ ਕੁਰ੍ਯਾਨ੍ਮਾਸਚਤੁष੍ਟਯਮ੍ । । ੧੩ ਤੇਨੈਵ ਵਿਧਿਨਾ ਕृष੍ਣ ਭਾਸ੍ਕਰੇਤਿ ਚ ਕੀਰ੍ਤਯੇਤ੍ । ਸ ਯਾਤਿ ਭਾਨੁਸਾਲੋਕ੍ਯਂ ਭਾਸ੍ਕਰਂ ਸ੍ਮਰਤਿ ਕ੍ਸ਼ਯੇ । । ੧੪ ਪ੍ਰਤਿਮਾਸਂ ਦ੍ਵਿਜਾਤਿਭ੍ਯੋ ਦਦ੍ਯਾਦ੍ਦਾਨਂ ਯਥੇਪ੍ਸਿਤਮ੍ । ਚਾਤੁਰ੍ਮਾਸ੍ਯੇ ਤੁ ਸਮ੍ਪੂਰ੍ਣੇ ਕृਤ੍ਵਾ ਪੁਸ੍ਤਕਵਾਚਨਮ੍ । । ੧੫ ਕਥਾਂ ਤੁ ਭਾਸ੍ਕਰਸ੍ਯੇਹ ਸਙ੍ਗੀਤਕਮਥਾਪਿ ਵਾ । ਧਰ੍ਮਸ਼੍ਰਵਣਮਭੀष੍ਟਂ ਸਦਾ ਧਰ੍ਮਧ੍ਵਜਸ੍ਯ ਤੁ । । ੧੬ ਵਾਚਕਂ ਪੂਜਯਿਤ੍ਵਾ ਤੁ ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਕਾਰ੍ਯਂ ਵਿਪਸ਼੍ਚਿਤਾ । ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧਮਨ੍ਯੇਨ ਪਕ੍ਵੇਨ ਵਾਚਕੇਨ ਦ੍ਵਿਜੇਨ ਤੁ । । ਦਿਵ੍ਯੇਨ ਚ ਯਥਾਯੁਕ੍ਤਮਭੀष੍ਟਂ ਭਾਸ੍ਕਰਸ੍ਯ ਹਿ । । ੧੭ ਏਵਮੇਵ ਗਤਿਂ ਸ਼੍ਰੇष੍ਠਾਂ ਦੇਵਾਨਾਮਨੁਕੀਰ੍ਤਨਾਤ੍ । ਪ੍ਰਾਪ੍ਨੁਯਾਤ੍ਤ੍ਰਿਵਿਧਾਂ ਕृष੍ਣ ਤ੍ਰਿਲੋਕਾਖ੍ਯਾਂ ਨਰਃ ਸਦਾ । । ੧੮ ਕਥਿਤਂ ਪਾਰਣਂ ਯਤ੍ਤੇ ਪ੍ਰਥਮਂ ਗੋਧਰਾਧਨਮ੍ । ਆਧਿਪਤ੍ਯਂ ਤਥਾ ਭੋਗਾਂਸ੍ਤਤਃ ਪ੍ਰਾਪ੍ਨੋਤਿ ਮਾਨੁषਃ । । ੧੯ ਦ੍ਵਿਤੀਯੇਨ ਤਥਾ ਭੋਗਾਨ੍ਗੋਪਤੇਃ ਪ੍ਰਾਪ੍ਨੁਯਾਨ੍ਨਰਃ । ਸੂਰ੍ਯਲੋਕਂ ਤृਤੀਯੇਨ ਪਾਰਣੇਨ ਤਥਾਪ੍ਨੁਯਾਤ੍ । । 1.104.੨੦ ਏਵਮੇਤਤ੍ਸਮਾਖ੍ਯਾਤਂ ਗਤਿਪ੍ਰਾਪਕਮੁਤ੍ਤਮਮ੍ । ਵਿਧਾਨਂ ਦੇਵਾਸ਼ਾਰ੍ਦੂਲ ਯਦੁਕ੍ਤਂ ਸਪ੍ਤਮੀਵ੍ਰਤੇ । । ੨੧ ਯਃ ਸ਼੍ਵੇਤਾਂ ਸਪ੍ਤਮੀਂ ਕੁਰ੍ਯਾਤ੍ਸੁਗਤਿਂ ਸ਼੍ਰਦ੍ਧਯਾ ਨਰਃ । ਤਥਾ ਭਕ੍ਤ੍ਯਾ ਚ ਵੈ ਨਾਰੀ ਪ੍ਰਾਪ੍ਨੋਤਿ ਤ੍ਰਿਵਿਧਾਂ ਗਤਿਮ੍ । । ੨੬੨ ਏषਾ ਧਨ੍ਯਾ ਪਾਪਹਰਾ ਤਿਥਿਰ੍ਨਿਤ੍ਯਮੁਪਾਸਿਤਾ । ਆਰਾਧਨਾਯ ਯਸ੍ਤੇषਾਂ ਯਦਾ ਭਾਨੋਰ੍ਧਰਾਧਰ । । ੨੩ ਪਠਤਾਂ ਸ਼ृਣ੍ਵਤਾਂ ਚਾਪਿ ਸਰ੍ਵਪਾਪਭਯਾਪਹਾ । ਤਥਾ ਧਨ੍ਯਾ ਚ ਪੁਣ੍ਯਾ ਚ ਤ੍ਰਿਵਰ੍ਗਾਦੀष੍ਟਦਾ ਸਦਾ । । ੨੪. ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਭਵਿष੍ਯੇ ਮਹਾਪੁਰਾਣੇ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮੇ ਪਰ੍ਵਣਿ ਸਪ੍ਤਮੀਕਲ੍ਪੇ ਤ੍ਰਿਵਰ੍ਗਸਪ੍ਤਮੀਵ੍ਰਤਨਿਰੂਪਣਂ ਨਾਮ ਚਤੁਰਧਿਕਸ਼ਤਤਮੋऽਧ੍ਯਾਯਃ
ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣੋ, ਮੈਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਇੱਛਾ ਵਾਲੇ ਉਪਵਾਸ ਤੇ ਹੋਰ ਵ੍ਰਤਾਂ ਬਾਰੇ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ; ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਧਾਰਨ ਕਰਕੇ ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੇ ਮਨ ਦੀਆਂ ਇੱਛਾਵਾਂ ਪੂਰੀ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਫਾਲਗੁਨ ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਸ਼ੁਕਲ ਪੱਖ ਦੀ ਸਪਤਮੀ ਨੂੰ, ਮਨੁੱਖ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਹੇਲੇ ਦੇ ਨਾਮ ਦਾ ਜਪ ਕਰੇ, ਮੁੜ ਮੁੜ ਕਰੇ। ਦੇਵਤਾ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ, ਆਠ-ਸੌ ਵਾਰੀ ਜਪ ਕਰੇ, ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਕੇ, ਇਸ਼ਨਾਨ, ਚਲਣ, ਉਠਣ, ਗਿਰਣ, ਛੀਕਣ ਸਮੇਂ। ਪਾਖੰਡੀਆਂ, ਪਤਿਤਾਂ ਤੇ ਅਨਿਆਯੀ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਗੱਲ ਨਾ ਕਰੇ, ਭਾਨੂ ਨੂੰ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕਰੇ। ਭਾਨੂ ਨੂੰ ਮਨ ਲਾ ਕੇ, ਇਹ ਉਚਾਰਨ ਕਰੇ: ਹੰਸ ਹੰਸ, ਦਇਆਲੂ ਤੂੰ, ਅਗਤੀ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਗਤੀ ਬਣ, ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬਿਆਂ ਨੂੰ ਤੂੰ ਤਰਵਾ, ਦਿਵਾਕਰ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰਕੇ, ਉਪਵਾਸ ਕਰਕੇ, ਨਿਯਤ ਮਨ ਨਾਲ, ਪੂਰਵਾਹਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਾਰੀ ਆਚਮਨ ਕਰੇ। ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਕੇ, ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ, ਹੰਸ ਨਾਮ ਉਚਾਰਨ ਕਰੇ, ਵਜ੍ਰਧਾਰਾ ਤਿੰਨ ਵਾਰੀ ਦੇਵਤਾ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਤੇ ਛੱਡੇ। ਚੈਤ, ਵਿਸ਼ਾਖ, ਤੇ ਜੇਠ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਵੀ, ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ, ਮਰਤ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਉੱਤਮ ਗਤੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਉਤਕ੍ਰਾਂਤ ਹੋ ਕੇ, ਦਿਵਿਆ ਹੰਸ ਆਲਯ ਵਿੱਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਵ੍ਰਿਸ਼ਧਵਜ ਦੀ ਕ੍ਰਿਪਾ ਨਾਲ, ਸੰਕ੍ਰੰਦਨ ਦੀ ਸ਼੍ਰੀ ਨਾਲ। ਆਸ਼ਾਢ, ਸ਼੍ਰਾਵਣ, ਭਾਦਰਪਦ, ਤੇ ਆਸ਼ਵਯੁਜ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਵੀ, ਇਸੇ ਵਿਧੀ ਨਾਲ ਮਨੁੱਖ ਉਪਵਾਸ ਕਰਕੇ, ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ, ਮਾਰਤੰਡ ਨਾਮ ਉਚਾਰਨ ਕਰੇ। ਗੋਮੂਤਰ ਪੀ ਕੇ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਕੇ, ਧਨਵਾਨ ਮਨੁੱਖ ਧਨਪੁਰ ਵਿੱਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਗਤ ਦੇ ਅਵਿਨਾਸ਼ੀ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ, ਉਤਕ੍ਰਾਂਤ ਸਮੇਂ ਭਾਸਕਰ ਦਾ ਸਿਮਰਨ ਕਰੇ। ਦੂਧ ਪੀ ਕੇ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ, ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ, ਕਾਰਤਿਕ ਆਦਿ ਚਾਰ ਮਹੀਨੇ, ਉਪਵਾਸ ਕਰੇ। ਇਸੇ ਵਿਧੀ ਨਾਲ, ਭਾਸਕਰ ਨਾਮ ਉਚਾਰਨ ਕਰੇ, ਉਹ ਭਾਨੂ ਦੇ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਭਾਸਕਰ ਨੂੰ ਵਿਨਾਸ ਸਮੇਂ ਯਾਦ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਹਰ ਮਹੀਨੇ, ਦੂਜੀ ਜਾਤੀ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਅਨੁਸਾਰ ਦਾਨ ਦੇਵੇ; ਚਾਰ ਮਹੀਨੇ ਪੂਰੇ ਹੋਣ ਤੇ, ਪੁਸਤਕ ਪਾਠ ਕਰੇ। ਭਾਸਕਰ ਦੀ ਕਥਾ, ਗੀਤ, ਜਾਂ ਧਰਮ ਦੀ ਕਥਾ, ਧਰਮਧਵਜ ਦੇ ਮਨਚਾਹੇ ਸੁਣੇ। ਵਾਚਕ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ, ਵਿਦਵਾਨ ਮਨੁੱਖ, ਹੋਰ ਪਕਾ ਹੋਇਆ ਸ਼੍ਰਾਧ, ਵਾਚਕ ਦੁਆਰਾ, ਦੂਜੀ ਜਾਤੀ ਦੁਆਰਾ ਕਰੇ। ਪਵਿੱਤਰ ਤੇ ਮਨਚਾਹੀ ਭਾਸਕਰ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰੇ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਉਚਾਰਨ ਨਾਲ, ਉੱਤਮ ਤਿੰਨ ਗਤੀਆਂ, ਤ੍ਰਿਲੋਕੀ ਗਤੀ, ਮਨੁੱਖ ਹਮੇਸ਼ਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਪਾਰਣ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਗੋਧਰਾਧਨ, ਅਧਿਪਤਤਾ ਤੇ ਭੋਗ, ਮਨੁੱਖ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਦੂਜੇ ਪਾਰਣ ਨਾਲ, ਗੋਪਤੀ ਦੇ ਭੋਗ, ਮਨੁੱਖ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਤੀਜੇ ਪਾਰਣ ਨਾਲ, ਸੂਰਜ ਦੇ ਲੋਕ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਉੱਤਮ ਗਤੀ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਵਿਧਾਨ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਸਪਤਮੀ ਵ੍ਰਤ ਵਿੱਚ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ। ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਸ਼ੁਧ ਸਪਤਮੀ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ, ਉਹ ਉੱਤਮ ਤਿੰਨ ਗਤੀਆਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਭਗਤੀ ਨਾਲ, ਇਸਤਰੀ ਵੀ ਤਿੰਨ ਗਤੀਆਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਧਨਵਾਨ, ਪਾਪ ਹਟਾਉਣ ਵਾਲੀ, ਤिथि ਹਮੇਸ਼ਾ ਪੂਜਾ ਯੋਗ ਹੈ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਭਾਨੂ ਦੀ ਪੂਜਾ, ਧਰਾਧਰ, ਹੋਵੇ, ਉਹ ਸਭ ਪਾਪ ਤੇ ਡਰ ਹਟਾਉਣ ਵਾਲੀ, ਧਨਵਾਨ ਤੇ ਪਵਿੱਤਰ, ਤਿੰਨ ਵਰਨਾਂ ਦੀ ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਹੈ।
ਕਾਮਦਾਸਪ੍ਤਮੀਵ੍ਰਤਨਿਰੂਪਣਮ੍ ਬ੍ਰਹ੍ਮੋਵਾਚ ਫਾਲ੍ਗੁਨਾਮਲਪਕ੍ਸ਼ਸ੍ਯ ਸਪ੍ਤਮ੍ਯਾਂ ਕ੍ਸ਼੍ਮਾਧਰਾਵ੍ਯਯ । ਉਪੋषਿਤੋ ਨਰੋ ਨਾਰੀ ਸਮਭ੍ਯਰ੍ਚ੍ਯ ਤਮੋऽਪਹਮ੍ । । ੧ ਸੂਰ੍ਯਨਾਮ ਜਪਨ੍ਭਕ੍ਤ੍ਯਾ ਮਿਤਭੋਕ੍ਤਾ ਜਿਤੇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਃ । ਉਤ੍ਤਿष੍ਠਨ੍ਪ੍ਰਸ੍ਵਪਂਸ਼੍ਚੈਵ ਸੂਰ੍ਯਮੇਵਾਭਿਕੀਰ੍ਤਯੇਤ੍ । । ੨ ਤਤੋऽਨ੍ਯਦਿਵਸੇ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤੇ ਤ੍ਵष੍ਟਮ੍ਯਾਂ ਪ੍ਰਯਤੋ ਰਵਿਮ੍ । ਸ੍ਨਾਤ੍ਵਾ ਦੇਵਂ ਸਮਭ੍ਯਰ੍ਚ੍ਯ ਦਦ੍ਯਾਦ੍ਵਿਪ੍ਰਾਯ ਦਕ੍ਸ਼ਿਣਾਮ੍ । । ੩ ਰਵਿਮੁਦ੍ਦਿਸ਼੍ਯ ਵੈ ਚਾਗ੍ਨੌ ਘृਤਹੋਮਕृਤਕ੍ਰਿਯਃ । ਪ੍ਰਣਿਪਤ੍ਯ ਜਗਨ੍ਨਾਥਮਿਤਿ ਵਾਣੀਮੁਦੀਰਯੇਤ੍ । । ੪ ਯਮਾਰਾਧ੍ਯ ਪੁਰਾ ਦੇਵੀ ਸਾਵਿਤ੍ਰੀ ਕਾਮਨਾਯ ਵੈ । ਸ ਮੇ ਦਦਾਤੁ ਦੇਵੇਸ਼ਃ ਸਰ੍ਵਾਨ੍ਕਾਮਾਨ੍ਵਿਭਾਵਸੁਃ । । ੫ ਸਮਭ੍ਯਰ੍ਚ੍ਯ ਇਤਿ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਾਨ੍ਕृਤ੍ਸ੍ਨਾਨ੍ਕਾਮਾਨ੍ਯਥੇਪ੍ਸਿਤਾਨ੍ । ਸ ਦਦਾਤ੍ਯਖਿਲਾਨ੍ਕਾਮਾਨ੍ਪ੍ਰਸਨ੍ਨੋ ਮੇ ਦਿਵਸ੍ਪਤਿਃ । । ੬ ਭ੍ਰष੍ਟਰਾਜ੍ਯਸ਼੍ਚ ਦੇਵੇਨ੍ਦ੍ਰੋ ਯਮਭ੍ਯਰ੍ਚ੍ਯ ਦਿਵਸ੍ਪਤਿਃ । ਕਾਮਾਨ੍ਸਮ੍ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਵਾਨ੍ਰਾਜ੍ਯਂ ਸ ਮੇ ਕਾਮਂ ਪ੍ਰਯਚ੍ਛਤੁ । । ੭ ਏਵਮਭ੍ਯਰ੍ਚ੍ਯ ਪੂਜਾਂ ਚ ਨਿष੍ਪਾਦ੍ਯੇਹ ਵਿਵਸ੍ਵਤਃ । ਭੁਞ੍ਜੀਤ ਪ੍ਰਯਤਃ ਸਮ੍ਯਗ੍ਘਵਿष੍ਯਂ ਪਤਗਧ੍ਵਜ । । ੮ ਫਾਲ੍ਗੁਨੇ ਚੈਤ੍ਰਵੈਸ਼ਾਖਜ੍ਯੇष੍ਠੇ ਯਸ੍ਯ ਸਮਾਪਨਮ੍ । ਚਤੁਰ੍ਭਿਃ ਪਾਰਣਂ ਮਾਸੈਰੇਭਿਰ੍ਨਿष੍ਪਾਦਿਤਂ ਭਵੇਤ੍ । । ੯ ਕਰਵੀਰੈਸ਼੍ਚਤੁਰੋ ਮਾਸਾਨ੍ਭਕ੍ਤ੍ਯਾ ਸਮ੍ਪੂਜਯੇਦ੍ਰਵਿਮ੍ । ਕृष੍ਣਾਗੁਰੁਂ ਦਹੇਦ੍ਧੂਪਂ ਪ੍ਰਾਸ਼੍ਯਂ ਗੋਸ਼ृਙ੍ਗਜਂ ਜਲਮ੍ । । 1.105.੧੦ ਨੈਵੇਦ੍ਯਂ ਖਣ੍ਡਵੇष੍ਟਾਂਸ੍ਤੁ ਦਦ੍ਯਾਦ੍ਵਿਪ੍ਰੇਭ੍ਯ ਏਵ ਚ । ਤਤਸ਼੍ਚ ਸ਼੍ਰੂਯਤਾਮਨ੍ਯਾ ਹ੍ਯਾषਾਢਾਦਿषੁ ਯਾ ਕ੍ਰਿਯਾ ।। ੧੧ ਜਾਤੀਪੁष੍ਪਾਣਿ ਸ਼ਸ੍ਤਾਨਿ ਧੂਪੋ ਗੌਗ੍ਗੁਲ ਉਚ੍ਯਤੇ । ਕੂਪੋਦਕਂ ਸਮਸ਼੍ਨੀਯਾਨ੍ਨੈਵੇਦ੍ਯਂ ਪਾਯਸਂ ਮਤਮ੍ । । ੧੨ ਸ੍ਵਯਂ ਤਦੇਵ ਚਾਸ਼੍ਨੀਯਾਚ੍ਛੇषਂ ਪੂਰ੍ਵਵਦਾਚਰੇਤ੍ । ਕਾਰ੍ਤ੍ਤਿਕਾਦਿषੁ ਮਾਸੇषੁ ਗੋਮੂਤ੍ਰਂ ਕਾਯਸ਼ੋਧਨਮ੍ । । ੧੩ ਮਹਾਙ੍ਗੋ ਧੂਪ ਉਦ੍ਦਿष੍ਟਃ ਪੂਜਾ ਰਕ੍ਤੋਤ੍ਪਲੈਸ੍ਤਥਾ । ਕਾਸਾਰਂ ਚਾਤ੍ਰ ਨੈਵੇਦ੍ਯਂ ਨਿਵੇਦ੍ਯਂ ਭਾਸ੍ਕਰਾਯ ਵੈ । । ੧੪ ਪ੍ਰਤਿਮਾਸਂ ਚ ਵਿਪ੍ਰਾਯ ਦਾਤਵ੍ਯਾ ਦਕ੍ਸ਼ਿਣਾ ਤਥਾ । ਕਰ੍ਪੂਰਂ ਚਨ੍ਦਨਂ ਮੁਸ੍ਤਾਮਗਰੁਂ ਤਗਰਂ ਤਥਾ । । ੧੫ ਊषਣਂ ਸ਼ਰ੍ਕਰਾ ਕृष੍ਣ ਸੁਗਨ੍ਧਂ ਸਿਹ੍ਲਕਂ ਤਥਾ । ਮਹਾਙ੍ਗੋऽਯਂ ਸ੍ਮृਤੋ ਧੂਪਃ ਪ੍ਰਿਯੋ ਦੇਵਸ੍ਯ ਸਰ੍ਵਦਾ । । ੧੬ ਪ੍ਰੀਣਨਂ ਚੇष੍ਟਯਾ ਭਾਨੋਃ ਪਾਰਣੇਪਾਰਣੇ ਗਤੇ । ਯਥਾਸ਼ਕ੍ਤਿ ਯਥਾਯੋਗਂ ਵਿਤ੍ਤਸ਼ਾਠ੍ਯਂ ਵਿਵਰ੍ਜਯੇਤ੍ । । ੧੭ ਸਦ੍ਭਾਵੇਨੈਵ ਸਪ੍ਤਾਸ਼੍ਵਃ ਪੂਜਿਤਃ ਪ੍ਰੀਯਤੇ ਯਤਃ । ਪਾਰਣਾਨ੍ਤੇ ਯਥਾਸ਼ਕ੍ਤ੍ਯਾ ਪੂਜਿਤਃ ਸ੍ਨਾਪਿਤੋ ਰਵਿਃ । । ੧੮ ਪ੍ਰੀਣਿਤਸ਼੍ਚੇਪ੍ਸਿਤਾਨ੍ਕਾਮਾਨ੍ਦਦ੍ਯਾਦਵ੍ਯਾਹਤਂ ਹਰੇ । ਏषਾ ਪੁਣ੍ਯਾ ਪਾਪਹਰਾ ਸਪ੍ਤਮੀ ਸਰ੍ਵਕਾਮਦਾ । । ੧੯ ਯਥਾਭਿਲषਿਤਾਨ੍ਕਾਮਾਁਲ੍ਲਭਤੇ ਗਰੁਡਧ੍ਵਜ । ਉਪੋष੍ਯੈਤਾਂ ਤ੍ਰਿਭੁਵਨਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਮਿਨ੍ਦ੍ਰੇਣ ਵੈ ਪੁਰਾ । । 1.105.੨੦ ਪੁਤ੍ਰਂ ਪ੍ਰਾਪਚ੍ਚ ਸਾਵਿਤ੍ਰੀ ਪੁਤ੍ਰਾਂਸ੍ਤੁ ਅਦਿਤਿਸ੍ਤਥਾ । ਯਦਵਃ ਕਾਮਨਾਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਾ ਧੌਮ੍ਯੋ ਵੇਦਮਵਾਪ੍ਤਵਾਨ੍ । । ੨੧ ਤ੍ਵਯਾਪ੍ਤਾ ਭਾਰ੍ਗਵੀ ਕृष੍ਣ ਸ਼ਙ੍ਕਰਃ ਸ਼ੁਦ੍ਧਿਮਾਪ੍ਤਵਾਨ੍ । ਪਿਤਾਮਹਤ੍ਵਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤੋऽਹਂ ਤਤ੍ਪ੍ਰਸਾਦਾਜ੍ਜਨਾਰ੍ਦਨ । । ੨੨ ਅਨ੍ਯੈਸ਼੍ਚਾਧਿਗਤਾਃ ਕਾਮਾਸ੍ਤਮਾਰਾਧ੍ਯ ਨ ਸਂਸ਼ਯਃ । ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੈਃ ਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਿਯੈਰ੍ਵੈਸ਼੍ਯੈਃ ਸ਼ੂਦ੍ਰੈਰ੍ਯੋषਿਦ੍ਭਿਰੇਵ ਚ । । ੨੩ ਯਂ ਯਂ ਕਾਮਮਭਿਧ੍ਯਾਯੇਤ੍ਤਂਤਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਨੋਤ੍ਯੁਪੋषਣਾਤ੍ । ਜਨਃ ਪ੍ਰਾਪ੍ਨੋਤ੍ਯਸਂਦਿਗ੍ਧਂ ਭਾਨੋਰਾਰਾਧਨਾਦ੍ਯਤਃ । । ੨੪ ਅਪੁਤ੍ਰਃ ਪੁਤ੍ਰਮਾਪ੍ਨੋਤਿ ਰੋਗਤਸ਼੍ਚਾਪਿ ਮੋਦਤੇ । ਰੋਗਾਭਿਭੂਤ ਆਰੋਗ੍ਯਂ ਕਨ੍ਯਾ ਵਿਨ੍ਦਤਿ ਸਤ੍ਪਤਿਮ੍ । । ੨੫ ਸਮਾਗਤ੍ਯ ਪ੍ਰਵਸਿਤ ਉਪੋष੍ਯੈਤਦਵਾਪ੍ਨੁਯਾਤ੍ । ਸਰ੍ਵਾਨ੍ਕਾਮਾਨਵਾਪ੍ਨੋਤਿ ਗੋਗਤਸ਼੍ਚਾਪਿ ਮੋਦਤੇ । । ੨੬ ਨਾਪੁਤ੍ਰੋ ਨਾਧਨੋ ਵਾਪਿ ਨ ਵਾਨਿष੍ਟੋ ਨ ਨਿਰ੍ਘृਣਃ । ਉਪੋष੍ਯੈਤਦ੍ਵ੍ਰਤਂ ਮਰ੍ਤ੍ਯਃ ਸ੍ਤ੍ਰੀਜਨੋ ਵਾਪਿ ਜਾਯਤੇ । । ੨੭ ਗੋਹੇਲਿਲੋਕਮਾਸਾਦ੍ਯ ਮੋਦਤੇ ਸ਼ਾਸ਼੍ਵਤੀਃ ਸਮਾਃ । ਗੌਰਿਕਂ ਯਾਨਮਾਰੂਢਸ੍ਤੇਜਸਾ ਰਵਿਸਨ੍ਨਿਭਃ । । ੨੮ ਪੁਨਰੇਤ੍ਯ ਮਹੀਂ ਕृष੍ਣ ਘਨਾਘਨਸਮੋ ਨृਪਃ । ਕ੍ਸ਼੍ਮਾਤਲੇ ਸ੍ਯਾਨ੍ਨ ਸਂਦੇਹਃ ਪ੍ਰਸਾਦਾਦ੍ਗੋਪਤੇਰ੍ਨਰਃ । । ੨੯ ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਭਵਿष੍ਯੇ ਮਹਾਪੁਰਾਣੇ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮੇ ਪਰ੍ਵਣਿ ਸਪ੍ਤਮੀਕਲ੍ਪੇ ਕਾਮਦਾਸਪ੍ਤਮੀਵ੍ਰਤਨਿਰੂਪਣਂ ਨਾਮ ਪਞ੍ਚਾਧਿਕਸ਼ਤਤਮੋऽਧ੍ਯਾਯਃ
ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ: ਫਾਲਗੁਨ ਮਹੀਨੇ ਦੇ ਸ਼ੁਕਲ ਪੱਖ ਦੀ ਸਪਤਮੀ ਨੂੰ, ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਜਾਂ ਇਸਤਰੀ ਉਪਵਾਸ ਕਰਕੇ, ਅੰਧਕਾਰ ਹਟਾਉਣ ਵਾਲੇ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਸੂਰਜ ਦੇ ਨਾਮ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਜਪਦੇ ਹਨ, ਥੋੜ੍ਹਾ ਭੋਜਨ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਨੂੰ ਵਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਠਣ, ਸੋਣ, ਤੇ ਹਰ ਸਮੇਂ ਸੂਰਜ ਦੀ ਸਤਕਾਰੀ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਅਗਲੇ ਦਿਨ, ਅਸ਼ਟਮੀ ਆਉਣ ਤੇ, ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਕੇ, ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਕੇ, ਰਵੀ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ, ਵਿਪ੍ਰ ਨੂੰ ਦਕਸ਼ਿਣਾ ਦੇ। ਰਵੀ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਕਰਕੇ, ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਘੀ ਦੀ ਹੋਮ ਕਰਕੇ, ਜਗਤ ਦੇ ਨਾਥ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ, ਇਹ ਬਾਣੀ ਉਚਾਰਨ ਕਰੇ: ਜਿਸ ਨੂੰ ਪੁਰਾਣੀ ਦਿਵੀ ਸਾਵਿਤਰੀ ਨੇ ਇੱਛਾ ਲਈ ਪੂਜਿਆ, ਉਹ ਮੇਰੇ ਲਈ ਦੇਵੇਸ਼, ਵਿੱਭਾਵਸੁ, ਸਭ ਇੱਛਾਵਾਂ ਪੂਰੀ ਕਰੇ। ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ, ਜੋ ਇੱਛਾਵਾਂ ਮਿਲੀਆਂ, ਉਹ ਸਭ ਇੱਛਾਵਾਂ, ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ, ਦਿਵਸਪਤੀ ਮੇਰੇ ਲਈ ਪੂਰੀ ਕਰੇ। ਭ੍ਰਸ਼ਟ ਰਾਜਯ ਵਾਲਾ ਦੇਵਿੰਦਰ, ਜਿਸ ਨੇ ਦਿਵਸਪਤੀ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ ਇੱਛਾਵਾਂ ਤੇ ਰਾਜਯ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ, ਉਹ ਮੇਰੀ ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਕਰੇ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਵਿਵਸਵਤ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ, ਪੂਜਾ ਨਿਭਾ ਕੇ, ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਕੇ, ਹਵਿਸ਼ ਭੋਜਨ ਕਰੇ। ਫਾਲਗੁਨ, ਚੈਤ, ਵਿਸ਼ਾਖ, ਜੇਠ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ, ਚਾਰ ਪਾਰਣ ਕਰਕੇ, ਕਰਵੀਰ ਦੇ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਭਗਤੀ ਕਰਕੇ, ਰਵੀ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰੇ। ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾਗੁਰੂ ਦਾ ਧੂਪ ਜਲਾਏ, ਗੋ-ਸ਼੍ਰਿੰਗ ਦਾ ਪਾਣੀ ਪੀਵੇ। ਨੈਵੇਦਯ ਖੰਡ-ਵੈਸ਼ਟਾ ਵਿਪ੍ਰਾਂ ਨੂੰ ਦੇਵੇ। ਫਿਰ, ਆਸ਼ਾਢ ਆਦਿ ਮਹੀਨਿਆਂ ਵਿੱਚ, ਜਾਤੀ ਦੇ ਫੁੱਲ, ਗੌਗੁਗਲ ਧੂਪ, ਕੁਆਂ ਦਾ ਪਾਣੀ, ਨੈਵੇਦਯ ਪਾਯਸਾ, ਇਹ ਸਭ ਪੂਜਾ ਵਿੱਚ ਵਰਤੇ। ਆਪ ਵੀ ਉਹੀ ਭੋਜਨ ਖਾਏ, ਬਚਾ ਹੋਇਆ ਪੂਰਵ ਵਾਂਗ ਕਰੇ। ਕਾਰਤਿਕ ਆਦਿ ਮਹੀਨਿਆਂ ਵਿੱਚ, ਗੋਮੂਤਰ ਨਾਲ ਸਰੀਰ ਸ਼ੁਧ ਕਰੇ। ਮਹਾਂ ਅੰਗ ਦਾ ਧੂਪ, ਰਕਤ ਉਤਪਲ ਨਾਲ ਪੂਜਾ, ਕਾਸਾਰ ਨੈਵੇਦਯ ਭਾਸਕਰ ਨੂੰ ਭੇਟ ਕਰੇ। ਹਰ ਮਹੀਨੇ ਵਿਪ੍ਰ ਨੂੰ ਦਕਸ਼ਿਣਾ ਦੇਵੇ; ਕਰਪੂਰ, ਚੰਦਨ, ਮੁਸਤ, ਅਗਰ, ਤਗਰ, ਊਸ਼ਣ, ਸ਼ਕਰ, ਸੁਗੰਧ, ਸਿਹਲਕ, ਇਹ ਸਭ ਮਹਾਂ ਅੰਗ ਧੂਪ ਦੇਵਤਾ ਨੂੰ ਪਿਆਰੇ ਹਨ। ਭਾਨੂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਤੇ ਪਾਰਣ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ, ਯੋਗ ਅਨੁਸਾਰ, ਵਿਟਾ ਦੀ ਚਲਾਕੀ ਛੱਡ ਕੇ, ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਸਪਤਾਸ਼ਵ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰੇ। ਪਾਰਣ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ, ਯੋਗ ਅਨੁਸਾਰ, ਰਵੀ ਦੀ ਪੂਜਾ ਤੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਾਏ। ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ, ਇੱਛਿਤ ਇੱਛਾਵਾਂ ਹਰੇਕ ਨੂੰ ਦੇਵੇ। ਇਹ ਪਵਿੱਤਰ, ਪਾਪ ਹਟਾਉਣ ਵਾਲੀ, ਸਪਤਮੀ, ਸਭ ਇੱਛਾਵਾਂ ਪੂਰੀ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਚਾਹੀਏ, ਇੱਛਾਵਾਂ ਮਿਲਦੀਆਂ ਹਨ, ਗਰੁੜਧਵਜ, ਇਸ ਵ੍ਰਤ ਨੂੰ ਕਰਕੇ, ਇੰਦਰ ਨੇ ਤਿੰਨ ਲੋਕ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੇ। ਸਾਵਿਤਰੀ ਨੇ ਪੁੱਤਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ, ਅਦਿਤਿ ਨੇ ਪੁੱਤਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੇ, ਯਾਦਵਾਂ ਨੇ ਇੱਛਾਵਾਂ, ਧੌਮਯ ਨੇ ਵੇਦ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ। ਤੂੰ ਭਾਰਗਵੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ, ਸ਼ੰਕਰ ਨੇ ਸ਼ੁਧਤਾ, ਮੈਂ ਪਿਤਾਮਹਤਵ, ਜਨਾਰਦਨ, ਉਸ ਦੀ ਕ੍ਰਿਪਾ ਨਾਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ। ਹੋਰਾਂ ਨੇ ਵੀ, ਉਸ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ, ਇੱਛਾਵਾਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀਆਂ, ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ। ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਕਸ਼ਤਰੀ, ਵੈਸ਼, ਸ਼ੂਦਰ, ਇਸਤਰੀ, ਜੋ ਜੋ ਇੱਛਾ ਧਿਆਉਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਉਹ ਉਪਵਾਸ ਨਾਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਮਨੁੱਖ, ਭਾਨੂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ, ਨਿਸਚਿਤ ਇੱਛਾਵਾਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਜਿਸ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨਹੀਂ, ਉਹ ਪੁੱਤਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਰੋਗੀ ਆਰੋਗਯ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ; ਕੁਆਰੀ ਇਸਤਰੀ ਚੰਗਾ ਪਤੀ ਪਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਮਿਲ ਕੇ, ਵਿਦੇਸ਼ੀ, ਉਪਵਾਸ ਕਰਕੇ, ਸਭ ਇੱਛਾਵਾਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਗੋ-ਹੇਲਿ ਲੋਕ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ, ਸਦੀਵੀ ਖੁਸ਼ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਗੌਰਿਕਾ ਯਾਨ ਤੇ ਬੈਠ ਕੇ, ਰਵੀ ਵਾਂਗ ਤੇਜਸਵੀ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਮੁੜ ਧਰਤੀ ਤੇ ਆ ਕੇ, ਘਣਾਘਣ ਸਮਾਨ ਰਾਜਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਗੋਪਤੀ ਦੀ ਕ੍ਰਿਪਾ ਨਾਲ, ਧਰਤੀ ਤੇ ਨਿਸਚਿਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਪਾਪਨਾਸ਼ਿਨੀਵ੍ਰਤਵਿਧਿਵਰ੍ਣਨਮ੍ ਬ੍ਰਹ੍ਮੋਵਾਚ ਪੁਨਸ਼੍ਚੈਤਨ੍ਮਹਾਭਾਗ ਸ਼੍ਰੂਯਤਾਂ ਗਦਤੋ ਮਮ । ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਂ ਖਗੇਨ ਦੇਵਾਨਾਂ ਤਿਥਿਮਾਹਾਤ੍ਮ੍ਯਮੁਤ੍ਤਮਮ੍ । । ੧ ਵਿष੍ਣੁਰੁਵਾਚ ਵਿਜਯਾਤਿਜਯਾ ਚੈਵ ਜਯਨ੍ਤੀ ਚ ਮਹਾਤਿਥਿਃ । ਤ੍ਵਤ੍ਤਃ ਸ਼੍ਰੁਤਾ ਸੁਰਥੇष੍ਠ ਬ੍ਰੂਹਿ ਮੇ ਪਾਪਨਾਸ਼ਿਨੀਮ੍ । । ੨ ਤਥੋਤ੍ਤਰਾਯਣਂ ਬ੍ਰੂਹਿ ਸ਼ਸ੍ਤਂ ਯਦ੍ਭਾਸ੍ਕਰਾਰ੍ਚਨੇ । ਯਤ੍ਰ ਸਮ੍ਪੂਜਿਤੋ ਭਾਨੁਰ੍ਭਵੇਤ੍ਸਰ੍ਵਾਘਨਾਸ਼ਨਃ । । ਤਨ੍ਮੇ ਕਥਯ ਯਤ੍ਨੇਨ ਭਕ੍ਤ੍ਯਾ ਪृष੍ਟੋऽਕ੍ਸ਼ਯਂ ਫਲਮ੍ । । ੩ ਬ੍ਰਹ੍ਮੋਵਾਚ ਸ਼ੁਕ੍ਲਪਕ੍ਸ਼ੇ ਤੁ ਸਪ੍ਤਮ੍ਯਾਂ ਯਦਰ੍ਕ੍ਸ਼ਂ ਤੁ ਰਵੇਰ੍ਭਵੇਤ੍ । ਤਦਾ ਸ੍ਯਾਤ੍ਸਾ ਮਹਾਪੁਣ੍ਯਾ ਸਪ੍ਤਮੀ ਪਾਪਨਾਸ਼ਿਨੀ । ।੪ ਤਸ੍ਯਾਂ ਸਮ੍ਪੂਜ੍ਯ ਦੇਵੇਸ਼ਂ ਚਿਤ੍ਰਭਾਨੁਂ ਜਗਦ੍ਗੁਰੁਮ੍ । ਸਪ੍ਤਜਨ੍ਮਕृਤਾਤ੍ਪਾਪਾਨ੍ਮੁਚ੍ਯਤੇ ਨਾਤ੍ਰ ਸਂਸ਼ਯਃ । । ੫ ਯਸ਼੍ਚੋਪਵਾਸਂ ਕੁਰੁਤੇ ਤਸ੍ਯਾਂ ਨਿਯਤਮਾਨਸਃ । ਸਰ੍ਵਪਾਪਵਿਮੁਕ੍ਤਾਤ੍ਮਾ ਸੂਰ੍ਯਲੋਕੇ ਮਹੀਯਤੇ । । ੬ ਦਾਨਂ ਯਦ੍ਦੀਯਤੇ ਕਿਞ੍ਚਿਤ੍ਤਮੁਦ੍ਦਿਸ਼੍ਯ ਦਿਵਾਕਰਮ੍ । ਹੋਮੋ ਵਾ ਕ੍ਰਿਯਤੇ ਤਤ੍ਰ ਤਤ੍ਸਰ੍ਵਂ ਚਾਕ੍ਸ਼ਯਂ ਭਵੇਤ੍ । । ੭ ਏਕ ऋਗ੍ਵੇਦਃ ਪੁਰਤੋ ਜਪ੍ਤਃ ਸ਼੍ਰਦ੍ਧਾਪਰੇਣ ਤੁ । ऋਗ੍ਵੇਦਸ੍ਯ ਸਮਸ੍ਤਸ੍ਯ ਯਚ੍ਛਤੇ ਸਤ੍ਫਲਂ ਧ੍ਰੁਵਮ੍ । । ੮ ਸਾਮਵੇਦਫਲਂ ਸਾਮ ਯਜੁਰ੍ਵੇਦਫਲਂ ਯਜੁਃ । ਅਥਰ੍ਵਾ ਅਥਰ੍ਵਾਂਗਿਰਸੋ ਨਿਖਿਲਂ ਯਚ੍ਛਤੇ ਰਵਿਃ । । ੯ ਤਾਰਕਾ ਇਵ ਰਾਜਨ੍ਤੇ ਦ੍ਯੋਤਮਾਨਾ ਦਿਵਾਨਿਸ਼ਮ੍ । ਸਮਭ੍ਯਰ੍ਚ੍ਯ ਚ ਸਪ੍ਤਮ੍ਯਾਂ ਦੇਵਦੇਵਂ ਦਿਵਾਕਰਮ੍ । । 1.106.੧੦ ਯਤ੍ਰ ਪਾਪਮਸ਼ੇषਂ ਵੈ ਨਾਸ਼ਯਤ੍ਯਤ੍ਰ ਭਾਸ੍ਕਰਃ । ਕਰ੍ਤਵ੍ਯਾ ਸਪ੍ਤਮੀ ਕृष੍ਣ ਤੇਨੋਕ੍ਤਾ ਪਾਪਨਾਸ਼ਿਨੀ । । ੧੧ ਅਸ੍ਯਾਂ ਸਮਭ੍ਯਰ੍ਚ੍ਯ ਰਵਿਂ ਯਾਤਿ ਸੌਰਪੁਰਂ ਨਰਃ । ਵਿਮਾਨਵਰਮਾਰੁਹ੍ਯ ਕਰ੍ਪੂਰੋਦ੍ਭਵਮੁਤ੍ਤਮਮ੍ । । ੧੨ ਤੇਜਸਾ ਕਵਿਸਂਕਾਸ਼ਃ ਪ੍ਰਭਯਾ ਸੂਰ੍ਯਸਨ੍ਨਿਭਃ । ਕਾਨ੍ਤ੍ਯਾਤ੍ਰੇਯਸਮਃ ਕृष੍ਣ ਸ਼ੌਰ੍ਯੇ ਹਰਿਸਮਃ ਸਦਾ । । ੧੩ ਮੋਦਤੇ ਤਤ੍ਰ ਸੁਚਿਰਂ ਵृਨ੍ਦਾਰਕਗਣੈਃ ਸਹ । ਪੁਨਰੇਤ੍ਯ ਭੁਵਂ ਕृष੍ਣ ਭਵੇਦ੍ਵੈ ਕ੍ਸ਼੍ਮਾਧਿਪਾਧਿਪਃ । । ੧੪ ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਭਵਿष੍ਯੇ ਮਹਾਪੁਰਾਣੇ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮੇ ਪਰ੍ਵਣਿ ਸਪ੍ਤਮੀਕਲ੍ਪੇ ਪਾਪਨਾਸ਼ਿਨੀਵ੍ਰਤਵਿਧਿਵਰ੍ਣਨਂ ਨਾਮ षਡਧਿਕਸ਼ਤਤਮੋऽਧ੍ਯਾਯਃ
ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਫਿਰ, ਹੇ ਸੁਭਾਗਾ, ਮੇਰੀ ਗੱਲ ਸੁਣ। ਖਗ ਨੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿਚ ਜੋ ਤिथि ਦਾ ਮਹਾਤਮਿਆ ਦੱਸਿਆ, ਉਹ ਮੈਂ ਤੇਨੂੰ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ। ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਵਿਜਯਾ, ਅਤਿਵਿਜਯਾ ਤੇ ਜਯੰਤੀ — ਇਹ ਤਿੰਨ ਮਹਾਤੀਥੀਆਂ ਹਨ। ਇਹ ਤੇਰੇ ਤੋਂ ਸੁਣੀਆਂ ਹਨ, ਹੁਣ ਮੈਨੂੰ ਪਾਪ ਨਾਸਣੀ ਤिथि ਬਾਰੇ ਦੱਸ। ਉੱਤਰਾਯਣ ਦੀ ਵੀ ਗੱਲ ਦੱਸ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਭਾਸਕਰ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ, ਭਾਨੁ (ਸੂਰਜ) ਦੀ ਪੂਜਾ ਹੋਵੇ ਤੇ ਸਾਰੇ ਪਾਪ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਮੈਨੂੰ ਭਕਤੀ ਨਾਲ, ਯਤਨ ਕਰਕੇ, ਅਕshay ਫਲ ਵਾਲੀ ਗੱਲ ਦੱਸ। ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਜਦੋਂ ਸ਼ੁਕਲ ਪੱਖ ਦੀ ਸਪਤਮੀ ਤੇ ਰਵੀ ਦਾ ਅਰਕਸ਼ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਮਹਾਪੁਣਯ ਸਪਤਮੀ ਪਾਪ ਨਾਸਣੀ ਹੈ। ਉਸ ਦਿਨ, ਜਗਤ ਦੇ ਗੁਰੂ ਚਿਤ੍ਰਭਾਨੁ (ਸੂਰਜ) ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ, ਸਪਤ ਜਨਮਾਂ ਦੇ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ — ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ। ਜੋ ਮਨ ਨੂੰ ਨਿਯਤ ਕਰਕੇ, ਉਸ ਦਿਨ ਉਪਵਾਸ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਕੇ, ਸੂਰਜ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਸਨਮਾਨ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਦਾਨ ਸੂਰਜ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਕਰਕੇ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਹੋਮ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਾਰਾ ਅਕshay ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਰਿਗਵੇਦ ਦੀ ਪਾਠ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਰਿਗਵੇਦ ਦੇ ਸਮੂਹ ਫਲ ਨਿਸਚਿਤ ਮਿਲਦੇ ਹਨ। ਸਾਮਵੇਦ ਦਾ ਫਲ ਸਾਮ, ਯਜੁਰਵੇਦ ਦਾ ਫਲ ਯਜੁ, ਅਤੇ ਅਥਰਵੇਦ ਦਾ ਫਲ ਅਥਰਵਾਂਗਿਰਸ — ਇਹ ਸਾਰਾ ਰਵੀ (ਸੂਰਜ) ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਹੈ। ਤਾਰਿਆਂ ਵਾਂਗ, ਜੋ ਦਿਨ-ਰਾਤ ਚਮਕਦੇ ਹਨ, ਉਸ ਸਪਤਮੀ ਨੂੰ, ਦਿਵਾਕਰ (ਸੂਰਜ) ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ, ਸਾਰੇ ਪਾਪ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਕਰਕੇ ਸਪਤਮੀ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਇਸ ਨੂੰ ਪਾਪ ਨਾਸਣੀ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਦਿਨ, ਰਵੀ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ, ਮਨੁੱਖ ਸੌਰਪੁਰ ਨੂੰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉੱਤਮ ਕਰਪੂਰ ਦੇ vimaan ਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ। ਉਸ ਦੀ ਤੇਜ ਕਵੀ ਸਮਾਨ, ਪ੍ਰਭਾ ਸੂਰਜ ਸਮਾਨ, ਕਾਂਤੀ ਅਤਰੇਯਾ ਸਮਾਨ, ਤੇ ਸ਼ੌਰਯ ਹਰਿ ਸਮਾਨ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਉਥੇ, ਉਹ ਵ੍ਰਿੰਦਾਰਕ ਦੇ ਗਣਾਂ ਨਾਲ ਲੰਬਾ ਸਮਾਂ ਆਨੰਦ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ ਦੁਬਾਰਾ ਧਰਤੀ ਤੇ ਆ ਕੇ, ਧਰਤੀ ਦੇ ਰਾਜਿਆਂ ਦਾ ਰਾਜਾ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਭਾਨੁਪਾਦਦ੍ਵਯਵ੍ਰਤਵਰ੍ਣਨਮ੍ ਬ੍ਰਹ੍ਮੋਵਾਚ ਤਥਾਨ੍ਯਦਪਿ ਧਰ੍ਮਜ੍ਞ ਸ਼ृਣੁष੍ਵ ਗਦਤੋ ਮਮ । ਪਦਦ੍ਵਯਂ ਜਗਦ੍ਧਾਤੁਰ੍ਦੇਵਦੇਵਸ੍ਯ ਗੋਪਤੇਃ । । ੧ ਯਦੇਕਪਾਦਪੀਠਂ ਹਿ ਤਤ੍ਰ ਨ੍ਯਸ੍ਤਂ ਪਦਦ੍ਵਯਮ੍ । ਸ੍ਵਯਮਂਸ਼ੁਮਤਾ ਕृष੍ਣ ਲੋਕਾਨਾਂ ਹਿਤਕਾਮ੍ਯਯਾ । । ੨ ਵਾਮਨਸ੍ਯ ਪਦਂ ਕृष੍ਣ ਜ੍ਞੇਯਂ ਵੈ ਉਤ੍ਤਰਾਯਣਮ੍ । ਦੇਵਾਦ੍ਯੈਃ ਸਕਲੈਰ੍ਵਨ੍ਦ੍ਯਂ ਦਕ੍ਸ਼ਿਣਂ ਦਕ੍ਸ਼ਿਣਾਯਨਮ੍ । । ੩ ਅਹਂ ਤ੍ਵਂ ਚ ਸਦਾ ਕृष੍ਣ ਦਕ੍ਸ਼ਿਣਂ ਪਾਦਮਰ੍ਚਤਃ । ਸ਼੍ਰਦ੍ਧਾਨ੍ਵਿਤੌ ਭਾਸ੍ਕਰਸ੍ਯ ਹਰੀਸ਼ੌ ਵਾਮਮਰ੍ਚਤਃ । । ੪ ਤਸ੍ਮਿਨ੍ਯਃ ਪ੍ਰਤ੍ਯਹਂ ਸਮ੍ਯਗ੍ਦੇਵਦੇਵਸ੍ਯ ਮਾਨਵਃ । ਕਰੋਤ੍ਯਾਰਾਧਨਂ ਤਸ੍ਯ ਤੁष੍ਟਃ ਸ੍ਯਾਦ੍ਭਾਨੁਮਾਨ੍ਤ੍ਸਦਾ । । ੫ ਵਿष੍ਣੁਰੁਵਾਚ ਕਥਮਾਰਾਧਨਂ ਤਸ੍ਯ ਦੇਵਦੇਵਸ੍ਯ ਗੋਪਤੇਃ । ਕ੍ਰਿਯਤੇ ਦੇਵਸ਼ਾਰ੍ਦੂਲ ਤਤ੍ਸਮਾਖ੍ਯਾਤੁਮਰ੍ਹਸਿ । । ੬ ਬ੍ਰਹ੍ਮੋਵਾਚ ਉਤ੍ਤਰੇ ਤ੍ਵਯਨੇ ਕृष੍ਣ ਸ੍ਨਾਤੋ ਨਿਯਤਮਾਨਸਃ । ਘृਤਕ੍ਸ਼ੀਰਾਦਿਭਿਰ੍ਦੇਵਂ ਸ੍ਨਾਪਯੇਤ੍ਤਿਮਿਰਾਪਹਮ੍ । । ੭ ਚਾਰੁਵਸ੍ਤ੍ਰੋਪਹਾਰੈਸ਼੍ਚ ਪੁष੍ਪਧੂਪਾਨੁਲੇਪਨੈਃ । ਸਮਭ੍ਯਰ੍ਚ੍ਯ ਤਤਃ ਸਮ੍ਯਗ੍ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਨਾਂ ਚ ਤਰ੍ਪਣੈਃ । । ੮ ਪਦਦ੍ਵਯਂ ਵ੍ਰਤਂ ਯਸ੍ਯ ਗृਹ੍ਣੀਯਾਦ੍ਭਾਨੁਤਤ੍ਪਰਃ । ਵਨ੍ਦੇਤ੍ਸ੍ਨਾਤਸ਼੍ਚਿਤ੍ਰਭਾਨੁਂ ਤਤਸ਼੍ਚ ਗਰੁਡਧ੍ਵਜ । । ੯ ਭੁਕ੍ਤ੍ਵਾਨ੍ਨਂ ਚਿਤ੍ਰਭਾਨੁਂ ਤੁ ਚਿਤ੍ਰਭਾਨੁਂ ਵ੍ਰਜਂਸ੍ਤਥਾ । ਸ੍ਵਪਨ੍ਵਿਬੁਧ੍ਯਨ੍ਪ੍ਰਣਮਨ੍ਹੋਮਂ ਕੁਰ੍ਵਂਸ੍ਤਥਾਰ੍ਚਯਨ੍ । । 1.107.੧੦ ਚਿਤ੍ਰਭਾਨੋਰਨੁਦਿਨਂ ਕਰਿष੍ਯੇ ਨਾਮਕੀਰ੍ਤਨਮ੍ । ਯਾਵਦਦ੍ਯ ਦਿਨਾਤ੍ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਂ ਕ੍ਰਮਸ਼ੋ ਦਕ੍ਸ਼ਿਣਾਯਨਮ੍ । । ੧੧ ਚਲਿਤੇ ਹੁਂਕृਤੇ ਚੈਵ ਵੇਦਾਰਮ੍ਭੇऽਪਿ ਵਾ ਸਦਾ । ਤਾਵਦ੍ਵਕ੍ਸ਼੍ਯੇ ਚਿਤ੍ਰਭਾਨੁਂ ਯਾਵਦੇਵੋਤ੍ਤਰਾਯਣਮ੍ । । ੧੨ ਯਾਵਜ੍ਜੀਵਂ ਚ ਯਤ੍ਕਿਞ੍ਚਿਜ੍ਜਾਨਤੋਜ੍ਞਾਨਤੋऽਪਿ ਵਾ । ਕਰਿष੍ਯੇऽਹਂ ਤਥਾ ਚੈਵ ਕੀਰ੍ਤਯਿष੍ਯਾਮਿ ਤਂ ਪ੍ਰਭੁਮ੍ । । ੧੩ ਯਦਾਨृਤਂ ਕਿਞ੍ਚਿਦ੍ਵਕ੍ਸ਼੍ਯੇ ਤਦਾ ਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਤਦ੍ਵਚਃ । ਅਜ੍ਞਾਨਾਦਥ ਵਾ ਜ੍ਞਾਨਾਤ੍ਕੀਰ੍ਤਯਿष੍ਯਾਮਿ ਤਂ ਪ੍ਰਭੁਮ੍ । । ੧੪ षਣ੍ਮਾਸਮੇਕਮਨਸਾ ਚਿਤ੍ਰਭਾਨੁਮਯਂ ਪਰਮ੍ । ਤਂ ਸ੍ਮਰਨ੍ਮਰਣੇ ਯਾਤਿ ਯਾਂ ਗਤਿਂ ਸਾਸ੍ਤੁ ਮੇ ਗਤਿਃ । । ੧੫ षਣ੍ਮਾਸਾਭ੍ਯਨ੍ਤਰੇ ਮृਤ੍ਯੁਰ੍ਯਦਿ ਤਸ੍ਮਿਨ੍ਭਵੇਨ੍ਮਮ । ਤਨ੍ਮਯਾ ਭਾਸ੍ਕਰਸ੍ਯੇਹ ਸ੍ਵਯਮਾਤ੍ਮਾ ਨਿਵੇਦਿਤਃ । । ੧੬ ਪਰਮਾਤ੍ਮਮਯਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮ ਚਿਤ੍ਰਭਾਨੁਮਯਂ ਪਰਮ੍ । ਯਮਂ ਤੇ ਸਂਸ੍ਮਰਿष੍ਯਾਮਿ ਸ ਮੇ ਭਾਨੁਃ ਪਰਾ ਗਤਿਃ । । ੧੭ ਯਦਿ ਪ੍ਰਾਤਸ੍ਤਥਾ ਸਾਯਂ ਮਧ੍ਯਾਹ੍ਨੇ ਵਾ ਜਪਾਮ੍ਯਹਮ੍ । षਣ੍ਮਾਸਾਭ੍ਯਨ੍ਤਰੇ ਨ੍ਯਾਸਃ ਕृਤੋ ਵ੍ਰਤਮਯੋ ਮਯਾ । । ੧੮ ਤਥਾ ਕੁਰੁ ਜਗਨ੍ਨਾਥ ਸ੍ਵਰ੍ਗਲੋਕਪਰਾਯਣਃ । ਚਿਤ੍ਰਭਾਨੋ ਯਥਾ ਸ਼ਕ੍ਤ੍ਯਾ ਭਵਾਨ੍ਭਵਤਿ ਮੇ ਗਤਿਃ । । ੧੯ ਏਵਮੁਚ੍ਚਾਰ੍ਯ षਣ੍ਮਾਸਂ ਚਿਤ੍ਰਭਾਨੁਮਯਂ ਵ੍ਰਤਮ੍ । ਤਾਵਨ੍ਨਿष੍ਪਾਦਯੇਦ੍ਯਾਵਤ੍ਸਮ੍ਪੂਰ੍ਣਂ ਦਕ੍ਸ਼ਿਣਾਯਨਮ੍ । । 1.107.੨੦ ਤਤਸ਼੍ਚ ਪ੍ਰੀਣਨਂ ਕੁਰ੍ਯਾਦ੍ਯਥਾਸ਼ਕ੍ਤ੍ਯਾ ਵਿਭਾਵਸੋਃ । ਭੋਜਯੇਦ੍ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਨ੍ਦਿਵ੍ਯਾਨ੍ਭੌਮਾਂਸ਼੍ਚਾਪਿ ਸਦਕ੍ਸ਼ਿਣਾਨ੍ । । ੨੧ ਪੁਣ੍ਯਾਖ੍ਯਾਨਕਥਾਂ ਕੁਰ੍ਯਾਨ੍ਮਾਰ੍ਤਂਡਸ੍ਯ ਤਥਾਗ੍ਰਤਃ । ਪੂਜਯੇਦ੍ਵਾਚਕਂ ਭਕ੍ਤ੍ਯਾ ਯਥਾਸ਼ਕ੍ਤ੍ਯਾ੧ ਚ ਲੇਖਕਮ੍ । । ੨੨ ਏਵਂ ਵ੍ਰਤਮਿਦਂ ਕृष੍ਣ ਯੋ ਧਾਰਯਤਿ ਮਾਨਵਃ । ਇਹੈਵ ਦੇਵਸ਼ਾਰ੍ਦੂਲ ਮੁਚ੍ਯਤੇ ਸਰ੍ਵਕਿਲ੍ਬਿषੈਃ । । ੨੩ षਣ੍ਮਾਸਾਭ੍ਯਨ੍ਤਰੇ ਚਾਸ੍ਯ ਮਰਣਂ ਯਦਿ ਜਾਯਤੇ । ਪ੍ਰਾਪ੍ਨੋਤ੍ਯਨਸ਼ਨਸ੍ਯੋਕ੍ਤਂ ਯਤ੍ਫਲਂ ਤਦਸਂਸ਼ਯਮ੍ । । ੨੪ ਪਦਦ੍ਵਯਂ ਚ ਦੇਵਸ੍ਯ ਸਮ੍ਯਕ੍ਤ੍ਵੇਨ ਸਦਾਰ੍ਚਿਤਮ੍ । ਭਵਤ੍ਯੇਤਜ੍ਜਗੌ ਭਾਨੁਃ ਪੁਰਾ ਚਨ੍ਦ੍ਰਾਯ ਪृਚ੍ਛਤੇ । । ੨੫ ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਭਵਿष੍ਯੇ ਮਹਾਪੁਰਾਣੇ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮੇ ਪਰ੍ਵਣਿ ਸਪ੍ਤਮੀਕਲ੍ਪੇ ਭਾਨੁਪਾਦਦ੍ਵਯਵ੍ਰਤਵਰ੍ਣਨਂ ਨਾਮ ਸਪ੍ਤਾਧਿਕਸ਼ਤਤਮੋऽਧ੍ਯਾਯਃ
ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੁਣ, ਹੇ ਧਰਮ ਨੂੰ ਜਾਣਨ ਵਾਲੇ, ਮੇਰੀ ਗੱਲ ਸੁਣ। ਜਗਤ ਦੇ ਧਾਤਾ, ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਦੇਵ, ਗੋਪਤੀ ਦੇ ਦੋ ਪੈਰਾਂ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ। ਜਿੱਥੇ ਇੱਕ ਪੈਰ ਦਾ ਪੀਠਾ ਹੈ, ਉਥੇ ਦੋ ਪੈਰ ਰੱਖੇ ਗਏ ਹਨ। ਇਹ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ, ਆਤਮ-ਤੇਜੀ ਸੂਰਜ ਨੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਰੱਖੇ। ਵਾਮਨ ਦਾ ਪੈਰ ਉੱਤਰਾਯਣ ਹੈ, ਤੇ ਸਾਰੇ ਦੇਵਾਂ ਵੱਲੋਂ ਵੰਦਨਯ ਹੈ। ਦੱਖਣ ਪੈਰ ਦੱਖਣਾਯਣ ਹੈ। ਹਮੇਸ਼ਾ, ਮੈਂ ਤੇ ਤੂੰ, ਦੱਖਣ ਪੈਰ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਹਾਂ। ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਭਾਸਕਰ ਦੇ ਹਰਿ-ਰੂਪ ਵਾਮ ਪੈਰ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਹਾਂ। ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਦੇਵ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਭਾਨੁ (ਸੂਰਜ) ਹਮੇਸ਼ਾ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਦੇਵ, ਗੋਪਤੀ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਿਵੇਂ ਕਰੀਏ? ਇਹ ਦੱਸੋ। ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਉੱਤਰਾਯਣ ਵਿੱਚ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ, ਨਿਯਤ ਮਨ ਨਾਲ, ਘੀ, ਦੁੱਧ ਆਦਿ ਨਾਲ ਸੂਰਜ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਚੰਗੇ ਵਸਤ੍ਰ, ਫੁੱਲ, ਧੂਪ, ਤੇ ਲੇਪਨ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਤਰਪਣ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਜਿਸ ਮਨੁੱਖ ਨੇ ਭਾਨੁ ਦੇ ਦੋ ਪੈਰਾਂ ਦਾ ਵਰਤ ਲਿਆ, ਉਹ ਸਨਾਨ ਕਰਕੇ ਚਿਤ੍ਰਭਾਨੁ ਨੂੰ ਵੰਦਨ ਕਰੇ, ਫਿਰ ਗਰੁੜਧਵਜ ਨੂੰ। ਭੋਜਨ ਕਰਕੇ, ਚਿਤ੍ਰਭਾਨੁ ਨੂੰ, ਚਿਤ੍ਰਭਾਨੁ ਦੇ ਵਾਸਤੇ, ਸੁਤਿਆ, ਜਾਗਦੇ, ਪ੍ਰਣਾਮ ਕਰਦੇ, ਹੋਮ ਕਰਦੇ, ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ, ਨਾਮ ਜਪ ਕਰੇ। ਚਿਤ੍ਰਭਾਨੁ ਦਾ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਨਾਮ ਕੀਰਤਨ ਕਰੇ, ਜਦ ਤੱਕ ਦਿਨ ਦੱਖਣਾਯਣ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਚਲਦੇ, ਉੱਚਾਰਦੇ, ਜਾਂ ਵੇਦ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਦੇ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਚਿਤ੍ਰਭਾਨੁ ਦਾ ਨਾਮ ਲਵੇ, ਜਦ ਤੱਕ ਉੱਤਰਾਯਣ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਜੀਵਨ ਭਰ, ਜੋ ਕੁਝ ਜਾਣਦਾ ਜਾਂ ਸਮਝਦਾ, ਉਹ ਚਿਤ੍ਰਭਾਨੁ ਦਾ ਨਾਮ ਲਵੇ, ਉਸ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਕੀਰਤੀ ਕਰੇ। ਜੇਕਰ ਅਣਸਚਾਈ ਕਹੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਭੀ ਚਿਤ੍ਰਭਾਨੁ ਦੀ ਕੀਰਤੀ ਕਰੇ, ਗਿਆਨ ਜਾਂ ਅਗਿਆਨ ਨਾਲ। ਛੇ ਮਹੀਨੇ ਤੱਕ ਇੱਕ ਮਨ ਨਾਲ ਚਿਤ੍ਰਭਾਨੁ ਦਾ ਵਰਤ ਕਰੇ, ਮਰਨ ਵੇਲੇ ਜਿਸ ਗਤੀ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰੇ, ਉਹੀ ਗਤੀ ਉਸ ਨੂੰ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਛੇ ਮਹੀਨੇ ਵਿਚ ਮਰਨ ਹੋ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਭਾਸਕਰ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਆਪ ਸਮਰਪਿਤ ਕਰੇ। ਪਰਮਾਤਮਾ-ਰੂਪ ਬ੍ਰਹਮਾ, ਚਿਤ੍ਰਭਾਨੁ-ਰੂਪ ਪਰਮ, ਯਮ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰੇ, ਉਹੀ ਭਾਨੁ ਉਸ ਦੀ ਪਰਮ ਗਤੀ ਹੈ। ਸਵੇਰੇ, ਸ਼ਾਮ ਜਾਂ ਦੁਪਹਿਰ, ਜਪ ਕਰੇ, ਛੇ ਮਹੀਨੇ ਵਿਚ ਵਰਤ ਦੀ ਨਿਆਸ ਕਰੇ। ਜਗਤ-ਨਾਥ, ਸਵਰਗ-ਲੋਕ ਦੀ ਇੱਛਾ ਵਾਲਾ, ਚਿਤ੍ਰਭਾਨੁ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਅਨੁਸਾਰ, ਤੇਰੀ ਗਤੀ ਮੇਰੀ ਹੋਵੇ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਛੇ ਮਹੀਨੇ ਚਿਤ੍ਰਭਾਨੁ-ਮਯ ਵਰਤ ਉਚਾਰ ਕੇ, ਦੱਖਣਾਯਣ ਪੂਰਾ ਹੋਣ ਤੱਕ ਨਿਪੂਣ ਕਰੇ। ਫਿਰ, ਵਭਾਵਸੁ (ਸੂਰਜ) ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਅਨੁਸਾਰ ਪ੍ਰੀਣਨ ਕਰੇ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਦਿਵਿਆ ਤੇ ਭੂਮਿ-ਦਾਨ ਦੇਵੇ। ਪੁਣਯ ਕਥਾ ਕਰੇ, ਮਾਰਤੰਡ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ, ਪੂਜਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਤੇ ਲੇਖਕ ਨੂੰ ਭਕਤੀ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨ ਦੇਵੇ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਇਹ ਵਰਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਇਥੇ ਹੀ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਸ਼ੇਰ ਵਾਂਗ, ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਛੇ ਮਹੀਨੇ ਵਿਚ ਮਰਨ ਹੋ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਅਨਸ਼ਨ ਵਰਤ ਦਾ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਦੇਵ ਦੇ ਦੋ ਪੈਰਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਸਹੀ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਕਰੀਏ, ਭਾਨੁ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਚੰਦ੍ਰ ਨੂੰ ਇਹ ਗੱਲ ਦੱਸ ਦਿੱਤੀ ਸੀ।
ਸਰ੍ਵਾਰ੍ਥਾਵਾਪ੍ਤਿਸਪ੍ਤਮੀਵਰ੍ਣਨਮ੍ ਬ੍ਰਹ੍ਮੋਵਾਚ ਕृष੍ਣਪਕ੍ਸ਼ੇ ਤੁ ਮਾਘਸ੍ਯ ਸਰ੍ਵਾਪ੍ਤਿਂ ਸਪ੍ਤਮੀਂ ਸ਼ृਣੁ । ਯਾਮੁਪੋष੍ਯ ਸਮਾਪ੍ਨੋਤਿ ਸਰ੍ਵਾਨ੍ਕਾਮਾਂਸ੍ਤਥਾ ਪਰਾਨ੍ । । ੧ ਪਾਖਣ੍ਡਾਦਿਭਿਰਾਲਾਪਂ ਨ ਕੁਰ੍ਯਾਦ੍ਭਾਨੁਤਤ੍ਪਰਃ । ਪੂਜਯੇਤ੍ਪ੍ਰਣਤੋ ਦੇਵਮੇਕਾਗ੍ਰਮਨਸਾ ਸ਼ੁਭਮ੍ । । ੨ ਮਾਘਾਦ੍ਯੈਃ ਪਾਰਣਂ ਮਾਸੈਃ षਡ੍ਭਿਃ ਸਾਂਕ੍ਰਾਨ੍ਤਿਕਂ ਸ੍ਮृਤਮ੍ । ਮਾਰ੍ਤਣ੍ਡਃ ਪ੍ਰਥਮਂ ਨਾਮ ਦ੍ਵਿਤੀਯਂ ਕਃ ਪ੍ਰਕੀਰ੍ਤਿਤਮ੍ । । ੩ ਤृਤੀਯਂ ਚਿਤ੍ਰਭਾਨੁਸ਼੍ਚ ਵਿਭਾਵਸੁਰਤਃ ਪਰਮ੍ । ਭਗੇਤਿ ਪਞ੍ਚਮਂ ਜ੍ਞੇਯਂ षष੍ਠਂ ਹਂਸਃ ਸ ਉਚ੍ਯਤੇ । ।੪ ਪੂਰ੍ਣੇषੁ षਟ੍ਸੁ ਮਾਸੇषੁ ਪਞ੍ਚਗਵ੍ਯਮੁਦਾਹृਤਮ੍ । ਸ੍ਨਾਨੇ ਚ ਪ੍ਰਾਸ਼ਨੇ ਚੈਵ ਪ੍ਰਸ਼ਸ੍ਤਂ ਪਾਪਨਾਸ਼ਨਮ੍ । । ੫ ਪ੍ਰਣਾਮਂ ਦੇਵਦੇਵਸ੍ਯ ਕृਤ੍ਵਾ ਪੂਜਾਂ ਯਥਾਵਿਧਿ । ਵਿਪ੍ਰਾਯ ਦਕ੍ਸ਼ਿਣਾਂ ਦਦ੍ਯਾਚ੍ਛ੍ਰਦ੍ਦਧਾਨਸ਼੍ਚ ਸ਼ਕ੍ਤਿਤਃ । । ੬ ਪਾਰਣਾਨ੍ਤੇ ਚ ਦੇਵਸ੍ਯ ਪ੍ਰੀਣਨਂ ਭਕ੍ਤਿਪੂਰ੍ਵਕਮ੍ । ਕੁਰ੍ਵੀਤ ਭਕ੍ਤ੍ਯਾ ਵਿਧਿਵਦ੍ਰਵਿਭਕ੍ਤ੍ਯਾ ਤੁ ਗृਹ੍ਯਤੇ । । ੭ ਨਕ੍ਤਭੋਜੀ ਤਥਾ ਵਿष੍ਣੋ ਤੈਲਕ੍ਸ਼ਾਰਵਿਵਰ੍ਜਿਤਃ । ਕृष੍ਣ ਜਾਗਰਣਂ ਰਾਤ੍ਰੌ ਸਪ੍ਤਮ੍ਯਾਮਥ ਵਾ ਦਿਨੇ । । ੮ ਏਤਾਮੁषਿਤ੍ਯਾ ਧਰ੍ਮਜ੍ਞੋ ਹਂਸਪ੍ਰੀਣਨਤਤ੍ਪਰਃ । ਸਰ੍ਵਾਨ੍ਕਾਮਾਨਵਾਪ੍ਨੋਤਿ ਸਰ੍ਵਪਾਪੈਃ ਪ੍ਰਮੁਚ੍ਯਤੇ । । ੯ ਯਤਃ ਸਰ੍ਵਮਵਾਪ੍ਨੋਤਿ ਯਦ੍ਯਦਿਚ੍ਛਤਿ ਚੇਤਸਾ । ਅਤੋ ਲੋਕੇषੁ ਵਿਖ੍ਯਾਤਾ ਸਰ੍ਵਾਰ੍ਥਾਵਾਪ੍ਤਿਸਪ੍ਤਮੀ । । 1.108.੧੦ ਕृਤਾਭਿਲषਿਤਾ ਹ੍ਯੇषਾ ਪ੍ਰਾਰਬ੍ਧਾ ਧਰ੍ਮਤਤ੍ਪਰੈਃ । ਪੂਰਯਤ੍ਯਖਿਲਾਨ੍ਕਾਮਾਨ੍ਸਂਸ਼੍ਰੁਤਾ ਚ ਦਿਨੇਦਿਨੇ । । ੧੧ ਤਮਾਰਾਧਯਸ੍ਵ ਰਵਿਂ ਤਥਾਥ ਗਰੁਡਧ੍ਵਜ । ਯਥਾਰਾਧਿਤਵਾਨ੍ਭਾਨੁਂ ਭਗਣਾਧਿਪਤਿਃ ਪੁਰਾ । । ੧੨ ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਭਵਿष੍ਯੇ ਮਹਾਪੁਰਾਣੇ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮੇ ਪਰ੍ਵਣਿ ਸਪ੍ਤਮੀ ਕਲ੍ਪੇ ਸਰ੍ਵਾਰ੍ਥਾਵਾਪ੍ਤਿਸਪ੍ਤਮੀਵਰ੍ਣਨਮ੍ ਨਾਮਾष੍ਟਾਧਿਕਸ਼ਤਤਮੋऽਧ੍ਯਾਯਃ
ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਮਾਘ ਮਹੀਨੇ ਦੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਪੱਖ ਦੀ ਸਪਤਮੀ, ਜੋ ਸਭ ਕੁਝ ਦਿੰਦੀ ਹੈ, ਉਸ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ। ਜਿਸ ਨੂੰ ਉਪਵਾਸ ਕਰਕੇ, ਮਨੁੱਖ ਸਾਰੇ ਇੱਛਤ ਫਲ ਤੇ ਹੋਰ ਵੀ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਭਾਨੁ-ਭਗਤ ਮਨੁੱਖ ਪਾਖੰਡ ਆਦਿ ਨਾਲ ਗੱਲ ਨਾ ਕਰੇ, ਇੱਕਾਗ੍ਰ ਮਨ ਨਾਲ, ਨਮਨ ਕਰਕੇ, ਦੇਵ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰੇ। ਮਾਘ ਤੋਂ ਛੇ ਮਹੀਨੇ ਪਾਰਣ ਕਰਕੇ, ਸੰਕ੍ਰਾਂਤੀ ਵਾਲੀ ਸਪਤਮੀ ਮਾਰਤੰਡ ਨਾਮ ਹੈ, ਦੂਜੀ ਕਹੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਤੀਜੀ ਚਿਤ੍ਰਭਾਨੁ, ਚੌਥੀ ਵਭਾਵਸੁ, ਪੰਜਵੀਂ ਭਗ, ਛੇਵੀਂ ਹੰਸ ਹੈ। ਛੇ ਮਹੀਨੇ ਪੂਰੇ ਹੋਣ ਤੇ, ਪੰਜਗਵਯ (ਪੰਜ ਗਾਵਾਂ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ) ਸਨਾਨ ਤੇ ਪਾਨ ਲਈ ਪਾਪ ਨਾਸਣੀ ਹੈ। ਦੇਵ ਦੇ ਦੇਵ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ, ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ, ਵਿਪ੍ਰ ਨੂੰ ਸ਼ਰਧਾ ਅਨੁਸਾਰ ਦਾਨ ਦੇਵੇ। ਪਾਰਣ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ, ਦੇਵ ਦੀ ਭਕਤੀ ਨਾਲ ਪ੍ਰੀਣਨ ਕਰੇ, ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ, ਰਵੀ-ਭਕਤੀ ਨਾਲ ਲਏ। ਨਕਤਭੋਜੀ, ਵਿਸ਼ਨੂੰ, ਤੇਲ-ਖਾਰ ਤੋਂ ਰਹਿਤ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ, ਰਾਤ ਜਾਂ ਸਪਤਮੀ ਦਿਨ ਜਾਗਰਣ ਕਰੇ। ਇਹ ਵਰਤ ਕਰਕੇ, ਹੰਸ-ਪ੍ਰੀਣਨ ਵਿਚ ਲੱਗਾ ਧਰਮ-ਜਾਣੂ, ਸਾਰੇ ਇੱਛਤ ਫਲ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਮਨ ਵਿਚ ਜੋ ਚਾਹੇ, ਉਹ ਸਭ ਕੁਝ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਕਰਕੇ ਇਹ ਸਪਤਮੀ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚ ਸਰਵਾਰਥ-ਆਪਤੀ ਸਪਤਮੀ ਵਜੋਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ। ਧਰਮ-ਭਗਤਾਂ ਵੱਲੋਂ ਕਰੀ ਗਈ, ਇਹ ਹਰ ਦਿਨ ਇੱਛਤ ਫਲ ਪੂਰਾ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਤੂੰ ਰਵੀ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰ, ਗਰੁੜਧਵਜ, ਜਿਵੇਂ ਭਗਨ-ਅਧਿਪਤੀ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਭਾਨੁ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ ਸੀ।
ਮਾਰ੍ਤਣ੍ਡਸਪ੍ਤਮੀਵਰ੍ਣਨਮ੍ ਬ੍ਰਹ੍ਮੋਵਾਚ ਮਾਰ੍ਤਣ੍ਡਸਪ੍ਤਮੀਂ ਕृष੍ਣ ਯਥਾਨ੍ਯਾਂ੧ ਵਚ੍ਚਿ ਤੇऽਨਘ । ਸ਼ृਣੁष੍ਵੈਕਮਨਾ ਵੀਰ ਗਦਤੋ ਮੇ ਸ਼ੁਭਪ੍ਰਦਾਮ੍ । । ੧ ਯਸ੍ਯਾਃ ਸਮ੍ਯਗਨੁष੍ਠਾਨਾਤ੍ਪ੍ਰਾਪ੍ਨੋਤ੍ਯਭਿਮਤਂ ਫਲਮ੍ । ਪੌषੇ ਮਾਸੇ ਸਿਤੇ ਪਕ੍ਸ਼ੇ ਸਪ੍ਤਮ੍ਯਾਂ ਸਮੁਪੋषਿਤਃ । । ੨ ਸਮ੍ਯਕ੍ਸਮ੍ਪੂਜ੍ਯ ਮਾਰ੍ਤਣ੍ਡਂ ਮਾਰ੍ਤਣ੍ਡ ਇਤਿ ਵੈ ਜਪੇਤ੍ । ਪੂਜਯੇਤ੍ਕੁਤਪਂ ਭਕ੍ਤ੍ਯਾ ਸ਼੍ਰਦ੍ਧਯਾ ਪਰਯਾਨ੍ਵਿਤਃ । । ੩ ਧੂਪਪੁष੍ਪੋਪਹਰਾਦ੍ਯੈਰੁਪਵਾਸੈਃ ਸਮਾਹਿਤਃ । ਮਾਰ੍ਤਣ੍ਡੇਤਿ ਜਪਨ੍ਨਾਮ ਪੁਨਸ੍ਤਦ੍ਗਤਮਾਨਸਃ । । ੪ ਵਿਪ੍ਰਾਯ ਦਕ੍ਸ਼ਿਣਾਂ ਦਦ੍ਯਾਦ੍ਯਥਾਸ਼ਕ੍ਤ੍ਯਾ ਖਗਧ੍ਵਜ । ਸ੍ਵਪਨ੍ਵਿਬੋਧਨ੍ਸ੍ਖਲਿਤੋ ਮਾਰ੍ਤਣ੍ਡੇਤਿ ਚ ਕੀਰ੍ਤਯੇਤ੍ । । ੫ ਪਾषਣ੍ਡਾਦਿਵਿਕਰ੍ਮਸ੍ਥੈਰਾਲਾਪਂ ਚ ਵਿਵਰ੍ਜਯੇਤ੍ । ਗੋਮੂਤ੍ਰਂ ਗੋਪਯੋ ਵਾਪਿ ਦਧਿ ਕ੍ਸ਼ੀਰਮਥਾਪਿ ਵਾ । । ੬ ਗੋਦੇਹਤਃ ਸਮੁਦ੍ਭੂਤਂ ਪ੍ਰਾਸ਼੍ਨੀਯਾਦਾਤ੍ਮਸ਼ੁਦ੍ਧਯੇ । ਦ੍ਵਿਤੀਯੇऽਹ੍ਨਿ ਪੁਨਃ ਸ੍ਨਾਤਸ੍ਤਥੈਵਾਭ੍ਯਰ੍ਚਨਂ ਰਵੇਃ । । ੭ ਤੇਨੈਵ ਨਾਮ੍ਨਾ ਸਮ੍ਭੂਯ ਦਤ੍ਤ੍ਵਾ ਵਿਪ੍ਰਾਯ ਦਕ੍ਸ਼ਿਣਾਮ੍ । ਤਤੋ ਭੁਞ੍ਜੀਤ ਗੋਦੋਹਸਮ੍ਭੂਤੇਨ ਸਮਨ੍ਵਿਤਮ੍ । । ੮ ਏਵਮੇਵਾਖਿਲਾਨ੍ਮਾਸਾਨੁਪੋष੍ਯ ਪ੍ਰਯਤਃ ਸ਼ੁਚਿਃ । ਦਦ੍ਯਾਦ੍ਗਵਾਦਿਕਂ ਵਿਪ੍ਰਾਨ੍ਪ੍ਰਤਿਮਾਸਂ ਸ੍ਵਸ਼ਕ੍ਤਿਤਃ । । ੯ ਧਾਰਿਤਾ ਚੇਤ੍ਪੁਨਰ੍ਵਰ੍षੇ ਯਥਾਸ਼ਕ੍ਤ੍ਯਾ ਗਵਾਦਿਕਮ੍ । ਦਤ੍ਤ੍ਵਾ ਪਰਂ ਰਵੇਰ੍ਭੂਯਃ ਸ਼ृਣੁ ਯਤ੍ਫਲਮਸ਼੍ਨੁਤੇ । । 1.109.੧੦ ਸ੍ਵਰ੍ਣਸ਼ृਂਗੀਂ ਚ ਪਞ੍ਚਮ੍ਯਾਂ षष੍ਠ੍ਯਾਂ ਚ ਵृषਭਂ ਨਰਃ । ਪ੍ਰਤਿਮਾਸਂ ਦ੍ਵਿਜਾਤਿਭ੍ਯੋ ਯਦ੍ਦਤ੍ਤ੍ਵਾ ਫਲਮਸ਼੍ਨੁਤੇ । । ੧੧ ਤਤ੍ਪ੍ਰਾਪ੍ਨੋਤ੍ਯਖਿਲਂ ਸਮ੍ਯਗ੍ਵ੍ਰਤਮੇਤਦੁਪੋषਿਤਃ । ਤਂ ਚ ਲੋਕਮਵਾਪ੍ਨੋਤਿ ਮਾਰ੍ਤਣ੍ਡੋ ਯਤ੍ਰ ਤਿष੍ਠਤਿ । । ੧੨ ਸ਼ਾਣ੍ਡੇਲੇਯਸਮਃ ਕृष੍ਣ ਤੇਜਸਾ ਨਾਤ੍ਰ ਸਂਸ਼ਯਃ । ਮਾਰ੍ਤਣ੍ਡਸਪ੍ਤਮੀਮੇਤਾਮੁਪੋष੍ਯੈਤੇ ਗਣਾ ਦਿਵਿ । । ੧੩ ਵਿਦ੍ਯੋਤਮਾਨਾ ਦृਸ਼੍ਯਨ੍ਤੇ ਲੋਕੈਰਦ੍ਯਾਪਿ ਭੂਧਰ । ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਤ੍ਵਮਾਦਿਦੇਵੇਸ਼ਂ ਗ੍ਰਹੇਸ਼ਂ ਭਾਸ੍ਕਰਂ ਰਵਿਮ੍ । । ਅਨਯਾਰ੍ਚਯ ਗੋਵਿਨ੍ਦ ਗੋਪਤਿਂ ਗੋਲਸਨ੍ਨਿਭਮ੍ । । ੧੪ ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਭਵਿष੍ਯੇ ਮਹਾਪੁਰਾਣੇ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮੇ ਪਰ੍ਵਣਿ ਸਪ੍ਤਮੀਕਲ੍ਪੇ ਮਾਰ੍ਤਣ੍ਡਸਪ੍ਤਮੀਵਰ੍ਣਨਮ੍ ਨਾਮ ਨਵਾਧਿਕਸ਼ਤਤਮੋऽਧ੍ਯਾਯਃ
ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਮਾਰਤੰਡ ਸਪਤਮੀ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ, ਜਿਵੇਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦੱਸਿਆ, ਹੁਣ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣ, ਮੈਂ ਇਸ ਦੀ ਸ਼ੁਭਤਾ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ। ਜਿਸ ਦੇ ਸਹੀ ਅਨੁਸ਼ਠਾਨ ਨਾਲ, ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਅਨੁਸਾਰ ਫਲ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਪੌਸ਼ ਮਹੀਨੇ ਦੇ ਸ਼ੁਕਲ ਪੱਖ ਦੀ ਸਪਤਮੀ ਨੂੰ ਉਪਵਾਸ ਕਰਕੇ। ਮਾਰਤੰਡ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ, 'ਮਾਰਤੰਡ' ਨਾਮ ਜਪ ਕਰੇ, ਭਕਤੀ ਤੇ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਕੁਟਪ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰੇ। ਧੂਪ, ਫੁੱਲ, ਉਪਹਾਰ ਤੇ ਉਪਵਾਸ ਨਾਲ, 'ਮਾਰਤੰਡ' ਨਾਮ ਜਪ ਕਰੇ, ਮਨ ਉਸ ਵਿਚ ਲਗਾ ਹੋਵੇ। ਵਿਪ੍ਰ ਨੂੰ ਸ਼ਕਤੀ ਅਨੁਸਾਰ ਦਾਨ ਦੇਵੇ, ਖਗਧਵਜ, ਸੁਤਿਆ, ਜਾਗਦੇ, 'ਮਾਰਤੰਡ' ਨਾਮ ਲਵੇ। ਪਾਖੰਡ ਆਦਿ ਵਿਕਰਮ ਵਾਲਿਆਂ ਨਾਲ ਗੱਲ ਨਾ ਕਰੇ। ਗੋਮੂਤਰ, ਗੋਪਯੋ, ਦਹਿ, ਦੁੱਧ — ਗੋ ਦੇਹ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ — ਆਤਮ-ਸ਼ੁਧੀ ਲਈ ਪੀਵੇ। ਦੂਜੇ ਦਿਨ ਫਿਰ ਸਨਾਨ ਕਰਕੇ, ਰਵੀ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰੇ। ਉਸੇ ਨਾਮ ਨਾਲ, ਵਿਪ੍ਰ ਨੂੰ ਦਾਨ ਦੇ ਕੇ, ਗੋ-ਦੋਹ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਭੋਜਨ ਖਾਏ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸਾਰੇ ਮਹੀਨੇ ਉਪਵਾਸ ਕਰਕੇ, ਸ਼ੁਧ ਹੋ ਕੇ, ਮਹੀਨੇ-ਮਹੀਨੇ ਗਾਵਾਂ ਆਦਿ ਵਿਪ੍ਰਾਂ ਨੂੰ ਦਾਨ ਕਰੇ। ਜੇਕਰ ਇਹ ਵਰਤ ਇੱਕ ਸਾਲ ਲਿਆ, ਤਾਂ ਸ਼ਕਤੀ ਅਨੁਸਾਰ ਗਾਵਾਂ ਆਦਿ ਦਾਨ ਦੇ ਕੇ, ਰਵੀ ਦਾ ਫਲ ਸੁਣ। ਸਵਰਨ-ਸ਼ਿੰਗ ਵਾਲਾ ਵੱਛਾ ਪੰਜਮੀ ਤੇ ਛੇਵੀਂ ਨੂੰ, ਮਹੀਨੇ-ਮਹੀਨੇ ਵਿਪ੍ਰਾਂ ਨੂੰ ਦਾਨ ਦੇ ਕੇ, ਫਲ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਵਰਤ ਸਹੀ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਕਰਕੇ, ਮਨੁੱਖ ਸਾਰੇ ਫਲ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਉਹ ਲੋਕ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਮਾਰਤੰਡ ਵੱਸਦਾ ਹੈ। ਸ਼ਾਂਡੇਲੇਯਾ ਵਰਗਾ ਤੇਜ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ, ਮਾਰਤੰਡ ਸਪਤਮੀ ਉਪਵਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਦੇਵ ਗਣ ਅਜੇ ਵੀ ਆਕਾਸ਼ ਵਿਚ ਚਮਕਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ, ਤੂੰ ਆਦੀ ਦੇਵ, ਗ੍ਰਹ ਦੇਵ, ਭਾਸਕਰ, ਰਵੀ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰ, ਗੋਵਿੰਦਾ, ਗੋਪਤੀ, ਗੋਲ-ਸਮਾਨ।
ਸਪ੍ਤਮੀਕਲ੍ਪੇ ऽਨਨ੍ਤਰਸਪ੍ਤਮੀਵ੍ਰਤਵਰ੍ਣਨਮ੍ ਬ੍ਰਹ੍ਮੋਵਾਚ ਸ਼ੁਕ੍ਲਪਕ੍ਸ਼ੇ ਤੁ ਸਪ੍ਤਮ੍ਯਾਂ ਮਾਸਿ ਭਾਦ੍ਰਪਦੇऽਚ੍ਯੁਤ । ਪ੍ਰਣਮ੍ਯ ਸ਼ਿਰਸਾਦਿਤ੍ਯਂ ਪੂਜਯੇਤ੍ਸਪ੍ਤਵਾਹਨਮ੍ । । ੧ ਪੁष੍ਪਧੂਪਾਦਿਭਿਰ੍ਵੀਰ ਕੁਤਪਾਨਾਂ ਚ ਤਰ੍ਪਣੈਃ । ਪਾषਣ੍ਡਾਦਿਭਿਰਾਲਾਪਮਕੁਰ੍ਵਨ੍ਨਿਯਤਾਤ੍ਮਵਾਨ੍ । । ੨ ਵਿਪ੍ਰਾਯ ਦਕ੍ਸ਼ਿਣਾਂ ਦਤ੍ਤ੍ਵਾ ਨਕ੍ਤਂ ਭੁਞ੍ਜੀਤ ਵਾਗ੍ਯਤਃ । ਤਿष੍ਠਨ੍ਵ੍ਰਜਨ੍ਪ੍ਰਸ੍ਥਿਤਸ਼੍ਚ ਕ੍ਸ਼ੁਤਪ੍ਰਸ੍ਖਲਿਤਾਦਿषੁ । । ੩ ਆਦਿਤ੍ਯਨਾਮਸ੍ਮਰਣਂ ਕੁਰ੍ਵਨ੍ਨੁਚ੍ਚਾਰਣਂ ਤਥਾ । ਅਨੇਨੈਵ ਵਿਧਾਨੇਨ ਮਾਸਾਨ੍ਦ੍ਵਾਦਸ਼ ਵੈ ਕ੍ਰਮਾਤ੍ । । ੪ ਉਪੋष੍ਯ ਪਾਰਣੇ ਪੂਰ੍ਣੇ ਸਮਭ੍ਯਰ੍ਚ੍ਯ ਜਗਦ੍ਗੁਰੁਮ੍ । ਪੁਣ੍ਯੇਨ ਸ਼੍ਰਾਵਣੇਨੇਹ ਪ੍ਰੀਣਯਨ੍ਪੁष੍ਟਿਮਸ਼੍ਨੁਤੇ । । ੫ ਅਨਨ੍ਤਂ ਸ਼੍ਰਾਵਣੇਨੇਹ ਯਤਃ ਫਲਮੁਦਾਹृਤਮ੍ । ਤੇਨਾਦਿਤ੍ਯਂ ਸਮਭ੍ਯਰ੍ਚ੍ਯ ਤਦੇਵ ਲਭਤੇ ਫਲਮ੍ । । ੬ ਏਵਂ ਯਃ ਪੁਰੁषਃ ਕੁਰ੍ਯਾਦਾਦਿਤ੍ਯਾਰਾਧਨਂ ਸ਼ੁਚਿਃ । ਪ੍ਰਾਪ੍ਯੇਹ ਵਿਪੁਲਂ ਭੋਗਂ ਧਰ੍ਮਮਰ੍ਥਂ ਤਥਾਵ੍ਯਯਮ੍ । । ੭ ਅਮੁਤ੍ਰ ਲੋਕਮਾਯਾਤਿ ਦਿਵ੍ਯੇ ਖੇ ਗੀਤਸਂਯੁਤੇ । ਨਾਰੀ ਵਾ ਸ੍ਵਰ੍ਗਮਭ੍ਯੇਤ੍ਯ ਹ੍ਯਨਨ੍ਤਂ ਫਲਮਸ਼੍ਨੁਤੇ । । ੮ ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਭਵਿष੍ਯੇ ਮਹਾਪੁਰਾਣੇ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮੇ ਪਰ੍ਵਣਿ ਸਪ੍ਤਕਲ੍ਪੇऽਨਨ੍ਤਰਸਪ੍ਤਮੀਵ੍ਰਤਵਰ੍ਣਨਮ੍ ਨਾਮ ਦਸ਼ਾਧਿਕਸ਼ਤਤਮੋऽਧ੍ਯਾਯਃ
ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਭਾਦਰੋ ਮਹੀਨੇ ਦੇ ਚੰਨਣ ਪੱਖ ਦੀ ਸੱਤਵੀਂ ਤਾਰੀਖ ਨੂੰ, ਹੇ ਅਚ੍ਯੁਤ, ਸਿਰ ਨਿਵਾ ਕੇ ਅਦਿੱਤ (ਸੂਰਜ) ਦੀ ਸੱਤ ਘੋੜਿਆਂ ਵਾਲੀ ਸਵਾਰੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਫੁੱਲ, ਧੂਪ ਆਦਿ ਨਾਲ, ਅਤੇ ਕੁਟਪਾਨਾਂ ਦੀ ਤਰਪਣ ਕਰਕੇ, ਪਾਠ-ਪਾਠੀ ਜਾਂ ਹੋਰ ਵਿਅਰਥ ਗੱਲਾਂ ਨਾ ਕਰਕੇ, ਮਨ ਨੂੰ ਸੰਯਮ ਵਿੱਚ ਰੱਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਦੱਖਣਾ ਦੇ ਕੇ, ਰਾਤ ਨੂੰ ਖਾਣਾ ਖਾਏ, ਅਤੇ ਬੋਲ-ਚਾਲ ਵਿੱਚ ਸੰਯਮ ਰੱਖੇ। ਚਲਦੇ, ਟਿਕਦੇ ਜਾਂ ਰਵਾਨਾ ਹੋਣ ਵੇਲੇ, ਭੁੱਖ ਜਾਂ ਗਲਤੀ ਆਉਣ ਤੇ, ਅਦਿੱਤ ਦਾ ਨਾਮ ਉੱਚਾਰਨ ਕਰੇ। ਇਸ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ, ਬਾਰਾਂ ਮਹੀਨੇ ਤੱਕ, ਉਪਵਾਸ ਕਰਕੇ, ਪੂਰਨ ਪਾਰਣ ਤੇ, ਜਗਤ ਦੇ ਗੁਰੂ ਨੂੰ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ, ਪਵਿੱਤਰ ਸ੍ਰਾਵਣ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰਕੇ, ਪੋਸ਼ਣ ਦਾ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਅਨੰਤ ਸ੍ਰਾਵਣ ਦਾ ਜੋ ਫਲ ਆਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਉਹ ਅਦਿੱਤ ਨੂੰ ਪੂਜ ਕੇ, ਉਹੀ ਫਲ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਨਾਲ ਅਦਿੱਤ ਦੀ ਅਰਾਧਨਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਇੱਥੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਭੋਗ, ਧਰਮ, ਧਨ ਅਤੇ ਆਨੰਦ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਅਗਲੇ ਲੋਕ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਸੁੰਦਰ ਆਕਾਸ਼ੀ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਗੀਤ-ਸੰਗੀਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ; ਜੇ ਔਰਤ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਉਹ ਵੀ ਸਵਰਗ ਵਿੱਚ ਜਾ ਕੇ, ਅਨੰਤ ਫਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਸਪ੍ਤਮੀਕਲ੍ਪੇऽਭ੍ਯਙ੍ਗਸਪ੍ਤਮੀਵਰ੍ਣਨਮ੍ ਬ੍ਰਹ੍ਮੋਵਾਚ ਸ਼੍ਰਾਵਣੇ ਮਾਸਿ ਦੇਵਾਗ੍ਰ੍ਯਂ ਸਪ੍ਤਮ੍ਯਾਂ ਸਪ੍ਤਵਾਹਨਮ੍ । ਸ਼ੁਕ੍ਲਪਕ੍ਸ਼ੇ ਸਮਭ੍ਯਰ੍ਚ੍ਯ ਪੁष੍ਪਧੂਪਾਦਿਭਿਃ ਸ਼ੁਚਿਃ । । ੧ ਪਾਖਣ੍ਡਾਦਿਭਿਰਾਲਾਪਮਕੁਰ੍ਵਨ੍ਨਿਯਤਾਤ੍ਮਵਾਨ੍ । ਵਿਪ੍ਰਾਯ ਦਕ੍ਸ਼ਿਣਾਂ ਦਤ੍ਤ੍ਵਾ ਨਕ੍ਤਂ ਭੁਞ੍ਜੀਤ ਵਾਗ੍ਯਤਃ । । ੨ ਅਭ੍ਯਙ੍ਗਂ ਦੇਵਦੇਵਸ੍ਯ ਵਰ੍षੇ ਵਰ੍षੇ ਨਿਯੋਜਯੇਤ੍ । ਸਪ੍ਤਮ੍ਯਾਮਨ੍ਨਮੇਵਾਗ੍ਰ੍ਯਂ ਸ਼ੁਭਂ ਸ਼ੁਕ੍ਲਂ ਨਵਂ ਤਥਾ । । ੩ ਵਿਭਵੇषੁ ਤਥਾਨ੍ਯੇषੁ ਵਾਦਿਤ੍ਰਾਣ੍ਯੇਵ ਵੈ ਵਿਦੁਃ । ਤਥਾ ਦੇਵਸ੍ਯ ਮਾਸੇऽਸ੍ਮਿਨ੍ਨਭ੍ਯਙ੍ਗਃ ਪਰਿਗੀਯਤੇ । ।੪ ਯਸ੍ਤੁ ਚਾਰਾਧਯੇਦ੍ਭਕ੍ਤ੍ਯਾ ਭਾਸ੍ਕਰਸ੍ਯ ਨਰੋऽਚ੍ਯੁਤ । ਅਭ੍ਯਙ੍ਗਂ ਵਿਧਿਵਚ੍ਛਕ੍ਤ੍ਯਾ ਕृਤ੍ਵਾ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਭੋਜਨਮ੍ । । ੫ ਸ਼ਙ੍ਖਤੂਰ੍ਯਨਿਨਾਦੈਸ਼੍ਚ ਬ੍ਰਹ੍ਮਘੋषੈਸ਼੍ਚ ਪੁष੍ਕਲੈਃ । ਸ ਦਿਵ੍ਯਂ ਯਾਨਮਾਰੂਢੋ ਲੋਕਮਾਯਾਤਿ ਹੇਲਿਨਃ । । ੬ ਅਨੇਨੈਵ ਵਿਧਾਨੇਨ ਮਾਸਾਨ੍ਦ੍ਵਾਦਸ਼ ਵੈ ਕ੍ਰਮਾਤ੍ । ਉਪੋष੍ਯ ਪਾਰਣੇ ਪੂਰ੍ਣੇ ਦਦ੍ਯਾਦ੍ਵਿਪ੍ਰਾਯ ਦਕ੍ਸ਼ਿਣਾਮ੍ । । ੭ ਵ੍ਰਤਂ ਯਃ ਪੁਰੁषਃ ਕੁਰ੍ਯਾਦਾਦਿਤ੍ਯਾਰਾਧਨਂ ਸ਼ੁਚਿਃ । ਸ ਗਚ੍ਛੇਤ੍ਪਰਮਂ ਲੋਕਂ ਦਿਵ੍ਯਂ ਵੈ ਵਨਮਾਲਿਨਃ । । ੮ ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਭਵਿष੍ਯੇ ਮਹਾਪੁਰਾਣੇ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮੇ ਪਰ੍ਵਣਿ ਸਪ੍ਤਮੀਕਲ੍ਪੇऽਭ੍ਯਙ੍ਗਸਪ੍ਤਮੀਵਰ੍ਣਨਮ੍ ਨਾਮੈਕਾਦਸ਼ਾਧਿਕਸ਼ਤਤਮੋऽਧ੍ਯਾਯਃ
ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਸ੍ਰਾਵਣ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ, ਚੰਨਣ ਪੱਖ ਦੀ ਸੱਤਵੀਂ ਤਾਰੀਖ ਨੂੰ, ਸੂਰਜ ਦੀ ਸੱਤ ਘੋੜਿਆਂ ਵਾਲੀ ਸਵਾਰੀ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਫੁੱਲ, ਧੂਪ ਆਦਿ ਪਵਿੱਤਰ ਚੀਜ਼ਾਂ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ, ਵਿਅਰਥ ਗੱਲਾਂ ਤੋਂ ਬਚ ਕੇ, ਮਨ ਨੂੰ ਸੰਯਮ ਵਿੱਚ ਰੱਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਦੱਖਣਾ ਦੇ ਕੇ, ਰਾਤ ਨੂੰ ਖਾਣਾ ਖਾਏ, ਅਤੇ ਬੋਲ-ਚਾਲ ਵਿੱਚ ਸੰਯਮ ਰੱਖੇ। ਹਰ ਸਾਲ, ਸੱਤਵੀਂ ਤਾਰੀਖ ਨੂੰ, ਦੇਵ-ਦੇਵ (ਸੂਰਜ) ਦਾ ਅਭਿਅੰਗ (ਸਨਾਨ) ਕਰਵਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਸੱਤਵੀਂ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ, ਨਵਾਂ, ਚੰਨਣ ਰੰਗ ਦਾ ਭੋਜਨ ਚੜ੍ਹਾਓ। ਜਿਵੇਂ ਹੋਰ ਵੈਭਵ ਵਾਲੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਜਾਂ ਵਾਦ-ਯੰਤਰ ਆਦਿ, ਇਸ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਦੇਵ ਦੇ ਅਭਿਅੰਗ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਗਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਭਾਸਕਰ (ਸੂਰਜ) ਦੀ ਭਕਤੀ ਨਾਲ, ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਅਭਿਅੰਗ ਕਰਕੇ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਭੋਜਨ ਕਰਵਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸ਼ੰਖ, ਤੂਰੀ ਅਤੇ ਬ੍ਰਹਮ-ਘੋਸ਼ ਨਾਲ, ਵਿਸ਼ਾਲ ਆਕਾਸ਼ੀ ਯਾਨ ਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ, ਸੁੰਦਰ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ, ਬਾਰਾਂ ਮਹੀਨੇ ਤੱਕ, ਉਪਵਾਸ ਕਰਕੇ, ਪੂਰਨ ਪਾਰਣ ਤੇ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਦੱਖਣਾ ਦੇ। ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਨਾਲ ਅਦਿੱਤ ਦੀ ਅਰਾਧਨਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਵੈਨਮਾਲੀ ਦੇ ਵਿਸ਼ਾਲ, ਆਕਾਸ਼ੀ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਤृਤੀਯਪਦਵ੍ਰਤਵਰ੍ਣਨਮ੍ ਬ੍ਰਹ੍ਮੋਵਾਚ ਏਵਂ ਕृष੍ਣ ਸਦਾ ਭਾਨੁਰ੍ਨਰੈਰ੍ਭਕ੍ਤ੍ਯਾ ਯਥਾਵਿਧਿ । ਫਲਂ ਦਦਾਤ੍ਯਸੁਲਭਂ ਸਲਿਲੇਨਾਪਿ ਪੂਜਿਤਃ । । ੧ ਨ ਭਾਨੁਰ੍ਜੀਵਦਾਨੇਨ ਨ ਪੁष੍ਪੈਰ੍ਨ ਫਲੈਸ੍ਤਥਾ । ਆਰਾਧ੍ਯਤੇ ਸੁਯੁਦ੍ਧੇਨ ਹृਦਯੇਨੈਵ ਕੇਵਲਮ੍ । । ੨ ਰਾਗਾਦਪੇਤਂ ਹृਦਯਂ ਵਾਗ੍ਦੁष੍ਟਾ ਨਾਨृਤਾਦਿਭਿਃ । ਹਿਂਸਾਵਿਰਹਿਤਂ ਕਰ੍ਮ ਭਾਸ੍ਕਰਾਰਾਧਨਤ੍ਰਯਮ੍ । । ੩ ਰਾਗਾਦਿਦੂषਿਤੇ ਚਿਤ੍ਤੇ ਨਾਸ੍ਪਨ੍ਦੀ ਤਿਮਿਰਾਪਹਃ । ਬਧ੍ਨਾਤਿ ਤਂ ਨਰਂ ਹਂਸਃ ਕਦਾਚਿਤ੍ਕਰ੍ਦਮਾਮ੍ਭਸਿ । । ੪ ਤਮਸੋ ਨਾਸ਼ਨਾਯਾਲਂ ਚੇਨ੍ਦੋਰ੍ਲੇਖਾ ਹ੍ਯਨਾਰਤਮ੍ । ਹਿਂਸਾਦਿਦੂषਿਤਂ ਕਰ੍ਮ ਕੇਸ਼ਵਾਰਾਧਨੇ ਕੁਤਃ । । ੫ ਜਨਸ਼੍ਚਿਤ੍ਤਾਪ੍ਰਸਾਦਾਦ੍ਵੈ ਨ ਚਾਪ ਤਿਮਿਰਾਪਹਮ੍ । ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਸਤ੍ਯਸ੍ਵਭਾਵੇਨ ਸਤ੍ਯਵਾਕ੍ਯੇਨ ਚਾਚ੍ਯੁਤ । । ੬ ਅਹਿਂਸਕੇਨ ਚਾਦਿਤ੍ਯੋ ਨਿਸਗਦੇਵ ਤੋषਿਤਃ । ਸਰ੍ਵਸ੍ਵਮਪਿ ਦੇਵਾਯ ਯੋ ਦਦ੍ਯਾਤ੍ਕੁਟਿਲਾਸ਼ਯਃ । । ੭ ਸ ਨੈਵਾਰਾਧਯੇਦੇਵਂ ਦੇਵਦੇਵਂ ਦਿਵਾਕਰਮ੍ । ਰਾਗਾਦਪੇਤਂ ਹਦਯਂ ਕੁਰੁ ਤ੍ਵਂ ਭਾਸ੍ਕਰਾਰ੍ਪਣਮ੍ । । ਤਤਃ ਪ੍ਰਾਪਯਸਿ ਦੁष੍ਪ੍ਰਾਪ੍ਯਮਯਤ੍ਨੇਨੈਵ ਭਾਸ੍ਕਰਮ੍ । । ੮ ਵਿष੍ਣੁਰੁਵਾਚ ਦੇਵੇਸ਼ਃ ਕਥਿਤਃ ਸਮ੍ਯਲ੍ਕਾਮ੍ਯੋऽਯਂ ਭਾਸ੍ਕਰੋ ਮਯਿ । ਆਰਾਧਨਵਿਧਿਂ ਸਰ੍ਵਂ ਭੂਯਃ ਪृਚ੍ਛਾਮਿ ਤਂ ਵਦ । । ੯ ਕੁਲੇ ਜਨ੍ਮ ਤਥਾਰੋਗ੍ਯਂ ਧਨਵृਦ੍ਧਿਸ਼੍ਚ ਦੁਰ੍ਲਭਾ । ਤ੍ਰਿਤਯਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯਤੇ ਯੇਨ ਤਨ੍ਮੇ ਵਦ ਜਗਤ੍ਪਤੇ । । 1.112.੧੦ ਬ੍ਰਹ੍ਮੋਵਾਚ ਮਾਸੇ ਤੁ ਮਾਘੇ ਸਿਤਸਪ੍ਤਮੇऽਹ੍ਨਿ ਹਸ੍ਤਰ੍ਕ੍ਸ਼ਯੋਗੇ ਜਗਤਃ ਪ੍ਰਸੂਤਿਮ੍ । ਸਮ੍ਪੂਜ੍ਯ ਭਾਨੁਂ ਵਿਧਿਨੋਪਵਾਸੀ ਸੁਗਨ੍ਧਧੂਪਾਨ੍ਨਵਰੋਪਹਾਰੈਃ । । ੧੧ ਗृਹੀ ਤੁ ਪੁष੍ਪੈਃ ਪ੍ਰਤਿਪਾਦ੍ਯ ਪੂਜਾਂ ਦਾਨਾਦਿਯੁਕ੍ਤਂ ਵ੍ਰਤਮਬ੍ਦਮੇਕਮ੍ । ਦਦ੍ਯਾਚ੍ਚ ਦਾਨਂ ਮੁਨਿਪੁਙ੍ਗਃਵੇਭ੍ਯਸ੍ਤਤ੍ਕਥ੍ਯਮਾਨਂ ਵਿਨਿਬੋਧ ਧੀਰ । । ੧੨ ਵਜ੍ਰਂ ਤਿਲਾਨ੍ਵ੍ਰੀਹਿਯਵਾਨ੍ਹਿਰਣ੍ਯਂ ਯਵਾਨ੍ਨਮਮ੍ਭਃ ਕਰਕਾਮੁਪਾਨਹਮ੍ । ਛਤ੍ਰੋਪਪਨ੍ਨਂ ਗੁਡਫੇਣਿਤਾਢ੍ਯਂ ਦਦ੍ਯਾਤ੍ਕ੍ਰਮਾਦ੍ਵਸ੍ਤੁ ਅਨੁਕ੍ਰਮੇਣ । । ੧੩ ਯਦ੍ਯੇष੧ ਵਰ੍षੇ ਵਿਧਿਨੋਦਿਤੇਨ ਯਸ੍ਯਾਂ ਤਿਥੌ ਲੋਕਗੁਰੁਂ ਪ੍ਰਪੂਜ੍ਯ । ਅਸ਼੍ਮਨ੍ਤਨਾਨ੍ਯਾਤ੍ਮਵਿਸ਼ੁਦ੍ਧਿਹੇਤੋਃ ਸਮ੍ਪ੍ਰਾਸ਼ਨਾਨੀਹ ਨਿਬੋਧ ਤਾਨਿ । । ੧੪ ਗੋਮੂਤ੍ਰਮਮ੍ਭਸ਼੍ਚ ਰਸੇ ਨੁ ਸ਼ਾਕਂ ਦੂਰ੍ਵਾ ਦਧਿਵ੍ਰੀਹਿਤਿਲਾਨ੍ਯਵਾਂਸ਼੍ਚ । ਸੂਰ੍ਯਾਂਸ਼ੁਤਪ੍ਤਂ ਜਲਮਮ੍ਬੁਜਾਕ੍ਸ਼ ਕ੍ਸ਼ੀਰਂ ਚ ਮਾਸੈਃ ਕ੍ਰਮਸ਼ਃ ਪ੍ਰਯੁਜ੍ਯਃ । । ੧੫ ਕੁਲੇ ਪ੍ਰਧਾਨੇ ਧਨਧਾਨ੍ਯਪੂਰ੍ਣੇ ਪਦ੍ਮਾਵृਤੇ ਹ੍ਯਸ੍ਤਸਮਸ੍ਤਦੁਃਖੇ । ਪ੍ਰਾਪ੍ਨੋਤਿ ਜਨ੍ਮਾऽਵਿਕਲੇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਸ਼੍ਚ ਭਵਤ੍ਯਰੋਗੋ ਮਤਿਮਾਨ੍ਸੁਖੀ ਚ । । ੧੬ ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਤ੍ਵਮਪ੍ਯੇਤਦਮੋਘਵੀਰ੍ਯ ਦਿਵਾਕਰਾਰਾਧਨਮਪ੍ਰਮਤ੍ਤਃ । ਕੁਰੁ ਪ੍ਰਭਾਵਂ ਭਗਵਨ੍ਤਮੀਸ਼ਮਾਰਾਧ੍ਯ ਕਾਮਾਨਖਿਲਾਨੁਪੇਹਿ । । ੧੭ ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਭਵਿष੍ਯੇ ਮਹਾਪੁਰਾਣੇ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮੇ ਪਰ੍ਵਣਿ ਸਪ੍ਤਮੀਕਲ੍ਪੇ ਤृਤੀਯਪਦਵ੍ਰਤਵਰ੍ਣਨਂ ਨਾਮ ਦ੍ਵਾਦਸ਼ਾਧਿਕਸ਼ਤਤਮੋऽਧ੍ਯਾਯਃ
ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਹੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ, ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸੂਰਜ ਹਮੇਸ਼ਾ ਭਕਤੀ ਨਾਲ, ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਦੁਲਭ ਫਲ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਚਾਹੇ ਸਿਰਫ਼ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਹੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ ਹੋਵੇ। ਸੂਰਜ ਜੀਵ-ਦਾਨ, ਫੁੱਲ ਜਾਂ ਫਲ ਨਾਲ ਨਹੀਂ, ਸਿਰਫ਼ ਹਿਰਦੇ ਦੀ ਭਕਤੀ ਨਾਲ ਹੀ ਅਰਾਧਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਿਸ ਦਾ ਹਿਰਦਾ ਰਾਗ-ਦਵੈਸ਼ ਤੋਂ ਰਹਿਤ, ਬੋਲ-ਚਾਲ ਝੂਠ ਜਾਂ ਵਿਅਰਥ ਗੱਲਾਂ ਤੋਂ ਪਵਿੱਤਰ, ਅਤੇ ਕਰਮ ਹਿੰਸਾ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਭਾਸਕਰ ਦੀ ਅਰਾਧਨਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਜਿਸ ਦਾ ਮਨ ਰਾਗ-ਦਵੈਸ਼ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਅੰਧਕਾਰ-ਨਾਸਕ ਸੂਰਜ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਹੀਂ ਪਾਉਂਦਾ; ਕਦੇ ਕਦੇ ਹੰਸ (ਆਤਮਾ) ਮੈਲੇ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਫਸ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਚੰਦ ਦੀ ਕਿਰਣ ਅੰਧਕਾਰ-ਨਾਸਕ ਹੈ, ਪਰ ਹਿੰਸਾ ਆਦਿ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਕਰਮ ਕੇਸ਼ਵ ਦੀ ਅਰਾਧਨਾ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ। ਜਨਤਾ ਦਾ ਮਨ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਣ ਤੇ, ਅੰਧਕਾਰ-ਨਾਸਕ ਸੂਰਜ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਮਿਲਦੀ ਹੈ; ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਅਚ੍ਯੁਤ, ਸੱਚੀ ਸੁਭਾਵ ਅਤੇ ਸੱਚੀ ਬੋਲੀ ਨਾਲ, ਅਦਿੱਤ ਦੀ ਅਰਾਧਨਾ ਕਰ। ਹਿੰਸਾ ਰਹਿਤ ਕਰਮ ਨਾਲ, ਸੂਰਜ ਨੂੰ ਰਾਜੀ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਜੇ ਕੋਈ ਮਨ ਵਿੱਚ ਕਪਟ ਰੱਖ ਕੇ, ਆਪਣਾ ਸਭ ਕੁਝ ਦੇਵੇ, ਉਹ ਸੂਰਜ ਦੀ ਅਰਾਧਨਾ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ। ਤੂੰ ਆਪਣਾ ਹਿਰਦਾ ਰਾਗ-ਦਵੈਸ਼ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਕਰ, ਤੇ ਭਾਸਕਰ ਨੂੰ ਸਮਰਪਣ ਕਰ; ਫਿਰ ਤੂੰ ਦੁਲਭ ਸੂਰਜ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਪਾ ਲਵੇਂਗਾ। ਵਿਸ਼ਨੁ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ: ਹੇ ਦੇਵ-ਦੇਵ, ਮੈਂ ਪੂਰੀ ਵਿਧੀ ਪੁੱਛਦਾ ਹਾਂ, ਭਾਸਕਰ ਦੀ ਅਰਾਧਨਾ ਮੇਰੇ ਲਈ ਕਿਵੇਂ ਕਰੀਏ? ਕੁਲ ਵਿੱਚ ਜਨਮ, ਸਰੀਰਕ ਤੰਦਰੁਸਤੀ ਅਤੇ ਧਨ ਦੀ ਵਾਧੂ, ਇਹ ਤਿੰਨ ਦੁਲਭ ਚੀਜ਼ਾਂ ਕਿਵੇਂ ਮਿਲਦੀਆਂ ਹਨ, ਇਹ ਦੱਸੋ, ਹੇ ਜਗਤਪਤੀ। ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਮਾਘ ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਚੰਨਣ ਪੱਖ ਦੀ ਸੱਤਵੀਂ ਤਾਰੀਖ ਨੂੰ, ਹਸਤ ਨਕਸ਼ਤਰ ਵਿੱਚ, ਜਗਤ ਦੀ ਉਤਪਤੀ ਦੇ ਦਿਨ, ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਉਪਵਾਸ ਕਰਕੇ, ਸੁਗੰਧੀ, ਧੂਪ, ਨਵਾਂ ਭੋਜਨ ਆਦਿ ਨਾਲ ਸੂਰਜ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰੋ। ਘਰ ਵਿੱਚ, ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ, ਦਾਨ ਆਦਿ ਨਾਲ ਇੱਕ ਸਾਲ ਤੱਕ ਇਹ ਵਰਤ ਕਰੋ; ਅਤੇ ਮੁਨੀ-ਪੁੰਗਵਾਂ ਨੂੰ ਦਾਨ ਦਿਓ, ਜੋ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਉਹ ਧੀਰਜ ਨਾਲ ਸੁਣੋ। ਵਜਰ, ਤਿਲ, ਚੌਲ, ਜੌ, ਸੋਨਾ, ਜੌ ਦਾ ਭੋਜਨ, ਪਾਣੀ, ਕਰਕਾ, ਉਪਾਨਹ, ਛਤਰੀ, ਗੁੜ-ਫੇਣੀ ਵਾਲੀ ਚੀਜ਼, ਇਹ ਸਭ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਦਾਨ ਕਰੋ। ਜੇ ਇਹ ਵਰਤ, ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ, ਜਿਸ ਤਾਰੀਖ ਨੂੰ ਲੋਕ-ਗੁਰੂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਉਸੇ ਦਿਨ ਕਰੀਏ, ਤਾਂ ਆਤਮ-ਪਵਿਤ੍ਰਤਾ ਲਈ, ਅਸ਼ਮਤਾਨ ਆਦਿ ਪਦਾਰਥਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰੋ। ਗੋਮੂਤਰ, ਪਾਣੀ, ਰਸ, ਸਾਕ, ਦੂਬ, ਦਹੀਂ, ਚੌਲ, ਤਿਲ, ਜੌ, ਸੂਰਜ ਦੀ ਕਿਰਣ ਨਾਲ ਤਪਿਆ ਪਾਣੀ, ਦੂਧ, ਇਹ ਸਭ ਮਹੀਨਿਆਂ ਅਨੁਸਾਰ ਵਰਤੋ। ਕੁਲ ਵਿੱਚ, ਧਨ-ਧਾਨ ਨਾਲ ਭਰਿਆ, ਪਦਮਾ (ਲਕਸ਼ਮੀ) ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ, ਦੁੱਖ ਰਹਿਤ, ਅਵਿਕਲ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਵਾਲਾ, ਤੰਦਰੁਸਤ, ਬੁਧੀਮਾਨ ਅਤੇ ਸੁਖੀ ਜਨਮ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਤੂੰ ਵੀ, ਅਮੋਘ ਸ਼ਕਤੀ ਵਾਲਾ, ਸੂਰਜ ਦੀ ਅਰਾਧਨਾ ਨਿਸ਼ਚਲਤਾ ਨਾਲ ਕਰ, ਅਤੇ ਭਗਵਾਨ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਪੂਜ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਸਭ ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਕਰ।
ਆਦਿਤ੍ਯਾਲਯਵਨ੍ਦਨਮਾਰ੍ਜਨਾਦਿਵਰ੍ਣਨਮ੍ ਵਿष੍ਣੁਰੁਵਾਚ ਸੁਰਜ੍ਯੇष੍ਠ ਪੁਨਰ੍ਬ੍ਰੂਹਿ ਯਤ੍ਪृਚ੍ਛਾਮ੍ਯਹਮਾਦਿਤਃ । ਯਤ੍ਫਲਂ ਸਮਵਾਪ੍ਨੋਤਿ ਕਾਰਯਿਤ੍ਵਾ ਰਵੇਰ੍ਗृਹਮ੍ । । ੧ ਦੇਵਾਰ੍ਚਾਂ ਕਾਰਯਿਤ੍ਵਾ ਤੁ ਯਤ੍ਪੁਣ੍ਯਂ ਪੁਰੁषੋऽਸ਼੍ਨੁਤੇ । ਪੂਜਯਿਤ੍ਵਾ ਚ ਵਿਧਿਵਦਨੁਲਿਪ੍ਯ ਚ ਯਤ੍ਫਲਮ੍ । । ੨ ਕਾਨਿ ਮਾਲ੍ਯਾਨਿ ਸ਼ਸ੍ਤਾਨਿ ਕਾਨਿ ਨਾਰ੍ਹਤਿ ਭਾਸ੍ਕਰਃ । ਕੇ ਧੂਪਾ ਭਾਨੁਦਯਿਤਾਃ ਕੇ ਵਰ੍ਜ੍ਯਾਸ਼੍ਚ ਜਗਤ੍ਪਤੇਃ । । ੩ ਉਪਚਾਰਫਲਂ ਕਿਂ ਸ੍ਯਾਤ੍ਕਿਂ ਫਲਂ ਗੀਤਵਾਦਿਤੇ । ਘृਤਕ੍ਸ਼ੀਰਾਦਿਨਾ ਯਤ੍ਤੁ ਸ੍ਨਾਪਿਤੇ ਭਾਸ੍ਕਰੇ ਫਲਮ੍ । । ੪ ਯਥੋਪਲੇਪਨਾਦੌ ਚ ਫਲਮਭ੍ਯੁਕ੍ਸ਼ਿਤੇਨ ਤੁ । ਦਿਵਾਕਰਗृਹੇ ਤਾਤ ਤਦਸ਼ੇषਂ ਵਦਸ੍ਵ ਮੇ । । ੫ ਬ੍ਰਹ੍ਮੋਵਾਚ ਸਾਧੁ ਵਤ੍ਸ ਯਦੇਤਤ੍ਤ੍ਵਂ ਮਾਰ੍ਤਣ੍ਡਸ੍ਯੇਹ ਪृਚ੍ਛਸਿ । ਸ਼ੁਸ਼੍ਰੂषਣੇ ਵਿਧਿਂ ਪੁਣ੍ਯਂ ਤਦਿਹੈਕਮਨਾਃ ਸ਼ृਣੁ । । ੬ ਯਸ੍ਤੁ ਦੇਵਾਲਯਂ ਭਾਨੋਰ੍ਦਾਰ੍ਵਂ ਸ਼ੈਲਮਥਾਪਿ ਵਾ । ਕਾਰਯੇਨ੍ਮृਨ੍ਮਯਂ ਚਾਪਿ ਤਸ੍ਯ ਪੁਣ੍ਯਫਲਂ ਸ਼ृਣੁ । । ੭ ਅਹਨ੍ਯਹਨਿ ਯਜ੍ਞੇਨ ਯਜਤੋ ਯਨ੍ਮਹਤ੍ਫਲਮ੍ । ਪ੍ਰਾਪ੍ਨੋਤਿ ਤਤ੍ਫਲਂ ਭਾਨੋਰ੍ਯਃ ਕਾਰਯਤਿ ਮਨ੍ਦਿਰਮ੍ । । ੮ ਕੁਲਾਨਾਂ ਸ਼ਤਮਾਗਾਮਿ ਸਮਤੀਤਂ ਕੁਲਂ ਸ਼ਤਮ੍ । ਕਾਰਯੇਦ੍ਭਗਵਦ੍ਧਾਮ ਸ ਨਯੇਦਰ੍ਕਲੋਕਤਾਮ੍ । । ੯ ਸਪ੍ਤਜਨ੍ਮਕृਤਂ ਪਾਪਂ ਸ੍ਵਲ੍ਪਂ ਵਾ ਯਦਿ ਵਾ ਬਹੁ । ਭਾਨੋਰਾਲਯਵਿਨ੍ਯਾਸਪ੍ਰਾਰਮ੍ਭਾਦੇਵ ਨਸ਼੍ਯਤਿ । । 1.113.੧੦ ਸਪ੍ਤਲੋਕਮਯੋ ਭਾਨੁਸ੍ਤਸ੍ਯ ਯਃ ਕੁਰੁਤੇ ਗृਹਮ੍
ਵਿਸ਼ਨੁ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਹੇ ਦੇਵਾਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ, ਮੈਂ ਪਹਿਲਾਂ ਤੋਂ ਜੋ ਪੁੱਛ ਰਿਹਾ ਹਾਂ, ਉਹ ਮੁੜ ਦੱਸੋ: ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਸੂਰਜ ਦਾ ਘਰ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਕਿਹੜਾ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ? ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਦੇਵ-ਪੂਜਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਕਿਹੜਾ ਪਵਿੱਤਰ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ? ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ, ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਅਨੁਲੇਪਨ (ਲਪਾਈ) ਕਰਕੇ, ਕਿਹੜਾ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ? ਕਿਹੜੇ ਮਾਲਾ ਪੂਜਾ ਲਈ ਚੰਗੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਕਿਹੜੇ ਸੂਰਜ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਚੜ੍ਹਾਏ ਜਾਂਦੇ? ਕਿਹੜੇ ਧੂਪ ਸੂਰਜ ਨੂੰ ਪਸੰਦ ਹਨ, ਅਤੇ ਕਿਹੜੇ ਜਗਤਪਤੀ ਲਈ ਤਿਆਗਣ ਯੋਗ ਹਨ? ਉਪਚਾਰ ਦਾ ਫਲ ਕੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਗੀਤ-ਵਾਦ-ਯੰਤਰ ਦਾ ਫਲ ਕੀ ਹੈ? ਘੀ, ਦੂਧ ਆਦਿ ਨਾਲ ਸਨਾਨ ਕਰਵਾਉਣ ਤੇ ਸੂਰਜ ਨੂੰ ਕਿਹੜਾ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ? ਲਪਾਈ ਆਦਿ ਕਰਕੇ, ਅਭਿ-ਯੁਕਤ ਹੋਣ ਤੇ ਕਿਹੜਾ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ? ਸੂਰਜ ਦੇ ਘਰ ਵਿੱਚ, ਹੇ ਪਿਤਾ, ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਮੈਨੂੰ ਦੱਸੋ। ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਵਧੀਆ ਪੁੱਤਰ, ਜੋ ਤੂੰ ਮਾਰਤੰਡ (ਸੂਰਜ) ਦੀ ਸੇਵਾ ਬਾਰੇ ਪੁੱਛ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਉਸ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰ ਵਿਧੀ ਅਤੇ ਫਲ ਦੀ ਗੱਲ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣ। ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਸੂਰਜ ਦਾ ਦੇਵਾਲਾ, ਲੱਕੜ, ਪੱਥਰ ਜਾਂ ਮਿੱਟੀ ਦਾ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦਾ ਪਵਿੱਤਰ ਫਲ ਸੁਣ। ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਯਜਨ ਕਰਕੇ ਜੋ ਵੱਡਾ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਉਹੀ ਫਲ ਉਸ ਨੂੰ ਮਿਲਦਾ ਹੈ ਜੋ ਸੂਰਜ ਦਾ ਮੰਦਰ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਦਾ ਕੁਲ ਸੌ ਪੀੜੀਆਂ ਤੱਕ ਆਉਣ ਵਾਲਾ, ਅਤੇ ਪਿਛਲੇ ਸੌ ਕੁਲ, ਸੂਰਜ ਦੇ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਸੱਤ ਜਨਮਾਂ ਦਾ ਕੀਤਾ ਪਾਪ, ਚਾਹੇ ਥੋੜ੍ਹਾ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਵੱਧ, ਸੂਰਜ ਦੇ ਆਲਯਾ (ਘਰ) ਦੀ ਨਕਸ਼ੀ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਨਾਲ ਹੀ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸੱਤ ਲੋਕਾਂ ਵਾਲਾ ਸੂਰਜ, ਜਿਸ ਦਾ ਘਰ ਬਣਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਸ...
ਪ੍ਰਤਿष੍ਠਾਂ ਸਮਵਾਪ੍ਨੋਤਿ ਸ ਨਰਃ ਸਾਪ੍ਤਲੌਕਿਕੀਮ੍ । । ੧੧ ਪ੍ਰਸ਼ਸ੍ਤਦੇਸ਼ਭੂਭਾਗੇ ਪ੍ਰਸ਼ਸ੍ਤਂ ਭਵਨਂ ਰਵੇਃ । ਕਾਰਯੇਦਕ੍ਸ਼ਯਾਁਲ੍ਲੋਕਾਨ੍ਸ ਨਰਃ ਪ੍ਰਤਿਪਦ੍ਯਤੇ । । ੧੨ ਇष੍ਟਕਾਚਯਵਿਨ੍ਯਾਸੋ ਯਾਵਦ੍ਵਰ੍षਾਣਿ ਤਿष੍ਠਤਿ । ਤਾਵਦ੍ਵਰ੍षਸਹਸ੍ਰਾਣਿ ਤਤ੍ਕਰ੍ਤੁਰ੍ਦਿਵਿ ਸਂਸ੍ਥਿਤਿਃ । । ੧੩ ਪ੍ਰਤਿਮਾਂ ਲਕ੍ਸ਼ਣਵਤੀਂ ਯਃ ਕਾਰਯਤਿ ਮਾਨਵਃ । ਦਿਵਾਕਰਸ੍ਯ ਤਲ੍ਲੋਕਮਕ੍ਸ਼ਯਂ ਪ੍ਰਤਿਪਦ੍ਯਤੇ । । ੧੪ षष੍ਟਿਰ੍ਵਰ੍षਸਹਸ੍ਰਾਣਾਂ ਸਹਸ੍ਰਾਣਿ ਸ ਮੋਦਤੇ । ਲੋਕੇ ਸੁਮਨਸਾਂ ਵੀਰ ਪ੍ਰਤ੍ਯੇਕਂ ਮਧੁਸੂਦਨ । । ੧੫ ਪ੍ਰਤਿष੍ਠਾਪ੍ਯ ਰਵੇਰਰ੍ਚਾਂ ਸੁਪ੍ਰਸ਼ਸ੍ਤੇ ਨਿਵੇਸ਼ਨੇ । ਪੁਰੁषਃ ਕृਤਕृਤ੍ਯੋऽਸ੍ਤਿ ਨ ਦੋषਫਲਮਸ਼੍ਨੁਤੇ । । ੧੬ ਯੇ ਭਵਿष੍ਯਨ੍ਤਿ ਯੇऽਤੀਤਾ ਆਕਲ੍ਪਂ ਪੁਰੁषਾਃ ਕੁਲੇ । ਤਾਂਸ੍ਤਾਰਯਤਿ ਸਂਸ੍ਥਾਪ੍ਯ ਦੇਵਸ੍ਯ ਪ੍ਰਤਿਮਾਂ ਰਵੇਃ । । ੧੭ ਅਨੁਸ਼ਿष੍ਟਾਃ ਕਿਲ ਪੁਰਾ ਯਮੇਨ ਯਮਕਿਙ੍ਕਰਾਃ । ਪਾਸ਼ਦਣ੍ਡਕਰਾਃ ਕृष੍ਣ ਪ੍ਰਜਾਸਂਯਮਨੋਦ੍ਯਤਾਃ । । ੧੮ ਯਮ ਉਵਾਚ ਵਿਹਰਨ੍ਤੁ ਯਥਾਨ੍ਯਾਯਂ ਨਿਯੋਗੋ ਮੇऽਨੁਪਾਲ੍ਯਤਾਮ੍ । ਨਾਜ੍ਞਾਭਙ੍ਗਂ ਕਰਿष੍ਯਨ੍ਤਿ ਭਵਤਾਂ ਜਨ੍ਤਵਃ ਕ੍ਵਚਿਤ੍ । । ੧੯ ਕੇਵਲਂ ਯੇ ਜਗਨ੍ਮੂਲਂ ਵਿਵਸ੍ਵਨ੍ਤਮੁਪਾਸ਼੍ਰਿਤਾਃ । ਭਵਦ੍ਭਿਃ ਪਰਿਹਰ੍ਤਵ੍ਯਾਸ੍ਤੇषਾਂ ਨੈਵੇਹ ਸਂਸ੍ਥਿਤਿਃ । । 1.113.੨੦ ਯੇ ਤੁ ਵੈਵਸ੍ਵਤਾ ਲੋਕੇ ਤਚ੍ਚਿਤ੍ਤਾਸ੍ਤਤ੍ਪਰਾਯਣਾਃ । ਪੂਜਯਨ੍ਤਿ ਸਦਾ ਭਾਨੁਂ ਤੇ ਚ ਤ੍ਯਾਜ੍ਯਾ ਸੁਦੂਰਤਃ । । ੨੧ ਤਿष੍ਠਂਸ਼੍ਚ ਪ੍ਰਸ੍ਵਪਨ੍ਗਚ੍ਛਨ੍ਨੁਤ੍ਤਿष੍ਠਨ੍ਸ੍ਖਲਿਤੇ ਕ੍ਸ਼ੁਤੇ । ਸਙ੍ਕੀਰ੍ਤਯਤਿ ਦੇਵਂ ਯਃ ਸ ਨਸ੍ਤ੍ਯਾਜ੍ਯਃ ਸੁਦੂਰਤਃ । । ੨੨ ਨਿਤ੍ਯਨੈਮਿਤ੍ਤਿਕੈਰ੍ਦੇਵਂ ਯੇ ਯਜਨ੍ਤਿ ਤੁ ਭਾਸ੍ਕਰਮ੍ । ਨ ਚਾਲੋਕ੍ਯਾ ਭਵਦ੍ਭਿਸ੍ਤੇ ਯਦ੍ਧ੍ਯਾਨਂ ਹਂਤਿ ਵੋ ਗਤਿਮ੍ । । ੨੩ ਯੇ ਪੁष੍ਪਧੂਪਵਾਸੋऽਭਿਰ੍ਭੂषਣੈਸ਼੍ਚਾਪਿ ਵਲ੍ਲਭੈਃ । ਅਰ੍ਚਯਨ੍ਤਿ ਨ ਤੇ ਗ੍ਰਾਹ੍ਯਾ ਮਤ੍ਪਿਤੁਸ੍ਤੇ ਪਰਿਗ੍ਰਹਾਃ । । ੨੪ ਉਪਲੇਪਨਕਰ੍ਤਾਰਃ ਕਰ੍ਤਾਰੋ ਮਾਰ੍ਜਨਸ੍ਯ ਯੇ । ਅਰ੍ਕਾਲਯੇ ਪਰਿਤ੍ਯਾਜ੍ਯਂ ਤੇषਾਂ ਤ੍ਰਿਪੁਰੁषਂ ਕੁਲਮ੍ । । ੨੫ ਯੇ ਵਾਯਤਨਂ ਭਾਨੋਃ ਕਾਰਿਤਂ ਤਤ੍ਕੁਲੋਦ੍ਭਵਃ । ਪੁਮਾਨ੍ਨ ਨਾਵਲੋਕ੍ਯੋ ਵੈ ਭਵਦ੍ਭਿਰ੍ਦੁष੍ਟਚਕ੍ਸ਼ੁषਾ । । ੨੬ ਯੇਨਾਰ੍ਚਾ ਭਗਵਦ੍ਭਕ੍ਤ੍ਯਾ ਮਤ੍ਪਿਤੁਃ ਕਾਰਿਤਾ ਸ਼ੁਭਾ । ਨਰਾਣਾਂ ਤਤ੍ਕੁਲਂ ਵੀਰਾਃ ਸਦਾ ਤ੍ਯਾਜ੍ਯਂ ਸੁਦੂਰਤਃ । । ੨੭ ਭਵਤਾਂ ਭ੍ਰਮਤਾਂ ਯਤ੍ਰ ਭਾਨੁਸਂਸ਼੍ਰਯਮੁਦ੍ਰਯਾ । ਨ ਚਾਜ੍ਞਾਭਙ੍ਗਕृਤ੍ਕਸ਼੍ਚਿਦ੍ਭਵਿष੍ਯਤਿ ਨਰਃ ਕ੍ਵਚਿਤ੍ । । ੨੮ ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤਾਃ ਕਿਙ੍ਕਰਾਸ੍ਤੇਨ ਯਮੇਨ ਸੁਮਹਾਤ੍ਮਨਾ । ਅਨਾਸ਼੍ਰਿਤ੍ਯ ਵਚਃ ਕृष੍ਣਃ ਸਤ੍ਰਾਜਿਤਮਥੋ ਗਤਾਃ । । ੨੯ ਤਸ੍ਯ ਤੇ ਤੇਜਸਾ ਸਰ੍ਵੇ ਭਾਨੋਰ੍ਭਕ੍ਤਸ੍ਯ ਸੁਵ੍ਰਤ । ਮੋਹਿਤਾਃ ਪਤਿਤਾ ਭੂਮੌ ਯਥਾ ਚ ਵਿਹਗਾ ਨਗਾਤ੍ । । 1.113.੩੦ ਏਤਾਂ ਮਹਾਫਲਾਂ ਯੋਰ੍ਚਾਂ ਭਾਨੋਃ ਕਾਰਯਤੇ ਨਰਃ । ਤਵਾਖ੍ਯਾਨਂ ਮਹਾਬਾਹੋ ਗृਹਂ ਕਾਰਯਿਤੁਸ਼੍ਚ ਯਤ੍ । । ੩੧ ਯਜ੍ਞਾ ਨਰਾਣਾਂ ਪਾਪੌਘਨਾਸ਼ਕਾਃ ਸਰ੍ਵਕਾਮਦਾਃ । ਤਥੈਵੇष੍ਟੋ ਜਗਦ੍ਭਾਨੁਃ ਸਰ੍ਵਯਜ੍ਞਮਯੋ ਰਵਿਃ । । ੩੨ ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਭਵਿष੍ਯੇ ਮਹਾਪੁਰਾਣੇ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮੇ ਪਰ੍ਵਣਿ ਸਪ੍ਤਮੀਕਲ੍ਪੇ ਆਦਿਤ੍ਯਾਲਯਵਨ੍ਦਨਮਾਰ੍ਜਨਾਦਿਵਰ੍ਣਨਂ ਨਾਮ ਤ੍ਰਯੋਦਸ਼ਾਧਿਕਸ਼ਤਤਮੋऽਧ੍ਯਾਯਃ
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਸੂਰਜ ਦੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਆਲਯ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸੱਤ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਵਡਿਆਈ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਚੰਗੀ ਜਗ੍ਹਾ ਤੇ ਚੰਗਾ ਘਰ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲਾ ਮਨੁੱਖ, ਸਦਾ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਜਿੰਨਾ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਇੱਟਾਂ ਦੀ ਲਗਾਤਾਰ ਰਚਨਾ ਟਿਕੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਉਤਨਾ ਹੀ ਸਮਾਂ ਉਸ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਮਨੁੱਖ ਅਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਵਸਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਕੋਈ ਮਨੁੱਖ ਲਕੜੀ ਦੇ ਲਕਸ਼ਣ ਵਾਲੀ ਪ੍ਰਤਿਮਾ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸੂਰਜ ਦੇ ਅਮਰ ਲੋਕ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਹਰੇਕ ਵਾਰੀ, ਉਹ ਮਨੁੱਖ ਸ਼੍ਰੀ ਮਧੁਸੂਦਨ, ਚੰਗੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਸੱਤ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ ਆਨੰਦ ਮਾਣਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਕੋਈ ਮਨੁੱਖ ਚੰਗੀ ਜਗ੍ਹਾ ਤੇ ਸੂਰਜ ਦੀ ਪ੍ਰਤਿਮਾ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਕੇ ਪੂਜਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਆਪਣਾ ਕੰਮ ਪੂਰਾ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਕੋਈ ਦੋਸ਼ ਦਾ ਫਲ ਨਹੀਂ ਪਾਉਂਦਾ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਮਨੁੱਖਾਂ ਨੇ ਸੂਰਜ ਦੀ ਪ੍ਰਤਿਮਾ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤੀ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਕੁਲ ਦੇ ਪੂਰਵਜਾਂ ਅਤੇ ਭਵਿੱਖ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਤਾਰ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਯਮ ਦੇ ਦੂਤ ਜੋ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਬੰਨ੍ਹਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ, ਸੂਰਜ ਦੇ ਭਗਤਾਂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਯਮ ਨੇ ਆਖਿਆ: "ਮੇਰੀ ਆਗਿਆ ਮੰਨੋ, ਤੁਹਾਡੇ ਲੋਕ ਕਦੇ ਵੀ ਮੇਰੀ ਆਗਿਆ ਦੀ ਉਲੰਘਣਾ ਨਹੀਂ ਕਰਨਗੇ।" ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸੂਰਜ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਆਧਾਰ ਬਣਾਇਆ, ਉਹ ਤੁਹਾਡੇ ਵੱਲੋਂ ਛੱਡੇ ਜਾਣਗੇ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਇੱਥੇ ਕੋਈ ਥਾਂ ਨਹੀਂ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਮਨ ਸੂਰਜ ਵਿੱਚ ਲੱਗਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਜੋ ਸਦਾ ਸੂਰਜ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਵੀ ਤੁਹਾਡੇ ਵੱਲੋਂ ਦੂਰ ਰੱਖੇ ਜਾਣਗੇ। ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਚਲਦੇ, ਬੈਠਦੇ, ਉਠਦੇ ਜਾਂ ਛੀਕਦੇ ਸਮੇਂ ਸੂਰਜ ਦਾ ਨਾਮ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਵੀ ਤੁਹਾਡੇ ਵੱਲੋਂ ਦੂਰ ਨਹੀਂ ਰੱਖੇ ਜਾਣਗੇ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਨਿੱਤ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸੂਰਜ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ, ਉਹ ਤੁਹਾਡੇ ਵੱਲੋਂ ਛੱਡੇ ਜਾਣਗੇ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਧਿਆਨ ਤੁਹਾਡੀ ਮੁਕਤੀ ਨੂੰ ਰੋਕਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਫੁੱਲ, ਧੂਪ, ਵਾਸਤੇ, ਗਹਣਿਆਂ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਤੁਹਾਡੇ ਵੱਲੋਂ ਨਹੀਂ ਲਏ ਜਾਣਗੇ; ਉਹ ਮੇਰੇ ਪਿਤਾ ਦੇ ਪੂਜਕ ਹਨ। ਜੋ ਸੂਰਜ ਦੇ ਮੰਦਰ ਦੀ ਸਫਾਈ ਜਾਂ ਲੇਪ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਤਿੰਨ ਪੀੜੀਆਂ ਦੇ ਕੁਲ ਨੂੰ ਛੱਡਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸੂਰਜ ਦਾ ਮੰਦਰ ਬਣਾਇਆ, ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਕੁਲ ਦੇ ਲੋਕ ਤੁਹਾਡੇ ਵੱਲੋਂ ਮਾੜੀ ਨਜ਼ਰ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਦੇਖੇ ਜਾਣਗੇ। ਜਿਸ ਨੇ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਮੇਰੇ ਪਿਤਾ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ, ਉਸ ਦੇ ਕੁਲ ਨੂੰ ਵੀ ਦੂਰ ਰੱਖੋ। ਜਿੱਥੇ ਵੀ ਤੁਸੀਂ ਭਟਕਦੇ ਹੋ, ਜਿੱਥੇ ਸੂਰਜ ਦੀ ਪੂਜਾ ਹੋ ਰਹੀ ਹੋਵੇ, ਉੱਥੇ ਕੋਈ ਮਨੁੱਖ ਤੁਹਾਡੀ ਆਗਿਆ ਦੀ ਉਲੰਘਣਾ ਨਹੀਂ ਕਰੇਗਾ। ਯਮ ਨੇ ਇਹ ਆਖਿਆ ਅਤੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ, ਸਤ੍ਰਾਜਿਤ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਚਲੇ ਗਏ। ਸੂਰਜ ਦੇ ਭਗਤ ਦੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ, ਸਾਰੇ ਯਮ ਦੇ ਦੂਤ ਮੋਹਿਤ ਹੋ ਕੇ ਜਿਵੇਂ ਪੰਛੀ ਰੁੱਖ ਤੋਂ ਡਿੱਗਦੇ ਹਨ, ਧਰਤੀ ਤੇ ਡਿੱਗ ਪਏ। ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਸੂਰਜ ਦੀ ਵੱਡੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਤੇਰਾ ਵਿਰਲਾ ਆਖਿਆਨ ਸੁਣਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਘਰ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲਾ ਵੀ ਵੱਡਾ ਫਲ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਯਜਨ ਪਾਪਾਂ ਨੂੰ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਸਭ ਇੱਛਾਵਾਂ ਪੂਰੀਆਂ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਹਨ; ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੂਰਜ, ਸਭ ਯਜਨਾਂ ਦਾ ਸਰੂਪ ਹੈ।
ਆਦਿਤ੍ਯਸ੍ਨਾਪਨਯੋਗਵਰ੍ਣਨਮ੍ ਬ੍ਰਹ੍ਮੋਵਾਚ ਸ੍ਥਾਪਿਤਾਂ ਪ੍ਰਤਿਮਾਂ ਭਾਨੋਃ ਸਮ੍ਯਕ੍ਸਮ੍ਪੂਜ੍ਯ ਮਾਨਵਃ । ਯਂ ਯਂ ਪ੍ਰਾਰ੍ਥਯਤੇ ਕਾਮਂ ਤਂ ਤਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਨੋਤ੍ਯਸਂਸ਼ਯਮ੍ । । ੧ ਯਃ ਸ੍ਨਾਪਯਤਿ ਦੇਵਸ੍ਯ ਘृਤੇਨ ਪ੍ਰਤਿਮਾਂ ਰਵੇਃ । ਪ੍ਰਸ੍ਥੇਪ੍ਰਸ੍ਥੇ ਦ੍ਵਿਜਾਗ੍ਰ੍ਯਾਣਾਂ ਸ ਦਦਾਤਿ ਗਵਾਂ ਸ਼ਤਮ੍ । । ੨ ਗਵਾਂ ਸ਼ਤਸ੍ਯ ਵਿਪ੍ਰੇਭ੍ਯੋ ਯਦ੍ਵਤ੍ਤਸ੍ਯ ਭਵੇਤ੍ਫਲਮ੍ । ਘृਤਪ੍ਰਸ੍ਥੇਨ ਤਦ੍ਭਾਨੋਰ੍ਭਵੇਤ੍ਸ੍ਨਾਤਕਯੋਗਿਨਾਮ੍ । । ੩ ਭੂਰਿਦ੍ਯੁਮ੍ਨੇਨ ਸਮ੍ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਾ ਸਪ੍ਤਦ੍ਵੀਪਾ ਵਸੁਨ੍ਧਰਾ । ਘਟੋਦਕੇਨ ਮਾਰ੍ਤਣ੍ਡਪ੍ਰਤਿਮਾ ਸ੍ਨਾਪਿਤਾ ਕਿਲ । ।੪ ਪ੍ਰਤਿਮਾਮਸਿਤਾष੍ਟਮ੍ਯਾਂ ਘृਤੇਨ ਜਗਤੀਪਤੇਃ । ਸ੍ਨਾਪਯਿਤ੍ਵਾ ਸਮਸ੍ਤੇਭ੍ਯਃ ਪਾਪੇਭ੍ਯਃ ਕृष੍ਣ ਮੁਚ੍ਯਤੇ । । ੫ ਸਪ੍ਤਮ੍ਯਾਮਥ षष੍ਠ੍ਯਾਂ ਵਾ ਗਵ੍ਯੇਨ ਹਵਿषਾ ਰਵੇਃ । ਸ੍ਨਪਨਂ ਤੁ ਭਵੇਚ੍ਛ੍ਰੇष੍ਠਂ ਮਹਾਪਾਤਕਨਾਸ਼ਨਮ੍ । । ੬ ਜ੍ਞਾਨਤੋऽਜ੍ਞਾਨਤੋ ਵਾਪਿ ਯਤ੍ਪਾਪਂ ਕੁਰੁਤੇ ਨਰਃ । ਤਤ੍ਕ੍ਸ਼ਾਲਯਤਿ ਸਨ੍ਧ੍ਯਾਯਾਂ ਘृਤੇਨ ਸ੍ਨਪਨਂ ਰਵੇਃ । । ੭ ਸਰ੍ਵਯਜ੍ਞਮਯੋ ਭਾਨੁਰ੍ਹਵ੍ਯਾਨਾਂ ਪਰਮਂ ਘृਤਮ੍ । ਤਯੋਰਸ਼ੇषਪਾਪਾਨਾਂ ਕ੍ਸ਼ਾਲਕਃ ਸਙ੍ਗਮੋ ਭਵੇਤ੍ । । ੮ ਯੇषੁ ਕ੍ਸ਼ੀਰਵਹਾ ਨਦ੍ਯੋ ਹ੍ਰਦਾਃ ਪਾਯਸਕਰ੍ਦਮਾਃ । ਮੋਦਤੇ ਤੇषੁ ਲੋਕੇषੁ ਕ੍ਸ਼ੀਰਸ੍ਨਾਨਕਰੋ ਰਵੇਃ । । ੯ ਆਹ੍ਲਾਦਂ ਨਿਰ੍ਵृਤਿਸ੍ਥਾਨਮਾਰੋਗ੍ਯਂ ਚਾਰੁਰੂਪਤਾਮ੍ । ਸਪ੍ਤਜਨ੍ਮਾਨ੍ਯਵਾਪ੍ਨੋਤਿ ਕ੍ਸ਼ੀਰਵਾਨਪਰੋ ਰਵੇਃ । । 1.114.੧੦ ਦਧ੍ਯਾਦੀਨਾਂ ਵਿਕਾਰਾਣਾਂ ਕ੍ਸ਼ੀਰਤਃ ਸਮ੍ਭਵੋ ਯਥਾ । ਯਥਾ ਚ ਵਿਮਲਂ ਕ੍ਸ਼ੀਰਂ ਯਥਾ ਨਿਰ੍ਵृਤਿਕਾਰਕਮ੍ । । ਤਥਾ ਚ ਨਿਰ੍ਮਲਂ ਜ੍ਞਾਨਂ ਭਵਤ੍ਯਪਿ ਨ ਸਂਸ਼ਯਃ । । ੧੧ ਗ੍ਰਹਾਨੁਕੂਲਤਾਂ ਪੁष੍ਟਿਂ ਪ੍ਰਿਯਤ੍ਯਮਖਿਲੇ ਜਨੇ । ਕਰੋਤਿ ਭਗਵਾਨ੍ਭਾਨੁਃ ਕ੍ਸ਼ੀਰਸ੍ਨਪਨਤੋषਿਤਃ । । ੧੨ ਸਰ੍ਵਸ੍ਯ ਸ੍ਨਿਗ੍ਧਤਾਮੇਤਿ ਦृष੍ਟਮਾਤ੍ਰੇ ਪ੍ਰਸੀਦਤਿ । ਘृਤਕ੍ਸ਼ੀਰੇਣ ਦੇਵੇਸ਼ ਸ੍ਨਾਪਿਤੇ ਤਿਮਿਰਾਪਹੇ । । ੧੩ ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਭਵਿष੍ਯੇ ਮਹਾਪੁਰਾਣੇ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮੇ ਪਰ੍ਵਣਿ ਸਪ੍ਤਮੀਕਲ੍ਪੇ ਆਦਿਤ੍ਯਸ੍ਨਾਪਨਯੋਗਵਰ੍ਣਨਂ ਨਾਮ ਚਤੁਰ੍ਦਸ਼ਾਧਿਕਸ਼ਤਤਮੋऽਧ੍ਯਾਯਃ
ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਜੇ ਕੋਈ ਮਨੁੱਖ ਸੂਰਜ ਦੀ ਸਥਾਪਿਤ ਪ੍ਰਤਿਮਾ ਨੂੰ ਠੀਕ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਪੂਜਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਜੋ ਵੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਨਿਸਚਿਤ ਤੌਰ ਤੇ ਪੂਰੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਜੇ ਕੋਈ ਮਨੁੱਖ ਘੀ ਨਾਲ ਸੂਰਜ ਦੀ ਪ੍ਰਤਿਮਾ ਨੂੰ ਨ੍ਹਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਹਰ ਪ੍ਰਸਤ ਵਿੱਚ ਉੱਚ ਕੋਟੀ ਦੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਗਾਂ ਦੇ ਸੌ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਉਹੀ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਗਾਂ ਦੇ ਸੌ ਦਾਨ ਕਰਨ ਨਾਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਘੀ ਦੇ ਪ੍ਰਸਤ ਨਾਲ ਸੂਰਜ ਦੀ ਪ੍ਰਤਿਮਾ ਨੂੰ ਨ੍ਹਾਉਣ ਵਾਲੇ ਯੋਗੀ ਨੂੰ ਉਹੀ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਭੂਰੀਦਯੁਮਨ ਨੇ ਸੱਤ ਦਵੀਪਾਂ ਵਾਲੀ ਧਰਤੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ, ਅਤੇ ਘੜੇ ਦੇ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਸੂਰਜ ਦੀ ਪ੍ਰਤਿਮਾ ਨੂੰ ਨ੍ਹਾਇਆ। ਜਗਤ ਦੇ ਰਾਜਾ ਦੀ ਪ੍ਰਤਿਮਾ ਨੂੰ ਅਠਵੀਂ ਤਾਰੀਖ ਨੂੰ ਘੀ ਨਾਲ ਨ੍ਹਾ ਕੇ, ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਸੱਤਮੀ ਜਾਂ ਛੇਵੀਂ ਤਾਰੀਖ ਨੂੰ, ਗਾਂ ਦੇ ਦੁੱਧ ਜਾਂ ਹਵਿਸ ਨਾਲ ਸੂਰਜ ਦੀ ਨ੍ਹਾਉਣ ਦੀ ਰੀਤ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹੈ, ਜੋ ਵੱਡੇ ਪਾਪਾਂ ਨੂੰ ਨਾਸ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਜੇ ਕੋਈ ਮਨੁੱਖ ਜਾਣ ਕੇ ਜਾਂ ਨਾ ਜਾਣ ਕੇ ਪਾਪ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਸੰਧਿਆ ਵੇਲੇ ਘੀ ਨਾਲ ਸੂਰਜ ਦੀ ਪ੍ਰਤਿਮਾ ਨੂੰ ਨ੍ਹਾ ਕੇ ਉਹ ਪਾਪ ਧੋ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਸੂਰਜ ਸਭ ਯਜਨਾਂ ਦਾ ਸਰੂਪ ਹੈ, ਹਵਿਸ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਘੀ ਹੈ; ਇਹ ਮਿਲ ਕੇ ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ ਨੂੰ ਧੋ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨਦੀਆਂ ਵਿੱਚ ਦੁੱਧ ਵਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਝੀਲਾਂ ਵਿੱਚ ਦੁੱਧ ਵਾਲੀ ਮਿੱਟੀ ਹੈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਸੂਰਜ ਨੂੰ ਦੁੱਧ ਨਾਲ ਨ੍ਹਾਉਣ ਵਾਲਾ ਆਨੰਦ ਮਾਣਦਾ ਹੈ। ਆਨੰਦ, ਸੁਖ, ਸਿਹਤ ਅਤੇ ਸੁੰਦਰਤਾ, ਸੱਤ ਜਨਮਾਂ ਤੱਕ ਸੂਰਜ ਨੂੰ ਦੁੱਧ ਨਾਲ ਨ੍ਹਾਉਣ ਵਾਲਾ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਦਹੀਂ ਆਦਿ ਦੀ ਉਤਪਤੀ ਦੁੱਧ ਤੋਂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਦੁੱਧ ਪਵਿੱਤਰ ਅਤੇ ਸੁਖਦਾਇਕ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਗਿਆਨ ਵੀ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ। ਸੂਰਜ ਦੁੱਧ ਨਾਲ ਨ੍ਹਾਉਣ ਤੋਂ, ਗ੍ਰਹਾਂ ਦੀ ਮਿਹਰ, ਤੰਦਰੁਸਤੀ ਅਤੇ ਸਭ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਪਿਆਰ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਸੂਰਜ ਨੂੰ ਘੀ ਜਾਂ ਦੁੱਧ ਨਾਲ ਨ੍ਹਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਸਭ ਨੂੰ ਮਿੱਠਾ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਦੇਖਣ ਨਾਲ ਹੀ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸੂਰ੍ਯਪੂਜਾਵਿਧਿਵਰ੍ਣਨਮ੍ ਬ੍ਰਹ੍ਮੋਵਾਚ ਪ੍ਰਸ਼ਂਸਨ੍ਤਿ ਮਹਾਤ੍ਮਾਨਃ ਸਂਵਾਦਂ ਭਾਸ੍ਕਰਾਸ਼੍ਰਯਮ੍ । ਗੌਤਮ੍ਯਾ ਸਹ ਕੌਸ਼ਲ੍ਯਾ ਸੁਮਨਾਯਾਂ ਸੁਰਾਲਯੇ । । ੧ ਸ੍ਵਰ੍ਗੇऽਤਿਸ਼ੋਭਨਾਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਕੌਸ਼ਲ੍ਯਾਂ ਪਤਿਨਾ ਸਹ । ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੀ ਗੌਤਮੀ ਨਾਮ ਪਰ੍ਯਪृਚ੍ਛਤ ਵਿਸ੍ਮਿਤਾ । । ੨ ਗੌਤਮ੍ਯੁਵਾਚ ਸ਼ਤਸ਼ਃ ਸਨ੍ਤਿ ਕੌਸ਼ਲ੍ਯੇ ਦੇਵਾਃ ਸ੍ਵਰ੍ਗਨਿਵਾਸਿਨਃ । ਦੇਵਪਤ੍ਨ੍ਯਸ੍ਤਥੈਵੈਤਾਃ ਸਿਦ੍ਧਾਃ ਸਿਦ੍ਧਾਙ੍ਗਨਾਸ੍ਤਥਾ । । ੩ ਨ ਤੇषਾਮੀਦृਸ਼ੋ ਗਨ੍ਧੋ ਨ ਕਾਨ੍ਤਿਰ੍ਨ ਸੁਰੂਪਤਾ । ਨ ਵਾਸਸੀ ਸ਼ੋਭਨੇ ਯੇ ਯਥਾ ਤੇ ਪਤਿਨਾ ਸਹ । । ੪ ਨੈਵਾਭਰਣਜਾਤਾਨਿ ਤੇषਾਂ ਭ੍ਰਾਜਨ੍ਤਿ ਵੈ ਤਥਾ । ਯਥਾ ਤਵ ਯਥਾ ਪਤ੍ਯੁਰ੍ਨ ਚ ਸ੍ਵਰ੍ਗਨਿਵਾਸਿਨਾਮ੍ । । ੫ ਸੁਸ੍ਨਾਤਚੈਲਤਸ਼੍ਚੈਵ ਯੁਵਯੋਰਤਿਰਿਚ੍ਯਤੇ । ਲੇਖਾਦ੍ਯਾਨਾਮਪੀਸ਼ਾਨਾਂ ਕ੍ਸ਼ਯਾਤਿਸ਼ਯਵਰ੍ਜਿਤਃ । । ੬ ਤਪਃਪ੍ਰਭਾਵੋ ਦਾਨਂ ਵਾ ਹੋਮੋ ਵਾ ਕਰ੍ਮਸਂਜ੍ਞਿਤਃ । ਯੁਵਯੋਰ੍ਯਤ੍ਸਮਾਚਕ੍ਸ਼੍ਵ ਤਤ੍ਸਰ੍ਵਂ ਵਰਵਰ੍ਣਿਨਿ । । ਯੇਨ ਮੇ ਵਿਕ੍ਰਮੇ ਬੁਦ੍ਧਿਰ੍ਮਨੁਜਾ ਯੇਨ ਸਙ੍ਗਤਾਃ । । ੭ ਕੌਸ਼ਲ੍ਯੋਵਾਚ ਯਜ੍ਞੋ ਯਜ੍ਞੇਸ਼੍ਵਰੋ ਭਾਨੁਰਾਵਾਭ੍ਯਾਂ ਜਾਤੁ ਤੋषਿਤਃ । ਸ੍ਵਰ੍ਗਪ੍ਰਾਪ੍ਤਿਰਿਯਂ ਤਸ੍ਯ ਕਰ੍ਮਣਃ ਫਲਮੁਤ੍ਤਮਮ੍ । । ੮ ਸੁਰੂਪਤਾ ਤਤਃ ਪ੍ਰੀਤਿਃ ਪਸ਼੍ਯਤਾਂ ਚਾਰੁਵੇषਿਤਾ । ਯਤ੍ਪृਚ੍ਛਸਿ ਮਹਾਭਾਗੇ ਤਦਪ੍ਯੇषਾਂ ਵਦਾਮਿ ਤੇ । । ੯ ਤੀਰ੍ਥੋਦਕੈਸ੍ਤਥਾ ਗਨ੍ਧੈਃ ਸ੍ਨਾਪਿਤੋ ਯਦ੍ਦਿਵਾਕਰਃ । ਤੇਨ ਕਾਨ੍ਤਿਰਿਯਂ ਨਿਤ੍ਯਂ ਦੇਵਾਂਸ੍ਤ੍ਰਿਭੁਵਨੇਸ਼੍ਵਰਾਨ੍ । । 1.115.੧੦ ਮਨਃਪ੍ਰਸਾਦਃ ਸੌਮ੍ਯਤ੍ਵਂ ਸ਼ਰੀਰੇ ਯੇ ਚ ਨਿਰ੍ਵृਤਾਃ । ਯਤ੍ਪ੍ਰਿਯਤ੍ਵਂ ਚ ਸਰ੍ਵਂ ਸ੍ਯਾਤ੍ਤਦ੍ਘृਤਸ੍ਨਪਨਾਤ੍ਫਲਮ੍ । । ੧੧ ਯਾਨ੍ਯਭੀष੍ਟਾਨਿ ਵਾਸਾਂਸਿ ਯਚ੍ਚਾਭੀष੍ਟਵਿਭੂषਣਮ੍ । ਰਤ੍ਨਾਨਿ ਯਾਨ੍ਯਭੀष੍ਟਾਨਿ ਯਤ੍ਪ੍ਰਿਯਂ ਚਾਨੁਲੇਪਨਮ੍ । । ੧੨ ਯੇ ਧृਤਾ ਯਾਨਿ ਮਾਲ੍ਯਾਨਿ ਦਯਿਤਾਨ੍ਯਭਵਨ੍ਸਦਾ । ਮਮ ਭਰ੍ਤੁਸ੍ਤਦੈਵਾਸ੍ਯ ਤਦਾ ਰਾਜ੍ਯਂ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਤਃ । । ੧੩ ਤਾਨਿ ਸਰ੍ਵਾਣਿ ਸਰ੍ਵਜ੍ਞ ਸਰ੍ਵਪਾਤਰਿ ਭਾਨੁਨਿ । ਦਤ੍ਤਾਨਿ ਤਂ ਸਮੁਤ੍ਥੋऽਯਂ ਗਨ੍ਧਧੂਪਾਤ੍ਮਕੋ ਗੁਣਃ । । ੧੪ ਆਹਾਰਾ ਦਯਿਤਾ ਯੇ ਚ ਪਵਿਤ੍ਰਾਸ਼੍ਚ ਨਿਵੇਦਿਤਾਃ । ਤ੍ਰਿਲੋਕਕਰ੍ਤੁਃ ਸਵਿਤੁਸ੍ਤृਪ੍ਤਿਸ੍ਤਦ੍ਗੁਣਸਮ੍ਭਵਾ । । ੧੫ ਸ੍ਵਰ੍ਗਕਾਮੇਨ ਮੇ ਭਰ੍ਤ੍ਰਾ ਮਯਾ ਚ ਸ਼ੁਭਦਰ੍ਸ਼ਨੇ । ਕृਤਮੇਤਤ੍ਕृਤੇਨਾਭੂਦਾਵਯੋਰ੍ਭਵਸਂਕ੍ਸ਼ਯਃ । । ੧੬ ਯੇ ਤ੍ਵਕਾਮਾ ਨਰਾਃ ਸਮ੍ਯਕ੍ਤਤ੍ਕੁਰ੍ਵਨ੍ਤਿ ਚ ਸ਼ੋਭਨੇ । ਤੇषਾਂ ਦਦਾਤਿ ਵਿਸ਼੍ਵੇਸ਼ੋ ਭਗਵਾਨ੍ਮੁਕ੍ਤਿਮੀਸ਼੍ਵਰਃ । । ੧੭ ਬ੍ਰਹ੍ਮੋਵਾਚ ਏਵਮਭ੍ਯਰ੍ਚ੍ਯ ਮਾਰ੍ਤਣ੍ਡਮਰ੍ਕਂ ਦੇਵੇਸ਼੍ਵਰਂ ਗੁਰੁਮ੍ । ਪ੍ਰਾਪ੍ਤੋऽਸ੍ਮ੍ਯਭਿਮਤਾਨ੍ਕਾਮਾਨ੍ਕृष੍ਣਾਹਂ ਸ਼ਾਸ਼੍ਵਤੀਃ ਸਮਾਃ । । ੧੮ ਚਨ੍ਦਨਾਗੁਰੁਕਰ੍ਪੂਰਕੁਙ੍ਕੁਮੋਸ਼ੀਰਪਦ੍ਮਕੈਃ । ਅਨੁਲਿਪ੍ਤੋ ਨਰੈਰ੍ਭਕ੍ਤ੍ਯਾ ਦਦਾਤਿ੧ ਸਾਗਰੋਦ੍ਭਵਾਮ੍ । । ੧੯ ਕਾਲੇਯਕਂ ਤੁਰੁष੍ਕਂ ਚ ਰਕ੍ਤਚਨ੍ਦਨਮੇਵ ਚ । ਯਾਨ੍ਯਾਤ੍ਮਨਿ ਸਦੇष੍ਟਾਨਿ ਤਾਨਿ ਸ਼ਸ੍ਯਾਨ੍ਯਪਾਕੁਰੁ । । 1.115.੨੦ ਗਨ੍ਧਾਸ਼੍ਚਾਪਿ ਸ਼ੁਭਾ ਯੇ ਚ ਧੂਪਾ ਯੇ ਵਿਜਯੋਦਯਾਃ । ਦਿਵਾਕਰਸ੍ਯ ਧਰ੍ਮਜ੍ਞ ਨਿਵੇਦ੍ਯਾਸ੍ਸਰ੍ਵਦਾਚ੍ਯੁਤ । । ੨੧ ਨ ਦਦ੍ਯਾਤ੍ਸਲ੍ਲਕੀਕ੍ਸ਼ਾਰਂ ਨੋ ਮੁਖੇਨ ਚ ਸਂਹृਤਮ੍ । ਦਦ੍ਯਾਦਰ੍ਕਾਯ ਧਰ੍ਮਜ੍ਞ ਧੂਪਮਾਰਾਧਨੋਦ੍ਯਤਃ । । ੨੨ ਮਾਲਤੀ ਮਲ੍ਲਿਕਾ ਚੈਵ ਯੂਥਿਕਾ ਚਾਤਿਮੁਕ੍ਤਿਕਃ । ਪਾਟਲਾਃ ਕਰਵੀਰਸ਼੍ਚ ਜਪਾ ਸੇਵਨ੍ਤਿਰੇਵ ਚ । । ੨੩ ਕੁਙ੍ਕੁਮਸ੍ਤਗਰਸ਼੍ਚੈਵ ਕਰ੍ਣਿਕਾਰਃ ਸਕੇਸ਼ਰਃ । ਚਮ੍ਪਕਃ ਕੇਤਕ ਕੁਨ੍ਦੋ ਬਾਣਬਰ੍ਬਰਮਾਲਿਕਾ । । ੨੪ ਅਸ਼ੋਕਸ੍ਤਿਲਕੋ ਲੋਧ੍ਰਸ੍ਤਥਾ ਚੈਵਾਟਰੂषਕਃ । ਸ਼ਤਪਤ੍ਰਾਣਿ ਧਨ੍ਯਾਨਿ ਬਕਾਹ੍ਵਾਨੀ ਵਿਸ਼ੇषਤਃ । । ੨੫ ਅਗਸ੍ਤਿਂ ਕਿਂਸ਼ੁਕਂ ਤਦ੍ਵਤ੍ਪੂਜਾਰ੍ਥਂ ਭਾਸ੍ਕਰਸ੍ਯ ਤੁ । ਅਮੀ ਪੁष੍ਪਪ੍ਰਕਾਰਾਸ੍ਤੁ ਸ਼ਸ੍ਤਾ ਭਾਸ੍ਕਰਪੂਜਨੇ । । ੨੬ ਬਿਲ੍ਵਪਤ੍ਰਂ ਸ਼ਮੀਪਤ੍ਰਂ ਪਤ੍ਰਂ ਵਾ ਭृਙ੍ਗਰਸ੍ਯ ਚ । ਤਮਾਲਪਤ੍ਰਂ ਚ ਹਰੇ ਸਦੈਵ ਭਗਵਤ੍ਪ੍ਰਿਯਮ੍ । । ੨੭ ਤੁਲਸੀ ਕਾਲਤੁਲਸੀ ਤਥਾ ਰਕ੍ਤਂ ਚ ਚਨ੍ਦਨਮ੍ । ਕੇਤਕੀ ਪਤ੍ਰਪੁष੍ਪਂ ਤੁ ਸਦ੍ਯਸ੍ਤੁष੍ਟਿਕਰਂ ਰਵੇਃ । । ੨੮ ਪਦ੍ਮੋਤ੍ਪਲਸਮੁਤ੍ਥਾਨਿ ਰਕ੍ਤਂ ਨੀਲੋਤ੍ਪਲਂ ਤਥਾ । ਸਿਤੋਤ੍ਪਲਂ ਤੁ ਭਾਨੋਸ੍ਤੁ ਦਯਿਤਾਨਿ ਸਦਾਚ੍ਯੁਤ । । ੨੯ ਕृष੍ਣਲੋਕਨ੍ਮਤ੍ਤਕਂ ਕਾਨ੍ਤਂ ਤਥੈਵ ਗਿਰਿਮਲ੍ਲਿਕਾ । ਨ ਕਰ੍ਣਿਕਾਰਿਕਾਪੁष੍ਪਂ ਭਾਸ੍ਕਰਾਯ ਨਿਵੇਦਯੇਤ੍ । । 1.115.੩੦ ਕੁਟਜਂ ਸ਼ਾਲ੍ਮਲੀਪੁष੍ਪਂ ਤਥਾਨ੍ਯਦ੍ਗਨ੍ਧਵਰ੍ਜਿਤਮ੍ । ਨਿਵੇਦਿਤਂ ਭਯਂ ਰੋਗਂ ਨਿਃਸ੍ਵਤਾਂ ਚ ਪ੍ਰਯਚ੍ਛਤਿ । । ੩੧ ਯੇषਾਂ ਨ ਪ੍ਰਤਿषੇਧੋऽਸ੍ਤਿ ਗਨ੍ਧਵਰ੍ਣਾਨ੍ਵਿਤਾਨਿ ਚ । ਤਾਨਿ ਪੁष੍ਪਾਣਿ ਦੇਯਾਨਿ ਮਾਨਵੇ ਲੋਕਭਾਨਵੇ । । ੩੨ ਸੁਗਨ੍ਧੈਸ਼੍ਚ ਮੁਰਾਮਾਂਸੀਕਰ੍ਪੂਰਾਗਰੁਚਨ੍ਦਨੈਃ । ਤਥਾਨ੍ਯੈਸ਼੍ਚ ਸ਼ੁਭੈਰ੍ਦ੍ਰਵ੍ਯੈਰਰ੍ਚਯੇਦ੍ਵਨਮਾਲਿਨਮ੍ । । ੩੩ ਦੁਕੂਲਪਟ੍ਟਕੌਸ਼ੇਯਵਾਰ੍ਕ੍ਸ਼ਕਾਰ੍ਪਾਸਕਾਦਿਭਿਃ । ਵਾਸੋਭਿਃ ਪੂਜਯੇਦ੍ਭਾਨੁਂ ਯਾਨਿ ਚਾਤ੍ਮਪ੍ਰਿਯਾਣਿ ਤੁ । । ੩੪ ਭਕ੍ਸ਼੍ਯਾਣਿ ਯਾਨ੍ਯਭੀष੍ਟਾਨਿ ਭੋਜ੍ਯਾਨ੍ਯਭਿਮਤਾਨਿ ਚ । ਫਲਂ ਚ ਵਲ੍ਲਭਂ ਯਤ੍ਸ੍ਯਾਤ੍ਤਤ੍ਤੇ ਦੇਯਂ ਦਿਵਾਕਰੇ । । ੩੫ ਸੁਵਰ੍ਣਮਣਿਮੁਕ੍ਤਾਨਿ ਰਜਤਂ ਚ ਤਥਾਚ੍ਯੁਤ । ਦਕ੍ਸ਼ਿਣਾ ਵਿਵਿਧਾ ਚੇਹ ਯਚ੍ਚਾਨ੍ਯਦਪਿ ਵਲ੍ਲਭਮ੍ । । ੩੬ ਆਤ੍ਮਾਨਂ ਭਾਸ੍ਕਰਂ ਮਤ੍ਵਾ ਯਜ੍ਞਂ ਤਸ੍ਮੈ ਨਿਵੇਦਯੇਤ੍ । ਤਤ੍ਤਦਵ੍ਯਕ੍ਤਰੂਪਾਯ ਭਾਸ੍ਕਰਾਯ ਨਿਵੇਦਯੇਤ੍ । । ੩੭ ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਭਵਿष੍ਯੇ ਮਹਾਪੁਰਾਣੇ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮੇ ਪਰ੍ਵਣਿ ਸਪ੍ਤਮੀਕਲ੍ਪੇ ਆਦਿਤ੍ਯਮਾਹਾਤ੍ਮ੍ਯੇ ਸੂਰ੍ਯਪੂਜਾਵਿਧਿਵਰ੍ਣਨਂ ਨਾਮ ਪਞ੍ਚਦਸ਼ਾਧਿਕਸ਼ਤਤਮੋऽਧ੍ਯਾਯਃ
ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਵੱਡੇ ਮਨੁੱਖ ਸੂਰਜ ਦੇ ਆਧਾਰ ਤੇ ਗੌਤਮੀ ਅਤੇ ਕੌਸ਼ਲਿਆ ਨਾਲ ਹੋਈ ਗੱਲਬਾਤ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਹੋਈ। ਸਵਰਗ ਵਿੱਚ, ਕੌਸ਼ਲਿਆ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਨਾਲ ਦੇਖ ਕੇ, ਗੌਤਮੀ ਨਾਮ ਦੀ ਬ੍ਰਾਹਮਣੀ ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਕੇ ਪੁੱਛਦੀ ਹੈ। ਗੌਤਮੀ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਕੌਸ਼ਲਿਆ, ਸਵਰਗ ਵਿੱਚ ਸੈਂਕੜੇ ਦੇਵਤੇ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ ਹਨ, ਅਤੇ ਸਿੱਧੀਆਂ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਸਿੱਧੀਆਂ ਵੀ ਹਨ। ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕਿਸੇ ਦਾ ਸੁਗੰਧ, ਚਮਕ, ਸੁੰਦਰਤਾ ਜਾਂ ਪਹਿਨਾਵਾ ਤੁਹਾਡੇ ਅਤੇ ਤੁਹਾਡੇ ਪਤੀ ਵਰਗਾ ਨਹੀਂ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਗਹਣੇ ਵੀ ਤੁਹਾਡੇ ਅਤੇ ਤੁਹਾਡੇ ਪਤੀ ਵਰਗੇ ਨਹੀਂ ਚਮਕਦੇ। ਤੁਹਾਡੇ ਦੋਵਾਂ ਦੀ ਸਫਾਈ ਅਤੇ ਪਹਿਨਾਵਾ, ਇਸ਼ਾਨਾਂ ਦੀ ਲਕੀਰਾਂ ਤੋਂ ਵੀ ਵਧੀਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਘਟਾਅ ਨਹੀਂ। ਤੁਸੀਂ ਦੱਸੋ, ਕੌਸ਼ਲਿਆ, ਤੁਹਾਡੇ ਦੋਵਾਂ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕਿਸ ਤਪ, ਦਾਨ ਜਾਂ ਹੋਮ ਕਰਕੇ ਹੋਈ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਮੇਰੀ ਬੁੱਧੀ ਇੱਥੇ ਆਈ ਹੈ। ਕੌਸ਼ਲਿਆ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਸੂਰਜ, ਯਜਨ ਦੇ ਸਰੂਪ, ਸਾਡੀ ਪੂਜਾ ਤੋਂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਇਆ, ਅਤੇ ਇਹ ਸਵਰਗ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਉਸ ਕਰਮ ਦਾ ਵਧੀਆ ਫਲ ਹੈ। ਸੁੰਦਰਤਾ, ਪਿਆਰ ਅਤੇ ਚੰਗਾ ਪਹਿਨਾਵਾ, ਜੋ ਤੁਸੀਂ ਪੁੱਛ ਰਹੀ ਹੋ, ਉਹ ਵੀ ਮੈਂ ਦੱਸਦੀ ਹਾਂ। ਤੀਰਥ ਦੇ ਪਾਣੀ ਅਤੇ ਸੁਗੰਧ ਨਾਲ ਸੂਰਜ ਨੂੰ ਨ੍ਹਾ ਕੇ, ਇਹ ਚਮਕ ਸਦਾ ਮਿਲਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਮਨ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ, ਨਰਮਤਾ, ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਸੁਖ ਅਤੇ ਪਿਆਰ, ਇਹ ਸਭ ਘੀ ਨਾਲ ਨ੍ਹਾਉਣ ਦਾ ਫਲ ਹੈ। ਜਿਹੜੇ ਵਸਤ੍ਰ, ਗਹਣੇ, ਰਤਨ, ਪਿਆਰੇ ਲੇਪ, ਮਾਲਾ, ਅਤੇ ਪਿਆਰੇ ਆਹਾਰ, ਸਾਡੇ ਪਤੀ ਨੇ ਰਾਜ ਕਰਦੇ ਸਮੇਂ ਸੂਰਜ ਨੂੰ ਦਿੱਤੇ, ਉਹ ਸਭ ਗੁਣ ਸੂਰਜ ਨੂੰ ਮਿਲੇ। ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਕਰਤਾ ਸੂਰਜ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਆਹਾਰ ਚੜ੍ਹਾ ਕੇ, ਉਸ ਦੀ ਤ੍ਰਿਪਤੀ ਹੋਈ। ਸਵਰਗ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ, ਮੇਰੇ ਪਤੀ ਅਤੇ ਮੈਂ, ਇਹ ਕਰਮ ਕਰਕੇ, ਦੁੱਖਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋਏ। ਜਿਹੜੇ ਮਨੁੱਖ ਚੰਗੀ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਇਹ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਭਗਵਾਨ ਮੁਕਤੀ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਮਾਰਤੰਡ ਸੂਰਜ ਦੇਵਤਾ ਨੂੰ ਪੂਜ ਕੇ, ਮੈਂ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ, ਆਪਣੀਆਂ ਇੱਛਾਵਾਂ ਪੂਰੀਆਂ ਕੀਤੀਆਂ। ਚੰਦਨ, ਅਗਰ, ਕਪੂਰ, ਕੁੰਕੁਮ, ਉਸ਼ੀਰ, ਪਦਮ ਨਾਲ ਭਗਤੀ ਕਰਕੇ, ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਸਮੁੰਦਰ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਵਸਤੂਆਂ ਮਿਲਦੀਆਂ ਹਨ। ਕਾਲੇ ਚੰਦਨ, ਤੁਰਕ, ਲਾਲ ਚੰਦਨ, ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਪਸੰਦ ਹੋਣ, ਉਹ ਪੂਜਾ ਲਈ ਚੜ੍ਹਾਏ ਜਾਣ। ਚੰਗੇ ਸੁਗੰਧ ਅਤੇ ਧੂਪ, ਜੋ ਜਿੱਤ ਅਤੇ ਉਤਪਤੀ ਵਾਲੇ ਹਨ, ਉਹ ਸੂਰਜ ਨੂੰ ਸਦਾ ਚੜ੍ਹਾਏ ਜਾਣ। ਸਲਾਕੀ, ਖਾਰਾ ਜਾਂ ਮੂੰਹ ਨਾਲ ਸੰਭਾਲਿਆ ਹੋਇਆ ਨਾ ਚੜ੍ਹਾਏ; ਸੂਰਜ ਦੀ ਪੂਜਾ ਲਈ ਧੂਪ ਚੜ੍ਹਾਏ। ਮਾਲਤੀ, ਮੱਲਿਕਾ, ਯੂਥਿਕਾ, ਅਤਿਮੁਕਤ, ਪਾਟਲਾ, ਕਰਵੀਰ, ਜਪਾ, ਸੇਵੰਤ, ਕੁੰਕੁਮ, ਤਗਰ, ਕਰਣਿਕਾਰ, ਚੰਪਕ, ਕੇਤਕੀ, ਕੁੰਦ, ਬਾਣ, ਬਰਬਰਾ ਮਾਲਿਕਾ, ਅਸ਼ੋਕ, ਤਿਲਕ, ਲੋਧਰ, ਆਟਾ, ਸ਼ਤਪਤ੍ਰ, ਬਕ, ਅਗਸਤ, ਕਿੰਸ਼ੁਕ, ਇਹ ਸਭ ਫੁੱਲ ਸੂਰਜ ਦੀ ਪੂਜਾ ਲਈ ਚੰਗੇ ਹਨ। ਬਿਲਵਾ ਪੱਤਾ, ਸ਼ਮੀ ਪੱਤਾ, ਭ੍ਰਿੰਗਰਾ ਪੱਤਾ, ਤਮਾਲ ਪੱਤਾ, ਹਰੇ, ਸਦਾ ਭਗਵਾਨ ਨੂੰ ਪਿਆਰੇ ਹਨ। ਤੁਲਸੀ, ਕਾਲਾ ਤੁਲਸੀ, ਲਾਲ ਚੰਦਨ, ਕੇਤਕੀ ਪੱਤਾ-ਫੁੱਲ, ਪਦਮ, ਨੀਲ ਉਤਪਲ, ਸਫੈਦ ਉਤਪਲ, ਸੂਰਜ ਨੂੰ ਸਦਾ ਪਿਆਰੇ ਹਨ। ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਲੋਕ, ਮੱਤਕ, ਗਿਰਿ ਮੱਲਿਕਾ, ਕਰਣਿਕਾਰ ਫੁੱਲ ਸੂਰਜ ਨੂੰ ਨਾ ਚੜ੍ਹਾਏ। ਕੁਟਜ, ਸ਼ਾਲਮਲੀ ਫੁੱਲ ਜਾਂ ਗੰਧ ਰਹਿਤ ਹੋਏ, ਚੜ੍ਹਾਏ ਜਾਣ, ਤਾਂ ਭੈ, ਰੋਗ ਅਤੇ ਗਰੀਬੀ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਤੇ ਕੋਈ ਰੋਕ ਨਹੀਂ, ਉਹ ਗੰਧ ਵਾਲੇ ਫੁੱਲ ਮਨੁੱਖ ਸੂਰਜ ਨੂੰ ਚੜ੍ਹਾ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਚੰਗੇ ਸੁਗੰਧ, ਮੁਰਾਮਾਂਸੀ, ਕਪੂਰ, ਅਗਰ, ਚੰਦਨ, ਅਤੇ ਹੋਰ ਚੰਗੀਆਂ ਵਸਤੂਆਂ ਨਾਲ ਸੂਰਜ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰੋ। ਦੁਕੂਲ, ਪੱਟ, ਕੌਸ਼ੇ, ਵਾਰਕਸ਼, ਕਾਪਾਸ ਦੇ ਵਸਤ੍ਰ, ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਪਸੰਦ ਹੋਣ, ਉਹ ਸੂਰਜ ਨੂੰ ਚੜ੍ਹਾਏ। ਪਸੰਦ ਆਉਣ ਵਾਲਾ ਭੋਜਨ, ਫਲ, ਸਭ ਸੂਰਜ ਨੂੰ ਚੜ੍ਹਾਏ। ਸੋਨਾ, ਮਣੀ, ਮੋਤੀ, ਚਾਂਦੀ, ਦਕਸ਼ਿਣਾ ਅਤੇ ਹੋਰ ਪਸੰਦ ਵਸਤੂਆਂ, ਸੂਰਜ ਨੂੰ ਚੜ੍ਹਾਏ। ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸੂਰਜ ਸਮਝ ਕੇ, ਯਜਨ ਉਸ ਨੂੰ ਚੜ੍ਹਾਏ; ਉਹ ਸਭ ਅਦ੍ਰਿਸ਼ ਰੂਪ ਵਾਲੇ ਸੂਰਜ ਨੂੰ ਚੜ੍ਹਾਏ।