ਜਯਨ੍ਤਵਿਧਿਵਰ੍ਣਨਮ੍ ਬ੍ਰਹ੍ਮੋਵਾਚ ਜਯਨ੍ਤੋ ਹ੍ਯੁਤ੍ਤਰੇ ਜ੍ਞੇਯਸ਼੍ਚਾਯਨੇ ਗਣਨਾਯਕ । ਵਾਰੋ ਦੇਵਸ੍ਯ ਯਃ ਸ੍ਯਾਦ੍ਵੈ ਤਤ੍ਰ ਪੂਜ੍ਯੋ ਦਿਵਾਕਰਃ । । ੧ ਪੂਜਿਤਸ੍ਤਤ੍ਰ ਦੇਵੇਸ਼ਃ ਸਹਸ੍ਰਗੁਣਿਤਂ ਫਲਮ੍ । ਦਦਾਤਿ ਦੇਵਸ਼ਾਰ੍ਦੂਲ ਸ੍ਨਾਨਦਾਨਾਦਿਕਰ੍ਮਣਾਮ੍ । । ੨ ਘृਤੇਨ ਪਯਸਾ ਯਤ੍ਰ ਸ੍ਨਾਨਮਿਕ੍ਸ਼ੁਰਸੇਨ ਤੁ । ਵਿਲੇਪਨਂ ਕੁਙ੍ਕੁਮਂ ਤੁ ਪ੍ਰਸ਼ਸ੍ਤਂ ਭਾਸ੍ਕਰੇ ਪ੍ਰਿਯਮ੍ । । ੩ ਧੂਪਕ੍ਰਿਯਾ ਗੁਗ੍ਗੁਲੇਨ ਨੈਵੇਦ੍ਯੇ ਮੋਦਕਃ ਸ੍ਮृਤਃ । ਇਤ੍ਥਂ ਸਮ੍ਪੂਜ੍ਯ ਦੇਵੇਸ਼ਂ ਕੁਰ੍ਯਾਦ੍ਧੋਮਂ ਤਤਸ੍ਤਿਲੈਃ । । ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਨ੍ਭੋਜਯੇਤ੍ਪਸ਼੍ਚਾਨ੍ਮੋਦਕਾਂਸ੍ਤਿਲਸ਼ष੍ਕੁਲੀਃ । । ੪ ਇਤ੍ਥਂ ਯਃ ਪੂਜਯੇਦ੍ਭਾਨੁਂ ਮਨ੍ਤ੍ਰੇਣੈਵ ਗਣਾਧਿਪ । ਸਹਸ੍ਰਗੁਣਿਤਂ ਤਸ੍ਯ ਫਲਂ ਦੇਵੋ ਦਦਾਤਿ ਵੈ । । ੫. ਸ੍ਨਾਨਦਾਨਜਪਾਦੀਨਾਮੁਪਵਾਸਸ੍ਯ ਵੈ ਵਿਭੋ । । ੬ ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਭਵਿष੍ਯੇ ਮਹਾਪੁਰਾਣੇ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮੇ ਪਰ੍ਵਣ੍ਯਾਦਿਤ੍ਯਵਾਰਕਲ੍ਪੇ ਜਯਨ੍ਤਵਿਧਿਵਰ੍ਣਨਂ ਨਾਮ ਸਪ੍ਤਾਸ਼ੀਤਿਤਮੋऽਧ੍ਯਾਯਃ
ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਗਣਾਂ ਦੇ ਨੇਤਾ, ਜਯੰਤ ਉੱਤਰੀ ਅਯਨ ਵਿੱਚ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਉਸ ਦਿਨ ਸੂਰਜ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਨ੍ਹਾਉਣ, ਦਾਨ ਅਤੇ ਹੋਰ ਕਰਮਾਂ ਲਈ ਹਜ਼ਾਰ ਗੁਣਾ ਫਲ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਨ੍ਹਾਉਣਾ ਘੀ, ਦੁੱਧ ਜਾਂ ਇੱਕ ਰਸ ਨਾਲ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਲੇਪਣ ਲਈ ਕੁੰਕੁਮ (ਕੇਸਰ) ਬਹੁਤ ਵਧੀਆ ਅਤੇ ਸੂਰਜ ਨੂੰ ਪਿਆਰਾ ਹੈ। ਧੂਪ ਗੁਗਲ ਨਾਲ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਨੈਵੇਦਯ ਲਈ ਮੋਦਕ (ਮਿੱਠਾ ਲੱਡੂ) ਚੜ੍ਹਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ, ਤਿਲਾਂ ਨਾਲ ਹਵਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਫਿਰ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਮੋਦਕ ਅਤੇ ਤਿਲ ਦੀ ਸ਼ਸ਼ਕੁਲੀ ਖਵਾਉਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਜੋ ਭਾਨੁ ਨੂੰ ਮੰਤਰ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਹੇ ਗਣਾਂ ਦੇ ਸਿਰਤਾਜ, ਉਸ ਨੂੰ ਨ੍ਹਾਉਣ, ਦਾਨ, ਜਪ ਅਤੇ ਉਪਵਾਸ ਦਾ ਹਜ਼ਾਰ ਗੁਣਾ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।
ਆਦਿਤ੍ਯਾਭਿਮੁਖਵਿਧਿਵਰ੍ਣਨਮ੍ ਬ੍ਰਹ੍ਮੋਵਾਚ ਕृष੍ਣਪਕ੍ਸ਼ਸ੍ਯ ਸਪ੍ਤਮ੍ਯਾਂ ਮਾਘਮਾਸੇ ਭਵੇਤ੍ਤੁ ਯਃ । ਸਾਦਿਤ੍ਯਾਭਿਮੁਖੋ੧ ਜ੍ਞੇਯਃ ਸ਼ृਣੁ ਚਾਸ੍ਯ ਵਿਧਿਂ ਪਰਮ੍ । । ੧ ਕृਤ੍ਵੈਕਭਕ੍ਤਂ ਕृष੍ਣਸ੍ਯ ਵਾਰੇ ਤ੍ਰਿਪੁਰਸੂਦਨ
ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਮਾਘ ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਪੱਖ ਦੀ ਸੱਤਵੀਂ ਤਾਰੀਖ ਨੂੰ 'ਆਦਿਤਿਆਭਿਮੁਖ' ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ; ਹੁਣ ਇਸ ਦੀ ਵਧੀਆ ਰੀਤੀ ਸੁਣੋ। ਤ੍ਰਿਪੁਰਾ ਦੇ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਉਸ ਦਿਨ ਇਕ ਵਾਰੀ ਖਾਣਾ ਖਾ ਕੇ —
ਤਸ੍ਮਾਦਪਿ ਵ੍ਰਜੇਲ੍ਲੋਕਂ ਫੁਂਕਾਰਰਵਹੇਤਿਨਃ । । ੬ ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਭਵਿष੍ਯੇ ਮਹਾਪੁਰਾਣੇ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮੇ ਪਰ੍ਵਣ੍ਯਾਦਿਤ੍ਯਕਲ੍ਪੇ ਰੋਗਹਰਵਿਧਿਵਰ੍ਣਨਂ ਨਾਮੈਕਨਵਤਿਤਮੋऽਧ੍ਯਾਯਃ
ਉਥੋਂ, ਉਹ 'ਫੁੰ' ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਅਤੇ ਖੁਸ਼ੀ ਦੀ ਗੂੰਜ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚਦਾ ਹੈ।
੧੧ ਸੁਗਨ੍ਧੋਦਕਮਿਸ਼੍ਰੈਸ੍ਤੁ ਦਤ੍ਤ੍ਵਾਰ੍ਘ੍ਯਂ ਕੁਸੁਮੈ ਰਵੇਃ । ਦੇਵਲੋਕੇ ਚਿਰਂ ਸ੍ਥਿਤ੍ਵਾ ਰਾਜਾ ਭਵਤਿ ਭੂਤਲੇ । । ੧੨ ਸ ਹਿਰਣ੍ਯੇਨ ਚਾਰ੍ਘੇਣ ਰਕ੍ਤੋਦਕਯੁਤੇਨ ਵਾ । ਕੋਟੀਸ਼ਤਂ ਤੁ ਵਰ੍षਾਣਾਂ ਸ੍ਵਰ੍ਗਲੋਕੇ ਮਹੀਯਤੇ । । ੧੩ ਪਦ੍ਮੈਰਭ੍ਯਰ੍ਚਨਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਰਵੇਃ ਸ੍ਵਰ੍ਗਗਤੋ ਨਰਃ । ਪਦ੍ਮੇ ਵਸਤਿ ਵਰ੍षਾਣਾਂ ਸ੍ਤ੍ਰੀਪਦ੍ਮਸ਼ਤਸਂਵृਤਃ । । ੧੪ ਗੁਗ੍ਗੁਲਂ ਸਘृਤਂ ਦਤ੍ਤ੍ਵਾ ਰਵੇਰ੍ਭਕ੍ਤਿਸਮਨ੍ਵਿਤਃ
ਅਪਰਾਜਿਤਾਵਰ੍ਣਨਮ੍ ਬ੍ਰਹ੍ਮੋਵਾਚ ਮਾਸਿ ਭਾਦ੍ਰਪਦੇ ਸ਼ੁਕ੍ਲਾ ਸਪ੍ਤਮੀ ਯਾ ਗਣਾਧਿਪ । ਅਪਰਾਜਿਤੇਤਿ ਵਿਖ੍ਯਾਤਾ ਮਹਾਪਾਤਕਨਾਸ਼ਿਨੀ । । ੧ ਚਤੁਰ੍ਥ੍ਯਾਮੇਕਭਕ੍ਤਂ ਤੁ ਪਞ੍ਚਮ੍ਯਾਂ ਨਕ੍ਤਮਾਦਿਸ਼ੇਤ੍ । ਉਪਵਾਸਂ ਤਥਾ षष੍ਠ੍ਯਾਂ ਸਪ੍ਤਮ੍ਯਾਂ ਪਾਰਣਂ ਸ੍ਮृਤਮ੍
ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਨੇ فرمایا: ਭਾਦਰੋ ਮਹੀਨੇ ਦੇ ਚੜ੍ਹਦੇ ਪੱਖ ਵਿਚ ਜੋ ਸਪਤਮੀ ਆਉਂਦੀ ਹੈ, ਉਹ 'ਅਪਰਾਜਿਤਾ' ਨਾਂ ਨਾਲ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ, ਜੋ ਵੱਡੇ ਪਾਪਾਂ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਚੌਥੀ ਨੂੰ ਇੱਕ ਵਾਰੀ ਖਾਣਾ, ਪੰਜਵੀਂ ਨੂੰ ਰਾਤ ਦਾ ਉਪਵਾਸ, ਛੇਵੀਂ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਉਪਵਾਸ, ਤੇ ਸਪਤਮੀ ਨੂੰ ਉਪਵਾਸ ਤੋੜਨ ਦੀ ਰੀਤ ਹੈ।
ਤਤਃ ਸੂਰ੍ਯਸਦੋ ਗਤ੍ਯਾ ਨਨ੍ਦਤੇ ਨਨ੍ਦਵਰ੍ਧਨ । ਏषਾ ਤੁ ਨਨ੍ਦਜਨਨੀ ਤਵਾਖ੍ਯਾਤਾ ਭਯਾ ਸ਼ਿਵ । । ੧੫ ਯਾਮੁਪੋष੍ਯ ਤਤੋ ਭੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਨਨ੍ਦਤੇ ਹਂਸਮਾਪ੍ਯ ਵੈ । । ੧੬ ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਭਵਿष੍ਯੇ ਮਹਾਪੁਰਾਣੇ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮੇ ਪਰ੍ਵਣਿ ਸਪ੍ਤਮੀਕਲ੍ਪੇ ਨਨ੍ਦਾਨਾਮਸਪ੍ਤਮੀਵਰ੍ਣਨਂ ਨਾਮ ਸ਼ਤਤਮੋऽਧ੍ਯਾਯਃ
ਫਿਰ, ਸੂਰਜ ਦੀ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚ ਕੇ, ਨੰਦਵਰਧਨ ਖੁਸ਼ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਨੰਦ ਦੀ ਮਾਂ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਨਾਮ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਹੈ, ਹੇ ਸ਼ਿਵ।
੭੮ ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਭਵਿष੍ਯੇ ਮਹਾਪੁਰਾਣੇ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮੇ ਪਰ੍ਵਣਿ ਸਪ੍ਤਮੀਕਲ੍ਪੇ ਨਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਪੂਜਾਵਿਧਿਵਰ੍ਣਨਂ ਨਾਮ ਦ੍ਵ੍ਯਧਿਕਸ਼ਤਤਮੋऽਧ੍ਯਾਯਃ
ਇਸ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ, ਭਵਿਸ਼ਯ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਦੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਪਰਵ ਦੇ ਸਤਵਮੀ ਕਲਪ ਵਿੱਚ 'ਨਕਸ਼ਤਰ ਪੂਜਾ ਦੀ ਰੀਤ ਦਾ ਵੇਰਵਾ' ਨਾਮਕ ਦੂਜਾ-ਸੌ-ਦੂਜਾ ਅਧਿਆਇ ਸਮਾਪਤ ਹੋਇਆ।
ਵਿਜਯਵਾਰਵਿਧਿਵਰ੍ਣਨਮ੍ ਬ੍ਰਹ੍ਮੋਵਾਚ ਸ਼ੁਕ੍ਲਪਕ੍ਸ਼ਸ੍ਯ ਸਪ੍ਤਮ੍ਯਾਂ ਪ੍ਰਾਜਾਪਤ੍ਯਰ੍ਕ੍ਸ਼ਸਂਯੁਤਃ । ਸ ਜ੍ਞੇਯੋ ਵਿਜਯੋ ਨਾਮ ਸਰ੍ਵਪਾਪਭਯਾਪਹਃ । । ੧ ਤਤ੍ਰ ਕੋਟਿਗੁਣਂ ਸਰ੍ਵਫਲਂ ਪੁਣ੍ਯਸ੍ਯ ਕਰ੍ਮਣਃ । ਦਦਾਤਿ ਭਗਵਾਨ੍ਦੇਵਃ ਪੂਜਿਤਸ਼੍ਚਨ੍ਦਨਾਧਿਪਃ । । ੨ ਸ੍ਨਾਨਂ ਦਾਨਂ ਜਪੋ ਹੋਮਃ ਪਿਤृਦੇਵਾਦਿਪੂਜਨਮ੍ । ਨਕ੍ਤਂ ਚਾਪ੍ਯੁਪਵਾਸਸ੍ਤੁ ਸਰ੍ਵਮਤ੍ਰ ਦਿਵਾਕਰਃ । । ੩ ਕੁਰ੍ਯਾਤ੍ਕੋਟਿਗੁਣਂ ਸਰ੍ਵਂ ਪੂਜਿਤੋ ਹ੍ਯਤ੍ਰ ਗੋਪਤਿਃ । ਤਸ੍ਮਾਦਤ੍ਰ ਸਦਾ ਦੇਵਂ ਪੂਜਯੇਦ੍ਭਕ੍ਤਿਮਾਨ੍ਨਰਃ । । ੪ ਸਰ੍ਵੇਸ਼ਂ ਸਪ੍ਤਦ੍ਵੀਪੇਸ਼ਂ ਸਪ੍ਤਸੈਨ੍ਧਵਵਾਹਨਮ੍ । ਸਪ੍ਤਮ੍ਯਾਂ ਤੁ ਸਮਾਰਾਧ੍ਯ ਸਪ੍ਤਪ੍ਰਕृਤਿਸਮ੍ਭਵਮ੍ । ।੫ ਸਪ੍ਤਲੋਕਾਧਿਪਤ੍ਯਂ ਤੁ ਪ੍ਰਾਪ੍ਨੁਤੇ ਸਪ੍ਤਰਸ਼੍ਮਿਭਿਃ । । ੬ ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਭਵਿष੍ਯੇ ਮਹਾਪੁਰਾਣੇ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮੇ ਪਰ੍ਵਣ੍ਯਾਦਿਤ੍ਯਵਾਰਕਲ੍ਪੇ ਵਿਜਯਵਾਰਵਿਧਿਵਰ੍ਣਨਂ ਨਾਮਾष੍ਟਾਸ਼ੀਤਿਤਮੋऽਧ੍ਯਾਯਃ
ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਚੰਨਣੇ ਪੱਖ ਦੀ ਸੱਤਵੀਂ ਤਾਰੀਖ, ਜਦੋਂ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਨਕਸ਼ਤਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦਿਨ ਨੂੰ 'ਵਿਜਯਾ' ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਪਾਪ ਤੇ ਡਰ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਉਸ ਦਿਨ, ਜਦੋਂ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਚੰਦਨ ਨਾਲ ਪੂਜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਨੇਕ ਕੰਮਾਂ ਦਾ ਫਲ ਲੱਖ ਗੁਣਾ ਵਧਾ ਕੇ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ਼ਨਾਨ, ਦਾਨ, ਜਪ, ਹੋਮ, ਪਿਤਰਾਂ ਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਪੂਜਾ, ਤੇ ਰਾਤ ਨੂੰ ਉਪਵਾਸ — ਇਹ ਸਾਰੇ ਕੰਮ ਸੂਰਜ ਲਈ ਕਰਨੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਾਰੇ ਕੰਮਾਂ ਦਾ ਲੱਖ ਗੁਣਾ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਗੋਪਤੀ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਕਰਕੇ, ਭਗਤਿ ਨਾਲ ਹਰ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਇਸ ਦਿਨ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਮਾਲਕ, ਸੱਤ ਟਾਪੂਆਂ ਦੇ ਰਾਜਾ, ਸੱਤ ਦਰਿਆਵਾਂ ਤੇ ਸੱਤ ਤੱਤਾਂ ਤੋਂ ਉਪਜਿਆ, ਉਸ ਨੂੰ ਸੱਤਵੀਂ ਤਾਰੀਖ ਨੂੰ ਪੂਜ ਕੇ, ਮਨੁੱਖ ਸੱਤ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਹਕੂਮਤ ਤੇ ਸੱਤ ਰੋਸ਼ਨੀਆਂ ਵਾਲੀ ਮਹਿਮਤ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਪ੍ਰਾਤਃ ਕृਤ੍ਵਾ ਤਤਃ ਸ੍ਨਾਨਂ ਪੂਜਯਿਤ੍ਵਾ ਦਿਵਾਕਰਮ੍ । । ੨ ਆਦਿਤ੍ਯਾਭਿਮੁਖਸ੍ਤਿष੍ਠੇਦ੍ਯਾਵਦਸ੍ਤਮਨਂ ਰਵੇਃ । ਜਪਮਾਨੋ ਮਹਾਸ਼੍ਵੇਤਾਂ ਲਾਭਮਾਸ਼੍ਰਿਤ੍ਯ ਸੁਵ੍ਰਤ । । ੩ ਚਤੁਰ੍ਹਸ੍ਤਮृਜਂ ਸ਼੍ਲਕ੍ਸ਼੍ਣਮਵ੍ਰਣਂ ਸੁਸਮਂ ਦृਢਮ੍ । ਰਕ੍ਤਚਨ੍ਦਨਵृਕ੍ਸ਼ਸ੍ਯ ਸ੍ਤਮ੍ਭਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਗਣਾਧਿਪ । । ੪ ਤਮਾਸ਼੍ਰਿਤ੍ਯ ਮਹਾਭਕ੍ਤ੍ਯਾ ਦੇਵਦੇਵਂ ਦਿਵਾਕਰਮ੍ । ਪਸ਼੍ਯਮਾਨੋ ਜਪਞ੍ਸ਼੍ਵੇਤਾਂ ਤਿष੍ਠੇਦਸ੍ਤਮਨਾਦ੍ਰਵੇਃ । । ੫ ਗਨ੍ਧਪੁष੍ਪੋਪਹਾਰੈਸ੍ਤੁ ਪੂਜਯਿਤ੍ਵਾ ਦਿਵਾਕਰਮ੍ । ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੇ ਦਕ੍ਸ਼ਿਣਾਂ ਦਤ੍ਤ੍ਵਾ ਤਤੋ ਭੁਞ੍ਜੀਤ ਵਾਗ੍ਯਤਃ । । ੬ ਇਤ੍ਥਮੇਤਂ ਤੁ ਯਃ ਕੁਰ੍ਯਾਦਾਦਿਤ੍ਯਪ੍ਰੀਤਯੇ ਨਰਃ । ਭਾਨੁਮਾਂਸ੍ਤਸ੍ਯ ਪ੍ਰੀਤਃ ਸ੍ਯਾਤ੍ਸਰ੍ਵਂ ਪ੍ਰੀਤੋ ਦਦਾਦਿ ਹਿ । । ੭ ਧਨਂ ਧਾਨ੍ਯਂ ਤਥਾ ਪੁਤ੍ਰਮਾਰੋਗ੍ਯਂ ਭਾਰ੍ਗਵੋ ਯਸ਼ਃ । ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਸਮ੍ਪੂਜਯੇਦਤ੍ਰ ਗੀਰ੍ਵਾਣਾਧਿਪਤਿਂ ਹਰ । । ੮ ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਭਵਿष੍ਯੇ ਮਹਾਪੁਰਾਣੇ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮੇ ਪਰ੍ਵਣ੍ਯਾਦਿਤ੍ਯਵਾਰਕਲ੍ਪੇ ਆਦਿਤ੍ਯਾਭਿਮੁਖਵਿਧਿਵਰ੍ਣਨਂ ਨਾਮ ਨਵਾਸ਼ੀਤਿਤਮੋऽਧ੍ਯਾਯਃ
ਸਵੇਰੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਕੇ, ਸੂਰਜ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰੋ। ਫਿਰ, ਸੂਰਜ ਵੱਲ ਮੁੰਹ ਕਰਕੇ, ਸੂਰਜ ਡੁੱਬਣ ਤੱਕ ਖੜੇ ਰਹੋ ਤੇ ਮਹਾਨ ਸ਼੍ਵੇਤਾ ਮੰਤ੍ਰ ਦਾ ਜਪ ਕਰੋ, ਲਾਭ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ, ਹੇ ਸੁਚਰਿਤਾ। ਲਾਲ ਚੰਦਨ ਦੇ ਦਰਖ਼ਤ ਦਾ ਚੰਗਾ, ਸੁਤੰਤਰ, ਨਿਰਵਿਕਾਰ ਤੇ ਮਜ਼ਬੂਤ ਸਤੰਭ ਬਣਾਓ, ਹੇ ਗਣਾਂ ਦੇ ਮਾਲਕ। ਉਸ ਸਤੰਭ ਨੂੰ ਭਾਵ ਨਾਲ ਅਪਣਾਓ, ਤੇ ਮਹਾਨ ਭਗਤੀ ਨਾਲ, ਸੂਰਜ ਦੇਵਤਾ ਨੂੰ ਵੇਖਦੇ ਹੋਏ, ਸ਼੍ਵੇਤਾ ਮੰਤ੍ਰ ਜਪਦੇ ਹੋਏ, ਸੂਰਜ ਡੁੱਬਣ ਤੱਕ ਖੜੇ ਰਹੋ। ਖੁਸ਼ਬੂਦਾਰ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਸੂਰਜ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰੋ, ਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਦਾਨ ਦੇ ਕੇ, ਚੁੱਪ ਚਾਪ ਖਾਣਾ ਖਾਓ। ਜਿਹੜਾ ਮਨੁੱਖ ਇਹ ਸੂਰਜ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ ਲਈ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਸੂਰਜ ਉਸ ਤੋਂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ, ਸਾਰੀਆਂ ਇੱਛਾਵਾਂ ਪੂਰੀ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਧਨ, ਅਨਾਜ, ਪੁੱਤਰ, ਸਿਹਤ ਤੇ ਯਸ਼ ਮਿਲਦਾ ਹੈ; ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਹਰਾ, ਇੱਥੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਮਾਲਕ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰੋ।
ਹृਦਯਵਾਰਵਿਧਿਵਰ੍ਣਨਮ੍ ਬ੍ਰਹ੍ਮੋਵਾਚ ਰਵਿਸਙ੍ਕ੍ਰਮਣੇ ਯਃ ਸ੍ਯਾਦ੍ਰਵੇਰ੍ਵਾਰੋ ਗਣਾਧਿਪ । ਸ ਜ੍ਞੇਯੋ ਹृਦਯੋ ਨਾਮ ਆਦਿਤ੍ਯਹਦਯਪ੍ਰਿਯਃ । । ੧ ਤਤ੍ਰ ਨਕ੍ਤਂ ਸਮਾਸ਼੍ਰਿਤ੍ਯ ਦੇਵਂ ਸਮ੍ਪੂਜ੍ਯ ਭਕ੍ਤਿਤਃ । ਗਤ੍ਵਾ ਚ ਸਦਨੇ ਭਾਨੋਰਾਦਿਤ੍ਯਾਭਿਮੁਖਸ੍ਥਿਤਃ । । ੨ ਜਪੇਦਾਦਿਤ੍ਯਹਦਯਂ ਸਙ੍ਖ੍ਯਯਾष੍ਟਸ਼ਤਂ ਬੁਧਃ । ਅਥ ਵਾਸ੍ਤਮਨਂ ਯਾਵਦ੍ਭਾਸ੍ਕਰਂ ਚਿਂਤਯੇਦ੍ਧृਦਿ । । ੩ ਗृਹਮੇਤ੍ਯ ਤਤੋ ਵਿਪ੍ਰਾਨ੍ਭੋਜਯੇਚ੍ਛਕ੍ਤਿਤਃ ਸ਼ਿਵ । ਭੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਤੁ ਪਾਯਸਂ ਵੀਰ ਤਤੋ ਭੂਮੌ ਸ੍ਵਪੇਦ੍ਬੁਧਃ । । ੪ ਯੋऽਤ੍ਰ ਸਮ੍ਪੂਯੇਦ੍ਭਾਨੁਂ ਭਕ੍ਤ੍ਯਾ ਸ਼੍ਰਦ੍ਧਾਸਮਨ੍ਵਿਤਃ । ਸ ਕਾਮਾਁਲ੍ਲਭਤੇ ਸਰ੍ਵਾਨ੍ਭਾਸ੍ਕਰਾਦ੍ਧृਦਯਸ੍ਥਿਤਾਨ੍ । । ੫ ਤੇਜਸਾ ਯਸ਼ਸਾ ਤੁਲ੍ਯਃ ਪ੍ਰਭਯੈषਾਂ ਮਹਾਤ੍ਮਨਃ । ਸ਼ਕ੍ਰਗੋਪਾਣ੍ਡਜਾਨਾਂ ਤੁ ਗੋਪਤੇਰ੍ਗੋਵृषੇਕ੍ਸ਼ਣ । । ੬ ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਭਵਿष੍ਯੇ ਮਹਾਪੁਰਾਣੇ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮੇ ਪਰ੍ਵਣ੍ਯਾਦਿਤ੍ਯਵਾਰਕਲ੍ਪੇ ਹृਦਯਵਾਰਵਿਧਿਵਰ੍ਣਨਂ ਨਾਮ ਨਵਤਿਤਮੋऽਧ੍ਯਾਯਃ
ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਜਦੋਂ ਸੂਰਜ ਨਵੇਂ ਰਾਸ਼ੀ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਦਿਨ 'ਹ੍ਰਦਯ' ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਸੂਰਜ ਦੇ ਹਿਰਦੇ ਨੂੰ ਪਿਆਰਾ ਹੈ। ਉਸ ਦਿਨ, ਰਾਤ ਦਾ ਉਪਵਾਸ ਕਰਕੇ, ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਦੇਵਤਾ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰੋ, ਤੇ ਸੂਰਜ ਦੇ ਘਰ ਜਾ ਕੇ, ਸੂਰਜ ਵੱਲ ਮੁੰਹ ਕਰਕੇ, ਆਦਿਤਿਆ ਹ੍ਰਦਯ ਮੰਤ੍ਰ ਇਕ ਸੌ ਅਠ ਵਾਰੀ ਜਪੋ ਜਾਂ ਸੂਰਜ ਨੂੰ ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਸੋਚਦੇ ਹੋਏ, ਸੂਰਜ ਡੁੱਬਣ ਤੱਕ ਧਿਆਨ ਕਰੋ। ਘਰ ਆ ਕੇ, ਆਪਣੀ ਸਮਰਥਾ ਅਨੁਸਾਰ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਭੋਜਨ ਦਿਓ, ਪਾਯਸਾ ਖਾਓ, ਤੇ ਫਿਰ ਧਰਤੀ ਤੇ ਸੌ ਜਾਓ। ਜਿਹੜਾ ਮਨੁੱਖ ਇੱਥੇ ਭਗਤੀ ਤੇ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਸੂਰਜ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸੂਰਜ ਤੋਂ ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਵੱਸਣ ਵਾਲੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਇੱਛਾਵਾਂ ਪੂਰੀ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਤੇਜ ਤੇ ਯਸ਼ ਵਿੱਚ ਗੋਪਤੀ ਤੇ ਪੰਛੀਆਂ ਦੇ ਮਾਲਕਾਂ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਹੇ ਗਣਾਂ ਦੇ ਮਾਲਕ।
ਰੋਗਹਰਵਿਧਿਵਰ੍ਣਨਮ੍ ਬ੍ਰਹ੍ਮੋਵਾਚ ਪੂष੍ਣੋ ਭਵੇਦ੍ਯਦਾ ऋਕ੍ਸ਼ਂ ਭਵੇਚ੍ਚ ਭਗਦੈਵਤਮ੍ । ਵਾਸਰਃ ਸ ਮਹਾਨ੍ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਃ ਸਰ੍ਵਰੋਗਭਯਾਪਹਃ । । ੧ ਯੋऽਤ੍ਰ ਪੂਜਯਤੇ ਭਾਨੁਂ ਸ਼ੁਭਗਨ੍ਧਵਿਲੇਪਨੈਃ । ਸਰ੍ਵਰੋਗਵਿਨਿਰ੍ਮੁਕ੍ਤੋ ਯਾਤਿ ਭਾਨੁਸਲੋਕਤਾਮ੍ । । ੨ ਅਰ੍ਕਪਤ੍ਰਪੁਟੇ ਕृਤ੍ਯਾ ਪੁष੍ਪਾਣ੍ਯਰ੍ਕਸ੍ਯ ਸੁਵ੍ਰਤ । ਦੇਵਸ੍ਯ ਪੁਰਤੋ ਰਾਤ੍ਰੌ ਭਕ੍ਤ੍ਯਾ ਯਃ ਸ੍ਥਾਪਯੇਦ੍ਬੁਧਃ । । ੩ ਪੂਜਯਿਤ੍ਵਾਰ੍ਕਪੁष੍ਪੈਸ੍ਤੁ ਅਰ੍ਕਮਰ੍ਕਪ੍ਰਿਯਂ ਸਦਾ । ਪ੍ਰਾਸ਼ਯਿਤ੍ਵਾਰ੍ਕਪੁष੍ਪਂ੧ ਤੁ ਦਤ੍ਤ੍ਵਾ ਵਿਪ੍ਰਾਯ ਦਕ੍ਸ਼ਿਣਾਮ੍ । । ੪ ਭਕ੍ਤ੍ਯਾ ਚ ਪਾਯਸਂ ਵੀਰ ਰਾਤ੍ਰੌ ਸ੍ਵਪਿਤਿ ਭੂਤਲੇ । ਅਨੇਨ ਵਿਧਿਨਾ ਯਸ੍ਤੁ ਪੂਜਯੇਦਤ੍ਰ ਵੈ ਰਵਿਮ੍ । । ੫ ਸ ਮੁਕ੍ਤਃ ਸਰ੍ਵਰੋਗੈਸ੍ਤੁ੩ ਗਚ੍ਛੇਦ੍ਦਿਨਕਰਾਲਯਮ੍
ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਜਦੋਂ ਪੂਸ਼ਣ ਨਕਸ਼ਤਰ ਅਤੇ ਸੂਰਜ ਦਾ ਦਿਨ ਇਕੱਠਾ ਆਉਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਦਿਨ ਵੱਡਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਰੋਗਾਂ ਤੇ ਡਰ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਜਿਸ ਨੇ ਸੂਰਜ ਦੀ ਸ਼ੁਭ ਸੁਗੰਧੀ ਵਾਲੀ ਚੋਣ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਰੋਗਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸੂਰਜ ਦੇ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚਦਾ ਹੈ। ਅਰਕ ਦੇ ਪੱਤਿਆਂ ਦੀ ਥਾਲੀ 'ਤੇ, ਸਚੇ ਮਨ ਵਾਲਾ ਵਿਅਕਤੀ, ਅਰਕ ਦੇ ਫੁੱਲ ਰਾਤ ਨੂੰ ਭਗਵਾਨ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਰੱਖੇ। ਸਦਾ ਅਰਕ ਦੇ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਸੂਰਜ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ, ਅਰਕ ਦੇ ਫੁੱਲ ਭੋਗ ਲਗਾ ਕੇ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਦਾਨ ਦੇ ਕੇ, ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਪਾਯਸ ਖਾ ਕੇ, ਰਾਤ ਨੂੰ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਸੋਵੇ। ਜੋ ਇਨ੍ਹਾਂ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਇੱਥੇ ਸੂਰਜ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਰੋਗਾਂ ਤੋਂ ਛੁਟਕਾਰਾ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸੂਰਜ ਦੇ ਘਰ ਨੂੰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਮਹਾਸ਼੍ਵੇਤਵਾਰਵਿਧਿਵਰ੍ਣਨਮ੍ ਬ੍ਰਹ੍ਮੋਵਾਚ ਯਸ੍ਤ੍ਵਾਦਿਤ੍ਯਗ੍ਰਹਸ੍ਯਾਸ੍ਯ ਵਾਰੋ ਦੇਵਸ੍ਯ ਸੁਵ੍ਰਤ । ਸ਼ਸ੍ਯਃ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਃ ਪ੍ਰਿਯੋ ਲੋਕੇ ਖ੍ਯਾਤੋ ਗੋਸ਼੍ਰੁਤਿਭੂषਣਃ । । ੧ ਯਸ੍ਤੁ ਪੂਜਯਤੇ ਤਸ੍ਮਿਨ੍ਪਤਙ੍ਗਂ ਪਤਗਪ੍ਰਿਯਮ੍ । ਗਨ੍ਧਪੁष੍ਪੋਪਹਾਰੈਸ੍ਤੁ ਸੂਰ੍ਯਲੋਕਂ ਸ ਗਚ੍ਛਤਿ । । ੨ ਸੋਪਵਾਸੋ ਗਣਸ਼੍ਰੇष੍ਠ ਆਦਿਤ੍ਯਗ੍ਰਹਣੇ ਸ਼ੁਚਿਃ । ਜਪਮਾਨੋ ਮਹਾਸ਼੍ਵੇਤਾਂ ਖਪੋषਮਥ ਵਾ ਸ਼ਿਵਮ੍ । । ੩ ਪੂਜਯੇਜ੍ਜਗਤਾਮੀਸ਼ਂ ਤਮੋਨਾਸ਼ਨਮਾਸ਼ੁਗਮ੍ । ਪੂਜਯਿਤ੍ਵਾ ਖਪੋषਂ ਤੁ ਮਹਾਸ਼੍ਵੇਤਾਂ ਤਤੋ ਜਪੇਤ੍ । ।੪ ਪੂਜਯਿਤ੍ਵਾ ਮਹਾਸ਼੍ਵੇਤਾਂ ਰਵਿਂ ਦੇਵਂ ਸਮਰ੍ਚਯੇਤ੍
ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਸੂਰਜ ਦੇ ਗ੍ਰਹਣ ਵਾਲਾ ਦਿਨ ਸ਼ੁਭ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਦੁਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਪਿਆਰਾ ਹੈ ਅਤੇ ਗਾਂ ਦੀ ਸ਼ੋਭਾ ਵਾਂਗ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ। ਜੋ ਉਸ ਦਿਨ ਪਤੰਗਾ, ਪਤੰਗਿਆਂ ਨੂੰ ਪਿਆਰਾ, ਸੁਗੰਧੀ ਅਤੇ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਸੂਰਜ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸੂਰਜ ਦੇ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚਦਾ ਹੈ। ਗ੍ਰਹਣ ਵਾਲੇ ਦਿਨ, ਗਣਾਂ ਦੇ ਸਰਵੋਤਮ, ਉਪਵਾਸ ਕਰਕੇ, ਪਵਿੱਤਰ ਰਹਿ ਕੇ, ਮਹਾਸ਼੍ਵੇਤਾ ਜਾਂ ਖਪੋਸ਼ਾ ਜਾਂ ਸ਼ਿਵ ਮੰਤਰ ਜਪ ਕੇ, ਜਗਤ ਦੇ ਮਾਲਕ, ਹਨੇਰੇ ਨੂੰ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਦੂਰ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰੇ। ਖਪੋਸ਼ਾ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ, ਫਿਰ ਮਹਾਸ਼੍ਵੇਤਾ ਦਾ ਜਪ ਕਰੇ, ਅਤੇ ਮਹਾਸ਼੍ਵੇਤਾ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ, ਸੂਰਜ ਦੇਵਤਾ ਨੂੰ ਸਤਕਾਰ ਦੇ।
ਮਹਾਸ਼੍ਵੇਤਾਂ ਪ੍ਰਤਿष੍ਠਾਪ੍ਯ ਗਨ੍ਧਪੁष੍ਪੈਃ ਸੁਪੂਜਿਤਾਮ੍ । । ੫ ਤਸ੍ਯਾ ਏਵ ਬਹਿਃ੨ ਕਾਰ੍ਯਂ ਸ੍ਥਣ੍ਡਿਲਂ ਸੁਸਮਾਹਿਤਃ । ਸ਼ੁਚੌ ਭੂਮਿਵਿਭਾਗੇ ਤੁ ਵੀਰਂ ਸਂਸ੍ਥਾਪ੍ਯ ਯਤ੍ਨਤਃ । । ੬ ਕੁਰ੍ਯਾਦ੍ਧੋਮਂ ਤਿਲੈਃ ਸ੍ਨਾਤਃ ਸਰ੍ਪਿषਾ ਚ ਵਿਸ਼ੇषਤਃ । ਆਦਿਤ੍ਯਗ੍ਰਹਵੇਲਾਯਾਂ ਜਪੇਞ੍ਛ੍ਵੇਤਾਂ ਮਹਾਮਤੇ । । ੭ ਮੁਕ੍ਤੇ ਦਿਨਕਰੇ ਪਸ਼੍ਚਾਤ੍ਸ੍ਨਾਨਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਸਮਾਹਿਤਃ । ਪੂਜਯਿਤ੍ਵਾ ਮਹਾਸ਼੍ਵੇਤਾਂ ਖਗੋਲ੍ਕਂ੩ ਚ ਗ੍ਰਹਾਧਿਪਮ੍ । । ੮ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਨ੍ ਵਾਚਯਿਤ੍ਵਾ ਚ ਤਤੋ ਭੁਞ੍ਜੀਤ ਵਾਗ੍ਯਤਃ । ਆਦਿਤ੍ਯਗ੍ਰਹਯੁਕ੍ਤੇऽਸ੍ਮਿਨ੍ਵਾਰੇ ਤ੍ਰਿਪੁਰਸੂਦਨ । । ੯ ਯਤ੍ਕਰ੍ਮ ਕ੍ਰਿਯਤੇ ਪੁਣ੍ਯਂ ਤਤ੍ਸਰ੍ਵਂ ਸ਼ੁਭਦਂ ਭਵੇਤ੍ । ਸ੍ਨਾਨਦਾਨਜਪਾਦੀਨਾਂ ਕਰ੍ਮਣਾਂ ਗੋਵृषਧ੍ਵਜ । । 1.92.੧੦ ਅਨਨ੍ਤਂ ਹਿ ਫਲਂ ਤੇषਾਂ ਭਵਤ੍ਯਸ੍ਮਿਨ੍ਨ ਸਂਸ਼ਯਃ । ਕृਤਾਨਾਂ ਤੁ ਗਣਸ਼੍ਰੇष੍ਠਾ ਭਾਸ੍ਕਰਸ੍ਯ ਵਚੋ ਯਥਾ । । ੧੧ ਤਸ੍ਮਾਦ੍ਦ੍ਵਿਜਗਣੈਃ ਕਾਰ੍ਯਂ ਪੁਣ੍ਯਕਰ੍ਮਵਿਚਕ੍ਸ਼ਣੈਃ । ਏਕਭਕ੍ਤਂ ਚ ਨਕ੍ਤਂ ਚ ਉਪਵਾਸਂ ਗਣਾਧਿਪ । । ੧੨ ਯੇ ਵਾਦਿਤ੍ਯਦਿਨੇ ਕੁਰ੍ਯੁਸ੍ਤੇ ਯਾਨ੍ਤਿ ਪਰਮਂ ਪਦਮ੍ । ਧਰ੍ਮ੍ਯਂ ਪੁਣ੍ਯਂ ਯਸ਼ਸ੍ਯਂ ਚ ਪੁਤ੍ਰੀਯਂ ਕਾਮਦਂ ਤਥਾ । । ੧੩ ਤਸ੍ਮਿਨ੍ਦਾਨਮਪੂਪਸ੍ਯ ਗੋਦਾਨੇਨ ਸਮਂ ਭਵੇਤ੍ । ਦ੍ਵਾਦਸ਼ੈਤੇ ਮਹਾਬਾਹੋ ਵੀਰਭਾਨੋਰ੍ਮਹਾਤ੍ਮਨਃ । । ੧੪ ਤੁष੍ਟਿਦਾਃ ਕਥਿਤਾਸ੍ਤੁਭ੍ਯਂ ਸਰ੍ਵਪਾਪਭਯਾਪਹਾਃ । ਪਠਤਾਂ ਸ਼ृਣ੍ਵਤਾਂ ਤਾਤ ਕੁਰ੍ਵਤਾਂ ਚ ਵਿਸ਼ੇषਤਃ । । ੧੫ ਕृਤ੍ਵੈਕਮੇषਾਂ ਵਿਧਿਵਦ੍ਵਾਰਂ ਵृषਭਵਾਹਨ । ਵृषਾਦਿਤ੍ਰਿਤਯਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਚਾਤ੍ਰਿਜਾਮਚਲਾਂ ਤਥਾ । । ੧੬ ਤਤੋ ਯਾਤਿ ਪਰਂ ਲੋਕਂ ਵृषਕੇਤੋ ਮਹਾਤ੍ਮਨਃ । ਤੇਜਸਾਮ੍ਬੁਜਸਂਕਾਸ਼ਃ ਪ੍ਰਭਯਾਣ੍ਡਜਸਨ੍ਨਿਭਃ । । ੧੭ ਪਤ੍ਰਿਹੇਤਿਸਮੋ ਵੀਰ੍ਯੇ ਕਾਨ੍ਤ੍ਯਾ ਚਨ੍ਦ੍ਰਸਮਪ੍ਰਭਃ । । ੧੮ ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਭਵਿष੍ਯੇ ਮਹਾਪੁਰਾਣੇ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮੇ ਪਰ੍ਵਣ੍ਯਾਦਿਤ੍ਯਵਾਰਕਲ੍ਪੇ ਮਹਾਸ਼੍ਵੇਤਵਾਰਵਿਧਿਵਰ੍ਣਨਂ ਨਾਮ ਦ੍ਵਿਨਵਤਿਤਮੋऽਧ੍ਯਾਯਃ
ਮਹਾਸ਼੍ਵੇਤਾ ਦੀ ਮੂਰਤੀ, ਸੁਗੰਧ ਅਤੇ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ, ਉਸ ਦੇ ਬਾਹਰ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਪਵਿੱਤਰ ਸਥਾਨ ਬਣਾਏ। ਪਵਿੱਤਰ ਧਰਤੀ 'ਤੇ, ਯਤਨ ਨਾਲ ਵਿਰਾ ਨੂੰ ਰੱਖੇ। ਤਿਲਾਂ ਨਾਲ ਹੋਮ ਕਰੇ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਘੀ ਨਾਲ, ਅਤੇ ਸੂਰਜ ਗ੍ਰਹਣ ਦੇ ਸਮੇਂ ਮਹਾਸ਼੍ਵੇਤਾ ਦਾ ਜਪ ਕਰੇ। ਸੂਰਜ ਦੇ ਮੁਕਤ ਹੋਣ 'ਤੇ, ਨ੍ਹਾ ਕੇ, ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਮਹਾਸ਼੍ਵੇਤਾ ਅਤੇ ਖਗੋਲਕ, ਗ੍ਰਹਾਂ ਦੇ ਮਾਲਕ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰੇ। ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਪਾਠ ਕਰਵਾ ਕੇ, ਫਿਰ ਵਚਨ ਦੇ ਨਾਲ ਭੋਜਨ ਕਰੇ। ਸੂਰਜ ਗ੍ਰਹਣ ਵਾਲੇ ਦਿਨ, ਤ੍ਰਿਪੁਰਾ ਦੇ ਨਾਸਕ, ਜੋ ਵੀ ਪੁੰਨ ਕਰਮ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਸ਼ੁਭ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਨ੍ਹਾਉਣ, ਦਾਨ, ਜਪ ਆਦਿ ਕਰਮਾਂ ਦਾ ਫਲ ਅਨੰਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ। ਗਣਾਂ ਦੇ ਸਰਵੋਤਮ, ਭਾਸਕਰ ਦੇ ਵਚਨ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਹ ਕਰਮ ਵਿਦਵਾਨ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੁਆਰਾ ਕਰਨੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ। ਇਕ ਭੋਜਨ, ਰਾਤ ਨੂੰ ਉਪਵਾਸ, ਗਣਾਂ ਦੇ ਮਾਲਕ, ਜੋ ਸੂਰਜ ਦੇ ਦਿਨ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਪਰਮ ਪਦ ਨੂੰ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਧਰਮ, ਪੁੰਨ, ਯਸ਼, ਪੁੱਤਰ, ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਉਸ ਦਿਨ ਅਪੂਪ ਦਾ ਦਾਨ, ਗਾਂ ਦੇ ਦਾਨ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਦਵਾਦਸ਼ ਮਹਾਬਾਹੂ, ਵਿਰਭਾਨੂ ਮਹਾਤਮਾ ਦੇ, ਤ੍ਰਿਪਤੀ ਦੇਣ ਵਾਲੇ, ਸਾਰੇ ਪਾਪ ਤੇ ਡਰ ਦੂਰ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਹਨ। ਪੜ੍ਹਨ, ਸੁਣਨ, ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ, ਜੇਕਰ ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇਕ ਵੀ ਵਾਰਾ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਕਰੇ, ਵ੍ਰਿਸ਼ਭਵਾਹਨ, ਤਿੰਨ ਵ੍ਰਿਸ਼ਭ ਅਤੇ ਆਤ੍ਰਿਜਾਮਚਲ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ, ਫਿਰ ਵ੍ਰਿਸ਼ਕੇਤੁ ਮਹਾਤਮਾ ਦੇ ਪਰਮ ਲੋਕ ਨੂੰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਤੇਜ, ਕਮਲ ਵਾਂਗ, ਪ੍ਰਭਾ, ਅੰਡਜ ਵਾਂਗ, ਪੱਤਰੀਹੇਤਿ ਵਾਂਗ ਵਿਰਤਾ, ਚਾਂਦ ਵਾਂਗ ਚਮਕ ਵਾਲਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਭਾਨੁਮਹਿਮਵਰ੍ਣਨਮ੍ ਬ੍ਰਹ੍ਮੋਵਾਚ ਯੇषਾਂ ਧਰ੍ਮਕ੍ਰਿਯਾਃ ਸਰ੍ਵਾਃ ਸਦੈਵੋਦ੍ਦਿਸ਼੍ਯ ਭਾਸ੍ਕਰਮ੍ । ਨ ਕੁਲੇ ਜਾਯਤੇ ਤੇषਾਂ ਦਰਿਦ੍ਰੋ ਵ੍ਯਾਧਿਤੋऽਪਿ ਵਾ । । ੧ ਦੇਵਾਯਤਨਭੂਮੇਸ੍ਤੁ ਗੋਮਯੇਨੋਪਲੇਪਨਮ੍ । ਯਃ ਕਰੋਤਿ ਨਰੋ ਭਕ੍ਤ੍ਯਾ ਸਦ੍ਯਃ ਪਾਪਾਤ੍ਪ੍ਰਮੁਚ੍ਯਤੇ । । ੨ ਸ਼੍ਵੇਤਯਾ ਰਕ੍ਤਯਾ ਵਾਪਿ ਪੀਤਮृਤ੍ਤਿਕਯਾਪਿ ਵਾ । ਉਪਲੇਪਨਕਰ੍ਤਾ ਵੈ ਚਿਨ੍ਤਿਤਂ ਲਭਤੇ ਫਲਮ੍ । । ੩ ਚਿਤ੍ਰਭਾਨੁਂ ਵਿਰਞ੍ਚ੍ਯੈਵ੧ ਕੁਸੁਮੈਰ੍ਯਃ ਸੁਗਨ੍ਧਿਭਿਃ । ਪੂਜਯੇਤ੍ਸੋਪਵਾਸਸ੍ਤੁ ਸ ਕਾਮਾਨੀਪ੍ਸਿਤਾਁਲ੍ਲਭੇਤ੍ । । ੪ ਘृਤੇਨ ਦੀਪਕਂ ਜ੍ਵਾਲ੍ਯ ਤਿਲਤੈਲੇਨ ਵਾ ਰਵੇਃ । ਪ੍ਰਯਾਤਿ ਸੂਰ੍ਯਲੋਕਂ ਸ ਦੀਪਕੋਟਿਸ਼ਤੈਰ੍ਵृਤਃ । । ੫ ਦੀਪਤੈਲਪ੍ਰਦਾਨੇਨ ਨ ਯਾਤਿ ਨਰਕਂ ਨਰਃ । ਦੀਪਤੈਲਂ ਤਿਲਾਸ਼੍ਚੈਵ੨ ਮਹਾਪਾਤਕਨਾਸ਼ਨਾਃ । । ੬ ਦੀਪਂ ਦਦਾਤਿ ਯੋ ਨਿਤ੍ਯਂ ਭਾਸ੍ਕਰਾਯਤਨੇषੁ੩ ਵੈ । ਚਤੁष੍ਪਥੇषੁ ਤੀਰ੍ਥੇषੁ ਰੂਪੌਜਸ੍ਵੀ ਹ ਜਾਯਤੇ । । ੭ ਯਸ੍ਤੁ ਕਾਰਯਤੇ੪ ਦੀਪਂ ਰਵੇਰ੍ਭਕ੍ਤਿਸਮਨ੍ਵਿਤਃ । ਸ ਕਾਮਾਨੀਪ੍ਸਿਤਾਨ੍ਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਵृਨ੍ਦਾਰਕਪੁਰਂ ਵ੍ਰਜੇਤ੍ । । ੮ ਯਃ ਸਮਾਲਭਤੇ ਸੂਰ੍ਯਂ ਚਨ੍ਦਨਾਗੁਰੁਕੁਙ੍ਕੁਮੈਃ । ਕਰ੍ਪੂਰੇਣ ਵਿਮਿਸ਼੍ਰੈਸ਼੍ਚ ਤਥਾ ਕਸ੍ਤੂਰਿਕਾਨ੍ਵਿਤੈਃ । । ੯ ਸ਼ੁਭਂ ਕਾਲਂ ਕੋਟਿਸ਼ਤਂ ਵਿਹृਤ੍ਯ੫ ਚ ਭਵਾਲਯੇ । ਪੁਨਃ ਸਞ੍ਜਾਯਤੇ ਭੂਮੌ ਰਾਜਰਾਜੋ ਨ ਸਂਸ਼ਯਃ । । ਸਰ੍ਵਕਾਮਸਮृਦ੍ਧਾਤ੍ਮਾ ਸਰ੍ਵਲੋਕਨਮਸ੍ਕृਤਃ । । 1.93.੧੦ ਚਨ੍ਦਨੋਦਕਮਿਸ਼੍ਰੈਸ਼੍ਚ ਦਤ੍ਤ੍ਵਾਰ੍ਘ੍ਯਂ ਕੁਸੁਮੈ ਰਵੇਃ । ਸਪੁਤ੍ਰਪੌਤ੍ਰਪਤ੍ਨੀਕਃ ਸ੍ਵਰ੍ਗਲੋਕੇ ਮਹੀਯਤੇ
ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ فرمایا: ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਧਾਰਮਿਕ ਰੀਤਾਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਸੂਰਜ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਘਰ ਵਿਚ ਕਦੇ ਵੀ ਗਰੀਬੀ ਜਾਂ ਬਿਮਾਰੀ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੀ। ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਭਾਵ ਨਾਲ ਗੌ ਦੇ ਗੋਬਰ ਨਾਲ ਮੰਦਰ ਦੀ ਜ਼ਮੀਨ ਲਗਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਤੁਰੰਤ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਚਾਹੇ ਉਹ ਚਿੱਟੀ, ਲਾਲ ਜਾਂ ਪੀਲੀ ਮਿੱਟੀ ਨਾਲ ਲਗਾਏ, ਲਗਾਉਣ ਵਾਲਾ ਆਪਣੇ ਮਨ ਵਿਚ ਜੋ ਫਲ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਲੱਭ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਉਪਵਾਸ ਕਰਕੇ ਚਿਤ੍ਰਭਾਨੂ, ਸਰਜਣਹਾਰ ਨੂੰ ਸੁਗੰਧੀ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਪੂਜਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਆਪਣੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਇੱਛਾਵਾਂ ਪੂਰੀਆਂ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਸੂਰਜ ਲਈ ਘੀ ਜਾਂ ਤਿਲ ਦੇ ਤੇਲ ਨਾਲ ਦੀਵਾ ਜਲਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸੂਰਜ ਦੇ ਲੋਕ ਵਿਚ ਲੱਖਾਂ-ਕਰੋੜਾਂ ਦੀਵਿਆਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਪਹੁੰਚਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਦੀਵੇ ਦਾ ਤੇਲ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਮਨੁੱਖ ਨਰਕ ਵਿਚ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦਾ; ਦੀਵੇ ਦਾ ਤੇਲ ਤੇ ਤਿਲ ਵੱਡੇ ਪਾਪਾਂ ਨੂੰ ਨਾਸ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਸਦਾ ਸੂਰਜ ਦੇ ਮੰਦਰਾਂ, ਚੌਕਾਂ ਜਾਂ ਤੀਰਥਾਂ ਤੇ ਦੀਵਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਤਾਕਤਵਰ ਤੇ ਸੁੰਦਰ ਜਨਮ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਭਾਵ ਨਾਲ ਸੂਰਜ ਲਈ ਦੀਵਾ ਲਗਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਆਪਣੀਆਂ ਇੱਛਾਵਾਂ ਪੂਰੀਆਂ ਕਰਕੇ ਵਿਸ਼ਣੂ ਦੇ ਸੇਵਕਾਂ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿਚ ਪਹੁੰਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਸੂਰਜ ਨੂੰ ਚੰਦਨ, ਅਗਰ, ਕੁੰਗੂ, ਕਪੂਰ ਤੇ ਕਸਤੂਰੀ ਨਾਲ ਲਗਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਲੱਖਾਂ-ਕਰੋੜਾਂ ਚੰਗੇ ਸਮਿਆਂ ਵਿਚ ਭਾਗ ਲੈ ਕੇ, ਦੁਬਾਰਾ ਧਰਤੀ ਤੇ ਰਾਜਿਆਂ ਦਾ ਰਾਜਾ ਬਣਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਵਿਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ। ਉਹ ਸਭ ਇੱਛਾਵਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਵੱਲੋਂ ਸਤਿਕਾਰਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਚੰਦਨ ਵਾਲੇ ਪਾਣੀ ਤੇ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਸੂਰਜ ਨੂੰ ਅਰਘ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਪੁੱਤਰ, ਪੌਤਿਆਂ ਤੇ ਪਤਨੀ ਸਮੇਤ ਸਵਰਗ ਵਿਚ ਮਾਣ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਸੁਗੰਧੀ ਪਾਣੀ ਤੇ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਸੂਰਜ ਨੂੰ ਅਰਘ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਦੇਵ ਲੋਕ ਵਿਚ ਲੰਬਾ ਸਮਾਂ ਬਿਤਾ ਕੇ ਧਰਤੀ ਤੇ ਰਾਜਾ ਬਣਦਾ ਹੈ। ਸੋਨੇ ਨਾਲ ਜਾਂ ਲਾਲ ਪਾਣੀ ਵਾਲਾ ਅਰਘ ਦੇਣ ਨਾਲ, ਉਹ ਸਵਰਗ ਵਿਚ ਲੱਖਾਂ-ਕਰੋੜਾਂ ਸਾਲ ਮਾਣ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਮਨੁੱਖ ਸੂਰਜ ਨੂੰ ਕਮਲ ਨਾਲ ਪੂਜਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਵਰਗ ਵਿਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਕਮਲਾਂ ਨਾਲ ਸਜੀਆਂ ਲੱਖਾਂ-ਕਰੋੜਾਂ ਔਰਤਾਂ ਵਿਚ ਵੱਸਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਭਾਵ ਨਾਲ ਸੂਰਜ ਨੂੰ ਗੁਗਲ ਤੇ ਘੀ ਦਿੰਦਾ ਹੈ—
ਵਿਮਾਨੇਨਾਰ੍ਕਵਰ੍ਣੇਨ ਸ ਯਾਤਿ ਪਰਮਾਂ ਗਤਿਮ੍ । । ੬੧ ਆਰਾਮਾਨ੍ਯੇ ਪ੍ਰਯਚ੍ਛਨ੍ਤਿ ਪਤ੍ਰਪੁष੍ਪਫਲੋਪਗਾਨ੍ । ਭਾਨਵੇ ਭਕ੍ਤਿਯੁਕ੍ਤਾਸ੍ਤੁ ਤੇ ਯਾਨ੍ਤਿ ਪਰਮਾਂ ਗਤਿਮ੍ । । ੬੨ ਮਾਨਸਂ ਵਾਚਿਕਂ ਵਾਪਿ ਕਰ੍ਮਜਂ ਯਚ੍ਚ ਦੁष੍ਕृਤਮ੍ । ਸਰ੍ਵਂ ਸੂਰ੍ਯਪ੍ਰਸਾਦੇਨ ਅਸ਼ੇषਂ ਚ ਪ੍ਰਣਸ਼੍ਯਤਿ । । ੬੩ ਆਰ੍ਤੋ ਵਾ ਵ੍ਯਾਧਿਤੋ ਵਾਪਿ ਦਰਿਦ੍ਰੋ ਦੁਃਖਿਤੋऽਪਿ ਵਾ । ਆਦਿਤ੍ਯਂ ਸ਼ਰਣਂ ਗਤ੍ਵਾ ਨਾਤ੍ਮਾਨਂ ਸ਼ੋਚਤੇ ਨਰਃ । । ੬੪ ਏਕਾਹੇਨਾਪਿ ਯਦ੍ਭਾਨੋਃ ਪੂਜਾਯਾਃ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯਤੇ ਫਲਮ੍ । ਤਦ੍ਵੈ ਕ੍ਰਤੁਸ਼ਤੈਰਿष੍ਟੈਃ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯਤੇ ਫਲਮੁਤ੍ਤਮਮ੍ । । ੬੫ ਕृਤ੍ਵਾ ਪ੍ਰੇਕ੍ਸ਼ਣਕਂ ਭਾਨੋਰ੍ਦਿਵ੍ਯਮਾਯਤਨੇ ਸ਼ੁਭਮ੍ । ਅਕ੍ਸ਼ਯਂ ਸਰ੍ਵਕਾਮੀਯਂ ਰਾਜਸੂਯਫਲਂ ਲਭੇਤ੍ । । ੬੬ ਵੇਸ਼੍ਯਾਕਦਮ੍ਬਕਂ ਯਸ੍ਤੁ ਦਦ੍ਯਾਤ੍ਸੂਰ੍ਯਾਯ ਭਕ੍ਤਿਤਃ । ਸ ਗਚ੍ਛੇਤ੍ਪਰਮਂ ਸ੍ਥਾਨਂ ਯਤ੍ਰ ਤਿष੍ਠਤਿ ਭਾਨੁਮਾਨ੍ । । ੬੭ ਪੁਸ੍ਤਕਂ ਭਾਨਵੇ ਦਦ੍ਯਾਦ੍ਭਾਰਤਸ੍ਯ ਗਣਾਧਿਪ । ਸਰ੍ਵਪਾਪਵਿਮੁਕ੍ਤਾਤ੍ਮਾ ਵਿष੍ਣੁਲੋਕੇ ਮਹੀਯਤੇ । । ੬੮ ਰਾਮਾਯਣਸ੍ਯ ਦਤ੍ਵਾ ਤੁ ਪੁਸ੍ਤਕਂ ਤ੍ਰਿਪੁਰਾਨ੍ਤਕ । ਵਾਜਪੇਯਫਲਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਗੋਪਤੇਃ ਪੁਰਮਾਵ੍ਰਜੇਤ੍ । । ੬੯ ਭਵਿष੍ਯਂ ਸਾਮ੍ਬਸਂਜ੍ਞਂ ਵਾ ਦਤ੍ਤ੍ਵਾ ਸੂਰ੍ਯਾਯ ਪੁਸ੍ਤਕਮ੍ । ਰਾਜਸੂਯਾਸ਼੍ਵਮੇਧਾਭ੍ਯਾਂ ਫਲਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਨੋਤਿ ਮਾਨਵਃ । ।1.93.੭ ੦ ਸਰ੍ਵਾਨ੍ਕਾਮਾਨਵਾਪ੍ਨੋਤਿ ਯਾਤਿ ਸੂਰ੍ਯਸਲੋਕਤਾਮ੍ । ਸੂਰ੍ਯਲੋਕੇ ਚਿਰਂ ਸ੍ਥਿਤ੍ਵਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਲੋਕਂ ਵ੍ਰਜੇਤ੍ਪੁਨਃ । । ਸ੍ਥਿਤ੍ਵਾ ਕਲ੍ਪਸ਼ਤਂ ਤਤ੍ਰ ਰਾਜਾ ਭਵਤਿ ਭੂਤਲੇ । । ੭੧ ਭਾਨੋਰਾਯਤਨੇ ਯਸ੍ਤੁ ਪ੍ਰਪਾਂ ਕੁਰ੍ਯਾਦ੍ਗਣਾਧਿਪ । ਸ ਯਾਤਿ ਪਰਮਂ ਸ੍ਥਾਨਂ ਦਿਵ੍ਯਂ ਸੌਮਨਸਂ ਨਰਃ । । ੭੨ ਸ਼ੀਤਕਾਲੇ ਘਨਂ ਦਦ੍ਯਾਨ੍ਨਰਾਣਾਂ ਸ਼ੀਤਨਾਸ਼ਨਮ੍ । ਭਾਨੋਰਾਯਤਨੇ ਦੇਵ ਅਸ਼੍ਵਮੇਧਫਲਂ ਲਭੇਤ੍ । । ੭੩ ਇਤਿਹਾਸਪੁਰਾਣਾਭ੍ਯਾਂ ਪੁਣ੍ਯਂ ਪੁਸ੍ਤਕਵਾਚਨਮ੍ । ਅਸ਼੍ਵਮੇਧਸਹਸ੍ਰਂ ਯੋ ਨਿਤ੍ਯਂ ਕਰ੍ਤੁਂ ਪ੍ਰਵਰ੍ਤਤੇ । । ਨ ਤਤ੍ਫਲਮਵਾਪ੍ਨੋਤਿ ਯਦਾਪ੍ਨੋਤ੍ਯਸ੍ਯ ਕਰ੍ਮਣਃ । । ੭੪ ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਸਰ੍ਵਪ੍ਰਯਤ੍ਨੇਨ ਕਾਰ੍ਯਂ ਪੁਸ੍ਤਕਵਾਚਨਮ੍ । ਇਤਿਹਾਸਪੁਰਾਣਾਭ੍ਯਾਂ ਭਾਨੋਰਾਯਤਨੇ ਸ਼ੁਭਮ੍ । । ੭੫ ਨਾਨ੍ਯਤ੍ਪੁष੍ਟਿਕਰਂ ਭਾਨੋਸ੍ਤਥਾ ਤੁष੍ਟਿਕਰਂ ਪਰਮ੍ । ਪੁਣ੍ਯਾਖ੍ਯਾਨਕਥਾ ਯਾਸ੍ਤੁ ਯਥਾ ਤੁष੍ਯਤਿ ਭਾਸ੍ਕਰਃ । । ੭੬ ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਭਵਿष੍ਯੇ ਮਹਾਪੁਰਾਣੇ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮੇ ਪਰ੍ਵਣਿ ਸਪ੍ਤਮੀ ਕਲ੍ਪੇ ਭਾਨੁਮਹਿਮਵਰ੍ਣਨਂ ਨਾਮ ਤ੍ਰਿਨਵਤਿਤਮੋऽਧ੍ਯਾਯਃ
ਉਹ ਸੂਰਜ ਵਰਗੇ ਰੰਗ ਦੇ ਵਿਮਾਨ ਵਿਚ ਬੈਠ ਕੇ ਉੱਚੀ ਅਵਸਥਾ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚਦਾ ਹੈ। ਜਿਹੜੇ ਮਨੁੱਖ ਬਾਗਾਂ ਵਿਚ ਪੱਤਿਆਂ, ਫੁੱਲਾਂ ਤੇ ਫਲਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਭਾਵ ਨਾਲ ਸੂਰਜ ਨੂੰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਵੀ ਉੱਚੀ ਅਵਸਥਾ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਮਨ, ਬੋਲ ਜਾਂ ਕਰਮ ਨਾਲ ਜਿਹੜਾ ਵੀ ਪਾਪ ਹੋਇਆ, ਉਹ ਸੂਰਜ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਕੋਈ ਦੁਖੀ, ਬਿਮਾਰ, ਗਰੀਬ ਜਾਂ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਹੋਵੇ, ਸੂਰਜ ਦੀ ਸ਼ਰਨ ਲੈ ਕੇ ਉਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਦੁਖੀ ਨਹੀਂ ਸਮਝਦਾ। ਸੂਰਜ ਦੀ ਇੱਕ ਦਿਨ ਦੀ ਪੂਜਾ ਨਾਲ ਜਿਹੜਾ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸੌ ਯਜਨਾਂ ਦੇ ਫਲ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਕੋਈ ਮਨੁੱਖ ਸੂਰਜ ਦੇ ਮੰਦਰ ਵਿਚ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਅਟੱਲ, ਸਾਰੀਆਂ ਇੱਛਾਵਾਂ ਵਾਲਾ, ਰਾਜਸੂਯ ਯਜਨ ਦਾ ਫਲ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਭਾਵ ਨਾਲ ਸੂਰਜ ਨੂੰ ਵੈਸ਼ਿਆ ਕਦੰਬ ਦੇ ਫੁੱਲ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਉਸ ਉੱਚੀ ਥਾਂ ਤੇ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਸੂਰਜ ਵੱਸਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਕੋਈ ਭਾਰਤ ਦੀ ਗਣਨਾ ਵਾਲੀ ਪੁਸਤਕ ਸੂਰਜ ਨੂੰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਕੇ ਵਿਸ਼ਣੂ ਦੇ ਲੋਕ ਵਿਚ ਮਾਣ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਕੋਈ ਰਾਮਾਇਣ ਦੀ ਪੁਸਤਕ ਤ੍ਰਿਪੁਰਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਵਾਜਪੇਯ ਯਜਨ ਦਾ ਫਲ ਲੈ ਕੇ ਗੋਪਾਲ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਕੋਈ ਭਵਿਸ਼ਯ ਸੰਬੰਧੀ ਜਾਂ ਸਾਂਬ ਨਾਮ ਵਾਲੀ ਪੁਸਤਕ ਸੂਰਜ ਨੂੰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਰਾਜਸੂਯ ਤੇ ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਯਜਨ ਦੇ ਫਲ ਨੂੰ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਸਾਰੀਆਂ ਇੱਛਾਵਾਂ ਪੂਰੀਆਂ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਸੂਰਜ ਦੇ ਲੋਕ ਵਿਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸੂਰਜ ਦੇ ਲੋਕ ਵਿਚ ਲੰਬਾ ਸਮਾਂ ਬਿਤਾ ਕੇ, ਉਹ ਮੁੜ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਲੋਕ ਵਿਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉੱਥੇ ਕਲਪਾਂ ਦੇ ਲੱਖਾਂ-ਕਰੋੜਾਂ ਸਮਾਂ ਬਿਤਾ ਕੇ, ਉਹ ਧਰਤੀ ਤੇ ਰਾਜਾ ਬਣਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਕੋਈ ਮਨੁੱਖ ਸੂਰਜ ਦੇ ਮੰਦਰ ਵਿਚ ਪਾਣੀ ਦੀ ਪ੍ਰਪਾ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਉੱਚੀ, ਸੁਖਦਾਈ ਅਵਸਥਾ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਸਰਦੀ ਦੇ ਸਮੇਂ ਮਨੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਗਰਮੀ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਕੰਬਲ ਸੂਰਜ ਦੇ ਮੰਦਰ ਵਿਚ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਯਜਨ ਦਾ ਫਲ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਤਿਹਾਸ ਤੇ ਪੁਰਾਣਿਆਂ ਦੀ ਪੁਸਤਕ ਪੜ੍ਹਨਾ, ਹਜ਼ਾਰ ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਯਜਨਾਂ ਦੇ ਫਲ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹੈ। ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਇਹ ਕੰਮ ਰੋਜ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਅਸਲ ਫਲ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਸੂਰਜ ਦੇ ਮੰਦਰ ਵਿਚ ਇਤਿਹਾਸ ਤੇ ਪੁਰਾਣਿਆਂ ਦੀ ਪੁਸਤਕ ਪੜ੍ਹਨਾ ਹਮੇਸ਼ਾ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਸੂਰਜ ਲਈ ਹੋਰ ਕੋਈ ਚੀਜ਼ ਇੰਨੀ ਪੋਸ਼ਣ ਵਾਲੀ ਜਾਂ ਖੁਸ਼ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਨਹੀਂ, ਜਿਵੇਂ ਪੁਣੀਅਾਂ ਦੀਆਂ ਕਥਾਵਾਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਸੂਰਜ ਖੁਸ਼ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਪੁਣ੍ਯਸ਼੍ਰਵਣਮਾਹਾਤ੍ਮ੍ਯਵਰ੍ਣਨਮ੍ ਬ੍ਰਹ੍ਮੋਵਾਚ ਅਤ੍ਰਾਖ੍ਯਾਨਮੁਸ਼ਨ੍ਤੀਹ ਸਂਵਾਦਂ ਗਣਪੁਙ੍ਗਵ । ਪਿਤਾਮਹਕੁਮਾਰਾਭ੍ਯਾਂ ਪੁਣ੍ਯਂ ਪਾਪਹਰਂ ਸ਼ਿਵਮ੍ । । ੧ ਸ੍ਰष੍ਟਾਰਂ ਸਰ੍ਵਲੋਕਾਨਾਂ ਸੁਖਾਸੀਨਂ ਪਿਤਾਮਹਮ੍ । ਪ੍ਰਣਮ੍ਯ ਸ਼ਿਰਸਾ ਦੇਵਂ ਸ਼੍ਰਦ੍ਧਾਭਕ੍ਤਿਸਮਨ੍ਵਿਤਃ । । ੨ ਕੁਮਾਰੋ ਦੇਵਸ਼ਾਰ੍ਦੂਲ ਇਦਂ ਵਚਨਮਬ੍ਰਵੀਤ੍ । ਗਤੋऽਹਮਦ੍ਯ ਭਗਵਨ੍ਦ੍ਰष੍ਟੁਂ ਦੇਵਂ ਦਿਵਾਕਰਮ੍ । । ੩ ਕृਤ੍ਵਾ ਪ੍ਰਦਕ੍ਸ਼ਿਣਂ ਦੇਵਃ ਸ ਮਯਾ ਪੂਜਿਤੋ ਰਵਿਃ । ਪ੍ਰਣਮ੍ਯ ਸ਼ਿਰਸਾ ਭਕ੍ਤ੍ਯਾ ਪਰਯਾ ਸ਼੍ਰਦ੍ਧਯਾ ਵਿਭੋ । । ੪ ਅਨੁਜ੍ਞਾਤਸ੍ਤਤਸ੍ਤੇਨ ਸੁਖਾਸੀਨੋ ਹ੍ਯਹਂ ਸ੍ਥਿਤਃ । ਆਸੀਨੇਨ ਮਯਾ ਤਤ੍ਰ ਦृष੍ਟਮਾਸ਼੍ਚਰ੍ਯਮਦ੍ਭੁਤਮ੍ । । ੫ ਕਾਞ੍ਚਨੇਨ ਵਿਮਾਨੇਨ ਕਿਙ੍ਕਿਣੀਜਾਲਮਾਲਿਨਾ । ਮਣਿਮੁਕ੍ਤਾਵਿਚਿਤ੍ਰੇਣ ਵੈਦੂਰ੍ਯਵਰਵੇਦਿਨਾ । । ੬ ਆਗਤਂ ਪੁਰੁषਂ ਤਤ੍ਰ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਦੇਵੋ ਦਿਵਾਕਰਃ
ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ فرمایا: ਇੱਥੇ ਮੈਂ ਪਵਿੱਤਰ ਸੁਣਨ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਦਾ ਹਾਂ। ਗਣਾਂ ਦੇ ਮੁਖੀ, ਪਿਤਾਮਹ ਤੇ ਕੁਮਾਰਾਂ ਵਿਚ ਹੋਈ ਗੱਲਬਾਤ ਪਵਿੱਤਰ, ਪਾਪ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਤੇ ਸ਼ੁਭ ਹੈ। ਸਭ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਸਰਜਣਹਾਰ, ਸੁਖ ਨਾਲ ਬੈਠੇ ਪਿਤਾਮਹ ਨੂੰ, ਭਾਵ ਤੇ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ, ਸਿਰ ਨਵਾਂ ਕੇ ਪੂਜਿਆ। ਕੁਮਾਰ, ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਸ਼ੇਰ, ਨੇ ਇਹ ਬਾਤ ਕੀਤੀ: ਮੈਂ ਅੱਜ ਭਗਵਾਨ, ਸੂਰਜ ਦੇਵਤਾ ਨੂੰ ਦੇਖਣ ਗਿਆ ਸੀ। ਮੈਂ ਪਰਿਕ੍ਰਮਾ ਕਰਕੇ, ਰਵੀ ਨੂੰ ਪੂਜਿਆ, ਭਾਵ ਤੇ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਸਿਰ ਨਵਾਇਆ। ਉਸ ਦੀ ਆਗਿਆ ਮਿਲਣ ਤੇ, ਮੈਂ ਸੁਖ ਨਾਲ ਬੈਠ ਗਿਆ। ਉੱਥੇ ਬੈਠ ਕੇ, ਮੈਂ ਅਚੰਭਾ ਤੇ ਅਦਭੁਤ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟਿ ਦੇਖੀ। ਸੋਨੇ ਦੇ ਵਿਮਾਨ, ਘੰਟੀਆਂ ਵਾਲੀ ਜਾਲੀ, ਰਤਨ ਤੇ ਮੋਤੀ ਨਾਲ ਸਜਿਆ, ਨੀਲਮ ਦੇ ਰੰਗ ਵਾਲਾ ਵਿਮਾਨ। ਉੱਥੇ ਆਏ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਦੇਖ ਕੇ, ਸੂਰਜ ਦੇਵਤਾ ਨੇ—
ਆਨਨ੍ਦਮਗਮਦ੍ਵਿਪ੍ਰਃ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਵਾਨ੍ਕਾਞ੍ਚਨਂ ਯਥਾ ।੪ ੧ ਏਤਦ੍ਧਿ ਸਫਲਂ ਚਾਸ੍ਯ ਨ ਚਾਨ੍ਯਤ੍ਕृਤਵਾਨਯਮ੍ । ਯਦਨੇਨ ਕृਤਾ ਪੂਜਾ ਵਾਚਕਸ੍ਯ ਮਹਾਤ੍ਮਨਃ । । ਫਲਂ ਹਿ ਕਰ੍ਮਣਸ੍ਤਸ੍ਯ ਯਨ੍ਮਯਾ ਪੂਜਿਤਃ ਸ੍ਵਯਮ੍ । । ੪੨ ਵਾਚਕਂ ਪੂਜਯੇਦ੍ਯਸ੍ਤੁ ਸ਼੍ਰਦ੍ਧਾਭਕ੍ਤਿਸਮਨ੍ਵਿਤਃ । ਤੇਨਾਹਂ ਪੂਜਿਤਃ ਸ੍ਯਾਂ ਵੈ ਕੋ ਵਿष੍ਣੁਃ ਸ਼ਙ੍ਕਰਸ੍ਤਥਾ । । ੪੩ ਵਾਚਕਂ ਭੋਜਯੇਦ੍ਯਸ੍ਤੁ ਭਕ੍ਤ੍ਯਾ ਭੋਜ੍ਯੇਰਨੁਤ੍ਤਮੈਃ । ਤੇਨਾਹਂ ਪੂਜਿਤਃ ਸ੍ਯਾਂ ਵੈ ਦਸ਼ ਵਰ੍षਾਣਿ ਪਞ੍ਚ ਚ ।।੪੪ ਨ ਯਮੋ ਨ ਯਮੀ ਚਾਪਿ ਨ ਮਨ੍ਦੋ ਨ ਮਨੁਸ੍ਤਥਾ । ਤਪਤੀ ਨ ਤਥਾਨ੍ਵਿष੍ਟਾ ਯਥੇष੍ਟੋ ਵਾਚਕੋ ਮਮ ।।੪੫ ਵਾਚਕੇ ਸਤ੍ਕृਤੇ ਦੇਵ ਭੋਜਿਤੇ ਸੁਰਸੈਨ੍ਯਪ । ਤृਪ੍ਤਿਰ੍ਭਵਤਿ ਮੇ ਦੇਵ ਸਂਵਤ੍ਸਰਸ਼ਤਦ੍ਵਯਮ੍ ।।੪੬ ਨ ਕੇਵਲਂ ਮਮ ਪ੍ਰੀਤਿਰ੍ਵਾਚਕੇ ਭੋਜਿਤੇ ਭਵੇਤ੍ । ਕृਤ੍ਸ੍ਨਸ਼ੋ ਦੇਵਤਾਨਾਂ ਚ ਇਨ੍ਦ੍ਰਾਦੀਨਾਂ ਤਥਾ ਭਵੇਤ੍ ।।੪੭ ਬ੍ਰਹ੍ਮਵਿष੍ਣੁਸ਼ਿਵਾਦੀਨਾਂ ਸ ਚੇष੍ਠੋ ਵਾਚਕੋ ਮਮ । ਪ੍ਰੀਤੇ ਤਸ੍ਮਿਨ੍ਦੇਵਤਾਃ ਸ੍ਯੁਃ ਸਰ੍ਵਾਃ ਪ੍ਰੀਤਾ ਨ ਸਂਸ਼ਯਃ ।।੪੮ ਇਤ੍ਯੇਤਤ੍ਕਥਿਤਂ ਸਰ੍ਵਮਾਭ੍ਯਾਂ ਕਰ੍ਮ ਮਹਾਬਲ ।।੪੯ ਨ ਚਾਨ੍ਯਚ੍ਚਕ੍ਰਤੁਃ ਕਰ੍ਮ ਕਿਮਨ੍ਯਚ੍ਛ੍ਰੋਤੁਮਿਚ੍ਛਸਿ । ਏਤਦ੍ਦृष੍ਟ੍ਵਾਹਮਾਸ਼੍ਚਰ੍ਯਂ ਤਵਾਭ੍ਯਾਸ਼ਮਿਹਾਗਤਃ 1.94.੫੦ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਕੁਮਾਰਵਚਨਂ ਸਰ੍ਵਲੋਕਪਿਤਾਮਹਃ ।।੫੧ ਬ੍ਰਹ੍ਮੋਵਾਚ ਹਨ੍ਤ ਭੋਃ ਸਾਧੁ ਪੁਣ੍ਯੋऽਸਿ ਨਾਸ੍ਤਿ ਤੁਲ੍ਯਸ੍ਤ੍ਵਯਾਪਰਃ । ਯਦ੍ਦृष੍ਟੌ ਭਵਤਾ ਤੌ ਹਿ ਸੁਪੁਣ੍ਯੌ ਪੁਣ੍ਯਕਾਰਿਣੌ ।।੫੨ ਯਦੁਕ੍ਤਂ ਭਾਨੁਨਾ ਵਤ੍ਸ ਤਤ੍ਤਥਾ ਨਾਨ੍ਯਥਾ ਭਵੇਤ੍ । ਯਦਾਸੀਨ੍ਮੇ ਮੁਖਂ ਪੁਤ੍ਰ ਪ੍ਰਥਮਂ ਲੋਕਪੂਜਿਤਮ੍ ।।੫੩ ਤਸ੍ਮਾਦੇਤਾਨਿ ਸਰ੍ਵਾਣਿ ਨਿਰ੍ਗਤਾਨਿ ਸਮਨ੍ਤਤਃ । ਇਤਿਹਾਸਪੁਰਾਣਾਨਿ ਲੋਕਾਨਾਂ ਹਿਤਕਾਮ੍ਯਯਾ ।।੫੪ ਯਥੈਤਾਨਿ ਮਮੇष੍ਟਾਨਿ ਪੁਰਾਣਾਨਿ ਮਹਾਮਤੇ । ਨ ਤਥਾ ਵੈ ਚਤੁਰ੍ਵੇਦੀ ਨ ਚਾਙ੍ਗਿਨਿ ਮਹਾਮਤੇ ।।੫੫ ਸ਼ृਣ੍ਵਨ੍ਤ੍ਯੇਤਾਨਿ ਯੇ ਭਕ੍ਤ੍ਯਾ ਨਿਤ੍ਯਂ ਸ਼੍ਰਦ੍ਧਾਸਮਨ੍ਵਿਤਾਃ । ਦਤ੍ਤ੍ਵਾ ਤੁ ਵਾਚਕੇ ਵृਤ੍ਤਿਂ ਤੇ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤਿ ਪਰਂ ਪਦਮ੍ ।।੫੬ ਧਰ੍ਮਾਰ੍ਥਕਾਮਮੋਕ੍ਸ਼ਾਣਾਂ ਸ੍ਪष੍ਟੀਕਰਣਮੁਤ੍ਤਮਮ੍ । ਇਤਿਹਾਸਪੁਰਾਣਾਨਿ ਮਯਾ ਸृष੍ਟਾਨਿ ਸੁਵ੍ਰਤ । । ੫੭ ਚਤ੍ਵਾਰੋ ਯ ਇਮੇ ਵੇਦਾ ਗੂਢਾਰ੍ਥਾਃ ਸਤਤਂ ਸ੍ਮृਤਾਃ । ਅਤਸ੍ਤ੍ਵੇਤਾਨਿ ਸृष੍ਟਾਨਿ ਬੋਧਾਯੈषਾਂ ਮਹਾਮਤੇ । । ੫੮ ਯਸ੍ਤੁ ਕਾਰਯਤੇ ਨਿਤ੍ਯਂ ਧਰ੍ਮਸ਼੍ਰਵਣਮੁਤ੍ਤਮਮ੍ । ਆਦਿਤ੍ਯਾਦ੍ਭਾਸ੍ਕਰਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਯਾਤਿ ਤਤ੍ਪਰਮਂ ਪਦਮ੍ । । ੫੯ ਦਤ੍ਤ੍ਵਾ ਤੁ ਦਕ੍ਸ਼ਿਣਾਂ ਤਤ੍ਰ ਆਦਿਤ੍ਯਸ੍ਯ ਪੁਰਂ ਵ੍ਰਜੇਤ੍ । ਕਿਮਾਸ਼੍ਚਰ੍ਯਂ ਸੁਰਸ਼੍ਰੇष੍ਠ ਦਾਨਪਾਤ੍ਰਂ ਹਿ ਤਤ੍ਪਰਮ੍ । । 1.94.੬੦ ਯਥਾ ਦੇਵਵਰੋ ਲੇਖੋ ਯਥਾ ਹੇਤਿਃ ਪਰਂ ਪਵਿਃ । ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਨਾਂ ਤਥਾ ਸ਼੍ਰੇष੍ਠੋ ਵਾਚਕੋ ਨਾਤ੍ਰ ਸਂਸ਼ਯਃ । । ੬੧ ਹੇਤਿਰ੍ਯਥਾ ਤੇਜਸਾਂ ਤੁ ਸਰਸਾਂ ਸਾਗਰੋ ਯਥਾ । ਤਥਾ ਸਰ੍ਵਦ੍ਵਿਜੇਭ੍ਯਸ੍ਤੁ ਵਾਚਕਃ ਪ੍ਰਵਰਃ ਸ੍ਮृਤਃ । । ੬੨ ਵਾਚਕਂ ਪੂਜਯੇਦ੍ਯਸ੍ਤੁ ਨਰੋ ਭਕ੍ਤਿਪੁਰਃ ਸਰਮ੍ । ਪੂਜਿਤਂ ਸਕਲਂ ਤੇਨ ਜਗਤ੍ਯਾਨ੍ਨਾਤ੍ਰ ਸਂਸ਼ਯਃ । । ੬੩ ਸਤ੍ਯਮੁਕ੍ਤਂ ਨ ਸਨ੍ਦੇਹੋ ਭਾਨੁਨਾ ਮਤ੍ਕੁਲੋਦ੍ਵਹ । ਵਾਚਕੇਨ ਸਮਂ ਪਾਤ੍ਰਂ ਨ ਜਾਤ੍ਵਨ੍ਯਦ੍ਭਵੇਤ੍ਕ੍ਵਚਿਤ੍ । । ੬੪ ਤਚ੍ਛ੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣੋ ਵਾਕ੍ਯਂ ਕੁਮਾਰੋ ਵਾਕ੍ਯਮਬ੍ਰਵੀਤ੍ । । ੬੫ ਅਹੋ ਹਿ ਧਨ੍ਯਤਾ ਤਸ੍ਯ ਪੁਣ੍ਯਸ਼੍ਰਵਣਕਾਰਿਣਃ । ਦਾਨਂ ਚ ਦਦਤੋऽਤ੍ਯਰ੍ਥਂ ਪੁਣ੍ਯਤਾ ਵਾਚਕਾਯ ਵੈ । । ੬੬ ਬ੍ਰਹ੍ਮੋਵਾਚ ਇਤ੍ਥਂ ਦਿਣ੍ਡੇ ਸਦਾ ਯਸ੍ਤੁ ਦੇਵਦੇਵਸ੍ਯ ਮਨ੍ਦਿਰੇ । ਕੁਰ੍ਯਾਤ੍ਤੁ ਧਰ੍ਮਸ਼੍ਰਵਣਂ ਸ ਯਾਤਿ ਪਰਮਾਂ ਗਤਿਮ੍ । । ੬੭ ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਭਵਿष੍ਯਮਹਾਪੁਰਾਣੇ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮੇ ਪਰ੍ਵਣਿ ਸਪ੍ਤਮੀਕਲ੍ਪੇ ਪੁਣ੍ਯਸ਼੍ਰਵਣਮਾਹਾਤ੍ਮ੍ਯ ਵਰ੍ਣਨਂ ਨਾਮ ਚਤੁਰ੍ਨਵਤਿਤਮੋऽਧ੍ਯਾਯਃ
ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਸੁਖੀ ਹੋ ਗਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਸੋਨਾ ਮਿਲਣ 'ਤੇ ਖੁਸ਼ੀ ਹੋਵੇ। ਇਹੀ ਉਸ ਲਈ ਫਲਦਾਇਕ ਸੀ, ਉਸ ਨੇ ਹੋਰ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ। ਜਿਸ ਨੇ ਵਾਚਕ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ, ਉਹੀ ਉਸ ਦੇ ਕਰਮ ਦਾ ਫਲ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਮੈਂ ਖੁਦ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ। ਜੋ ਵਿਅਕਤੀ ਭਾਵਨਾ ਤੇ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਵਾਚਕ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਮੇਰੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਵਿਸ਼ਨੁ ਜਾਂ ਸ਼ੰਕਰ ਦੀ ਨਹੀਂ। ਜੋ ਵਾਚਕ ਨੂੰ ਉੱਤਮ ਭੋਜਨ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਖਵਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਮੇਰੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਦਸ ਤੇ ਪੰਜ ਸਾਲਾਂ ਲਈ। ਨਾ ਯਮ, ਨਾ ਯਮੀ, ਨਾ ਮੰਦ, ਨਾ ਮਨੁ, ਨਾ ਤਪਤ, ਨਾ ਹੋਰ ਕੋਈ, ਵਾਚਕ ਨੂੰ ਪੂਜਣ ਵਾਲਾ ਮੇਰਾ ਮਨ ਚਾਹੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਤਕਲੀਫਾਂ ਤੋਂ ਬਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਦ ਵਾਚਕ ਦੀ ਪੂਜਾ ਤੇ ਭੋਜਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਦੋ ਸੌ ਸਾਲਾਂ ਲਈ ਮੇਰੀ ਤ੍ਰਿਪਤੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਸਿਰਫ ਮੇਰੀ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਇੰਦਰ ਆਦਿ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਪ੍ਰੀਤੀ ਵੀ ਵਾਚਕ ਨੂੰ ਭੋਜਣ 'ਤੇ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਬ੍ਰਹਮਾ, ਵਿਸ਼ਨੁ, ਸ਼ਿਵ ਆਦਿ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿਚ ਵਾਚਕ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹੈ; ਉਸ ਦੀ ਪ੍ਰੀਤੀ 'ਤੇ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਪ੍ਰੀਤੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਇਸ ਵਿਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ। ਇਹ ਸਾਰਾ ਕਰਮ ਦੋਵਾਂ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਹੋਰ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ। ਹੋਰ ਸੁਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋ? ਇਹ ਅਚੰਭਾ ਵੇਖ ਕੇ ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਕੋਲ ਆਇਆ ਹਾਂ। ਕੁਮਾਰ ਦੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਪਿਤਾ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਵਾਹ, ਤੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਹੈਂ, ਤੇਰੇ ਵਰਗਾ ਹੋਰ ਕੋਈ ਨਹੀਂ। ਜੋ ਦੋ ਵਿਅਕਤੀ ਤੇਰੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਪਵਿੱਤਰ ਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਹਨ। ਭਾਨੂ ਨੇ ਜੋ ਕਿਹਾ, ਉਹੀ ਸੱਚ ਹੈ; ਮੇਰਾ ਮੁਖ ਪਹਿਲਾਂ ਲੋਕਾਂ ਵੱਲੋਂ ਪੂਜਿਆ ਗਿਆ। ਇਸ ਕਰਕੇ ਇਤਿਹਾਸ ਤੇ ਪੁਰਾਣੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਬਣੇ ਹਨ। ਜਿਵੇਂ ਇਹ ਪੁਰਾਣੇ ਮੇਰੇ ਲਈ ਪਿਆਰੇ ਹਨ, ਚਾਰ ਵੇਦ ਜਾਂ ਅੰਗਾਂ ਉਤਨੇ ਪਿਆਰੇ ਨਹੀਂ। ਜੋ ਵਿਅਕਤੀ ਭਗਤੀ ਤੇ ਭਾਵਨਾ ਨਾਲ ਇਹ ਪੁਰਾਣੇ ਸੁਣਦੇ ਹਨ, ਵਾਚਕ ਨੂੰ ਜੀਵਨ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਉੱਚਾ ਦਰਜਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਧਰਮ, ਧਨ, ਇੱਛਾ ਤੇ ਮੁਕਤੀ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਇਤਿਹਾਸ ਤੇ ਪੁਰਾਣਿਆਂ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਚਾਰ ਵੇਦ ਹਮੇਸ਼ਾ ਗੁਪਤ ਅਰਥ ਵਾਲੇ ਹਨ, ਇਸ ਲਈ ਇਹ ਪੁਰਾਣੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਮਝ ਲਈ ਬਣਾਏ ਗਏ ਹਨ। ਜੋ ਵਿਅਕਤੀ ਹਮੇਸ਼ਾ ਉੱਤਮ ਧਰਮ ਸੁਣਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸੂਰਜ ਦੇ ਲੋਕ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਜਦ ਦਾਨ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸੂਰਜ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਨੂੰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਇਹ ਅਚੰਭਾ ਨਹੀਂ, ਦਾਨ ਦਾ ਪਾਤਰ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿਚ ਵਧੀਆ, ਜਿਵੇਂ ਹਥਿਆਰ ਵਿਚ ਵਧੀਆ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਵਿਚ ਵਾਚਕ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਤੇਜ ਵਿਚ ਹਥਿਆਰ, ਜਿਵੇਂ ਪਾਣੀਆਂ ਵਿਚ ਸਮੁੰਦਰ, ਵਾਚਕ ਸਭ ਦੋਵਾਂ ਵਿਚ ਵਧੀਆ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਜੋ ਵਿਅਕਤੀ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਵਾਚਕ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਦੁਨੀਆਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਵਿਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ। ਭਾਨੂ ਨੇ ਜੋ ਕਿਹਾ, ਉਹ ਸੱਚ ਹੈ; ਵਾਚਕ ਦੇ ਸਮਾਨ ਪਾਤਰ ਹੋਰ ਕੋਈ ਨਹੀਂ। ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਕੁਮਾਰ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਵਾਹ, ਉਹ ਵਿਅਕਤੀ ਧੰਨ ਹੈ, ਜੋ ਪਵਿੱਤਰ ਪੁਰਾਣਾ ਸੁਣਦਾ ਹੈ; ਵਾਚਕ ਨੂੰ ਦਾਨ ਦੇਣ ਨਾਲ ਵਧੀਆ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਹਮੇਸ਼ਾ ਦੇਵਦੇਵਤਾ ਦੇ ਮੰਦਰ ਵਿਚ ਧਰਮ ਸੁਣਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਉੱਚੀ ਗਤੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਆਦਿਤ੍ਯਾਲਯਮਾਹਾਤ੍ਮ੍ਯਵਰ੍ਣਨਮ੍ ਬ੍ਰਹ੍ਮੋਵਾਚ ਤ੍ਰਿਭਿਃ ਪ੍ਰਦਕ੍ਸ਼ਿਣਾਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਯੋ ਨਮਸ੍ਕੁਰੁਤੇ ਰਵਿਮ੍ । ਭੂਮੌ ਗਤੇਨ ਸ਼ਿਰਸਾ ਸ ਯਾਤਿ ਪਰਮਾਂ ਗਤਿਮ੍ । । ੧ ਸੋਪਾਨਤ੍ਕੋ ਦੇਵਗृਹਮਾਰੋਹੇਦ੍ਯਸ੍ਤੁ ਮਾਨਵਃ । ਸ ਯਾਤਿ ਨਰਕਂ ਘੋਰਂ ਤਾਮਿਸ੍ਰਂ ਨਾਮ ਨਾਮਤਃ । । ੨ ਸ਼੍ਲੇष੍ਮਮੂਤ੍ਰਪੁਰੀषਾਣਿ ਸਮੁਤ੍ਸृਜਤਿ ਯਸ੍ਤੁ ਵੈ । ਦੇਵਸ੍ਯਾਯਤਨੇ ਭਾਨੋਃ ਸ ਗਚ੍ਛੇਨ੍ਨਰਕਂ ਕ੍ਰਮਾਤ੍ । । ੩ ਘृਤਂ ਮਧੁ ਪਯਸ੍ਤੋਯਂ ਤਥੇਕ੍ਸ਼ੁਰਸਮੁਤ੍ਤਮਮ੍ । ਸ੍ਨਪਨਾਰ੍ਥਂ ਤੁ ਦੇਵਸ੍ਯ ਯੇ ਦਦਤੀਹ ਮਾਨਵਾਃ । । ਸਰ੍ਵਕਾਮਾਨਵਾਪ੍ਯੇਹ ਤੇ ਯਾਨ੍ਤਿ ਹੇਲਿਮਣ੍ਡਲਮ੍ । । ੪ ਸ੍ਨਾਪ੍ਯਮਾਨਂ ਰਵਿਂ ਭਕ੍ਤ੍ਯਾ ਯੇ ਪਸ਼੍ਯਨ੍ਤਿ ਵृषਧ੍ਵਜ । ਤੇऽਸ਼੍ਵਮੇਧਫਲਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਲਯਂ ਯਾਨ੍ਤਿ ਵृषਧ੍ਵਜੇ । । ੫ ਸ੍ਨਪਨਂ ਯੇ ਚ ਕੁਰ੍ਵਂਤਿ ਭਾਨੋਰ੍ਭਕ੍ਤਿਸਮਨ੍ਵਿਤਾਃ । ਲਭਨ੍ਤੇ ਤਤ੍ਫਲਂ ਭੀਮ ਰਾਜਸੂਯਾਸ਼੍ਵਮੇਧਯੋਃ । । ੬ ਯਥਾ ਨ ਲਙ੍ਘਯੇਤ੍ਕਸ਼੍ਚਿਤ੍ਸ੍ਨਪਨਂ ਭਾਸ੍ਕਰਸ੍ਯ ਤੁ । ਤਥਾ ਕਾਰ੍ਯਂ ਪ੍ਰਯਤ੍ਨੇਨ ਲਙ੍ਘਿਤਂ ਹ੍ਯਸੁਖਾਵਹਮ੍ । । ੭ ਤਾਮਿਸ੍ਰਂ ਨਰਕਂ ਯਾਤਿ ਲਙ੍ਘਯੇਚ੍ਚ ਸ ਰੌਰਵਾਨ੍ । ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਸਰ੍ਵਪ੍ਰਯਤ੍ਨੇਨ ਕਾਰ੍ਯਂ ਸ੍ਨਪਨਮਾਦਿਤਃ । । ੮ ਘृਤੇਨ ਸ੍ਨਾਪਯੇਦ੍ਦੇਵਂ ਕਞ੍ਜਮਾਪ੍ਨੋਤਿ ਮਾਨਵਃ । ਮਧੁਨਾ ਪ੍ਰਿਯਮਾਯਾਤਿ ਤੋਯੇਨਾਪਿ ਘृਤੌਕਸਮ੍ । । ੯ ਇਕ੍ਸ਼ੁਰਸੇਨ ਸਂਸ੍ਨਾਪ੍ਯ ਪਯਸਾ ਕਞ੍ਜਸ਼ਧ੍ਵਜਮ੍ । ਏਵਮੇਭਿਃ ਸ੍ਨਾਪਯੇਦ੍ਵੈ ਰਵਿਮੀਹਿਤਮਾਪ੍ਨੁਯਾਤ੍ । । 1.95.੧੦ ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਭਵਿष੍ਯੇ ਮਹਾਪੁਰਾਣੇ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮੇਪਰ੍ਵਣਿ ਸਪ੍ਤਮੀਕਲ੍ਪੇ ਆਦਿਤ੍ਯਾਲਯਮਾਹਾਤ੍ਮ੍ਯਵਰ੍ਣਨਂ ਨਾਮ ਪਞ੍ਚਨਵਤਿਤਮੋऽਧ੍ਯਾਯਃ
ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਜੋ ਵਿਅਕਤੀ ਸੂਰਜ ਦੇ ਮੰਦਰ 'ਚ ਤਿੰਨ ਵਾਰੀ ਘੁੰਮ ਕੇ, ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਸਿਰ ਰੱਖ ਕੇ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਉੱਚੀ ਗਤੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਮਨੁੱਖ ਸੌਪਾਨਾਂ ਰਾਹੀਂ ਦੇਵ ਮੰਦਰ 'ਚ ਚੜ੍ਹਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਭਿਆਨਕ ਤਾਮਿਸ਼ਰ ਨਰਕ ਵਿਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਸੂਰਜ ਦੇ ਮੰਦਰ ਵਿਚ ਕਫ, ਪਿਸ਼ਾਬ ਜਾਂ ਗੰਦਗੀ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਨਰਕ ਵਿਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਘੀ, ਮਧੂ, ਦੁੱਧ, ਪਾਣੀ ਜਾਂ ਉੱਤਮ ਗੰਨੇ ਦਾ ਰਸ ਸੂਰਜ ਦੇ ਸਨਾਨ ਲਈ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਕਰਕੇ ਸੂਰਜ ਦੇ ਲੋਕ ਨੂੰ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਜੋ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਸੂਰਜ ਦੇ ਸਨਾਨ ਨੂੰ ਵੇਖਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਯਜਨ ਦਾ ਫਲ ਪਾ ਕੇ ਮੁਕਤੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਜੋ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਸੂਰਜ ਦਾ ਸਨਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਰਾਜਸੂਯ ਤੇ ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਯਜਨ ਦਾ ਫਲ ਪਾ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਸੂਰਜ ਦੇ ਸਨਾਨ ਨੂੰ ਕੋਈ ਲੰਘਣਾ ਨਹੀਂ ਚਾਹੀਦਾ, ਇਹ ਸਾਵਧਾਨੀ ਨਾਲ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਲੰਘਣਾ ਦੁਖਦਾਇਕ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਲੰਘਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਤਾਮਿਸ਼ਰ ਤੇ ਰੌਰਵ ਨਰਕ ਵਿਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਇਸ ਲਈ ਪੂਰੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਨਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਸਨਾਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਘੀ ਨਾਲ ਦੇਵਤਾ ਨੂੰ ਸਨਾਨ ਕਰਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਕੰਜ ਲੋਕ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਮਧੂ ਨਾਲ ਪਿਆਰਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਘੀ ਦੇ ਘਰ ਨੂੰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਗੰਨੇ ਦੇ ਰਸ ਜਾਂ ਦੁੱਧ ਨਾਲ ਕੰਜਧਵਜ ਦਾ ਸਨਾਨ ਕਰਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਸੂਰਜ ਦਾ ਸਨਾਨ ਕਰਕੇ ਮਨਚਾਹਾ ਫਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਜਯਾਨਾਮਸਪ੍ਤਮੀਵਰ੍ਣਨਮ੍ ਦਿਣ੍ਡਿਰੁਵਾਚ ਯਚ੍ਚੈਤਾਃ ਸਪ੍ਤ ਸਪ੍ਤਮ੍ਯੋ ਭਵਤਾ ਕਥਿਤਾ ਮਮ । ਤਾਸਾਂ ਯਾ ਪ੍ਰਥਮਾ ਦੇਵ ਕਥਿਤਾ ਸਾ ਸਵਿਸ੍ਤਰਾ । । ੧ ਯਾਸ੍ਤ੍ਵਨ੍ਯਾ ਦੇਵਸ਼ਾਰ੍ਦੂਲ ਤਾਃ ਸਰ੍ਵਾਃ ਕਥਯਸ੍ਵ ਮੇ । ਯੇਨੋਪੋष੍ਯ ਤਤਸ੍ਤਾਸ੍ਤੁ ਵ੍ਰਜੇऽਹਂ ਹੇਲਿਸਦ੍ਮ ਵੈ । । ੬ ਬ੍ਰਹ੍ਮੋਵਾਚ ਸ਼ੁਕ੍ਲਪਕ੍ਸ਼ਸ੍ਯ ਸਪ੍ਤਮ੍ਯਾਂ ਨਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਂ ਪਞ੍ਚਤਾਰਕਮ੍ । ਯਦਾ ਸ੍ਯਾਤ੍ਸਾ ਤਦਾ ਜ੍ਞੇਯਾ ਜਯਾ ਨਾਮੇਤਿ ਸਪ੍ਤਮੀ । । ੩ ਤਸ੍ਯਾਂ ਦਤ੍ਤਾਂ੧ ਹੁਤਂ ਜਾਪਸ੍ਤਰ੍ਪਣਂ ਦੇਵਪੂਜਨਮ੍ । ਸਰ੍ਵਂ ਸ਼ਤਗੁਣਂ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਂ ਪੂਜਾ ਚਾਪਿ ਦਿਵਾਕਰੇ । । ੪ ਭਾਸ੍ਕਰਸ੍ਯ ਪ੍ਰਿਯਾ ਹ੍ਯੇषਾ ਸਪ੍ਤਮੀ ਪਾਪਨਾਸ਼ਿਨੀ । ਧਨ੍ਯਾ ਯਸ਼ਸ੍ਯਾ ਪੁਤ੍ਰ੍ਯਾ ਚ ਕਾਮਦਾ ਕਞ੍ਜਜਾਵਹਾ । । ੫ ਵਿਧਿਨਾਨੇਨ ਕਰ੍ਤਵ੍ਯਾ ਤਿਥਿਰ੍ਯਾ ਮਮ ਵਿਦ੍ਯਤੇ । ਤਂ ਸ਼ृਣੁष੍ਵ ਵਿਧਿਂ ਮਤ੍ਤੋ ਯੇਨ ਕृਤ੍ਵਾਰ੍ਥਮਸ਼੍ਨੁਮਤੇ । ੬ ਹਂਸੇ ਹਂਸਮਾਕ੍ਯੇ ਸ਼ੁਕ੍ਲੇਯਂ ਸਪ੍ਤਮੀ ਪੁਰਾ । ਸਮੁਪੋष੍ਯ ਚ ਕਰ੍ਤਵ੍ਯਾ ਵਿਧਿਨਾਨੇਨ ਸ਼ਙ੍ਕਰ । । ੭ ਪਾਰਣਾ ਤृਤੀਯਾऽਹੇ ਸ੍ਯਾਤ੍ਕਥਿਤਂ ਗੋਵृषਾਵਹਮ੍ । ਪ੍ਰਥਮਂ ਚਤੁਰੋ ਮਾਸਾਨ੍ਪਾਰਣਂ ਕਥਿਤਂ ਬੁਧੈਃ । । ੮ ਕਥਿਤਾਨ੍ਯਤ੍ਰ ਪੁष੍ਪਾਣਿ ਕਰਵੀਰਸ੍ਯ ਸੁਵ੍ਰਤ । ਚਨ੍ਦਨਂ ਚ ਤਥਾ ਰਕ੍ਤਂ ਧੂਪਾਰ੍ਥਂ ਗੁਗ੍ਗੁਲਂ ਪਰਮ੍ । । ੯ ਕਾਸਾਰਂ ਤੁ ਸੁਪਕ੍ਵਂ ਚ ਨੈਵੇਦ੍ਯਂ ਭਾਸ੍ਕਰਾਯ ਵੈ । ਅਨੇਨ ਵਿਧਿਨਾ ਪੂਜ੍ਯ ਮਾਰ੍ਤਣ੍ਡਂ ਵਿਬੁਧਾਧਿਪਮ੍ । । 1.96.੧੦ ਪੂਜਯੇਦ੍ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਨ੍ਭੀਮ ਭਕ੍ਸ਼੍ਯਭੋਜ੍ਯੈਰ੍ਯਥਾਵਿਧਿ । ਕਾਸਾਰਂ ਭੋਜਯੇਦ੍ਵਿਪ੍ਰਾਨ੍ਪਾਰਣੇऽਸ੍ਮਿਨ੍ਵਿਚਕ੍ਸ਼ਣਃ । । ਸ੍ਵਯਮੇਵ ਤਥਾਸ਼੍ਨੀਯਾਤ੍ਪ੍ਰਯਤੋ ਮੌਨਮਾਸ਼੍ਰਿਤਃ । । ੧੧ ਪਞ੍ਚਮ੍ਯਾਮੇਕਭਕ੍ਤਂ ਤੁ षष੍ਠ੍ਯਾਂ ਨਕ੍ਤਂ ਪ੍ਰਵਰ੍ਤਤੇ । ਕृਤ੍ਵੋਪਵਾਸਂ ਸਪ੍ਤਮ੍ਯਾਮष੍ਟਮ੍ਯਾਂ ਪਾਰਣਂ ਭਵੇਤ੍ । । ੧੨ षष੍ਠ੍ਯਾ ਸਮੇਤਾ ਕਰ੍ਤਵ੍ਯਾ ਨਾष੍ਟਮ੍ਯੇਯਂ ਕਦਾਚਨ । ਯਸ੍ਯੋਪਵਾਸਨਾਯੈਵ षष੍ਠ੍ਯਾਮਾਹੁਰੁਪੋषਿਤਮ੍ । । ੧੩ ਯਥੈਕਾਦਸ਼੍ਯਾਂ ਕੁਰ੍ਵਨ੍ਤਿ ਉਪਵਾਸਂ ਮਨੀषਿਣਃ । ਉਪਵਾਸਨਾਯ ਦ੍ਵਾਦਸ਼੍ਯਾਂ ਤਥੇਯਂ ਪਰਿਕੀਰ੍ਤਿਤਾ । । ੧੪ ਸਿਦ੍ਧਾਰ੍ਥਕੈਃ ਸ੍ਨਾਨਮਨ੍ਤ੍ਰਃ ਪ੍ਰਾਸ਼ਨਂ ਗੋਮਯਸ੍ਯ ਤੁ । ਭਾਨੁਰ੍ਮੇ ਪ੍ਰੀਯਤਾਮਤ੍ਰ ਦਨ੍ਤਕਾष੍ਠਂ ਤਥਾਰ੍ਕਜਮ੍ । । ੧੫ ਇਤ੍ਯੇष ਕਥਿਤਸ੍ਤਾਤ ਪ੍ਰਥਮੇ ਪਾਰਣੇ ਵਿਧਿਃ । ਦ੍ਵਿਤੀਯਂ ਸ਼੍ਰੂਯਤਾਂ ਭੀਮ ਪਾਰਣਂ ਗਦਤੋ ਮਮ । । ੧੬ ਮਾਲਤੀਕੁਸੁਮਾਨੀਹ ਸ਼੍ਰੀਖਣ੍ਡਂ ਚਨ੍ਦਨਂ ਤਥਾ । ਨੈਵੇਦ੍ਯਂ ਪਾਯਸਂ ਭਾਨੋਰ੍ਧੂਪਂ ਵਿਜਯਮਾਦਿਸ਼ੇਤ੍ । । ੧੭ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਨ੍ਭੋਜਯੇਦ੍ਵਾਪਿ ਤਥਾਸ਼੍ਨੀਯਾਤ੍ਸ੍ਵਯਂ ਵਿਭੋ । ਰਵਿਰ੍ਮੇ ਪ੍ਰੀਯਤਾਮਤ੍ਰ ਨਾਮ ਦੇਵਸ੍ਯ ਕੀਰ੍ਤਯੇਤ੍ । । ੧੮ ਪ੍ਰਾਸ਼ਯੇਤ੍ਪਞ੍ਚਗਵ੍ਯਂ ਤੁ ਖਦਿਰਂ ਦਨ੍ਤਧਾਵਨੇ । ਦ੍ਵਿਤੀਯੇ ਪਾਰਣੇ ਵੀਰ ਵਿਧਿਰੁਕ੍ਤੋ ਮਯਾਧੁਨਾ । । ੧੯ ਤृਤੀਯਂ ਪਾਰਣਂ ਚਾਪਿ ਕਥ੍ਯਮਾਨਂ ਨਿਬੋਧ ਮੇ । ਅਗਸ੍ਤਿਕੁਸੁਮੈਰਤ੍ਰ ਭਾਸ੍ਕਰਂ ਪੂਜਯੇਦ੍ਬੁਧਃ । । 1.96.੨੦ ਸਮਾਲਮ੍ਭਨਮਤ੍ਰੋਕ੍ਤਂ ਸ਼੍ਰੀਖਣ੍ਡਂ ਕੁਸੁਮਂ ਤਥਾ । ਸਿਹ੍ਲਕੋ ਧੂਪ ਉਦ੍ਦਿष੍ਟੋ ਭਾਨੋਃ ਪ੍ਰੀਤਿਕਰਃ ਪਰਃ । । ੨੧ ਸ਼ਾਲ੍ਯੋਦਨਂ ਤੁ ਨੈਵੇਦ੍ਯਂ ਰਸਾਲੋਪਰਿਸਂਯੁਤਮ੍ । ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਨਾਂ ਤੁ ਦਾਤਵ੍ਯਂ ਭਕ੍ਸ਼ਯੇਤ ਤਥਾਤ੍ਮਨਾ । । ੨੨ ਕੁਸ਼ੋਦਕਪ੍ਰਾਸ਼ਨਂ ਤੁ ਬਦਰ੍ਯਾ ਦਨ੍ਤਧਾਵਨਮ੍ । ਵਿਕਰ੍ਤਨਃ ਪ੍ਰੀਯਤਾਂ ਮੇ ਨਾਮ ਦੇਵਸ੍ਯ ਕੀਰ੍ਤਯੇਤ੍ । । ੨੩ ਵਰ੍षਾਸੁ ਦੇਵਦੇਵਸ੍ਯ ਪੂਜਾ ਕਾਰ੍ਯਾ ਵਿਧਾਨਤਃ । ਗਨ੍ਧਪੁष੍ਪੋਪਹਾਰੈਸ੍ਤੁ ਨਾਨਾਪ੍ਰੇਕ੍ਸ਼ਣਕੈਸ੍ਤਥਾ । । ੨੪ ਗੋਦਾਨੈਰ੍ਭੂਮਿਦਾਨੈਰ੍ਵਾ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਨਾਂ ਚ ਤਰ੍ਪਣੈਃ । ਇਤ੍ਥਂ ਸਮ੍ਪੂਜ੍ਯ ਦੇਵੇਸ਼ਂ ਦੇਵਸ੍ਯ ਪੁਰਤਃ ਸ੍ਥਿਤਃ । । ੨੫ ਕਾਰਯੇਤ੍ਪਰਮਂ ਪੁਣ੍ਯਂ ਧਨ੍ਯਂ ਪੁਸ੍ਤਕਵਾਚਨਮ੍ । ਵਸ੍ਤ੍ਰੈਰ੍ਗਨ੍ਧੈਸ੍ਤਥਾ ਧੂਪੈਰ੍ਵਾਚਕਂ ਪੂਜਯੇਤ੍ਤਤਃ । । ੨੬ ਦੇਵਸ੍ਯ ਪੁਰਤਃ ਸ੍ਥਿਤ੍ਵਾ ਤਤੋ ਮਨ੍ਤ੍ਰਮੁਦੀਰਯੇਤ੍ । ਦੇਵਦੇਵ ਜਗਨ੍ਨਾਥ ਸਰ੍ਵਰੋਗਾਰ੍ਤਿਨਾਸ਼ਨ । । ਗ੍ਰਹੇਸ਼ ਲੋਕਨਯਨ ਵਿਕਰ੍ਤਨ ਤਮੋऽਪਹ । । ੨੭ ਕृਤੇਯਂ ਦੇਵਦੇਵੇਸ਼ ਜਯਾ ਨਾਮੇਤਿ ਸਪ੍ਤਮੀ । ਮਯਾ ਤਵ ਪ੍ਰਸਾਦੇਨ ਧਨ੍ਯਾ ਪਾਪਹਰਾ ਸ਼ਿਵਾ । । ੨੮ ਅਨੇਨ ਵਿਧਿਨਾ ਵੀਰ ਯਃ ਕੁਰ੍ਯਾਤ੍ਸਪ੍ਤਮੀਮਿਮਾਮ੍ । ਤਸ੍ਯ ਸ੍ਨਾਨਾਦਿਕਂ ਸਰ੍ਵਂ ਭਵੇਚ੍ਛਤਗੁਣਂ ਵਿਭੋ । । ੨੯ ਕृਤ੍ਵੇਮਾਂ ਸਪ੍ਤਮੀਂ ਵੀਰ ਪੁਰੁषਃ ਪ੍ਰਾਪ੍ਨੁਯਾਦ੍ਯਸ਼ਃ । ਧਨਂ ਧਾਨ੍ਯਂ ਸੁਵਰ੍ਣਂ ਚ ਪੁਤ੍ਰਮਾਰ੍ਯਬਲਂ ਸ਼੍ਰਿਯਮ੍ । । 1.96.੩੦ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯੇਹ ਦੇਵਸ਼ਾਰ੍ਦੂਲ ਸੂਰ੍ਯਲੋਕਂ ਸ ਗਚ੍ਛਤਿ । ਤਸ੍ਮਾਦੇਤ੍ਯ ਪੁਨਰ੍ਭੂਮੌ ਰਾਜਰਾਜੋ ਭਵੇਦ੍ਬੁਧਃ । । ੩੧ ਇਤ੍ਯੇषਾ ਕਥਿਤਾ ਵੀਰ ਜਯਾ ਨਾਮੇਤਿ ਸਪ੍ਤਮੀ । ਕृਤਾ ਸ੍ਮृਤਾ ਸ਼੍ਰੁਤਾ ਸਾ ਤੁ ਹੇਲਿਲੋਕਪ੍ਰਦਾਯਿਨੀ । । ੩੨ ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਭਵਿष੍ਯੇ ਮਹਾਪੁਰਾਣੇ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮੇ ਪਰ੍ਵਣਿ ਸਪ੍ਤਮੀਕਲ੍ਪੇ ਜਯਾਨਾਮਸਪ੍ਤਮੀਮਾਹਾਤ੍ਮ੍ਯਵਰ੍ਣਨਂ ਨਾਮ षਣ੍ਣਵਤਿਤਮੋऽਧ੍ਯਾਯਃ
ਦਿਨਡਿਰ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਤੁਸੀਂ ਜੋ ਸੱਤ ਸਪਤਮੀਆਂ ਮੇਰੇ ਲਈ ਦੱਸੀਆਂ, ਉਹਨਾਂ ਵਿਚੋਂ ਪਹਿਲੀ ਦੇ ਵਿਸਥਾਰ ਦੱਸੋ, ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ। ਹੋਰ ਸਪਤਮੀਆਂ ਵੀ ਦੱਸੋ, ਹੇ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਸ਼ੇਰ, ਤਾਂ ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਰੱਖ ਕੇ ਮੈਂ ਸੂਰਜ ਦੇ ਘਰ ਵਿਚ ਜਾ ਸਕਾਂ। ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਜਦ ਚੰਦਰ ਪੱਖ ਦੀ ਸਪਤਮੀ 'ਤੇ ਪੰਚਤਾਰਕਾ ਨਕਸ਼ਤਰ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਸਪਤਮੀ ਜਯਾ ਨਾਮ ਨਾਲ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਉਸ ਦਿਨ ਜੋ ਕੁਝ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ, ਹਵਨ, ਜਪ, ਤਰਪਣ, ਦੇਵ ਪੂਜਾ ਜਾਂ ਸੂਰਜ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਸੌ ਗੁਣਾ ਫਲ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਸਪਤਮੀ ਸੂਰਜ ਨੂੰ ਪਿਆਰੀ ਹੈ, ਪਾਪ ਨਾਸ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਧੰਨ, ਯਸ਼, ਪੁੱਤਰ, ਇੱਛਾ ਤੇ ਕੰਜ ਫਲ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਤਿਥੀ ਮੇਰੇ ਦੱਸੇ ਵਿਧੀ ਨਾਲ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ; ਉਹ ਵਿਧੀ ਸੁਣੋ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਮਨਚਾਹਾ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਹੰਸ ਜਾਂ ਹੰਸਮਾਖਿਆ ਚੰਦਰ ਪੱਖ ਦੀ ਸਪਤਮੀ, ਉਪਵਾਸ ਕਰਕੇ, ਇਸ ਵਿਧੀ ਨਾਲ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਹੇ ਸ਼ੰਕਰ। ਪਾਰਣ ਤੀਜੇ ਦਿਨ ਹੋਵੇ, ਹੇ ਗੋਵ੍ਰਿਸ਼ਧਵਜ; ਪਹਿਲੀ ਪਾਰਣ ਚਾਰ ਮਹੀਨੇ ਬਾਅਦ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਹੋਰ ਥਾਵਾਂ 'ਤੇ ਕਰਵੀਰ ਦੇ ਫੁੱਲ, ਲਾਲ ਚੰਦਨ, ਧੂਪ ਲਈ ਉੱਤਮ ਗੁਗਲ, ਤੇ ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਦੱਸੀਆਂ ਹਨ। ਸੁਪਕਾ ਕਾਸਾਰਾ ਸੂਰਜ ਲਈ ਨੈਵੇਦਯ ਹੈ; ਇਸ ਵਿਧੀ ਨਾਲ ਮਾਰਤੰਡ, ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਸਿਰਤਾਜ, ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰੋ। ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਭੀਮਾ, ਭੋਜਨ ਤੇ ਭੱਖਣ ਯਥਾ ਵਿਧੀ ਕਰਵਾਓ; ਪਾਰਣ 'ਤੇ ਕਾਸਾਰਾ ਖਵਾਓ। ਖੁਦ ਵੀ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਕੇ, ਮੌਨ ਧਾਰ ਕੇ ਖਾਓ। ਪੰਜਵੀਂ ਦਿਨ ਇੱਕ ਵਾਰੀ ਖਾਓ, ਛੇਵੀਂ ਨੂੰ ਰਾਤ ਦਾ ਉਪਵਾਸ ਕਰੋ; ਸਪਤਮੀ 'ਤੇ ਉਪਵਾਸ, ਅਸ਼ਟਮੀ 'ਤੇ ਪਾਰਣ ਕਰੋ। ਛੇਵੀਂ ਨਾਲ ਜੋੜ ਕੇ ਉਪਵਾਸ ਕਰੋ, ਅਸ਼ਟਮੀ ਨਾਲ ਕਦੇ ਨਹੀਂ; ਉਪਵਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਲਈ ਛੇਵੀਂ ਨੂੰ ਉਪਵਾਸ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਗਿਆਨੀਆਂ ਇਕਾਦਸ਼ੀ 'ਤੇ ਉਪਵਾਸ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਵਾਦਸ਼ੀ 'ਤੇ ਵੀ ਇਹ ਉਪਵਾਸ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਸਿੱਧਾਰਥਕਾ ਨਾਲ ਸਨਾਨ, ਮੰਤਰ, ਗੋਮਯ ਪੀਣ, ਦੰਤਕਾਠਾ ਤੇ ਅਰਕ ਵਰਤਣ, ਸੂਰਜ ਦੀ ਪ੍ਰੀਤੀ ਲਈ। ਇਹ ਪਹਿਲੀ ਪਾਰਣ ਦੀ ਵਿਧੀ ਦੱਸ ਦਿੱਤੀ; ਦੂਜੀ ਪਾਰਣ ਸੁਣੋ, ਭੀਮਾ। ਮਾਲਤੀ ਦੇ ਫੁੱਲ, ਚੰਦਨ, ਪਾਯਸ ਸੂਰਜ ਲਈ ਨੈਵੇਦਯ, ਧੂਪ ਵਿਜਯਾ। ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਭੋਜਨ ਕਰਵਾਓ, ਖੁਦ ਵੀ ਖਾਓ, ਰਵਿ ਦਾ ਨਾਮ ਜਪੋ। ਪੰਜਗਵਿਆ ਪੀਓ, ਖਦੀਰਾ ਨਾਲ ਦੰਦ ਸਾਫ ਕਰੋ; ਦੂਜੀ ਪਾਰਣ ਦੀ ਵਿਧੀ ਦੱਸ ਦਿੱਤੀ। ਤੀਜੀ ਪਾਰਣ ਦੀ ਵਿਧੀ ਸੁਣੋ; ਅਗਸਤਿ ਦੇ ਫੁੱਲ ਨਾਲ ਸੂਰਜ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰੋ। ਚੰਦਨ, ਫੁੱਲ, ਸਿਹਲਕਾ ਧੂਪ, ਭਾਨੂ ਦੀ ਪ੍ਰੀਤੀ ਲਈ। ਸ਼ਾਲੀ ਚੌਲ, ਰਸ ਨਾਲ, ਨੈਵੇਦਯ; ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਦਿਓ, ਖੁਦ ਵੀ ਖਾਓ। ਕੁਸ਼ਾ ਪਾਣੀ ਪੀਓ, ਬਦਰੀ ਨਾਲ ਦੰਦ ਸਾਫ ਕਰੋ, ਵਿਕਰਤਨ ਦਾ ਨਾਮ ਜਪੋ। ਵਰਖਾ ਰੁੱਤ 'ਚ ਦੇਵਦੇਵਤਾ ਦੀ ਪੂਜਾ ਵਿਧੀ ਨਾਲ ਕਰੋ; ਗੰਧ, ਫੁੱਲ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਭੇਟਾਂ, ਨਾਨਾ ਪ੍ਰੇਖਣ। ਗੋਦਾਨ, ਭੂਮਿ ਦਾਨ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੀ ਤਰਪਣ; ਇੰਝ ਦੇਵੇਸ਼ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ, ਦੇਵਤਾ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਖੜੇ ਹੋ ਕੇ, ਵਧੀਆ ਪੁੰਨ, ਧੰਨ, ਪਾਠ, ਵਾਚਕ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰੋ। ਦੇਵਤਾ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਖੜੇ ਹੋ ਕੇ, ਇਹ ਮੰਤਰ ਜਪੋ: "ਹੇ ਦੇਵਦੇਵਤਾ, ਜਗਤ ਦੇ ਸਵਾਮੀ, ਸਾਰੇ ਰੋਗ ਤੇ ਦੁੱਖ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਗ੍ਰਹਾਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ, ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਅੱਖ, ਵਿਕਰਤਨ, ਹਨੇਰੇ ਦੇ ਨਾਸਕ।" "ਇਹ ਜਯਾ ਨਾਮ ਦੀ ਸਪਤਮੀ, ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਕੀਤੀ, ਧੰਨ, ਪਾਪ ਨਾਸਕ, ਸ਼ੁਭ।" ਜੋ ਵੀਰ ਇਸ ਵਿਧੀ ਨਾਲ ਸਪਤਮੀ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦੇ ਸਨਾਨ ਆਦਿ ਸਾਰੇ ਕਰਮ ਸੌ ਗੁਣਾ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਸਪਤਮੀ ਕਰਕੇ, ਵਿਅਕਤੀ ਯਸ਼, ਧਨ, ਅਨਾਜ, ਸੋਨਾ, ਪੁੱਤਰ, ਆਦਰ, ਬਲ ਤੇ ਸ਼੍ਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਸ਼ੇਰ, ਇਹ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਸੂਰਜ ਦੇ ਲੋਕ ਨੂੰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਫਿਰ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਆ ਕੇ ਰਾਜਾ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਜਯਾ ਨਾਮ ਦੀ ਸਪਤਮੀ ਦੱਸ ਦਿੱਤੀ, ਜੋ ਕਰੀ, ਯਾਦ ਕਰੀ ਜਾਂ ਸੁਣੀ, ਉਹ ਸੂਰਜ ਦੇ ਲੋਕ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਜਯਨ੍ਤੀਕਲ੍ਪਵਰ੍ਣਨਮ੍ ਬ੍ਰਹ੍ਮੋਵਾਚ ਮਾਘਸ੍ਯ ਸ਼ੁਕ੍ਲਪਕ੍ਸ਼ੇ ਤੁ ਸਪ੍ਤਮੀ ਯਾ ਤ੍ਰਿਲੋਚਨ । ਜਯਨ੍ਤੀ ਨਾਮ ਸਾ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਾ ਪੁਣ੍ਯਾ ਪਾਪਹਰਾ ਸ਼ਿਵਾ । । ੧ ਸੋਪੋष੍ਯਾ ਯੇਨ ਵਿਧਿਨਾ ਸ਼ृਣੁ ਤਂ ਪਾਰ੍ਵਤੀਪ੍ਰਿਯ । ਪਾਰਣਾਨਿ ਤੁ ਚਤ੍ਵਾਰਿ ਕਥਿਤਾਨ੍ਯਤ੍ਰ ਪਣ੍ਡਿਤੈਃ । । ੨ ਪਞ੍ਚਮ੍ਯਾਮੇਕਭਕ੍ਤਂ ਤੁ षष੍ਠ੍ਯਾਂ ਨਕ੍ਤਂ ਪ੍ਰਕੀਰ੍ਤਿਤਮ੍ । ਉਪਵਾਸਸ੍ਤੁ ਸਪ੍ਤਮ੍ਯਾਮष੍ਟਮ੍ਯਾਂ ਪਾਰਣਂ ਭਵੇਤ੍ । । ੩ ਮਾਘੇ ਚ ਫਾਲ੍ਗੁਨੇ ਮਾਸਿ ਤਥਾ ਚੈਤ੍ਰੇ ਚ ਸੁਵ੍ਰਤ । ਬਕਪੁष੍ਪਾਣਿ ਰਮ੍ਯਾਣਿ ਕੁਙ੍ਕੁਮਂ ਚ ਵਿਲੇਪਨਮ੍ । । ੪ ਨੈਵੇਦ੍ਯਂ ਮੋਦਕਾਂਸ਼੍ਚਾਤ੍ਰ ਧੂਪ ਆਜ੍ਯਮੁਦਾਹृਤਃ । ਪ੍ਰਾਸ਼ਨਂ ਪਞ੍ਚਗਵ੍ਯਂ ਤੁ ਪਵਿਤ੍ਰੀਕਰਣਂ ਪਰਮ੍ ।। ੫ ਮੋਦਕੈਰ੍ਭੋਜਯੇਦ੍ਵਿਪ੍ਰਾਨ੍ਯਥਾਸ਼ਕ੍ਤ੍ਯਾ ਗਣਾਧਿਪ । ਸ਼ਾਲ੍ਯੋਦਨਂ ਚ ਭੂਤੇਸ਼ ਦਦ੍ਯਾਚ੍ਛਕ੍ਤ੍ਯਾ ਦ੍ਵਿਜੇषੁ ਵੈ । ੬ ਇਤ੍ਥਂ ਸਮ੍ਪੂਜਯੇਦ੍ਯਸ੍ਤੁ ਭਾਸ੍ਕਰਂ ਲੋਕਪੂਜਿਤਮ੍ । ਸਰ੍ਵਸ੍ਮਿਨ੍ਪਾਰਣੇ ਵੀਰ ਸੋऽਸ਼੍ਵਮੇਧਫਲਂ ਲਭੇਤ੍ । । ੭ ਦ੍ਵਿਤੀਯੇ ਪਾਰਣੇ ਪੂਜ੍ਯ ਰਾਜਸੂਯਫਲਂ ਲਭੇਤ੍ । ਵੈਸ਼ਾਖਾषਾਢਜ੍ਯੇष੍ਠੇषੁ ਸ਼੍ਰਾਵਣੇ ਮਾਸਿ ਸੁਵ੍ਰਤ । । ਪੂਜਾਰ੍ਥਮਥ ਭਾਨੋਰ੍ਵੈ ਸ਼ਤਪਤ੍ਰਾਣਿ ਸੁਵ੍ਰਤ । । ੮ ਸ਼੍ਵੇਤਂ ਚ ਚਨ੍ਦਨਂ ਭੀਮ ਧੂਪੋ ਗੁਗ੍ਗੁਲੁਰੁਚ੍ਯਤੇ । ਨੈਵੇਦ੍ਯਂ ਗੁਡਪੂਪਾਸ੍ਤੁ ਪ੍ਰਾਸ਼ਨਂ ਗੋਮਯਸ੍ਯ ਤੁ । । ਭੋਜਨੇ ਚਾਪਿ ਵਿਪ੍ਰਾਣਾਂ ਗੁਡਪੂਪਾਃ ਪ੍ਰਕੀਰ੍ਤਿਤਾਃ । । ੯ ਦ੍ਵਿਤੀਯਮਿਦਮਾਖ੍ਯਾਤਂ ਪਾਰਣਂ ਪਾਪਨਾਸ਼ਨਮ੍ । ਰਾਜਸੂਯਾਸ਼੍ਵਮੇਧਾਭ੍ਯਾਂ ਫਲਦਂ ਭਾਸ੍ਕਰਪ੍ਰਿਯਮ੍ । । 1.97.੧੦ ਤृਤੀਯਂ ਸ਼ृਣੁ ਦੇਵਸ੍ਯ ਪੂਜਾਰ੍ਥੇ ਭਾਸ੍ਕਰਸ੍ਯ ਤੁ । ਮਾਸਿ ਭਾਦ੍ਰਪਦੇ ਵੀਰ ਤਥਾ ਚਾਸ਼੍ਵਯੁਜੇ ਵਿਭੋ । । ੧੧ ਕਾਰ੍ਤ੍ਤਿਕੇ ਚਾਪਿ ਮਾਸੇ ਤੁ ਰਕ੍ਤਚਨ੍ਦਨਮਾਦਿਸ਼ੇਤ੍ । ਮਾਲਤੀਕੁਸੁਮਾਨੀਹ ਧੂਪੋ ਵਿਜਯ ਉਚ੍ਯਤੇ । । ੧੨ ਨੈਵੇਦ੍ਯਂ ਘृਤਪੂਪਾਸ੍ਤੁ ਭੋਜਨਂ ਚ ਦ੍ਵਿਜਨ੍ਮਨਾਮ੍ । ਕੁਸ਼ੋਦਕਪ੍ਰਾਸ਼ਨਂ ਤੁ ਕਾਯਸ਼ੁਦ੍ਧਿਕਰਂ ਪਰਮ੍ । । ੧੩ ਤृਤੀਯਮਪਿ ਚਾਖ੍ਯਾਤਂ ਪਾਰਣਂ ਪਾਪਨਾਸ਼ਨਮ੍ । ਰਾਜਸੂਯਾਸ਼੍ਵਮੇਧਾਭ੍ਯਾਂ ਫਲਦਂ ਭਾਸ੍ਕਰਪ੍ਰਿਯਮ੍ । । ੧੪ ਚਤੁਰ੍ਥਮਪਿ ਤੇ ਵਚ੍ਮਿ ਪਾਰਣਂ ਪਾਪਨਾਸ਼ਨਮ੍ । ਰਾਜਸੂਯਾਸ਼੍ਵਮੇਧਾਭ੍ਯਾਂ ਫਲਦਂ ਭਾਸ੍ਕਰਪ੍ਰਿਯਮ੍ । । ੧੫ ਤਦਦ੍ਯ ਦੇਵਸ਼ਾਰ੍ਦੂਲ ਪਾਰਣਂ ਸ਼੍ਰੇਯਸੇ ਸ਼ृਣੁ । ਮਾਸਿ ਮਾਰ੍ਗਸ਼ਿਰੇ ਵੀਰ ਪੌषੇ ਮਾਸਿ ਤਥਾ ਸ਼ਿਵ । । ੧੬ ਮਾਘੇ ਚ ਦੇਵਸ਼ਾਰ੍ਦੂਲ ਸ਼ृਣੁ ਪੁਣ੍ਯਾਨ੍ਯਸ਼ੇषਤਃ । ਕਰਵੀਰਾਣਿ ਰਕ੍ਤਾਨਿ ਤਥਾ ਰਕ੍ਤਂ ਚ ਚਨ੍ਦਨਮ੍ । ੧੭ ਅਮृਤਾਖ੍ਯਸ੍ਤਥਾ ਧੂਪੋ ਨੈਵੇਦ੍ਯਂ ਪਾਯਸਂ ਪਰਮ੍ । ਆਰ੍ਜਨੀਯਂ ਤਥਾ ਤਕ੍ਰਂ ਪ੍ਰਾਸ਼ਨਂ ਪਰਮਂ ਸ੍ਮृਤਮ੍ । । ੧੮ ਅਗਰੁਂ ਚਨ੍ਦਨਂ ਮੁਸ੍ਤਂ ਸਿਹ੍ਲਕਂ ਤ੍ਰ੍ਯੂषਣਂ ਤਥਾ । ਸਮਭਾਗੈਸ੍ਤੁ ਕਰ੍ਤਵ੍ਯਮਿਦਂ ਚਾਮृਤਮੁਚ੍ਯਤੇ । । ੧੯ ਨਾਮਾਨਿ ਕਥਿਤਾਨ੍ਯਤ੍ਰ ਭਾਸ੍ਕਰਸ੍ਯ ਮਹਾਤ੍ਮਨਃ । ਚਿਤ੍ਰਭਾਨੁਸ੍ਤਥਾ ਭਾਨੁਰਾਦਿਤ੍ਯੋ ਭਾਸ੍ਕਰਸ੍ਤਥਾ । । 1.97.੨੦ ਪ੍ਰੀਯਤਾਮਿਤਿ ਸਰ੍ਵਸ੍ਮਿਨ੍ਪਾਰਣੇ ਵਿਧਿਮਾਦਿਸ਼ੇਤ੍ । ਅਨੇਨ ਵਿਧਿਨਾ ਯਸ੍ਤੁ ਕੁਰ੍ਯਾਤ੍ਪੂਜਾਂ ਵਿਭਾਵਸੋਃ । । ੨੧ ਤਸ੍ਯਾਂ ਤਿਥੌ ਦੇਵਦੇਵ ਸ ਯਾਤਿ ਪਰਮਂ ਪਦਮ੍ । ਕृਤ੍ਵੈਵਂ ਸਪ੍ਤਮੀਂ ਭੀਮ ਸਰ੍ਵਕਾਮਾਨਵਾਪ੍ਨੁਤੇ । । ੨੨ ਪੁਤ੍ਰਾਰ੍ਥੀ ਲਭਤੇ ਪੁਤ੍ਰਾਨ੍ਧਨਾਰ੍ਥੀ ਲਭਤੇ ਧਨਮ੍ । ਸਰੋਗੋ ਮੁਚ੍ਯਤੇ ਰੋਗੈਃ ਸ਼ੁਭਮਾਪ੍ਨੋਤਿ ਪੁष੍ਕਲਮ੍ । । ੨੩ ਪੂਰ੍ਣੇ ਸਂਵਤ੍ਸਰੇ ਭੀਮ ਕਾਰ੍ਯਾ ਪੂਜਾ ਦਿਵਾਕਰੇ । ਗਨ੍ਧਪੁष੍ਪੋਪਹਾਰੈਸ੍ਤੁ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਨਾਂ ਚ ਤਰ੍ਪਣੈਃ । । ਨਾਨਾਵਿਧੈਃ ਪ੍ਰੇਕ੍ਸ਼ਣਕੈਃ ਪੂਜਯਾ ਵਾਚਕਸ੍ਯ ਤੁ । । ੨੪ ਇਤ੍ਥਂ ਸਮ੍ਪੂਜ੍ਯ ਦੇਵੇਸ਼ਂ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਂਸ਼੍ਚਾਭਿਪੂਜ੍ਯ ਚ । ਵਾਚਕਂ ਚ ਦ੍ਵਿਜਂ ਪੂਜ੍ਯ ਇਦਂ ਵਾਕ੍ਯਮੁਦੀਰਯੇਤ੍ । । ੨੫ ਧਰ੍ਮਕਾਰ੍ਯੇषੁ ਮੇ ਦੇਵ ਅਰ੍ਥਕਾਰ੍ਯੇषੁ ਨਿਤ੍ਯਸ਼ਃ । ਕਾਮਕਾਰ੍ਯੇषੁ ਸਰ੍ਵੇषੁ ਜਯੋ ਭਵਤੁ ਸਰ੍ਵਦਾ । । ੨੬ ਤਤੋ ਵਿਸਰ੍ਜਯੇਦ੍ਵਿਪ੍ਰਾਨ੍ਵਾਚਕਂ ਤੁ ਦ੍ਵਿਜੋਤ੍ਤਮਮ੍ । ਇਤ੍ਥਂ ਕੁਰ੍ਯਾਦਿਦਂ ਯਸ੍ਤੁ ਸ ਜਯਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਨੁਯਾਤ੍ਫਲਮ੍ । । ਸਰ੍ਵਪਾਪਵਿਸ਼ੁਦ੍ਧਾਤ੍ਮਾ ਸੂਰ੍ਯਲੋਕਂ ਸ ਗਚ੍ਛਤਿ । । ੨੭ ਵਿਮਾਨਵਰਮਾਰੁਢਃ ਕਞ੍ਜਜੋਦ੍ਭਵਮੁਤ੍ਤਮਮ੍ । ਤੇਜਸਾ ਰਵਿਸਂਕਾਸ਼ਃ ਪ੍ਰਭਯਾ ਪਤਗੋਪਮਃ । । ੨੮ ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਭਵਿष੍ਯੇ ਮਹਾਪੁਰਾਣੇ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮੇ ਪਰ੍ਵਣਿ ਸਪ੍ਤਮੀਕਲ੍ਪੇ ਜਯਨ੍ਤੀਕਲ੍ਪਵਰ੍ਣਨਂ ਨਾਮ ਸਪ੍ਤਨਵਤਿਤਮੋऽਧ੍ਯਾਯਃ
ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਤ੍ਰਿਨੈਣ, ਮਾਘ ਚੰਦਰ ਪੱਖ ਦੀ ਸਪਤਮੀ ਜਯੰਤੀ ਨਾਮ ਨਾਲ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਪਵਿੱਤਰ, ਪਾਪ ਨਾਸਕ ਤੇ ਸ਼ੁਭ। ਇਹ ਕਿਵੇਂ ਕਰਨੀ ਹੈ, ਹੇ ਪਾਰਵਤੀ ਦੇ ਪਿਆਰੇ, ਸੁਣੋ; ਇੱਥੇ ਚਾਰ ਪਾਰਣ ਗਿਆਨੀਆਂ ਨੇ ਦੱਸੀਆਂ ਹਨ। ਪੰਜਵੀਂ ਦਿਨ ਇੱਕ ਵਾਰੀ ਖਾਓ, ਛੇਵੀਂ ਨੂੰ ਰਾਤ ਦਾ ਉਪਵਾਸ; ਸਪਤਮੀ 'ਤੇ ਉਪਵਾਸ, ਅਸ਼ਟਮੀ 'ਤੇ ਪਾਰਣ। ਮਾਘ, ਫਾਲਗੁਨ ਤੇ ਚੈਤ੍ਰ ਮਹੀਨੇ 'ਚ, ਸੁੰਦਰ ਬਕੁਲ ਦੇ ਫੁੱਲ ਤੇ ਕੁੰਕੁਮ ਲਗਾਓ। ਨੈਵੇਦਯ ਮੋਦਕ, ਧੂਪ ਘੀ; ਪੰਜਗਵਿਆ ਪੀਣਾ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਮੋਦਕ ਨਾਲ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਯਥਾ ਸ਼ਕਤੀ ਭੋਜਨ ਕਰਵਾਓ, ਹੇ ਗਣਾਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ; ਸ਼ਾਲੀ ਚੌਲ ਭੂਤਾਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ ਨੂੰ ਦੋ। ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਭਾਸਕਰ, ਲੋਕਾਂ ਵੱਲੋਂ ਪੂਜਿਆ, ਨੂੰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹਰ ਪਾਰਣ 'ਤੇ ਪੂਜਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਯਜਨ ਦਾ ਫਲ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਦੂਜੇ ਪਾਰਣ 'ਤੇ ਰਾਜਸੂਯ ਯਜਨ ਦਾ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਵਿਸਾਖ, ਆਢ, ਜੈਸ਼ਠ, ਸ੍ਰਾਵਣ ਮਹੀਨੇ 'ਚ, ਸੂਰਜ ਦੀ ਪੂਜਾ ਲਈ ਸੌ ਕਮਲ ਫੁੱਲ ਲੋ। ਚਿੱਟਾ ਚੰਦਨ, ਹੇ ਭੀਮਾ, ਧੂਪ ਗੁਗਲ; ਨੈਵੇਦਯ ਗੁੜ ਪੂਪ; ਪਵਿੱਤਰ ਪੀਣ ਗੋਮਯ। ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਲਈ ਭੋਜਨ 'ਚ ਗੁੜ ਪੂਪ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਦੂਜਾ ਪਾਰਣ ਪਾਪ ਨਾਸਕ, ਰਾਜਸੂਯ ਤੇ ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਫਲ ਦਿੰਦਾ, ਸੂਰਜ ਨੂੰ ਪਿਆਰਾ। ਤੀਜਾ ਪਾਰਣ ਸੁਣੋ, ਸੂਰਜ ਦੀ ਪੂਜਾ ਲਈ; ਭਾਦਰਪਦ ਤੇ ਆਸ਼ਵਯੁਜ ਮਹੀਨੇ 'ਚ, ਤੇ ਕਾਰਤਿਕ ਮਹੀਨੇ 'ਚ ਲਾਲ ਚੰਦਨ ਲੋ, ਮਾਲਤੀ ਫੁੱਲ, ਧੂਪ ਵਿਜਯਾ। ਨੈਵੇਦਯ ਘੀ ਪੂਪ, ਭੋਜਨ ਦੋਵਾਂ ਲਈ; ਕੁਸ਼ਾ ਪਾਣੀ ਪਵਿੱਤਰ ਪੀਣ। ਤੀਜਾ ਪਾਰਣ ਵੀ ਪਾਪ ਨਾਸਕ, ਰਾਜਸੂਯ ਤੇ ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਫਲ, ਸੂਰਜ ਨੂੰ ਪਿਆਰਾ। ਚੌਥਾ ਪਾਰਣ ਵੀ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ, ਪਾਪ ਨਾਸਕ, ਰਾਜਸੂਯ ਤੇ ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਫਲ, ਸੂਰਜ ਨੂੰ ਪਿਆਰਾ। ਹੁਣ, ਹੇ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਸ਼ੇਰ, ਚੌਥਾ ਪਾਰਣ ਸੁਣੋ, ਮਾਰਗਸ਼ੀਰ ਤੇ ਪੌਸ਼ ਮਹੀਨੇ 'ਚ, ਤੇ ਮਾਘ ਮਹੀਨੇ 'ਚ, ਪੂਰੀ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਸੁਣੋ; ਲਾਲ ਕਰਵੀਰ ਫੁੱਲ, ਲਾਲ ਚੰਦਨ, ਧੂਪ ਅਮ੍ਰਿਤ, ਨੈਵੇਦਯ ਪਾਯਸ, ਤਕਰਾ ਲੋ, ਪਵਿੱਤਰ ਪੀਣ। ਅਗਰੂ, ਚੰਦਨ, ਮੁਸਤ, ਸਿਹਲਕਾ, ਤ੍ਰਿਊਸ਼ਣ, ਇਹ ਸਾਰੇ ਸਮ ਭਾਗ ਵਿਚ ਮਿਲਾ ਕੇ, ਇਹ ਅਮ੍ਰਿਤ ਕਹੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਸੂਰਜ ਦੇ ਮਹਾਨ ਨਾਮ: ਚਿਤ੍ਰਭਾਨੁ, ਭਾਨੁ, ਆਦਿਤਯ, ਭਾਸਕਰ। ਹਰ ਪਾਰਣ 'ਤੇ "ਪ੍ਰੀਤ ਹੋਵੇ" ਜਪੋ। ਜੋ ਵਿਅਕਤੀ ਇਸ ਵਿਧੀ ਨਾਲ ਭਾਵਸੂਤ ਨੂੰ ਪੂਜਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਤਿਥੀ 'ਤੇ, ਹੇ ਦੇਵਦੇਵਤਾ, ਉਹ ਉੱਚੀ ਗਤੀ ਨੂੰ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਸਪਤਮੀ ਕਰਕੇ, ਹੇ ਭੀਮਾ, ਸਭ ਇੱਛਾਵਾਂ ਪੂਰੀਆਂ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਪੁੱਤਰ ਚਾਹੁਣ ਵਾਲਾ ਪੁੱਤਰ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਧਨ ਚਾਹੁਣ ਵਾਲਾ ਧਨ, ਰੋਗੀ ਰੋਗ ਤੋਂ ਮੁਕਤ, ਵਧੀਆ ਸ਼ੁਭਤਾ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਪੂਰੇ ਸਾਲ 'ਚ, ਹੇ ਭੀਮਾ, ਸੂਰਜ ਦੀ ਪੂਜਾ ਗੰਧ, ਫੁੱਲ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੀ ਤਰਪਣ, ਨਾਨਾ ਪ੍ਰੇਖਣ, ਵਾਚਕ ਦੀ ਪੂਜਾ ਨਾਲ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਇੰਝ ਦੇਵੇਸ਼ ਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ, ਵਾਚਕ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ, ਇਹ ਬਚਨ ਜਪੋ: "ਹੇ ਦੇਵ, ਮੇਰੇ ਧਰਮ, ਧਨ ਤੇ ਇੱਛਾ ਦੇ ਕੰਮਾਂ 'ਚ ਹਮੇਸ਼ਾ ਜਯ ਹੋਵੇ।" ਫਿਰ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਤੇ ਵਾਚਕ ਨੂੰ ਵਿਦਾ ਕਰੋ; ਜੋ ਇਹ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਜਯ ਦਾ ਫਲ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਸ਼ੁੱਧ ਹੋ ਕੇ, ਉਹ ਸੂਰਜ ਦੇ ਲੋਕ ਨੂੰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉੱਚਾ ਵਿਮਾਨ ਚੜ੍ਹ ਕੇ, ਕੰਜ ਤੋਂ ਜਨਮ ਲੈ ਕੇ, ਸੂਰਜ ਵਰਗਾ ਤੇਜ, ਪੰਛੀ ਵਰਗਾ ਚਮਕ।
ਪਾਰਣਾਨ੍ਯਤ੍ਰ ਚਤ੍ਵਾਰਿ ਕਥਿਤਾਨਿ ਮਨੀषਿਭਿਃ । ਪੁष੍ਪਾਣਿ ਕਰਵੀਰਸ੍ਯ ਤਥਾ ਰਕ੍ਤਂ ਚ ਚਨ੍ਦਨਮ੍ । ।੩ ਧੂਪਕ੍ਰਿਯਾ ਗੁਗ੍ਗੁਲੇਨ ਨੈਵੇਦ੍ਯਂ ਗੁਡਪੂਪਕਾਃ । ਭਾਦ੍ਰਪਦਾਦਿਮਾਸੇषੁ ਵਿਧਿਰੇष ਪ੍ਰਕੀਰ੍ਤਿਤਃ । । ੪ ਸ਼੍ਵੇਤਾਨਿ ਭੀਮਪੁष੍ਪਾਣਿ ਤਥਾ ਸ਼੍ਵੇਤਂ ਚ ਚਨ੍ਦਨਮ੍। ਧੂਪਮਾਜ੍ਯਮਿਹਾਖ੍ਯਾਤਂ ਨੈਵਦ੍ਯਂ ਪਾਯਸਂ ਰਵੇਃ । । ੫ ਮਾਰ੍ਗਸ਼ੀਰ੍षਾਦਿਮਾਸੇषੁ ਵਿਧਿਰੇष ਪ੍ਰਕੀਰ੍ਤਿਤਃ । ਤਤੋऽਗਸ੍ਤ੍ਯਸ੍ਯ ਪੁष੍ਪਾਣਿ ਕੁਙ੍ਕੁਮਂ ਚ ਵਿਲੇਪਨਮ੍ । । ੬ ਧੂਪਾਰ੍ਥਂ ਸਿਹ੍ਲਕਂ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਮਥ ਵਾ ਰਵਿਵਰ੍ਣਕਮ੍ । ਸ਼ਾਲ੍ਯੋਦਨਂ ਚ ਨੈਵੇਦ੍ਯਂ ਸਰਸਂ ਫਾਲ੍ਗੁਨਾਦਿषੁ । । ੭ ਰਕ੍ਤੋਤ੍ਪਲਾਨਿ ਭੂਤੇਸ਼ ਸਾਗੁਰੁਂ ਚਨ੍ਦਨਂ ਤਥਾ । ਅਨਨ੍ਤੋ ਧੂਪ ਉਦ੍ਦਿष੍ਟੋ ਨੈਵੇਦ੍ਯਂ ਖਣ੍ਡਪੂਪਕਾਃ । । ੮ ਸ਼੍ਰੀਖਣ੍ਡਂ ਗ੍ਰਨ੍ਥਿਸਹਿਤਮਗੁਰੁਃ ਸਿਹ੍ਲਕਂ ਤਥਾ । ਮੁਸ੍ਤਾ ਤਥੇਨ੍ਦ੍ਰਂ ਭੂਤੇਸ਼ ਸ਼ਰ੍ਕਰਾ ਗृਹ੍ਯਤੇ ਤ੍ਰ੍ਯਹਮ੍ । । ੯ ਇਤ੍ਯੇष ਧੂਪੋऽਨਨ੍ਤਸ੍ਤੁ ਕਥਿਤੋ ਦੇਵਸਤ੍ਤਮ । ਜ੍ਯੇष੍ਠਾਦਿਮਾਸੇषੁ ਤਥਾ ਵਿਧਿਰੁਕ੍ਤੋ ਮਨੀषਿਭਿਃ । । 1.98.੧੦ ਸ਼ृਣੁ ਨਾਮਾਨਿ ਦੇਵਸ੍ਯ ਪ੍ਰਾਸ਼ਨਾਨਿ ਚ ਸੁਵ੍ਰਤ । ਸੁਧਾਂਸ਼ੁਰਰ੍ਯਮਾ ਚੈਵ ਸਵਿਤਾ ਤ੍ਰਿਪੁਰਾਨ੍ਤਕਃ । । ੧੧ ਪਾਰਣੇष੍ਵੇਵ ਸਰ੍ਵੇषੁ ਪ੍ਰੀਯਤਾਮਿਤਿ ਕੀਰ੍ਤਯੇਤ੍ । ਗੋਮੂਤ੍ਰਂ ਪਞ੍ਚਗਵ੍ਯਂ ਤੁ ਘृਤਂ ਚੋष੍ਣਂ ਪਯੋ ਦਧਿ । । ੧੨ ਯਸ੍ਤ੍ਵੇਤਾਂ ਸਪ੍ਤਮੋ ਕੁਰ੍ਯਾਦਨੇਨ ਵਿਧਿਨਾ ਨਰਃ । ਅਪਰਾਜਿਤੋ ਭਵੇਤ੍ਸੋऽਸੌ ਸਦਾ ਸ਼ਤ੍ਰੁਭਿਰਾਹਵੇ । । ੧੩ ਜਿਤ੍ਵਾ ਸ਼ਤ੍ਰੁਂ ਲਭੇਤਾਪਿ ਤ੍ਰਿਵਰ੍ਗਂ ਨਾਤ੍ਰ ਸਂਸ਼ਯਃ । ਤ੍ਰਿਵਰ੍ਗਮਥ ਸਮ੍ਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਸ੍ਵਰ੍ਭਾਨੋਃ ਪੁਰਮਸ਼੍ਨੁਤੇ । । ੧੪ ਤਤਃ ਪੂਰ੍ਣੇषੁ ਮਾਸੇषੁ ਪੂਜਯੇਚ੍ਛਕ੍ਤਿਤਃ ਖਗਮ੍ । ਗਨ੍ਧਪੁष੍ਪੋਪਹਾਰੈਸ੍ਤੁ ਪੁਰਾਣਸ਼੍ਰਵਣੇਨ ਚ । । ੧੫ ਅਸ਼੍ਵਦਾਨੇਨ ਚ ਵਿਭੋਰ੍ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਨਾਂ ਚ ਤਰ੍ਪਣੈਃ । ਵਾਚਕਂ ਪੂਜਯਿਤ੍ਵਾ ਚ ਭਾਸ੍ਕਰਸ੍ਯ ਪ੍ਰਿਯਂ ਸਦਾ । । ੧੬ ਭਾਸ੍ਕਰਾਯ ਧ੍ਵਜਾਨ੍ਦਦ੍ਯਾਨ੍ਨਾਨਾਰਤ੍ਨਵਿਭੂषਿਤਾਨ੍ । ਯ ਇਤ੍ਥਂ ਕੁਰੁਤੇ ਵੀਰ ਸਪ੍ਤਮੀਂ ਯਤ੍ਨਤਃ ਸਦਾ । । ੧੭ ਸ ਪਰਾਜਿਤ੍ਯ ਵੈ ਸ਼ਤ੍ਰੁਂ ਯਾਤਿ ਹਂਸਸਲੋਕਤਾਮ੍ । । ੧੮ ਸ਼ੁਕ੍ਲਾਸ਼੍ਵੋਦ੍ਭਵਯਾਨੇਨ ਆਪਗੇਨ ਪਤਾਕਿਨਾ । ਆਪਗਾਧਿਪਸਂਕਾਸ਼ ਆਪਗਾਨੁਚਰੋ ਭਵੇਤ੍ । । ੧੯ ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਭਵਿष੍ਯੇ ਮਹਾਪੁਰਾਣੇ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮੇ ਪਰ੍ਵਣਿ ਸਪ੍ਤਮੀਕਲ੍ਪੇ ਅਪਰਾਜਿਤਾਵਰ੍ਣਨਂ ਨਾਮਾष੍ਟਨਵਤਿਤਮੋऽਧ੍ਯਾਯਃ
ਉਪਵਾਸ ਤੋੜਨ ਵੇਲੇ ਚਾਰ ਚੜ੍ਹਾਵੇ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਨੇ ਦੱਸੇ ਹਨ: ਕਰਵੀਰ ਦੇ ਫੁੱਲ, ਲਾਲ ਚੰਦਨ, ਗੁਗਲ ਦੀ ਧੂਪ, ਤੇ ਗੁੜ ਦੇ ਪੂਪ। ਇਹ ਭਾਦਰੋ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਮਹੀਨਿਆਂ ਲਈ ਨਿਯਮ ਹੈ। ਭੀਮ ਦੇ ਸਫੈਦ ਫੁੱਲ, ਸਫੈਦ ਚੰਦਨ, ਆਜ ਦੀ ਧੂਪ, ਤੇ ਪਯਸ ਦੇ ਚੜ੍ਹਾਵੇ ਸੂਰਜ ਲਈ ਮਾਰਗਸ਼ੀਰ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਮਹੀਨਿਆਂ ਵਿਚ ਰੀਤ ਹੈ। ਫਿਰ ਅਗਸਤ ਦੇ ਫੁੱਲ, ਕੁੰਕੁਮ ਦਾ ਲਗਾਉਣ, ਸਿਲਕ ਦੀ ਧੂਪ ਜਾਂ ਰਵੀ ਵਰਣ ਦੀ ਧੂਪ, ਤੇ ਫਾਲਗੁਨ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਮਹੀਨਿਆਂ ਵਿਚ ਸਰਸਾ ਵਾਲਾ ਚੜ੍ਹਾਵਾ, ਚੜ੍ਹਾਵੇ ਵਿਚ ਚਾਵਲ ਦੀ ਖੀਰ। ਭੂਤ ਦੇਵਤਾ ਲਈ ਲਾਲ ਕਮਲ, ਸਾਗਰੂ, ਚੰਦਨ, ਅਨੰਤ ਦੀ ਧੂਪ, ਤੇ ਖੰਡ ਦੇ ਪੂਪ; ਸ਼੍ਰੀਖੰਡ, ਗੰਠੀ ਵਾਲਾ ਅਗਰੂ, ਸਿਲਕ, ਮੁਸਤ, ਇੰਦ੍ਰ, ਸ਼ਰਕਰਾ ਤਿੰਨ ਦਿਨ ਲਈ; ਇਹ ਅਨੰਤ ਦੀ ਧੂਪ ਹੈ, ਜੋ ਜੇਠ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਮਹੀਨਿਆਂ ਵਿਚ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਨੇ ਦੱਸਿਆ। ਸੁਵਰਤ, ਦੇਵਤਾ ਦੇ ਨਾਮ ਤੇ ਚੜ੍ਹਾਵੇ ਸੁਣ: ਚੰਦ, ਅਰਯਮਾ, ਸਵੀਤਾ, ਤੇ ਤ੍ਰਿਪੁਰਾਂਤਕ। ਉਪਵਾਸ ਤੋੜਨ ਵੇਲੇ ਇਹਨਾਂ ਸਭ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰਨ ਦੀ ਉਚਾਰਨਾ ਕਰੋ। ਗੋਮੂਤਰ, ਪੰਜਗਵ, ਘੀ, ਗਰਮ ਦੁੱਧ, ਦਹੀਂ। ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਇਹ ਸਪਤਮੀ ਇਸ ਵਿਧੀ ਨਾਲ ਕਰੇ, ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਯੁੱਧ ਵਿਚ ਅਪਰਾਜਿਤ ਰਹੇ। ਵਿਰੋਧੀ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਕੇ ਤਿੰਨ ਧਰਮ ਲੱਭੇ, ਇਸ ਵਿਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ। ਤਿੰਨ ਧਰਮ ਲੱਭ ਕੇ ਸਵਰਭਾਨੂ ਦੇ ਪੁਰ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ ਪੂਰੇ ਮਹੀਨੇ ਵਿਚ ਆਪਣੀ ਸਮਰਥਾ ਅਨੁਸਾਰ ਖਗ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰੋ, ਗੰਧ, ਫੁੱਲ, ਤੇ ਪੁਰਾਣਾ ਸੁਣ ਕੇ। ਘੋੜਾ ਦਾਨ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੀ ਤ੍ਰਿਪਤੀ, ਪਾਠਕ ਦੀ ਪੂਜਾ, ਸੂਰਜ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰਨ ਲਈ। ਸੂਰਜ ਨੂੰ ਝੰਡੇ ਦੋ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰਤਨਾਂ ਨਾਲ ਸਜੇ ਹੋਏ। ਜੋ ਵਿਰਾ ਇਹ ਸਪਤਮੀ ਨਿਯਮ ਨਾਲ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਵਿਰੋਧੀ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਕੇ ਹੰਸ ਲੋਕ ਵਿਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਚਿੱਟੇ ਘੋੜੇ ਵਾਲੀ ਗੱਡੀ, ਆਪਾ ਗੰਗਾ ਦੀ ਝੰਡਾ, ਤੇ ਆਪਾ ਗੰਗਾ ਦੇ ਅਧਿਪਤਿ ਵਰਗਾ ਹੋ ਕੇ, ਆਪਾ ਗੰਗਾ ਦੇ ਸਾਥੀ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਮਹਾਜਯਾਕਲ੍ਪਵਰ੍ਣਨਮ੍ ਬ੍ਰਹ੍ਮੋਵਾਚ ਸ਼ੁਕ੍ਲਪਕ੍ਸ਼ੇ ਤੁ ਸਪ੍ਤਮ੍ਯਾਂ ਯਦਾ ਸਂਕ੍ਰਮਤੇ ਰਵਿਃ । ਮਹਾਜਯਾ ਤਦਾ ਸਾ ਵੈ ਸਪ੍ਤਮੀ ਭਾਸ੍ਕਰਪ੍ਰਿਯਾ । । ੧ ਸ੍ਨਾਨਂ ਦਾਨਂ ਜਪੋ ਹੋਮਃ ਪਿਤृਦੇਵਾਭਿਪੂਜਨਮ੍ । ਸਰ੍ਵਂ ਕੋਟਿਗੁਣਂ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਂ ਭਾਸ੍ਕਰਸ੍ਯ ਵਚੋ ਯਥਾ । । ੨ ਯਸ੍ਤਸ੍ਯਾਂ ਮਾਨਵੋ ਭਕ੍ਤ੍ਯਾ ਘृਤੇਨ ਸ੍ਨਾਪਯੇਦ੍ਰਵਿਮ੍ । ਸੋऽਸ਼੍ਵਮੇਧਫਲਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਸ੍ਵਰ੍ਗਲੋਕਮਵਾਪ੍ਨੁਯਾਤ੍ । । ੩ ਪਯਸਾ ਸ੍ਨਾਪਯੇਦ੍ਯਸ੍ਤੁ ਭਾਸ੍ਕਰਂ ਭਕ੍ਤਿਮਾਨ੍ਨਰਃ । ਵਿਮੁਕ੍ਤਃ ਸਰ੍ਵਪਾਪੇਭ੍ਯੋ ਯਾਤਿ ਸੂਰ੍ਯਸਲੋਕਤਾਮ੍ । ।੪ ਕਾਰ੍ਪੂਰੇਣ ਵਿਮਾਨੇਨ ਕਿਙ੍ਕਿਣੀਜਾਲਮਾਲਿਨੀ । ਤੇਜਸਾ ਹਰਿਸਂਕਾਸ਼ਃ ਕਾਨ੍ਤ੍ਯਾ ਸੂਰ੍ਯਸਮਸ੍ਤਥਾ । । ੫ ਸ੍ਥਿਤ੍ਵਾ ਤਤ੍ਰ ਚਿਰਂ ਕਾਲਂ ਰਾਜਾ ਭਵਤਿ ਚਾਞ੍ਜਸਾ । ਮਹਾਜਯੈषਾ ਕਥਿਤਾ ਸਪ੍ਤਮੀ ਤ੍ਰਿਪੁਰਾਨ੍ਤਕ । । ੬ ਯਾਮੁਪੋष੍ਯ ਨਰੋ ਭਕ੍ਤ੍ਯਾ ਭਵਤੇ ਸੂਰ੍ਯਲੋਕਗਃ । ਤਤੋ ਯਾਤਿ ਪਰਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮ ਯਤ੍ਰ ਗਤ੍ਵਾ ਨ ਸ਼ੋਚਤਿ । । ੭ ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਭਵਿष੍ਯੇ ਮਹਾਪੁਰਾਣੇ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮੇ ਪਰ੍ਵਣਿ ਸਪ੍ਤਮੀ ਕਲ੍ਪੇ ਮਹਾਜਯਾਕਲ੍ਪਵਰ੍ਣਨਂ ਨਾਮੈਕੋਨਸ਼ਤਤਮੋऽਧ੍ਯਾਯਃ
ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਨੇ فرمایا: ਚੜ੍ਹਦੇ ਪੱਖ ਦੀ ਸਪਤਮੀ ਨੂੰ ਜਦੋਂ ਸੂਰਜ ਸੰਕ੍ਰਾਂਤੀ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ 'ਮਹਾਜਯਾ' ਸਪਤਮੀ ਹੈ, ਜੋ ਸੂਰਜ ਨੂੰ ਪਿਆਰੀ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਿਨਾਂ ਵਿਚ ਨ੍ਹਾਉਣਾ, ਦਾਨ, ਜਪ, ਹੋਮ, ਪਿਤਰਾਂ ਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਪੂਜਾ, ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਸੂਰਜ ਦੇ ਕਹਿਣ ਅਨੁਸਾਰ ਕੋਟੀਆਂ ਗੁਣ ਵਧ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਭਾਵਨਾ ਨਾਲ ਘੀ ਨਾਲ ਸੂਰਜ ਨੂੰ ਨ੍ਹਾਊਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਯਜਨ ਦਾ ਫਲ ਪਾ ਕੇ ਸਵਰਗ ਵਿਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਭਾਵਨਾ ਨਾਲ ਦੁੱਧ ਨਾਲ ਸੂਰਜ ਨੂੰ ਨ੍ਹਾਊਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਕੇ ਸੂਰਜ ਲੋਕ ਵਿਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕਪੂਰ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ ਵਿਮਾਨ, ਘੰਟੀਆਂ ਵਾਲੀ, ਤੇਜ ਨਾਲ ਹਰੀ ਵਰਗਾ, ਚਮਕ ਨਾਲ ਸੂਰਜ ਵਰਗਾ, ਉਥੇ ਲੰਮਾ ਸਮਾਂ ਰਹਿ ਕੇ ਰਾਜਾ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਮਹਾਜਯਾ ਸਪਤਮੀ ਦੀ ਰੀਤ ਤ੍ਰਿਪੁਰਾਂਤਕ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਉਪਵਾਸ ਕਰਕੇ ਮਨੁੱਖ ਸੂਰਜ ਲੋਕ ਵਿਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਫਿਰ ਪਰਮ ਬ੍ਰਹਮ ਵਿਚ ਪਹੁੰਚਦਾ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਜਾ ਕੇ ਦੁਖ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦਾ।
ਨਨ੍ਦਾਨਾਮਸਪ੍ਤਮੀਵਰ੍ਣਨਮ੍ ਬ੍ਰਹ੍ਮੋਵਾਚ ਯਾ ਤੁ ਮਾਰ੍ਗਸ਼ਿਰੇ ਮਾਸਿ ਸ਼ੁਕ੍ਲਪਕ੍ਸ਼ੇ ਤੁ ਸਪ੍ਤਮੀ । ਨਨ੍ਦਾ ਸਾ ਕਥਿਤਾ ਵੀਰ ਸਰ੍ਵਾਨਨ੍ਦਕਰੀ ਸ਼ੁਭਾ । । ੧ ਪਞ੍ਚਮ੍ਯਾਮੇਕਭਕ੍ਤਂ ਤੁ षष੍ਠ੍ਯਾਂ ਨਕ੍ਤਂ ਪ੍ਰਕੀਰ੍ਤਿਤਮ੍ । ਸਪ੍ਤਮ੍ਯਾਮੁਪਵਾਸਂ ਤੁ ਕੀਰ੍ਤਯਨ੍ਤਿ ਮਨੀषਿਣਃ । । ੨ ਪਾਰਣਾਨ੍ਯਤ੍ਰ ਵੈ ਤ੍ਰੀਣਿ ਸ਼ਂਸਨ੍ਤੀਹ ਮਨੀषਿਣਃ । ਮਾਲਤੀਕੁਸੁਮਾਨੀਹ ਸੁਗਨ੍ਧਂ ਚਨ੍ਦਨਂ ਤਥਾ । । ੩ ਕਰ੍ਪੂਰਾਗਰੁਸਮ੍ਮਿਸ਼੍ਰਂ ਧੂਪਂ ਚਾਤ੍ਰ ਵਿਨਿਰ੍ਦਿਸ਼ੇਤ੍ । ਦਧ੍ਯੋਦਨਂ ਸਖਣ੍ਡਂ ਚ ਨੈਵੇਦ੍ਯਂ ਭਾਸ੍ਕਰਪ੍ਰਿਯਮ੍ । । ੪ ਤਮੇਵ ਦਦ੍ਯਾਦ੍ਵਿਪ੍ਰੇਭ੍ਯੋऽਸ਼੍ਨੀਯਾਚ੍ਚ ਤਦਨੁ ਸ੍ਵਯਮ੍ । ਧੂਪਾਰ੍ਥਂ ਭਾਸ੍ਕਰਸ੍ਯੈष ਪ੍ਰਥਮੇ ਪਾਰਣੇ ਵਿਧਿਃ । । ੫ ਪਲਾਸ਼ਪੁष੍ਪਾਣਿ ਵਿਭੋ ਧੂਪੋ ਯਃ ਸ਼ਕ੍ਯ ਏਵ ਚ । ਕਰ੍ਪੂਰਂ ਚਨ੍ਦਨਂ ਕੁष੍ਠਮਗੁਰੁਃ ਸਿਹ੍ਲਕਂ ਤਥਾ । । ੬ ਸਗ੍ਰਨ੍ਥਿ ਵृषਣਂ ਭੀਮ ਕੁਂਕੁਮਂ ਗृਞ੍ਜਨਂ ਤਥਾ । ਹਰੀਤਕੀ ਤਥਾ ਭੀਮ ਏष ਪਕ੍ਸ਼ਕ ਉਚ੍ਯਤੇ । । ੭ ਧੂਪਃ ਪ੍ਰਬੋਧ ਆਦਿष੍ਟੋ ਨੈਵੇਦ੍ਯਂ ਖਣ੍ਡਮਣ੍ਡਕਾਃ । ਕृष੍ਣਾਗਰੁਃ ਸਿਤਂ ਕਞ੍ਜਂ ਬਾਲਕਂ ਵृषਣਂ ਤਥਾ । । ੮ ਚਂਦਨਂ ਤਗਰੋ ਮੁਸ੍ਤਾ ਪ੍ਰਬੋਧਸ਼ਰ੍ਕਰਾਨ੍ਵਿਤਾ । ਭੋਜਯੇਦ੍ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਂਸ਼੍ਚਾਪਿ ਖਣ੍ਡਖਾਦ੍ਯੈਰ੍ਗਣਾਧਿਪ । । ਨਿਮ੍ਬਪਤ੍ਰਂ ਤੁ ਸਮ੍ਪ੍ਰਾਸ਼੍ਯ ਤਤੋ ਭੁਞ੍ਜੀਤ ਵਾਗ੍ਯਤਃ । । ੯ ਪਾਰਣਸ੍ਯ ਦ੍ਵਿਤੀਯਸ੍ਯ ਵਿਧਿਰੇष ਪ੍ਰਕੀਰ੍ਤਿਤਃ । । 1.100.੧੦ ਨੀਲੋਤ੍ਪਲਾਨਿ ਸ਼ੁਭ੍ਰਾਣਿ ਧੂਪਂ ਗੌਗ੍ਗੁਲਮਾਹਰੇਤ੍ । ਨੈਵੇਦ੍ਯਂ ਪਾਯਸਂ ਦੇਯਂ੧ ਪ੍ਰੀਤਯੇ ਭਾਸ੍ਕਰਸ੍ਯ ਤੁ । । ੧੧ ਵਿਲੇਪਨਂ ਚਨ੍ਦਨਂ ਤੁ ਪ੍ਰਾਸ਼ਨੇ ਵਿਧਿਰੁਚ੍ਯਤੇ । ਤृਤੀਯਸ੍ਯਾਪਿ ਤੇ ਵੀਰ ਕਥਿਤੋ ਵਿਧਿਰੁਤ੍ਤਮਃ । । ੧੨ ਸ਼ृਣੁ ਨਾਮਾਨਿ ਦੇਵਸ੍ਯ ਪਾਵਨਾਨਿ ਨृਣਾਂ ਸਦਾ । ਵਿष੍ਣੁਰ੍ਭਗਸ੍ਤਥਾ ਧਾਤਾ ਪ੍ਰੀਯਤਾਮੁਦ੍ਗਿਰੇਚ੍ਚ ਵੈ । । ੧੩ ਅਨੇਨ ਵਿਧਿਨਾ ਯਸ੍ਤੁ ਕੁਰ੍ਯਾਤ੍ਪ੍ਰਯਤਮਾਨਸਃ । ਸਕਾਮਾਨਿਹ ਸਮ੍ਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਨਨ੍ਦਤੇ ਸ਼ਾਸ਼੍ਵਤੀ ਸਮਾਃ
ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਨੇ فرمایا: ਮਾਰਗਸ਼ੀਰ ਮਹੀਨੇ ਦੇ ਚੜ੍ਹਦੇ ਪੱਖ ਦੀ ਸਪਤਮੀ 'ਨੰਦਾ' ਨਾਂ ਨਾਲ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ, ਜੋ ਸਭ ਨੂੰ ਆਨੰਦ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਤੇ ਸ਼ੁਭ ਹੈ। ਪੰਜਵੀਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਵਾਰੀ ਖਾਣਾ, ਛੇਵੀਂ ਨੂੰ ਰਾਤ ਦਾ ਉਪਵਾਸ, ਤੇ ਸਪਤਮੀ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਉਪਵਾਸ, ਇਹ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਨੇ ਦੱਸਿਆ। ਉਪਵਾਸ ਤੋੜਨ ਵੇਲੇ ਤਿੰਨ ਚੜ੍ਹਾਵੇ: ਮਾਲਤੀ ਦੇ ਫੁੱਲ, ਸੁਗੰਧਤ ਚੰਦਨ, ਤੇ ਕਪੂਰ-ਅਗਰੂ ਮਿਲੀ ਹੋਈ ਧੂਪ; ਦਹੀਂ-ਚਾਵਲ ਤੇ ਖੰਡ ਵਾਲਾ ਚੜ੍ਹਾਵਾ, ਜੋ ਸੂਰਜ ਨੂੰ ਪਿਆਰਾ ਹੈ। ਇਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਦੇਣਾ ਤੇ ਫਿਰ ਆਪ ਖਾਣਾ; ਧੂਪ ਲਈ ਇਹ ਪਹਿਲੀ ਪਾਰਣ ਦੀ ਰੀਤ ਹੈ। ਪਲਾਸ ਦੇ ਫੁੱਲ, ਧੂਪ, ਕਪੂਰ, ਚੰਦਨ, ਕੁਸ਼ਟ, ਅਗਰੂ, ਸਿਲਕ, ਗੰਠੀ ਵਾਲਾ ਵ੍ਰਿਸ਼ਣ, ਕੁੰਕੁਮ, ਗ੍ਰਿਞਜਨ, ਹਰੀਤਕੀ, ਇਹ ਪੱਖਕਾ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ। ਪ੍ਰਬੋਧ ਦੀ ਧੂਪ, ਖੰਡ ਮੰਡਕਾਂ ਦਾ ਚੜ੍ਹਾਵਾ; ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਅਗਰੂ, ਸਫੈਦ ਕਮਲ, ਬਾਲਕ, ਵ੍ਰਿਸ਼ਣ, ਚੰਦਨ, ਟਗਰ, ਮੁਸਤ, ਪ੍ਰਬੋਧ ਸ਼ਰਕਰਾ; ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਖੰਡ ਖਾਦਿਆਂ ਨਾਲ ਭੋਜਨ ਕਰਵਾਉਣਾ; ਨਿੰਬ ਦੇ ਪੱਤੇ ਚਖ ਕੇ ਫਿਰ ਵਚਨ ਰੱਖ ਕੇ ਖਾਣਾ; ਇਹ ਦੂਜੇ ਪਾਰਣ ਦੀ ਰੀਤ ਹੈ। ਨੀਲ ਕਮਲ, ਸਫੈਦ ਫੁੱਲ, ਗੁਗਲ ਦੀ ਧੂਪ, ਪਯਸ ਦਾ ਚੜ੍ਹਾਵਾ ਸੂਰਜ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰਨ ਲਈ; ਲਗਾਉਣ ਲਈ ਚੰਦਨ, ਚੜ੍ਹਾਵੇ ਦੀ ਰੀਤ; ਤੀਜੇ ਪਾਰਣ ਦੀ ਉੱਤਮ ਰੀਤ। ਸੁਣ, ਦੇਵਤਾ ਦੇ ਨਾਮ, ਜੋ ਹਮੇਸ਼ਾ ਮਨੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਦੇ ਹਨ: ਵਿਸ਼ਨੁ, ਭਗ, ਧਾਤਾ; ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਣ ਦੀ ਉਚਾਰਨਾ ਕਰੋ। ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਇਹ ਵਿਧੀ ਮਨ ਲਾ ਕੇ ਕਰੇ, ਉਹ ਇੱਥੇ ਇੱਛਾ ਅਨੁਸਾਰ ਸਭ ਕੁਝ ਪਾ ਕੇ, ਸਦੀਵੀ ਆਨੰਦ ਵਿਚ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
ਭਦ੍ਰਾਕਲ੍ਪਵਰ੍ਣਨਮ੍ ਬ੍ਰਹ੍ਮੋਵਾਚ ਸ਼ੁਕ੍ਲਪਕ੍ਸ਼ੇ ਤੁ ਸਪ੍ਤਮ੍ਯਾਂ ਨਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਂ ਸਵਿਤੁਰ੍ਭਵੇਤ੍ । ਯਦਾ ਪ੍ਰਥਮਤਾ ਚੈਵ ਤਦਾ ਵੈ ਭਦ੍ਰਤਾਂ ਵ੍ਰਜੇਤ੍ । । ੧ ਸ੍ਨਪਨਂ ਤਤ੍ਰ ਦੇਵਸ੍ਯ ਘृਤੇਨ ਕਥਿਤਂ ਬੁਧੈਃ । ਕ੍ਸ਼ੀਰੇਣ ਚ ਤਥਾ ਵੀਰ ਪੁਨਰਿਕ੍ਸ਼ੁਰਸੇਨ ਚ । । ੨ ਸ੍ਨਾਪਯਿਤ੍ਵਾ ਤੁ ਦੇਵੇਸ਼ਂ ਚਨ੍ਦਨੇਨ ਵਿਲੇਪਯੇਤ੍ । ਦਗ੍ਧ੍ਵਾ ਤੁ ਗੁਗ੍ਗੁਲਂ ਤਸ੍ਯ ਦਦ੍ਯਾਦ੍ਭਦ੍ਰਂ ਤਥਾਗ੍ਰਤਃ । । ੩ ਗੋਧੂਮਚੂਰ੍ਣਂ ਨਿਵਪਨ੍ਵਿਮਲਂ ਸ਼ਸ਼ਿਸਨ੍ਨਿਭਮ੍ । ਸਵਜ੍ਰਂ ਸਗੁਡਂ ਚੈਵ ਰਕ੍ਤਪੁष੍ਪੋਪਸ਼ੋਭਿਤਮ੍ । । ੪ ਯਦਸ੍ਯ ਸ਼ृਙ੍ਗਮੀਸ਼ਾਨਂ ਤਤ੍ਰ ਵੈ ਮੌਕ੍ਤਿਕਂ ਨ੍ਯਸੇਤ੍ । ਯਦਾਗ੍ਨੇਯਂ ਤਤ੍ਰ ਮਾਣਿਕ੍ਯਂ ਨ੍ਯਸੇਦ੍ਵਾ ਲੋਹਿਤਂ ਮਣਿਮ੍ । । ੫ ਨੈਰ੍ऋਤ੍ਯੇ ਮਕਰਂ ਦਦ੍ਯਾਦ੍ਵਾਯਵ੍ਯੇ ਪਦ੍ਮਰਾਗਿਣਮ੍ । ਗਾਙ੍ਗੇਯਮਨ੍ਤਤਸ੍ਤਸ੍ਯ ਸ੍ਵਸ਼ਕ੍ਤ੍ਯਾ ਵਿਨ੍ਯਸੇਦ੍ਬੁਧਃ । । ੬ ਚਤੁਰ੍ਥ੍ਯਾਮੇਕਭਕ੍ਤਂ ਤੁ ਪਞ੍ਚਮ੍ਯਾਂ ਨਕ੍ਤਮਾਦਿਸ਼ੇਤ੍ । षष੍ਠ੍ਯਾਮਯਾਚਿਤਂ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਂ(ਕ੍ਤ?) ਉਪਵਾਸੋ ਹ੍ਯਤਃ ਪਰਃ । । ੭ ਪਾषਣ੍ਡਿਨੋ ਵਿਕਰ੍ਮਸ੍ਥਾਨ੍ਬੈਡਾਲਵ੍ਰਤਿਕਾਨ੍ਤ੍ਯਜਾਨ੍ । ਸਪ੍ਤਮ੍ਯਾਂ ਪਾਲਯੇਤ੍ਪ੍ਰਾਜ੍ਞੋ ਦਿਵਾ ਸ੍ਵਾਪਂ ਵਿਵਰ੍ਜਯੇਤ੍ । । ੮ ਅਨੇਨ ਵਿਧਿਨਾ ਯਸ੍ਤੁ ਕੁਰ੍ਯਾਦ੍ਵੈ ਭਦ੍ਰਸਪ੍ਤਮੀਮ੍ । ਤਸ੍ਮੈ ਭਦ੍ਰਾਣਿ ਸਰ੍ਵਾਣਿ ਯਚ੍ਛਨ੍ਤਿ ऋਭਵਃ ਸਦਾ । । ੯ ਭਦ੍ਰਂ ਦਦਾਤਿ ਯਸ੍ਤ੍ਵਸ੍ਯਾਂ ਭਦ੍ਰਸ੍ਤਸ੍ਯ ਸੁਤੋ ਭਵੇਤ੍ । ਭਦ੍ਰਮਾਸਾਦ੍ਯ ਭੂਤੇਸ਼ ਸਦਾ ਭਦ੍ਰੇਣ ਤਿष੍ਠਤਿ । । 1.101.੧੦ ਦਿਣ੍ਡਿਰੁਵਾਚ ਕੋऽਯਂ ਭਦ੍ਰ ਇਤਿ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਃ ਕਥਂ ਕਾਰ੍ਯਂ ਪ੍ਰਭੂषਣਮ੍ । ਦਤ੍ਤ੍ਵਾ ਚ ਕਿਂ ਫਲਂ ਵਿਦ੍ਯਾਦ੍ਵਿਧਿਨਾ ਕੇਨ ਦੀਯਤੇ । । ੧੧ ਬ੍ਰਹ੍ਮੋਵਾਚ ਵ੍ਯੋਮ ਭਦ੍ਰਮਿਤਿ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਂ ਦੇਵਚਿਹ੍ਨਮਨੂਪਮਮ੍ । ਯਦ੍ਧृਤ੍ਵੇਹ ਨਰਃ ਸੂਰ੍ਯਂ ਮੁਚ੍ਯਤੇ ਸਰ੍ਵਕਿਲ੍ਬਿषੈਃ । । ੧੨ ਸ਼ਾਲਿਪਿਣ੍ਡਮਯਂ ਕਾਰ੍ਯਂ ਚਤੁष੍ਕੋਣਮਨੂਪਮਮ੍ । ਗਵ੍ਯੇਨ ਸਰ੍ਪਿषਾ ਯੁਕ੍ਤਂ ਖਣ੍ਡਸ਼ਰ੍ਕਰਯਾਨ੍ਵਿਤਮ੍ । । ੧੩ ਚਾਤੁਰ੍ਜਾਤਕਪੂਰ੍ਣਂ ਤੁ ਦ੍ਰਾਕ੍ਸ਼ਾਭਿਸ਼੍ਚ ਵਿਸ਼ੇषਤਃ । ਨਾਲਿਕੇਰਫਲੈਸ਼੍ਚੈਵ ਸੁਗਨ੍ਧਂ ਚ ਗਣਾਧਿਪ । । ੧੪ ਮਧ੍ਯੇਨ੍ਦ੍ਰਨੀਲਂ ਭਦ੍ਰਸ੍ਯ ਨ੍ਯਸੇਤ੍ਪ੍ਰਾਜ੍ਞਃ ਸ੍ਵਸ਼ਕ੍ਤਿਤਃ । ਪੁष੍ਪਰਾਗਂ ਮਰਕਤਂ ਪਦ੍ਮਰਾਗਂ ਤਥੈਵ ਚ । । ੧੫ ਅਨੌਪਮ੍ਯਂ ਚ ਮਾਣਿਕ੍ਯਂ ਕ੍ਰਮਾਤ੍ਕੋਣੇषੁ ਵਿਨ੍ਯਸੇਤ੍ । ਵਾਚਕਾਯਾਥ ਵਾ ਦਦ੍ਯਾਦਥ ਵਾ ਭੋਜਕੇ ਸ੍ਵਯਮ੍ । । ੧੬ ਅਨੇਨ ਵਿਧਿਨਾ ਯਸ੍ਤੁ ਕृਤ੍ਵਾ ਭਦ੍ਰਂ ਪ੍ਰਯਚ੍ਛਤਿ । ਸ ਹਿ ਭਦ੍ਰਾਣਿ ਸਮ੍ਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਗਚ੍ਛੇਦ੍ਗੋਪਤਿਮਨ੍ਦਿਰਮ੍ । । ੧੭ ਬ੍ਰਹ੍ਮਲੋਕਂ ਤਤੋ ਗਚ੍ਛੇਦ੍ਯਾਨਾਰੂਢੋ ਨ ਸਂਸ਼ਯਃ । ਤੇਜਸਾ ਗੋਜਸਂਕਾਸ਼ਃ ਕਾਂਤ੍ਯਾ ਗੋਜਸਮਸ੍ਤਥਾ । । ੧੮ ਪ੍ਰਭਯਾ ਗੋਪਤੇਸ੍ਤੁਲ੍ਯ ਊਰ੍ਜਸਾ ਗੋਪਰਸ੍ਯ ਚ । ਤਸ੍ਮਾਦੇਤ੍ਯ ਪੁਨਰ੍ਭੂਮੌ ਗੋਪਤਿਃ ਸ੍ਯਾਨ੍ਨ ਸਂਸ਼ਯਃ । । ਪ੍ਰਸਾਦਾਦ੍ਗੋਪਤੇਰ੍ਵੀਰ ਸਰ੍ਵਜ੍ਞਾਧਿਪਪੂਜਿਤਃ । । ੧੯ ਇਤ੍ਯੇषਾ ਕਥਿਤਾ ਭੀਮ ਭਦ੍ਰਾ ਨਾਮੇਤਿ ਸਪ੍ਤਮੀ । ਯਾਮੁਪੋष੍ਯ ਨਰੋ ਭੀਮ ਬ੍ਰਹ੍ਮਲੋਕਮਵਾਪ੍ਨੁਯਾਤ੍ । । 1.101.੨੦ ਸ਼ृਣ੍ਵਨ੍ਤਿ ਯੇ ਪਠਨ੍ਤੀਹ ਕੁਰ੍ਵਨ੍ਤਿ ਚ ਗਣਾਧਿਪ । ਤੇ ਸਰ੍ਵੇ ਭਦ੍ਰਮਾਸਾਦ੍ਯ ਯਾਨ੍ਤਿ ਤਦ੍ਬ੍ਰਹ੍ਮ ਸ਼ਾਸ਼੍ਵਤਮ੍ । । ੨੧ ਸੁਮਨ੍ਤੁਰੁਵਾਚ ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤਵਾਨ੍ਪੁਰਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਦਿਣ੍ਡਿਨੇ ਸਪ੍ਤਮੀਵ੍ਰਤਮ੍ । ਮਯਾਪ੍ਯੁਕ੍ਤਂ ਤਵ ਵਿਭੋ ਯਥਾਜ੍ਞਾਤਂ ਯਥਾਸ਼੍ਰੁਤਮ੍ । । ੨੨ ਗृਹੀਤ੍ਵਾ ਸਪ੍ਤਮੀਕਲ੍ਪਂ ਮਾਨਵੋ ਯਸ੍ਤੁ ਭੂਤਲੇ । ਤ੍ਯਜੇਤ੍ਕਾਮਾਦ੍ਭਯਾਦ੍ਵਾਪਿ ਸ ਜ੍ਞੇਯਃ ਪਤਿਤੋऽਬੁਧਃ । । ੨੩ ਤਸ੍ਮਾਦ੍ਧਾਰਯ ਤਦ੍ਵੀਰ ਨ ਤ੍ਯਾਜ੍ਯਂ ਸਪ੍ਤਮੀਵ੍ਰਤਮ੍ । ਤ੍ਯਜਮਾਨੋ ਭਵੇਦ੍ਵੀਰ ਆਰੂਢਪਤਿਤੋ ਨਰਃ । । ੨੪ ਸ਼੍ਰਾਵਯੇਦ੍ਯਸ੍ਤੁ ਭਕ੍ਤ੍ਯਾ ਚ ਸਪ੍ਤਮੀਕਲ੍ਪਮਾਦਿਤਃ । ਸੋऽਸ਼੍ਵਮੇਧਫਲਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਤਤੋ ਯਾਤਿ ਪਰਂ ਪਦਮ੍ । । ੨੫ ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਭਵਿष੍ਯੇ ਮਹਾਪੁਰਾਣੇ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮੇ ਪਰ੍ਵਣਿ ਸਪ੍ਤਮੀਕਲ੍ਪੇ ਭਦ੍ਰਾਕਲ੍ਪਵਰ੍ਣਨਂ ਨਾਮੈਕਾਧਿਕਸ਼ਤਤਮੋਧ੍ਯਾਯਃ
ਭਦਰਾ ਕਲਪ ਦਾ ਵੇਰਵਾ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਚੰਨਣੇ ਪੱਖ ਦੀ ਸਤਵੀਂ ਤਾਰੀਖ ਨੂੰ, ਜਦੋਂ ਸਵਿਤਾ ਨਕਸ਼ਤਰ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਸ ਵੇਲੇ ਭਦਰਤਾ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਉਸ ਦਿਨ, ਗਿਆਨੀਆਂ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਹੈ ਕਿ ਦੇਵਤਾ ਨੂੰ ਘੀ, ਦੁੱਧ ਅਤੇ ਗੰਨੇ ਦੇ ਰਸ ਨਾਲ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਵਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਵਾਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਦੇਵਤਾ ਨੂੰ ਚੰਦਨ ਨਾਲ ਲਗਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਗੁਗਲ ਜਲਾਕੇ, ਉਸਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਭਦਰਾ ਚੀਜ਼ ਰੱਖਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਸਾਫ ਗੋਹੂਂ ਦਾ ਆਟਾ, ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ, ਹੀਰੇ ਦੀ ਰੇਤ ਅਤੇ ਗੁੜ ਨਾਲ ਮਿਲਾ ਕੇ, ਲਾਲ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਸਜਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਿੱਥੇ ਉਸਦੀ ਸਿੰਗ ਹੈ, ਉਥੇ ਮੋਤੀ ਰੱਖੋ; ਦੱਖਣ-ਪੂਰਬ ਵਿੱਚ ਲਾਲ ਪਥਰ ਜਾਂ ਮਾਣਕ ਰੱਖੋ। ਦੱਖਣ-ਪੱਛਮ ਵਿੱਚ ਮਕਰ ਪਥਰ, ਉੱਤਰ-ਪੱਛਮ ਵਿੱਚ ਪਦਮਰਾਗ ਪਥਰ, ਅਤੇ ਆਖਰੀ ਵਿੱਚ, ਆਪਣੀ ਸਮਰਥਾ ਅਨੁਸਾਰ ਗਾਂਗੇਯ ਪਥਰ ਰੱਖੋ। ਚੌਥੀ ਨੂੰ ਇੱਕ ਵਾਰੀ ਖਾਣਾ, ਪੰਜਵੀਂ ਨੂੰ ਰਾਤ ਦਾ ਉਪਵਾਸ, ਛੇਵੀਂ ਨੂੰ ਭੀਖ ਮੰਗਣੀ, ਅਤੇ ਫਿਰ ਉਪਵਾਸ ਕਰਨਾ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਪੰਡਿਤ ਲੋਕ ਪਾਠਕ, ਵਿਕਰਮੀ, ਅਤੇ ਵ੍ਰਤ ਛੱਡਣ ਵਾਲਿਆਂ ਤੋਂ ਦੂਰ ਰਹਿਣ; ਸਤਵੀਂ ਨੂੰ ਨਿਯਮ ਪਾਲਣ ਅਤੇ ਦਿਨ ਵਿਚ ਸੌਣ ਤੋਂ ਬਚਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਕੋਈ ਭਦਰਾ ਸਤਵਮੀ ਇਸ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਸਨੂੰ ਰਿਭੂਸ ਸਦਾ ਸਾਰੇ ਭਲੇ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਜੋ ਭਦਰਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਸਦਾ ਪੁੱਤਰ ਭਦਰਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਭਦਰਾ ਮਿਲ ਕੇ, ਭੂਤਾਂ ਦਾ ਰਾਜਾ ਸਦਾ ਭਦਰਾ ਵਿੱਚ ਟਿਕਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਦਿੰਡੀਰ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਭਦਰਾ ਕੌਣ ਹੈ? ਕਿਵੇਂ ਭੂਸ਼ਣ ਬਣਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ? ਦੇਣ ਨਾਲ ਕੀ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਕਿਹੜੀ ਰੀਤ ਨਾਲ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ? ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਅਕਾਸ਼ ਨੂੰ ਭਦਰਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇਹ ਇਕ ਅਦੁੱਤੀਯ ਦੇਵ ਚਿੰਨ੍ਹ ਹੈ; ਜਿਹੜਾ ਇੱਥੇ ਇਸਨੂੰ ਧारण ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸੂਰਜ ਦੇ ਦੁਆਰਾ ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਚੌਕੋਣੀ ਚੌਲ ਦੀ ਗੋਲੀ ਬਣਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਗਾਂ ਦੇ ਘੀ ਅਤੇ ਖੰਡ ਸ਼ਕਰ ਨਾਲ ਮਿਲਾ ਕੇ। ਚਾਰ ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ ਅਨਾਜ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਅੰਗੂਰ ਅਤੇ ਨਾਰੀਅਲ ਦੇ ਫਲ, ਅਤੇ ਸੁਗੰਧਤ ਬਣਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਭਦਰਾ ਦੇ ਵਿਚਲੇ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਨੀਲਾ ਪਥਰ, ਅਤੇ ਟੋਪਾਜ, ਮਰਕਟ, ਪਦਮਰਾਗ ਪਥਰ ਆਪਣੀ ਸਮਰਥਾ ਅਨੁਸਾਰ ਰੱਖੋ। ਕੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਮਾਣਕ ਪਥਰ ਰੱਖੋ; ਪਾਠਕ, ਭੋਜਨ ਵਾਲੇ ਜਾਂ ਖੁਦ ਨੂੰ ਦੇ ਸਕਦੇ ਹੋ। ਜੋ ਕੋਈ ਇਸ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਭਦਰਾ ਬਣਾਕੇ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਭਲੇ ਪਾ ਕੇ ਗੋਪਤੀ ਦੇ ਮੰਦਰ ਵਿੱਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ ਉਹ ਬ੍ਰਹਮਲੋਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਰਥ ਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ, ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ; ਉਸਦੀ ਚਮਕ ਗੋ ਦੇ ਰਸ ਵਰਗੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਉਸਦੀ ਰੌਣਕ ਵੀ ਗੋ ਦੇ ਰਸ ਵਰਗੀ। ਉਸਦੀ ਪ੍ਰਭਾ ਗੋਪਤੀ ਦੇ ਬਰਾਬਰ, ਅਤੇ ਤਾਕਤ ਵੀ ਗੋ ਦੇ ਰਸ ਵਰਗੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ; ਇਸ ਲਈ, ਦੁਬਾਰਾ ਧਰਤੀ ਤੇ ਆ ਕੇ, ਉਹ ਗੋਪਤੀ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ। ਗੋਪਤੀ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ, ਹੇ ਵੀਰ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਗਿਆਨੀਆਂ ਵਲੋਂ ਪੂਜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ, ਹੇ ਭੀਮ, ਭਦਰਾ ਸਤਵਮੀ ਦਾ ਵੇਰਵਾ ਹੋ ਗਿਆ; ਜਿਸਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਕੇ, ਮਨੁੱਖ ਬ੍ਰਹਮਲੋਕ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਹੇ ਭੀਮ। ਜੋ ਸੁਣਦੇ, ਪੜ੍ਹਦੇ ਜਾਂ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਹੇ ਗਣਪਤੀ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਭਦਰਾ ਮਿਲ ਕੇ, ਉਹ ਸਦਾ ਬ੍ਰਹਮ ਨੂੰ ਪਾ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਸੁਮੰਤੁ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਇਸ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਦਿੰਡੀ ਨੂੰ ਸਤਵਮੀ ਵ੍ਰਤ ਦੱਸਿਆ; ਮੈਂ ਵੀ ਤੈਨੂੰ, ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਜਿਵੇਂ ਸੁਣਿਆ ਤੇ ਜਾਣਿਆ, ਦੱਸ ਦਿੱਤਾ। ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਧਰਤੀ ਤੇ ਸਤਵਮੀ ਕਲਪ ਲੈ ਕੇ, ਇੱਛਾ ਜਾਂ ਡਰ ਕਰਕੇ ਛੱਡ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਪਤਿਤ ਤੇ ਅਗਿਆਨ ਸਮਝੋ। ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਵੀਰ, ਇਸਨੂੰ ਧਾਰਨ ਕਰੋ; ਸਤਵਮੀ ਵ੍ਰਤ ਛੱਡਣਾ ਨਹੀਂ ਚਾਹੀਦਾ। ਛੱਡਣ ਵਾਲਾ, ਹੇ ਵੀਰ, ਉੱਚੀ ਥਾਂ ਤੋਂ ਡਿੱਗਣ ਵਾਲਾ ਮਨੁੱਖ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਸਤਵਮੀ ਕਲਪ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂ ਤੋਂ ਸੁਣਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਯਜਨ ਦਾ ਫਲ ਪਾ ਕੇ, ਉੱਚਾ ਦਰਜਾ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਨਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਪੂਜਾਵਿਧਿਵਰ੍ਣਨਮ੍ ਸੁਮਨ੍ਤੁਰੁਵਾਚ ਏਵਂ ਯਾ ਦੇਵਦੇਵਸ੍ਯ ਸਪ੍ਤਮੀ ਭਾਸ੍ਕਰਸ੍ਯ ਤੁ । ਯਥਾ ਬਹੂਨਾਂ ਭਾਰ੍ਯਾਣਾਂ ਭਰ੍ਤੁਃ ਕਾਚਿਤ੍ਪ੍ਰਿਯਾ ਭਵੇਤ੍ । । ੧ ਸਰ੍ਵਾਸ਼੍ਚ ਤਿਥਯੋ ਹ੍ਯਸ੍ਯ ਪ੍ਰਿਯਾਃ ਸੂਰ੍ਯਸ੍ਯ ਭਾਰਤ । ਤਸ੍ਮਾਦਸ੍ਯਾਂ ਨਰੇਣੇਹ ਪੂਜਨੀਯੋ ਦਿਵਾਕਰਃ । । ੨ ਸ਼ਤਾਨੀਕ ਉਵਾਚ ਤਿਥੀਨਾਮਧਿਪਃ ਸੂਰ੍ਯਃ ਸਰ੍ਵਾਸਾਂ ਕਥਿਤੋ ਯਦਿ । ਸਪ੍ਤਮ੍ਯਾਮੇਵ ਯਾਗੋऽਸ੍ਯ ਕਿਮਰ੍ਥਂ ਕ੍ਰਿਯਤੇ ਬੁਧੈਃ । । ੩ ਸੁਮਨ੍ਤੁਰੁਵਾਚ ਇਦਮਰ੍ਥਂ ਪੁਰਾ ਪृष੍ਟਃ ਸੁਰਜ੍ਯੇष੍ਠੋ ਦਿਵਿ ਸ੍ਥਿਤਃ । ਵਿष੍ਣੁਨਾ ਕੁਰੁਸ਼ਾਰ੍ਦੂਲ ਤੇਨੋਕ੍ਤਂ ਹਰਯੇ ਯਥਾ । । ਤਥਾ ਤੇ ਸਰ੍ਵਮਾਖ੍ਯਾਸ੍ਯੇ ਸ਼ृਣੁष੍ਵੈਕਮਨਾ ਵਿਭੋ । । ੪ ਸੁਖਾਸੀਨਂ ਸੁਰਜ੍ਯੇष੍ਠਂ ਪੁਰਾ ਦੇਵਂ ਪਿਤਾਮਹਮ੍ । ਪ੍ਰਣਮ੍ਯ ਸ਼ਿਰਸਾ ਦੇਵ ਕृष੍ਣੋ ਵਚਨਮਬ੍ਰਵੀਤ੍ । । ੫ ਯਦ੍ਯੇष ਭਾਨੁਮਾਨ੍ਦੇਵਸ੍ਤਿਥੀਨਾਮਧਿਪਃ ਸ੍ਮृਤਃ । ਕਿਮਰ੍ਥਂ ਪੂਜ੍ਯਤੇ ਬ੍ਰਹ੍ਮਨ੍ਸਪ੍ਤਮ੍ਯਾਂ ਬ੍ਰੂਹਿ ਮੇ ਵਿਭੋ । । ੬ ਏਵਮੁਕ੍ਤਃ ਸੁਰਜ੍ਯੇष੍ਠੋ ਵਿष੍ਣੁਨਾ ਪ੍ਰਭਵਿष੍ਣੁਨਾ । ਪ੍ਰਹਸ੍ਯ ਭਗਵਾਨ੍ਦੇਵ ਇਦਂ ਵਚਨਮਬ੍ਰਵੀਤ੍ । । ੭ ਬ੍ਰਹ੍ਮੋਵਾਚ ਦੇਵੇਭ੍ਯਸ੍ਤਿਥਯੋ ਦਤ੍ਤਾ ਭਾਸ੍ਕਰੇਣ ਮਹਾਤ੍ਮਨਾ । ਮੁਕ੍ਤ੍ਵੈਕਾਂ ਸਪ੍ਤਮੀਂ ਸਰ੍ਵਾਂ ਸਮ੍ਯਗਾਰਾਧਨੇਨ ਵੈ । । ੮ ਯਸ੍ਯੈਵ ਯਦ੍ਦਿਨਂ ਦਤ੍ਤਂ ਸ ਤਸ੍ਯੈਵਾਧਿਪਃ ਸ੍ਮृਤਃ । ਸ੍ਵਦਿਨੇ ਪੂਜਿਤਸ੍ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਸ੍ਵਮਨ੍ਤ੍ਰੈਰ੍ਵਰਦੋ ਭਵੇਤ੍.. । । ੯ ਵਿष੍ਣੁਰੁਵਾਚ ਅਰ੍ਕੇਣ ਕਤਰਤ੍ਕਸ੍ਮੈ ਦਿਨਂ ਦਤ੍ਤਂ ਮਹਾਤ੍ਮਨਾ । ਸ੍ਵਦਿਨੇ ਪੂਜਿਤੇऽਸ੍ਮਿਨ੍ਵੈ ਸ੍ਵਮਨ੍ਤ੍ਰੈਰ੍ਜਾਯਤੇ ਧ੍ਰੁਵਮ੍ । । 1.102.੧੦ ਬ੍ਰਹ੍ਮੋਵਾਚ ਅਗ੍ਨਯੇ ਪ੍ਰਤਿਪਦ੍ਦਤ੍ਤਾ ਦ੍ਵਿਤੀਯਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣੇ ਤਥਾ । ਤृਤੀਯਾ ਯਕ੍ਸ਼ਰਾਜਾਯ ਗਣੇਸ਼ਾਯ ਚਤੁਰ੍ਥ੍ਯਪਿ । । ੧੧ ਪਞ੍ਚਮੀ ਨਾਗਰਾਜਾਯ ਕਾਰ੍ਤਿਕੇਯਾਯ षष੍ਠ੍ਯਪਿ । ਸਪ੍ਤਮੀ ਸ੍ਥਾਪਿਤਾਤ੍ਮਾਰ੍ਥਂ ਦਤ੍ਤਾ ਰੁਦ੍ਰਾਯ ਚਾष੍ਟਮੀ । । ੧੨ ਦੁਰ੍ਗਾਯੈ ਨਵਮੀ ਦਤ੍ਤਾ ਯਮਾਯ ਦਸ਼ਮੀ ਸ੍ਵਯਮ੍ । ਵਿਸ਼੍ਵੇਭ੍ਯਸ਼੍ਚਾਥ ਦੇਵੇਭ੍ਯੋ ਦਤ੍ਤਾ ਚੈਕਾਦਸ਼ੀ ਸਦਾ । । ੧੩ ਦ੍ਵਾਦਸ਼ੀ ਵਿष੍ਣਵੇ ਦਤ੍ਤਾ ਮਦਨਾਯ ਤ੍ਰਯੋਦਸ਼ੀ । ਚਤੁਰ੍ਦਸ਼ੀ ਸ਼ਙ੍ਕਰਾਯ ਦਤ੍ਤਾ ਸੋਮਾਯ ਪੂਰ੍ਣਿਮਾ । । ੧੪ ਪਿਤॄਣਾਂ ਭਾਨੁਨਾ ਦਤ੍ਤਾ ਪੁਣ੍ਯਾ ਪਞ੍ਚਦਸ਼ੀ ਸਦਾ । ਤਿਥ੍ਯਃ ਪਞ੍ਚਦਸ਼ੈਤਾਸ੍ਤੁ ਸੋਮਸ੍ਯ ਪਰਿਕੀਰ੍ਤਿਤਾਃ । । ੧੫ ਪੀਯਤੇ ਕृष੍ਣਪਕ੍ਸ਼ੇ ਤੁ ਸੁਰੈਰੇਭਿਰ੍ਯਥੋਦਿਤੈਃ । ਸ਼ੁਕ੍ਲਪਕ੍ਸ਼ੇ ਪ੍ਰਪੂਰ੍ਯਨ੍ਤੇ षੋਡਸ਼੍ਯਾ ਕਲਯਾ ਸਹ । । ੧੬ ਅਕ੍ਸ਼ਯਾ ਸਾ ਸਦੈਕੈਕਾ ਤਤ੍ਰ ਸਾਕ੍ਸ਼ਾਤ੍ਸ੍ਥਿਤੋ ਰਵਿਃ । ਕ੍ਸ਼ਯਵृਦ੍ਧਿਕਰੋ ਹ੍ਯੇਵਂ ਤੇਨਾਸੌ ਤਤ੍ਪਤਿਃ ਸ੍ਮृਤਃ । । ੧੭ ਦਦਾਤਿ ਗਤਿਮਕ੍ਸ਼ੀਣਾ ਧ੍ਯਾਨਮਾਤ੍ਰਸ੍ਥਿਤੋ ੧ ਰਵਿਃ । ਅਨ੍ਯੇਪੀष੍ਟਾਨ੍ਯਥਾਕਾਮਾਨ੍ਪ੍ਰਯਚ੍ਛਨ੍ਤਿ ਸੁਖੇਨ ਵੈ । । ੧੮ ਤਥਾ ਸਰ੍ਵਂ ਪ੍ਰਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਕृष੍ਣ ਸਂਕ੍ਸ਼ੇਪਤਃ ਸ਼ृਣੁ । ਅਗ੍ਨਿਮਿष੍ਟ੍ਵਾ ਚ ਹੁਤ੍ਵਾ ਚ ਪ੍ਰਤਿਪਦ੍ਯਮृਤਂ ਘृਤਮ੍ । । ਹਵਿषਾ ਸਰ੍ਵਧਾਨ੍ਯਾਨਿ ਪ੍ਰਾਪ੍ਨੁਯਾਦਮਿਤਂ ਧਨਮ੍ । । ੧੯ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਣਂ ਚ ਦ੍ਵਿਤੀਯਾਯਾਂ ਸਮ੍ਪੂਜ੍ਯ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਾਰਿਣਮ੍ । ਭੋਜਯਿਤ੍ਵਾ ਚ ਵਿਦ੍ਯਾਨਾਂ ਸਰ੍ਵਾਸਾਂ ਪਾਰਗੋ ਭਵੇਤ੍ । । 1.102.੨੦ ਤृਤੀਯਾਯਾਂ ਚ ਵਿਤ੍ਤੇਸ਼ਂ ਵਿਤ੍ਤਾਢ੍ਯੋ ਜਾਯਤੇ ਧ੍ਰੁਵਮ੍ । ਕ੍ਰਯਾਦਿਵ੍ਯਵਹੋਰषੁ ਲਾਭੋ ਬਹੁਗੁਣੋ ਭਵੇਤ੍ । । ੨੧ ਗਣੇਸ਼ਪੂਜਨਂ ਕੁਰ੍ਯਾਚ੍ਚਤੁਰ੍ਥ੍ਯਾਂ ਸਰ੍ਵਕਰ੍ਮਸੁ । ਅਵਿਘ੍ਨਂ ਵਿਦ੍ਵਿषਾਂ ਵਿਘ੍ਨਂ ਕੁਰ੍ਯਾਚ੍ਚਾਸ੍ਯ ਨ ਸਂਸ਼ਯਃ । । ੨੨ ਨਾਗਾਨਿष੍ਟ੍ਵਾ ਚ ਪਞ੍ਚਮ੍ਯਾਂ ਨ ਵਿषੈਰਭਿਭੂਯਤੇ । ਸ੍ਤ੍ਰਿਯਂ ਚ ਲਭਤੇ ਪੁਤ੍ਰਾਨ੍ਪਰਾਂ ਚ ਸ਼੍ਰਿਯਮਾਪ੍ਨੁਯਾਤ੍ । । ੨੩ ਸਮ੍ਪੂਜ੍ਯ ਕਾਰ੍ਤਿਕੇਯਂ ਤੁ षष੍ਠ੍ਯਾਂ ਸ਼੍ਰੇष੍ਠਃ ਪ੍ਰਜਾਯਤੇ । ਮੇਧਾਵੀ ਰੂਪਸਮ੍ਪਨ੍ਨੋ ਦੀਰ੍ਘਾਯੁਃ ਕੀਰ੍ਤਿਵਰ੍ਧਨਃ । । ੨੪ ਸਪ੍ਤਮ੍ਯਾਂ ਪੂਜ੍ਯ ਰਕ੍ਸ਼ੇਸ਼ਂ ਚਿਤ੍ਰਭਾਨੁਂ ਦਿਵਾਕਰਮ੍ । ਅष੍ਟਮ੍ਯਾਂ ਪੂਜਿਤੋ ਦੇਵੋ ਗੋਵृषਾਭਰਣੋ ਹਰਃ । । ੨੫ ਜ੍ਞਾਨਂ ਦਦਾਤਿ ਵਿਪੁਲਂ ਕਾਨ੍ਤਿਂ ਚ ਵਿਪੁਲਾਂ ਤਥਾ । ਮृਤ੍ਯੁਹਾ ਜ੍ਞਾਨਦਸ਼੍ਚੈਵ ਪਾਸ਼ਹਾ ਚ ਪ੍ਰਪੂਜਿਤਃ । । ੨੬ ਦੁਰ੍ਗਾਂ ਸਮ੍ਪੂਜ੍ਯ ਦੁਰ੍ਗਾਣਿ ਨਵਮ੍ਯਾਂ ਤਰਤੀਚ੍ਛਯਾ । ਸਙ੍ਗ੍ਰਾਮੇ ਵ੍ਯਵਹਾਰੇ ਚ ਸਦਾ ਵਿਜਯਮਸ਼੍ਨੁਤੇ । । ੨੭ ਦਸ਼ਮ੍ਯਾਂ ਯਮਮਾਤਿष੍ਠੇਤ੍ਸਰ੍ਵਵ੍ਯਾਧਿਹਰੋ ਧ੍ਰੁਵਮ੍ । ਨਰਕਾਦਥ ਮृਤ੍ਯੋਸ਼੍ਚ ਸਮੁਦ੍ਧਰਤਿ ਮਾਨਵਮ੍ । । ੨੮ ਏਕਾਦਸ਼੍ਯਾਂ ਯਥੋਦ੍ਦਿष੍ਟਾ ਵਿਸ਼੍ਵੇਦੇਵਾਃ ਪ੍ਰਪੂਜਿਤਾਃ । ਪ੍ਰਜਾਂ ਪਸ਼ੁਂ ਧਨਂ ਧਾਨ੍ਯਂ ਪ੍ਰਯਚ੍ਛਨ੍ਤਿ ਮਹੀਂ ਤਥਾ । । ੨੯ ਦ੍ਵਾਦਸ਼੍ਯਾਂ ਵਿष੍ਣੁਮਿष੍ਟ੍ਵੇਹ ਸਰ੍ਵਦਾ ਵਿਜਯੀ ਭਵੇਤ੍ । ਪੂਜ੍ਯਸ਼੍ਚ ਸਰ੍ਵਲੋਕਾਨਾਂ ਯਥਾ ਗੋਪਤਿਗੋਕਰਃ । । 1.102.੩੦ ਕਾਮਦੇਵਂ ਤ੍ਰਯੋਦਸ਼੍ਯਾਂ ਸੁਰੂਪੋ ਜਾਯਤੇ ਧ੍ਰੁਵਮ੍ । ਇष੍ਟਾਂ ਰੂਪਵਤੀਂ ਭਾਰ੍ਯਾਂ ਲਭੇਤ੍ਕਾਮਾਂਸ਼੍ਚ ਪੁष੍ਕਲਾਨ੍ । । ੩੧ ਦृष੍ਟ੍ਵੇਸ਼੍ਵਰਂ ਚਤੁਰ੍ਦਸ਼੍ਯਾਂ ਸਰ੍ਵੈਸ਼੍ਵਰ੍ਯਸਮਨ੍ਵਿਤਃ । ਬਹੁਪੁਤ੍ਰੋ ਬਹੁਧਨਸ੍ਤਥਾ ਸ੍ਯਾਨ੍ਨਾਤ੍ਰ ਸਂਸ਼ਯਃ । । ੩੨ ਪੌਰ੍ਣਮਾਸ੍ਯਾਂ ਤੁ ਯਃ ਸੋਮਂ ਪੂਜਯੇਦ੍ਭਕ੍ਤਿਮਾਨ੍ਨਰਃ । ਸ੍ਵਾਧਿਪਤ੍ਯਂ ਭਵੇਤ੍ਤਸ੍ਯ ਸਮ੍ਪੂਰ੍ਣਂ ਨ ਚ ਹੀਯਤੇ । । ੩੩ ਪਿਤਰਃ ਸ੍ਵਦਿਨੇ ਦਿਣ੍ਡੇ ਦृष੍ਟਾਃ ਕੁਰ੍ਵਨ੍ਤਿ ਸਰ੍ਵਦਾ । ਪ੍ਰਜਾਵृਦ੍ਧਿਂ ਧਨਂ ਰਕ੍ਸ਼ਾਂ ਚਾਯੁष੍ਯਂ ਬਲਮੇਵ ਚ । । ੩੪ ਉਪਵਾਸਂ ਵਿਨਾਪ੍ਯੇਤੇ ਭਵਨ੍ਤ੍ਯੁਕ੍ਤਫਲਪ੍ਰਦਾਃ । ਪੂਜਯਾ ਜਪਹੋਮੈਸ਼੍ਚ ਤੋषਿਤਾ ਭਕ੍ਤਿਤਃ ਸਦਾ । । ੩੫ ਮੂਲਮਨ੍ਤ੍ਰੈਸ਼੍ਚ ਸਂਜ੍ਞਾਭਿਰਂਸ਼ਮਨ੍ਤ੍ਰੈਸ਼੍ਚ ਕੀਰ੍ਤਿਤਾਃ । ਪੂਰ੍ਵਵਤ੍ਪਦ੍ਮਮਧ੍ਯਸ੍ਥਾਃ ਕਰ੍ਤ੍ਤਵ੍ਯਾਸ਼੍ਚ ਤਿਥੀਸ਼੍ਵਰਾਃ । । ੩੬ ਗਨ੍ਧਪੁष੍ਪੋਪਹਾਰੈਸ਼੍ਚ ਯਥਾ ਸ਼ਕ੍ਤ੍ਯਾ ਵਿਧੀਯਤੇ । ਪੂਜਾ ਬਾਹ੍ਯੇਨ ਵਿਧਿਨਾ ਕृਤਾਪਿ ਚ ਫਲਪ੍ਰਦਾ । । ੩੭ ਆਜ੍ਯਧਾਰਾਸਮਿਦ੍ਭਿਸ਼੍ਚ ਦਧਿਕ੍ਸ਼ੀਰਾਨ੍ਨਮਾਕ੍ਸ਼ਿਕੈਃ । ਯਥੋਕ੍ਤਫਲਦੋ ਹੋਮੋ ਜਪਃ ਸ਼ਾਨ੍ਤੇਨ ਚੇਤਸਾ । । ੩੮ ਮੂਲਮਨ੍ਤ੍ਰਾਸ਼੍ਚ ਸਂਜ੍ਞਾਭਿਰਙ੍ਗਮਨ੍ਤ੍ਰਾਸ਼੍ਚ ਕੀਰ੍ਤਿਤਾਃ । ਕृਤ੍ਵਾ ਯਜ੍ਞਾਨ੍ਦਸ਼ ਦ੍ਵੌ ਚ ਫਲਾਨ੍ਯੇਤਾਨਿ ਭਕ੍ਤਿਤਃ । । ੩੯ ਯਥੋਕ੍ਤਾਨਿ ਤਥੋਕ੍ਤਾਨਿ ਲਭੇਤੇਹਾਧਿਕਾਨ੍ਯਪਿ । ਇਹ ਯਸ੍ਮਾਦ੍ਯਥਾਨ੍ਯਸ੍ਮਿਨ੍ਯੋ ਵਸੇਦ੍ਯਃ ਸੁਖੀ ਸਦਾ । । 1.102.੪੦ ਤੇषਾਂ ਲੋਕੇषੁ ਮਨ੍ਤ੍ਰਜ੍ਞੋ ਯਾਵਤ੍ਤੇषਾਂ ਤਿਥਿਃ ਸ੍ਥਿਤਾ । ਦਹੇਤ੍ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਤਥਾਰਿष੍ਟਂ ਤਦ੍ਰੂਪੋ ਜਾਯਤੇ ਨਰਃ । । ੪੧ ਸੁਰੂਪੋ ਧਰ੍ਮਸਮ੍ਪਨ੍ਨੋ ਕ੍ਸ਼ਪਿਤਾਰਿਰ੍ਮਹੀਪਤਿਃ । ਸ੍ਤ੍ਰੀ ਵਾ ਨਪੁਂਸਕੋ ਵਾਪਿ ਜਾਯਤੇ ਪੁਰੁषੋਤ੍ਤਮਃ । । ੪੨ ਇਤ੍ਯੇਤਾਃ ਕਥਿਤਾਃ ਕृष੍ਣ ਤਿਥਯੋ ਯਾ ਮਯਾ ਤਵ । ਨਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਦੇਵਤਾਃ ਸਰ੍ਵਾ ਨਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰੇषੁ ਵ੍ਯਵਸ੍ਥਿਤਾਃ । । ੪੩ ਇष੍ਟਾਨ੍ਕਾਮਾਨ੍ਪ੍ਰਯਚ੍ਛਨ੍ਤਿ ਯਾਸ੍ਤਾ ਵਕ੍ਸ਼੍ਯੇ ਮਹੀਧਰ । ਚਨ੍ਦ੍ਰਮਾ ਯਤ੍ਰ ਨਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰੇ ਮਹਾਵृਦ੍ਧ੍ਯਾ ਸ੍ਥਿਤਃ ਸਦਾ । ।੪੪ ਉਕ੍ਤਸ੍ਤੁ ਦੇਵਤਾਯਜ੍ਞਸ੍ਤਦਾ ਸਾ ਫਲਦਾ ਭਵੇਤ੍ । ਦੇਵਤਾਸ਼੍ਚ ਪ੍ਰਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਨਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਾਣਾਂ ਯਥਾਕ੍ਰਮਮ੍ । । ੪੫ ਨਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਾਣਿ ਚ ਸਰ੍ਵਾਣਿ ਯਜ੍ਞਾਸ਼੍ਚੈਵ ਪृਥਕ੍ਪृਥਕ੍ । ਅਸ਼੍ਵਿਨ੍ਯਾਮਸ਼੍ਵਿਨਾਵਿष੍ਟ੍ਵਾ ਦੀਰ੍ਘਾਯੁਰ੍ਜਾਯਤੇ ਨਰਃ । । ੪੬ ਵ੍ਯਾਧਿਭਿਰ੍ਮੁਚ੍ਯਤੇ ਕ੍ਸ਼ਿਪ੍ਰਮਤ੍ਯਰ੍ਥਂ ਵ੍ਯਾਧਿਪੀਡਿਤਃ । ਭਰਣ੍ਯਾਂ ਯਮ ਉਦ੍ਦਿष੍ਟਃ ਕੁਸੁਮੈਰਸਿਤੈਃ ਸ਼ੁਭੈਃ । । ੪੭ ਤਥਾ ਗਨ੍ਧਾਦਿਭਿਃ ਸ਼ੁਭ੍ਰੈਰਪਮृਤ੍ਯੋਰ੍ਵਿਮੋਚਯੇਤ੍ । । ੪੮ ਅਨਲਃ ਕृਤ੍ਤਿਕਾਯਾਂ ਤੁ ਇਹ ਸਮ੍ਪੂਜਿਤਃ ਪਰਃ । ਰਕ੍ਤਮਾਲ੍ਯਾਦਿਭਿਰ੍ਦਦ੍ਯਾਤ੍ਫਲਂ ਹੋਮੇਨ ਚ ਧ੍ਰੁਵਮ੍ । । ੪੯ ਪੂਜ੍ਯਃ ਪ੍ਰਜਾਪਤਿਃ ਪ੍ਰੀਤ ਇष੍ਟੋ ਦਦ੍ਯਾਤ੍ਪਸ਼ੂਂਸ੍ਤਥਾ । ਰੋਹਿਣ੍ਯਾਂ ਦੇਵਸ਼ਾਰ੍ਦੂਲ ਪੂਜਨਾਦਿਹ ਗੋਪਤੇ । । ਮृਗਸ਼ੀਰ੍षੇ ਸਦਾ ਸੋਮੋ ਜ੍ਞਾਨਮਾਰੋਗ੍ਯਮੇਵ ਚ । । 1.102.੫੦ ਆਰ੍ਦ੍ਰਾਯਾਂ ਤੁ ਸ਼ਿਵਂ ਪੂਜ੍ਯ ਪਸ਼੍ਚਾਦ੍ਦ੍ਵਿਜ ਯਮਾਪ੍ਨੁਯਾਤ੍ । ਪਦ੍ਮਾਦਿਭਿਃ ਸ ਦਿਵ੍ਯੈਸ਼੍ਚ ਪੂਜਿਤਃ ਸ਼ਂ ਪ੍ਰਯਚ੍ਛਤਿ । । ੫੧ ਤਥਾ ਪੁਨਰ੍ਵਸ੍ਵਦਿਤਿਃ ਸਦਾ ਸਮ੍ਪੂਜ੍ਯਤੇ ਦਿਵਿ । ਗੁਰੂਣਾਂ ਤਰ੍ਪਿਤਾ ਚੈਵ ਮਾਤੇਵ ਪਰਿਰਕ੍ਸ਼ਤਿ । । ੫੨ ਪੁष੍ਯੇ ਬृਹਸ੍ਪਤਿਰ੍ਬੁਦ੍ਧਿਂ ਦਦਾਤਿ ਵਿਪੁਲਾਂ ਸ਼ੁਭਾਮ੍ । ਗੀਤੈਰ੍ਗਨ੍ਧਾਦਿਭਿਰ੍ਨਾਗਾ ਆਸ਼੍ਲੇषਾਯਾਂ ਪ੍ਰਪੂਜਿਤਾਃ । । ੫੩ ਤਰ੍ਪਿਤਾਸ਼੍ਚ ਯਥਾਨ੍ਯਾਯਂ ਭਕ੍ਸ਼੍ਯਾਦ੍ਯੈਰ੍ਮਧੁਰੈਃ ਸਿਤੈਃ । ਰਕ੍ਸ਼ਾਮਿषਾਦਿਭਿਸ੍ਤੈਸ੍ਤੈਃ ਪ੍ਰੀਤਿਂ ਕੁਰ੍ਵਨ੍ਤਿ ਮਾਨਦ । । ੫੪ ਮਘਾਸੁ ਪਿਤਰਃ ਸਰ੍ਵੇ ਹਵ੍ਯੈਃ ਕਵ੍ਯੈਸ਼੍ਚ ਪੂਜਿਤਾਃ । ਪ੍ਰਯਚ੍ਛਨ੍ਤਿ ਧਨਂ ਧਾਨ੍ਯਂ ਭृਤ੍ਯਾਨ੍ਪੁਤ੍ਰਾਨ੍ਪਸ਼ੂਂਸ੍ਤਥਾ । । ੫੫ ਫਾਲ੍ਗੁਨ੍ਯਾਮਥ ਵੈ ਪੂषਾ ਇष੍ਟਃ ਪੁष੍ਪਾਦਿਭਿਃ ਸ਼ੁਭੈਃ । ਪੂਰ੍ਵਾਯਾਂ ਵਿਜਯਂ ਦਦ੍ਯਾਦੁਤ੍ਤਰਾਯਾਂ ਭਗਂ ਤਥਾ । । ੫੬ ਭਰ੍ਤਾਰਮੀਪ੍ਸਿਤਂ ਦਦ੍ਯਾਤ੍ਕਨ੍ਯਾਯੈ ਪੁਰੁषਾਯ ਤਾਮ੍ । ਇਹ ਜਨ੍ਮਨਿ ਯੁਜ੍ਯੇਤ ਰੂਪਦ੍ਰਵਿਣਸਮ੍ਪਦਾ । । ੫੭ ਪੂਜਿਤਃ ਸਵਿਤਾ ਹਸ੍ਤੇ ਵਿਸ਼੍ਵਤੇਜੋਨਿਧਿਃ ਸਦਾ । ਗਨ੍ਧਪੁष੍ਪਾਦਿਭਿਃ ਸਰ੍ਵਂ ਦਦਾਤਿ ਵਿਪੁਲਂ ਧਨਮ੍ । । ੫੮ ਰਾਜ੍ਯਂ ਤੁ ਤ੍ਵष੍ਟਾ ਚਿਤ੍ਰਾਯਾਂ ਨਿਃਸਪਤ੍ਨਂ ਪ੍ਰਯਚ੍ਛਤਿ । ਇष੍ਟਃ ਸਨ੍ਤਰ੍ਪਿਤਃ ਪ੍ਰੀਤਃ ਸ੍ਵਾਤ੍ਯਾਂ ਵਾਯੁਰ੍ਬਲਂ ਪਰਮ੍ । । ੫੯ ਇਂਦ੍ਰਾਗ੍ਨੀ ਚ ਵਿਸ਼ਾਖਾਯਾਂ ਜਾਤਰਕ੍ਤੈ ਪ੍ਰਪੂਜ੍ਯ ਚ । ਧਨਧਾਨ੍ਯਾਨਿ ਲਬ੍ਧ੍ਵੇਹ ਤੇਜਸ੍ਵੀ ਨਿਵਸੇਤ੍ਸਦਾ । । 1.102.੬੦ ਰਕ੍ਤੈਰ੍ਮਿਤ੍ਰਮਨੂਰਾਧਾਸ੍ਵੇਵਂ ਸਮ੍ਪੂਜ੍ਯ ਭਕ੍ਤਿਤਃ । ਸ਼੍ਰਿਯੋ ਭਜਨ੍ਤਿ ਸਰ੍ਵੇषਾਂ ਚਿਰਂ ਜੀਵਨ੍ਤਿ ਸਰ੍ਵਦਾ । । ੬੧ ਜ੍ਯੇष੍ਠਾਯਾਂ ਪੂਰ੍ਵਵਚ੍ਛਕ੍ਰਮਿष੍ਟ੍ਵਾ ਪੁष੍ਟਿਮਵਾਪ੍ਨੁਯਾਤ੍ । ਗੁਣੈਰ੍ਜ੍ਯੇष੍ਠਸ਼੍ਚ੧ ਸਰ੍ਵੇषਾਂ ਕਰ੍ਮਣਾ ਚ ਧਨੇਨ ਚ । । ੬੨ ਮੂਲੇ ਦੇਵਪਿਤॄਨ੍ਤ੍ਸਰ੍ਵਾਨ੍ਭਕ੍ਤ੍ਯਾ੨ ਸਮ੍ਪੂਜ੍ਯ ਪੂਰ੍ਵਵਤ੍ । ਪੂਰ੍ਵਵਤ੍ਫਲਮਾਪ੍ਨੋਤਿ ਸ੍ਵਰ੍ਗਸ੍ਥਾਨੇ ਧ੍ਰੁਵੋ ਭਵੇਤ੍ । । ੬੩ ਪੂਰ੍ਵਾषਾਢੇ ਹ੍ਯਪਃ ਪੂਜ੍ਯ ਹੁਤ੍ਵਾ ਤਤ੍ਰੈਵ ਪੂਰ੍ਵਵਤ੍ । ਸਨ੍ਤਾਪਾਨ੍ਮੁਚ੍ਯਤੇ ਕ੍ਸ਼ਿਪ੍ਰਂ ਸ਼ਾਰੀਰਾਨ੍ਮਾਨਸਾਤ੍ਤਥਾ । । ੬੪ ਆषਾਢਾਸੁ ਤਥਾ ਵਿਸ਼੍ਵਾਨੁਤ੍ਤਰਾषਾਢਯੋਗਤਃ । ਵਿਸ਼੍ਵੇਸ਼ਂ ਪੂਜ੍ਯ ਪੁष੍ਪਾਦ੍ਯੈਃ੩ ਸਰ੍ਵਮਾਪ੍ਨੋਤਿ ਮਾਨਵਃ । । ੬੫ ਸ਼੍ਰਵਣੇ ਤੁ ਸਿਤੈਰ੍ਵਿष੍ਣੁਂ ਪੀਤੈਰ੍ਨੀਲੈਸ਼੍ਚ ਭਕ੍ਤਿਤਃ । ਸਮ੍ਪੂਜ੍ਯ ਸ਼੍ਰਿਯਮਾਪ੍ਨੋਤਿ ਪਰਂ ਵਿਜਯਮੇਵ ਚ । । ੬੬ ਧਨਿष੍ਠਾਸੁ ਵਸੂਨਿष੍ਟ੍ਵਾ ਨ ਭਯਂ ਭਜਤੇ ਕ੍ਵਚਿਤ੍ । ਮਹਤੋऽਪਿ ਭਯਾਤ੍ਤ੍ਵੇਤੈਰ੍ਗਨ੍ਧਪੁष੍ਪਾਦਿਭਿਃ ਸ਼ੁਭੈਃ । । ੬੭ ਇਨ੍ਦ੍ਰਂ ਸ਼ਤਭਿषਾਯਾਂ ਚ ਵ੍ਯਾਧਿਭਿਰ੍ਮੁਚ੍ਯਤੇ ਧ੍ਰੁਵਮ੍ । ਆਤੁਰਃ ਪੁष੍ਟਿਮਾਪ੍ਨੋਤਿ ਸ੍ਵਾਸ੍ਥ੍ਯਮੈਸ਼੍ਵਰ੍ਯਮੇਵ ਚ । । ੬੮ ਅਜਂ ਭਾਦ੍ਰਪਦਾਯਾਂ ਤੁ ਸ਼ੁਦ੍ਧਸ੍ਫਟਿਕਸਨ੍ਨਿਭਮ੍ । ਸਮ੍ਪੂਜ੍ਯ ਭਕ੍ਤਿਮਾਪ੍ਨੋਤਿ ਪਰਂ ਵਿਜਯਮੇਵ ਚ । । ੬੯ ਉਤ੍ਤਰਾਯਾਮਹਿਰ੍ਬੁਧ੍ਨ੍ਯਂ ਪਰਾਂ ਸ਼ਾਨ੍ਤਿਮਵਾਪ੍ਨੁਯਾਤ੍ । ਰੇਵਤ੍ਯਾਂ ਪੂਜਿਤਃ ਪੂषਾ ਦਦਾਤਿ ਸਤਤਂ ਸ਼ੁਭਮ੍
ਨਕਸ਼ਤਰ ਪੂਜਾ ਦੀ ਰੀਤ ਦਾ ਵੇਰਵਾ ਸੁਮੰਤੁ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਇਹ ਸਤਵਮੀ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਦੇਵਤਾ ਸੂਰਜ ਦੀ ਹੈ; ਜਿਵੇਂ ਕਈ ਪਤਨੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਪਤੀ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਪਿਆਰੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਸਾਰੇ ਤਿਥੀਆਂ ਸੂਰਜ ਨੂੰ ਪਿਆਰੀਆਂ ਹਨ, ਹੇ ਭਾਰਤ ਵੰਸ਼ੀ; ਇਸ ਲਈ, ਇਸ ਦਿਨ ਮਨੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਸੂਰਜ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਸ਼ਤਾਨੀਕ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਜੇ ਸੂਰਜ ਸਾਰੀਆਂ ਤਿਥੀਆਂ ਦਾ ਮਾਲਕ ਹੈ, ਤਾਂ ਗਿਆਨੀਆਂ ਸਤਵਮੀ ਨੂੰ ਉਸਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਯਜਨਾ ਕਿਉਂ ਕਰਦੇ ਹਨ? ਸੁਮੰਤੁ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਇਸ ਬਾਰੇ, ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਮੁਖੀ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਨੇ ਅਸਮਾਨ ਵਿੱਚ ਪੁੱਛਿਆ ਸੀ; ਜਿਵੇਂ ਉਹ ਹਰਾ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ, ਮੈਂ ਵੀ ਤੈਨੂੰ ਸਭ ਕੁਝ ਦੱਸਾਂਗਾ—ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣ, ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ। ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਮੁਖੀ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੂੰ, ਆਰਾਮ ਨਾਲ ਬੈਠੇ, ਸਿਰ ਨਿਵਾ ਕੇ, ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਕਿਹਾ: ਜੇ ਇਹ ਸੂਰਜ ਤਿਥੀਆਂ ਦਾ ਮਾਲਕ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਹੇ ਬ੍ਰਹਮਾ, ਤਾਂ ਸਤਵਮੀ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਪੂਜਾ ਕਿਉਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ? ਦੱਸੋ, ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ। ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਵਲੋਂ ਪੁੱਛੇ ਜਾਣ ਤੇ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਮੁਖੀ, ਹੱਸ ਕੇ, ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਕਿਹਾ: ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਤਿਥੀਆਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਮਹਾਨ ਸੂਰਜ ਨੇ ਦਿੱਤੀਆਂ, ਸਤਵਮੀ ਛੱਡ ਕੇ, ਜੋ ਉਹ ਆਪਣੇ ਲਈ ਰੱਖੀ। ਜੋ ਦਿਨ ਜਿਸਨੂੰ ਦਿੱਤਾ, ਉਹ ਉਸ ਦਾ ਮਾਲਕ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਆਪਣੇ ਦਿਨ ਤੇ ਆਪਣੇ ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਵਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਸੂਰਜ ਨੇ ਕਿਹੜਾ ਦਿਨ ਕਿਸ ਦੇਵਤਾ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ? ਆਪਣੇ ਦਿਨ ਤੇ ਆਪਣੇ ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ, ਕੀ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ? ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਪਹਿਲਾ ਦਿਨ ਅੱਗ ਨੂੰ, ਦੂਜਾ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੂੰ, ਤੀਜਾ ਯਕਸ਼ ਰਾਜਾ ਨੂੰ, ਚੌਥਾ ਗਣੇਸ਼ ਨੂੰ। ਪੰਜਵਾਂ ਨਾਗ ਰਾਜਾ ਨੂੰ, ਛੇਵਾਂ ਕਾਰਤਿਕੇਯ ਨੂੰ, ਸਤਵਾਂ ਆਪਣੇ ਲਈ, ਅਠਵਾਂ ਰੁਦਰ ਨੂੰ। ਨੌਵਾਂ ਦੁਰਗਾ ਨੂੰ, ਦਸਵਾਂ ਯਮ ਨੂੰ, ਗਿਆਰਵਾਂ ਵਿਸ਼ਵਦੇਵਾਂ ਨੂੰ। ਬਾਰਵਾਂ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਨੂੰ, ਤੇਰਵਾਂ ਕਾਮਦੇਵ ਨੂੰ, ਚੌਦਵਾਂ ਸ਼ੰਕਰ ਨੂੰ, ਪੂਰਨਿਮਾ ਸੋਮ ਨੂੰ। ਪੰਦਰਵਾਂ, ਸਦਾ ਭਗਵਤੀ, ਸੂਰਜ ਨੇ ਪਿਤਰਾਂ ਨੂੰ ਦਿੱਤੀ; ਇਹ ਪੰਦਰਾਂ ਤਿਥੀਆਂ ਸੋਮ ਦੇ ਹਨ। ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਪੱਖ ਵਿੱਚ, ਇਹ ਤਿਥੀਆਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਲੋਂ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ; ਚੰਨਣੇ ਪੱਖ ਵਿੱਚ, ਪੂਰੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਸੋਲਵੀਂ ਕਲਾ ਸਮੇਤ। ਹਰ ਇੱਕ ਅਖੁੱਟ ਹੈ, ਉਥੇ ਸੂਰਜ ਸਿੱਧਾ ਮੌਜੂਦ ਹੈ; ਉਹ ਘਟਾਓ ਤੇ ਵਾਧਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਉਹ ਮਾਲਕ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸੂਰਜ, ਸਿਰਫ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਵੀ, ਅਖੁੱਟ ਗਤੀ ਦਿੰਦਾ ਹੈ; ਹੋਰ ਦੇਵਤੇ, ਜਿਵੇਂ ਚਾਹੋ, ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਹੁਣ, ਹੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ, ਮੈਂ ਸਭ ਕੁਝ ਸੰਖੇਪ ਵਿੱਚ ਦੱਸਾਂਗਾ, ਸੁਣ: ਪਹਿਲੇ ਦਿਨ ਅੱਗ ਦੀ ਪੂਜਾ ਤੇ ਹਵਨ ਕਰਕੇ, ਅੰਮ੍ਰਿਤ, ਘੀ, ਸਾਰੇ ਅਨਾਜ, ਤੇ ਬਹੁਤ ਧਨ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਦੂਜੇ ਦਿਨ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ, ਬ੍ਰਹਮਚਾਰੀ ਨੂੰ ਭੋਜਨ ਦੇ ਕੇ, ਸਾਰੀਆਂ ਵਿਦਿਆਵਾਂ ਵਿੱਚ ਪਾਰੰਗਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਤੀਜੇ ਦਿਨ ਵਿਤ ਦੇਵਤਾ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ, ਨਿਸਚਿਤ ਹੀ ਧਨਵਾਨ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਖਰੀਦ-ਵਿਕਰੀ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਲਾਭ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਚੌਥੇ ਦਿਨ ਗਣੇਸ਼ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ, ਸਾਰੇ ਕੰਮਾਂ ਵਿੱਚ, ਰੁਕਾਵਟਾਂ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਸ਼ਤ੍ਰੂ ਰੁਕ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ। ਪੰਜਵੀਂ ਨੂੰ ਨਾਗਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ, ਵਿਸ਼ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਪਤਨੀ, ਪੁੱਤਰ ਤੇ ਵੱਡੀ ਸ਼੍ਰੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਛੇਵੀਂ ਨੂੰ ਕਾਰਤਿਕੇਯ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ, ਉੱਤਮ, ਗਿਆਨਵਾਨ, ਸੁੰਦਰ, ਲੰਬੀ ਉਮਰ ਤੇ ਕੀਰਤੀ ਵਾਲਾ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸਤਵੀਂ ਨੂੰ ਰੱਖਿਆ ਦੇਵਤਾ, ਚਮਕਦਾਰ ਸੂਰਜ ਦੀ ਪੂਜਾ; ਅਠਵੀਂ ਨੂੰ ਹਰਾ, ਗੋ-ਵ੍ਰਿਸ਼ਾ ਨਾਲ ਸਜਿਆ, ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ, ਵੱਡਾ ਗਿਆਨ ਤੇ ਚਮਕ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਮੌਤ ਦੂਰ ਕਰਦਾ, ਗਿਆਨ ਦਿੰਦਾ, ਅਤੇ ਬੰਧਨ ਕੱਟਦਾ ਹੈ, ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ। ਨੌਵੀਂ ਨੂੰ ਦੁਰਗਾ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ, ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਮੁਸ਼ਕਲਾਂ ਤੋਂ ਪਾਰ ਲੰਘ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਲੜਾਈ ਤੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਹਮੇਸ਼ਾ ਜਿੱਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਦਸਵੀਂ ਨੂੰ ਯਮ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ, ਸਾਰੇ ਰੋਗ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਨਰਕ ਤੇ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਚਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਗਿਆਰਵੀਂ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ਵਦੇਵਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ, ਪੁੱਤਰ, ਪਸ਼ੂ, ਧਨ, ਅਨਾਜ ਤੇ ਧਰਤੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਬਾਰਵੀਂ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਜਿੱਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਗੋਪਤੀ ਵਾਂਗ ਆਦਰ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਤੇਰਵੀਂ ਨੂੰ ਕਾਮਦੇਵ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ, ਨਿਸਚਿਤ ਹੀ ਸੁੰਦਰ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਸੁੰਦਰ ਪਤਨੀ ਤੇ ਬਹੁਤ ਇੱਛਾਵਾਂ ਪੂਰੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਚੌਦਵੀਂ ਨੂੰ ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਕੇ, ਸਾਰੇ ਸੁਖ-ਸਮਪਤੀ, ਬਹੁਤ ਪੁੱਤਰ ਤੇ ਧਨ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ। ਪੂਰਨਿਮਾ ਨੂੰ, ਜੇ ਕੋਈ ਸੋਮ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰੇ, ਪੂਰਾ ਰਾਜ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਦੇ ਘਟਦਾ ਨਹੀਂ। ਆਪਣੇ ਦਿਨ ਤੇ, ਪਿਤਰਾਂ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਕੇ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਵੰਸ਼ ਵਾਧਾ, ਧਨ, ਰੱਖਿਆ, ਉਮਰ ਤੇ ਤਾਕਤ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਉਪਵਾਸ ਨਾ ਵੀ ਹੋਵੇ, ਇਹ ਰੀਤਾਂ ਦੱਸਿਆ ਫਲ ਦਿੰਦੇ ਹਨ; ਪੂਜਾ, ਜਪ ਤੇ ਹਵਨ ਭਗਤੀ ਨਾਲ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਰਾਜੀ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਮੂਲ ਮੰਤ੍ਰ, ਨਾਮ ਤੇ ਅੰਗ ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਨਾਲ, ਤਿਥੀ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਪਦਮ ਦੇ ਵਿਚਲੇ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ, ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਸੁਗੰਧ, ਫੁੱਲ ਤੇ ਭੇਟਾਂ, ਜਿੰਨੀ ਸਮਰਥਾ ਹੋਵੇ, ਬਾਹਰੀ ਰੀਤ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਵੀ ਫਲ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਘੀ ਦੀ ਧਾਰਾ, ਸਮਿਦ, ਦਹਿ, ਦੁੱਧ, ਚਾਵਲ ਤੇ ਸ਼ਹਦ ਨਾਲ, ਹਵਨ ਤੇ ਜਪ, ਸ਼ਾਂਤ ਮਨ ਨਾਲ, ਦੱਸਿਆ ਫਲ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਮੂਲ ਮੰਤ੍ਰ, ਨਾਮ ਤੇ ਅੰਗ ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਨਾਲ, ਦਸ ਜਾਂ ਬਾਰਾਂ ਯਜਨ ਕਰਕੇ, ਇਹ ਫਲ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਮਿਲਦੇ ਹਨ। ਜਿਵੇਂ ਦੱਸਿਆ, ਤਿਵੇਂ ਮਿਲਦਾ, ਹੋਰ ਵਧੇਰੇ ਫਲ ਵੀ ਮਿਲਦੇ ਹਨ; ਜਿੰਨਾ ਸਮਾਂ ਉਹ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਰਹੇ, ਉਤਨਾ ਸਮਾਂ ਉਹ ਤਿਥੀ ਚੱਲਦੀ ਹੈ। ਉਥੇ, ਮੰਤ੍ਰ ਜਾਣਨ ਵਾਲਾ, ਅਪਸ਼ਕੁਨ ਦੂਰ ਕਰਦਾ ਤੇ ਉਸ ਦੇਵਤਾ ਵਾਂਗ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਉਹ ਸੁੰਦਰ, ਧਰਮਵਾਨ, ਸ਼ਤ੍ਰੂ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲਾ ਤੇ ਰਾਜਾ ਬਣਦਾ ਹੈ। ਚਾਹੇ ਔਰਤ, ਨਪੁੰਸਕ ਜਾਂ ਆਦਮੀ ਹੋਵੇ, ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ, ਹੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਤਿਥੀਆਂ ਦੱਸ ਦਿੱਤੀਆਂ; ਸਾਰੇ ਨਕਸ਼ਤਰ ਦੇ ਦੇਵਤਾ ਨਕਸ਼ਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਟਿਕੇ ਹਨ। ਉਹ ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਮੈਂ ਹੁਣ ਤੈਨੂੰ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਗੱਲ ਦੱਸਾਂਗਾ, ਹੇ ਪਹਾੜ ਵਰਗੇ। ਜਿੱਥੇ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਨਕਸ਼ਤਰ ਵਿੱਚ ਪੂਰੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਹੋਵੇ, ਉਥੇ ਦੇਵਤਾ ਦੀ ਯਜਨਾ ਫਲ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਹੁਣ ਮੈਂ ਨਕਸ਼ਤਰਾਂ ਦੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਵੇਰਵਾ ਕਰਾਂਗਾ। ਸਾਰੇ ਨਕਸ਼ਤਰ ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਯਜਨਾ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਦੱਸੀਆਂ ਹਨ: ਅਸ਼ਵਿਨੀ ਵਿੱਚ ਅਸ਼ਵਿਨ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ, ਲੰਬੀ ਉਮਰ ਮਿਲਦੀ ਹੈ; ਰੋਗੀ ਜਲਦੀ ਰੋਗ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਭਰਨੀ ਵਿੱਚ ਯਮ ਦੀ ਪੂਜਾ, ਕਾਲੇ ਫੁੱਲ ਤੇ ਹੋਰ ਭਲੇ ਚੀਜ਼ਾਂ ਨਾਲ; ਚਿੱਟੇ ਸੁਗੰਧ ਨਾਲ, ਅਕਾਲ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕ੍ਰਿਤਿਕਾ ਵਿੱਚ ਅੱਗ ਦੀ ਪੂਜਾ, ਲਾਲ ਮਾਲਾ ਤੇ ਹੋਰ ਚੀਜ਼ਾਂ ਨਾਲ; ਹਵਨ ਕਰਕੇ ਨਿਸਚਿਤ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਰੋਹਣੀ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ, ਪਸ਼ੂ ਮਿਲਦੇ ਹਨ; ਮ੍ਰਿਗਸ਼ੀਰ ਵਿੱਚ ਸੋਮ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਗਿਆਨ ਤੇ ਸਿਹਤ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਆਰਦਰਾ ਵਿੱਚ ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ, ਯਮ ਦਾ ਲੋਕ ਮਿਲਦਾ ਹੈ; ਪਦਮ ਤੇ ਹੋਰ ਦੇਵ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ, ਭਲਾ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਪੁਨਰਵਸੂ ਵਿੱਚ, ਆਦਿਤੀ ਦੀ ਪੂਜਾ ਹਮੇਸ਼ਾ ਅਸਮਾਨ ਵਿੱਚ; ਰਾਜੀ ਹੋ ਕੇ, ਮਾਂ ਵਾਂਗ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਪੁਸ਼ਯ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਹਸਪਤੀ, ਵਧੀਆ ਤੇ ਭਲਾ ਗਿਆਨ ਦਿੰਦਾ ਹੈ; ਆਸ਼ਲੇਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਨਾਗਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ, ਗੀਤ, ਸੁਗੰਧ ਤੇ ਮਿੱਠੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਨਾਲ। ਠੀਕ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਭੇਟ ਤੇ ਮਾਸ ਨਾਲ ਰਾਜੀ ਹੋ ਕੇ, ਮਾਨ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਮਘਾ ਵਿੱਚ, ਸਾਰੇ ਪਿਤਰਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ, ਹਵਨ ਤੇ ਭੇਟਾਂ ਨਾਲ; ਧਨ, ਅਨਾਜ, ਨੌਕਰ, ਪੁੱਤਰ ਤੇ ਪਸ਼ੂ ਮਿਲਦੇ ਹਨ। ਫਾਲਗੁਨੀ ਵਿੱਚ, ਪੂਸ਼ਾ ਦੀ ਪੂਜਾ, ਭਲੇ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ; ਪੂਰਵ ਵਿੱਚ ਜਿੱਤ, ਉੱਤਰ ਵਿੱਚ ਭਾਗ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਕਨਿਆ ਨੂੰ ਚਾਹੀਦਾ ਪਤੀ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਆਦਮੀ ਨੂੰ ਉਹ; ਇਸ ਜਨਮ ਵਿੱਚ ਸੁੰਦਰਤਾ ਤੇ ਧਨ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਹਸਤ ਵਿੱਚ, ਸੂਰਜ ਦੀ ਪੂਜਾ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਤੇਜ ਦਾ ਖਜਾਨਾ ਹੈ; ਸੁਗੰਧ ਤੇ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ, ਬਹੁਤ ਧਨ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਚਿਤਰਾ ਵਿੱਚ, ਤਵਸ਼ਟਾ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ, ਰਾਜ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਵਿਰੋਧੀ ਨਹੀਂ; ਰਾਜੀ ਹੋ ਕੇ, ਸਵਾਤੀ ਵਿੱਚ ਵਾਯੂ ਵਧੀਆ ਤਾਕਤ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਵਿਸ਼ਾਖਾ ਵਿੱਚ, ਇੰਦਰ ਤੇ ਅੱਗ ਦੀ ਪੂਜਾ, ਲਾਲ ਚੀਜ਼ਾਂ ਨਾਲ; ਧਨ ਤੇ ਅਨਾਜ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਚਮਕਦਾਰ ਜੀਵਨ। ਅਨੁਰਾਧਾ ਵਿੱਚ, ਮਿਤ੍ਰ ਦੀ ਪੂਜਾ, ਲਾਲ ਚੀਜ਼ਾਂ ਤੇ ਭਗਤੀ ਨਾਲ; ਸਭ ਨੂੰ ਸ਼੍ਰੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਲੰਬੀ ਉਮਰ। ਜੈਸ਼ਠਾ ਵਿੱਚ, ਪਿਛਲੇ ਵਾਂਗ, ਸ਼ਕਰ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ, ਪੋਸ਼ਣ ਮਿਲਦਾ ਹੈ; ਗੁਣ, ਕੰਮ ਤੇ ਧਨ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਮੂਲ ਵਿੱਚ, ਸਾਰੇ ਦੇਵ ਪਿਤਰਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ, ਭਗਤੀ ਨਾਲ, ਪਿਛਲੇ ਵਾਂਗ; ਪਿਛਲੇ ਵਾਂਗ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਸਵਰਗ ਵਿੱਚ ਟਿਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪੂਰਵ-ਆਸ਼ਾਢ ਵਿੱਚ, ਪਾਣੀ ਦੀ ਪੂਜਾ, ਹਵਨ ਕਰਕੇ, ਪਿਛਲੇ ਵਾਂਗ; ਸਰੀਰ ਤੇ ਮਨ ਦੇ ਦੁੱਖ ਤੋਂ ਜਲਦੀ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਆਸ਼ਾਢ ਵਿੱਚ, ਵਿਸ਼ਵੇਸ਼ਾ ਦੀ ਪੂਜਾ, ਫੁੱਲ ਤੇ ਹੋਰ ਚੀਜ਼ਾਂ ਨਾਲ; ਸਭ ਕੁਝ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਸ਼੍ਰਵਣ ਵਿੱਚ, ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦੀ ਪੂਜਾ, ਚਿੱਟੇ, ਪੀਲੇ ਤੇ ਨੀਲੇ ਚੀਜ਼ਾਂ ਨਾਲ; ਭਗਤੀ ਨਾਲ, ਸ਼੍ਰੀ ਤੇ ਵੱਡੀ ਜਿੱਤ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਧਨਿਸ਼ਠਾ ਵਿੱਚ, ਵਸੂ ਦੀ ਪੂਜਾ, ਭਲੇ ਸੁਗੰਧ ਤੇ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ; ਕਦੇ ਵੀ ਡਰ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਵੱਡੇ ਡਰ ਤੋਂ ਵੀ। ਸ਼ਤਭਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ, ਇੰਦਰ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ, ਰੋਗ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਬਿਮਾਰ ਪੋਸ਼ਣ, ਸਿਹਤ ਤੇ ਸਮਪਤੀ ਪਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਭਾਦਰਪਦਾ ਵਿੱਚ, ਅਜਾ ਦੀ ਪੂਜਾ, ਸਾਫ ਸਫਟਿਕ ਵਾਂਗ; ਭਗਤੀ ਤੇ ਵੱਡੀ ਜਿੱਤ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਉੱਤਰ-ਭਾਦਰਪਦਾ ਵਿੱਚ, ਅਹਿਰਬੁਧਨਿਆ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ, ਉੱਤਮ ਸ਼ਾਂਤੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ; ਰੇਵਤੀ ਵਿੱਚ, ਪੂਸ਼ਾ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ, ਸਦਾ ਭਲਾ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।
ਸੂਰ੍ਯਪੂਜਾਮਹਿਮਵਰ੍ਣਨਮ੍ ਬ੍ਰਹ੍ਮੋਵਾਚ ਯਸ਼੍ਚ ਦੇਵਾਲਯਂ ਭਕ੍ਤ੍ਯਾ ਭਾਨੋਃ ਕਾਰਯਤੇ ਸ੍ਥਿਰਮ੍ । ਸ ਸਪ੍ਤ ਪੁਰੁषਾਂਲ੍ਲੋਕਾਨ੍ਭਾਨੋਰ੍ਨਯਤਿ ਮਾਨਵਃ । । ੧ ਯਾਵਨ੍ਤ੍ਯਬ੍ਦਾਨਿ ਦੇਵਾਰ੍ਚਾ ਰਵੇਸ੍ਤਿष੍ਠਤਿ ਮਨ੍ਦਿਰੇ । ਤਾਵਦ੍ਵਰ੍षਸਹਸ੍ਰਾਣਿ ਸੂਰ੍ਯਲੋਕੇ ਸ ਮੋਦਤੇ । । ੨ ਦੇਵਾਰ੍ਚਾ ਲਕ੍ਸ਼ਣੋਪੇਤਾ ਯਦ੍ਗृਹੇ ਸਨ੍ਤਤੋ ਵਿਧਿਃ । ਨਿष੍ਕਾਮਂ ਵਾ ਮਨੋ ਯਸ੍ਯ ਸ ਯਾਤਿ ਰਵਿਸਾਮ੍ਯਤਾਮ੍ । । ੩ ਪੁष੍ਪਾਣ੍ਯਤਿਸੁਗਨ੍ਧੀਨਿ ਮਨੋਜ੍ਞਾਨਿ ਚ ਯਃ ਪੁਮਾਨ੍ । ਪ੍ਰਯਚ੍ਛਤਿ ਹਿ ਦੇਵੇਸ਼ਂ ਤਦ੍ਭਾਵਗਤਮਾਨਸਃ । ।੪ ਧੂਪਾਂਸ਼੍ਚ ਵਿਵਿਧਾਂਸ੍ਤਾਂਸ੍ਤਾਨ੍ਗਨ੍ਧਾਢ੍ਯਂ ਚਾਨੁਲੇਪਨਮ੍ । ਦੀਪਬਲ੍ਯੁਪਹਾਰਾਸ਼੍ਚ ਯਚ੍ਚਾਭੀष੍ਟਮਥਾਤ੍ਮਨਃ । । ੫ ਨਰਃ ਸੋऽਨੁਦਿਨਂ ਯਜ੍ਞਾਤ੍ਪ੍ਰਾਪ੍ਨੋਤ੍ਯਾਰਾਧਨਾਦ੍ਰਵੇ । ਯਜ੍ਞੇਸ਼ੋ ਭਗਵਾਨ੍ਭਾਨੁਰ੍ਮਖੈਰਪਿ ਚ ਤੋष੍ਯਤੇ । । ੬ ਬਹੂਪਕਰਣਾ ਯਜ੍ਞਾ ਨਾਨਾਸਮ੍ਭਾਰਵਿਸ੍ਤਰਾਃ । ਪ੍ਰਾਪ੍ਯਨ੍ਤੇ੩ ਤੈਰ੍ਧਨਯੁਤੈਰ੍ਮਨੁष੍ਯੈਰ੍ਲੋਕਸਞ੍ਚਯੈਃ ।। ੭ ਭਕ੍ਤ੍ਯਾ ਤੁ ਪੁਰੁषੈਃ ਪੂਜਾ ਕृਤਾ ਦੂਰ੍ਵਾਂਕੁਰੈਰਪਿ । ਰਵੇਰ੍ਦਦਾਤਿ ਹਿ ਫਲਂ ਸਰ੍ਵਯਜ੍ਞੈਃ ਸੁਦੁਰ੍ਲਭਮ੍ । । ੮ ਯਾਨਿ ਪੁष੍ਪਾਣਿ ਭਕ੍ਸ਼੍ਯਾਣਿ ਧੂਪਗਨ੍ਧਾਨੁਲੇਪਨਮ੍ । ਦਯਿਤਂ ਭੂषਣਂ ਯਚ੍ਚ ਰਕ੍ਤਕੇ ਚੈਵ ਵਾਸਸੀ । । ੯ ਯਾਨਿ ਚਾਭ੍ਯੁਪਹਾਰਾਣਿ ਭਕ੍ਸ਼੍ਯਾਣਿ ਚ ਫਲਾਨਿ ਚ । ਪ੍ਰਯਚ੍ਛ ਤਾਨਿ ਦੇਵੇਸ਼ ਭਵੇਥਾਸ਼੍ਚੈਵ ਤਨ੍ਮਨਾਃ । । 1.103.੧੦ ਆਦ੍ਯਂ ਤਂ ਯਜ੍ਞਪੁਰੁषਂ ਯਥਾਸ਼ਕ੍ਤ੍ਯਾ ਪ੍ਰਸਾਦਯ । ਆਰਾਧ੍ਯ ਸ੍ਥਾਪਿਤਂ ਦੇਵਂ ਤਸ੍ਮਿਨ੍ਨੇਵ ਨਰਾਲਯੇ । । ੧੧ ਪੁष੍ਪੈਸ੍ਤੀਰ੍ਥੋਦਕੈਰ੍ਗਨ੍ਧੈਰ੍ਮਧੁਨਾ ਸਰ੍ਪਿषਾ ਤਥਾ । ਕ੍ਸ਼ੀਰੇਣ ਸ੍ਨਾਪਯੇਦ੍ਦੇਵਂ ਚਿਤ੍ਰਭਾਨੁਂ ਦਿਵਾਕਰਮ੍
ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ: ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਭਾਨੂ ਦੇ ਲਈ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਪੱਕਾ ਮੰਦਰ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਸੱਤ ਪੀੜੀਆਂ ਨੂੰ ਸੂਰਜ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਲੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਿੰਨੇ ਸਾਲ ਰਵੀ ਦੀ ਮੂਰਤੀ ਮੰਦਰ ਵਿੱਚ ਟਿਕੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਉਤਨੇ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲ ਉਹ ਸੂਰਜ ਦੇ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਖੁਸ਼ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਕਿਸੇ ਦੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਦੇਵਤਾ ਦੀ ਮੂਰਤੀ ਸਥਾਪਿਤ ਹੋਵੇ, ਤੇ ਜਿਸ ਦਾ ਮਨ ਲਗAttachment ਹੋਵੇ, ਉਹ ਰਵੀ ਦੇ ਸਮਾਨਤਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਸੁਗੰਧਤ ਤੇ ਮਨੋਹਰ ਫੁੱਲ ਭਾਵ ਨਾਲ ਦੇਵੇਸ਼ ਨੂੰ ਅਰਪਣ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਜਿਸ ਦਾ ਮਨ ਉਸ ਭਾਵ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਧੂਪ, ਸੁਗੰਧਤ ਲੇਪ, ਦੀਵੇ, ਭੋਗ ਤੇ ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਅਨੁਸਾਰ ਹੋਰ ਚੀਜ਼ਾਂ ਭਗਵਾਨ ਨੂੰ ਭੇਟ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਐਸਾ ਮਨੁੱਖ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ ਰਵੀ ਦੀ ਕ੍ਰਿਪਾ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ; ਸੂਰਜ, ਯਜਨ ਦਾ ਮਾਲਕ, ਯਜਨ ਨਾਲ ਵੀ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਵੱਡੇ-ਵੱਡੇ ਯਜਨ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸਮੱਗਰੀਆਂ ਤੇ ਸਾਧਨਾਂ ਨਾਲ, ਧਨਵਾਨ ਤੇ ਲੋਕਾਂ ਵਾਲੇ ਮਨੁੱਖ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਪਰ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਦੂਰਵਾ ਘਾਸ ਨਾਲ ਵੀ ਪੂਜਾ ਕਰੀ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਰਵੀ ਉਹ ਫਲ ਦੇ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਸਾਰੇ ਯਜਨਾਂ ਨਾਲ ਵੀ ਮਿਲਣਾ ਔਖਾ ਹੈ। ਜਿਹੜੇ ਫੁੱਲ, ਭੋਜਨ, ਧੂਪ, ਲੇਪ, ਪਿਆਰੇ ਗਹਣੇ, ਲਾਲ ਰੰਗ ਦੇ ਕਪੜੇ, ਤੇ ਹੋਰ ਭੋਗ, ਫਲ ਆਦਿ ਭਗਵਾਨ ਨੂੰ ਭੇਟ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਸਭ ਚੀਜ਼ਾਂ ਦੇਵੇਸ਼ ਨੂੰ ਮਨ ਲਾ ਕੇ ਅਰਪਣ ਕਰੋ। ਉਸ ਆਦਿ ਯਜਨ-ਪੁਰੁਸ਼ ਦੀ ਆਪਣੀ ਸਮਰਥਾ ਅਨੁਸਾਰ ਪੂਜਾ ਕਰੋ; ਦੇਵਤਾ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਕੇ, ਫੁੱਲ, ਤੀਰਥ ਦਾ ਪਾਣੀ, ਸੁਗੰਧ, ਮਧ, ਘੀ ਤੇ ਦੁੱਧ ਨਾਲ ਚਿਤ੍ਰਭਾਨੂ, ਦਿਵਾਕਰ ਨੂੰ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਵਾਓ।
1.103.੪੦ ਵਿਧੁਨੋਤ੍ਯਤਿਵਾਤੇਨ ਦਾਤੁਰਜ੍ਞਾਨਤਃ ਕृਤਮ੍ । ਪਾਪਂ ਦਾਤੁਰ੍ਗृਹੇ ਭਾਨੁਰ੍ਦਿਵਾਰਾਤ੍ਰੌ ਨ ਸਂਸ਼ਯਃ । । ੪੧ ਗੀਤਵਾਦ੍ਯਾਦਿਰ੍ਭਿਰ੍ਦੇਵਂ ਯ ਉਪਾਸ੍ਤੇ ਵਿਭਾਵਸੁਮ੍ । ਗਨ੍ਧਰ੍ਵਨृਤ੍ਯੈਰ੍ਵਾਦ੍ਯੈਸ਼੍ਚ ਵਿਮਾਨਸ੍ਥੋ ਨਿषੇਵ੍ਯਤੇ । । ੪੨ ਜਾਤਿਸ੍ਮਰਤ੍ਵਂ ਵृਦ੍ਧਿਂ ਚ ਤਤਸ੍ਤੁ ਪਰਮਾਂ ਗਤਿਮ੍ । ਪ੍ਰਾਪ੍ਨੋਤਿ ਹੇਲੇਰਾਯਤਨੇ ਪੁਣ੍ਯਾਖ੍ਯਾਨਕਥਾਕਰਃ । । ੪੩ ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਕੁਰ੍ਯਾਤ੍ਪ੍ਰਯਤ੍ਨੇਨ ਪੂਜਯੇਦ੍ਵਾਪਿ ਵਾਚਕਮ੍ । ਨਾਨ੍ਯਤ੍ਪ੍ਰੀਤਿਕਰਂ ਭਾਨੋਃ ਪੁਣ੍ਯਾਖ੍ਯਾਨਾਦृਤੇ ਕ੍ਵਚਿਤ੍ । । ੪੪ ਏਕੋऽਪਿ ਹੇਲੇਃ ਸੁਕृਤਃ ਪ੍ਰਣਾਮੋ ਦਸ਼ਾਸ਼੍ਵਮੇਧਾਵਭृਥੇਨ ਤੁਲ੍ਯਃ । ਦਸ਼ਾਸ਼੍ਵਮੇਧੀ ਪੁਨਰੇਤਿ ਜਨ੍ਮ ਹੇਲਿਪ੍ਰਣਾਮੀ ਨ ਪੁਨਰ੍ਭਵਾਯ । । ੪੫ ਏਵਂ੧ ਦੇਵੇਸ਼੍ਵਰੋ ਭਕ੍ਤ੍ਯਾ ਯੇਨ ਭਾਨੁਰੁਪਾਸਿਤਃ । ਸ ਪ੍ਰਾਪ੍ਨੋਤਿ ਗਤਿਂ ਸ਼੍ਲਾਘ੍ਯਾਂ ਯਾਮਿਚ੍ਛਤਿ ਚ ਚੇਤਸਾ । ।੪ ੬ ਤਮਾਰਾਧ੍ਯ ਮਯਾ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਤ੍ਵਂ ਲੋਕਪੂਜਿਤਮ੍ । ਸੌਰੇਰ੍ਯਥੇਪ੍ਸਿਤਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਂ ਤ੍ਵਯਾ ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਪੁਰਾਨਘ । । ੪੭ ਬ੍ਰਹ੍ਮਹਤ੍ਯਾਭਿਭੂਤਸ੍ਤੁ ਗੋਸ਼੍ਰੁਤਾਭਰਣੋ ਹਰਃ । ਤਮਾਰਾਧ੍ਯ ਰਵਿਂ ਭਕ੍ਤ੍ਯਾ ਮੁਕ੍ਤੋऽਸੌ ਬ੍ਰਹ੍ਮਹਤ੍ਯਯਾ । ।੪੮ ਦੇਵਤ੍ਵਂ ਮਨੁਜੈਃ ਕੈਸ਼੍ਚਿਦ੍ਗਨ੍ਧਰ੍ਵਤ੍ਵਂ ਤਥਾ ਪਰੈਃ । ਵਿਦ੍ਯਾਧਰਤ੍ਵਮਪਰੈਰੇਵਾਪ੍ਤਂ ਹਿ ਦਿਵਾਕਰਾਤ੍ । । ੪੯ ਲੇਖਃ ਕ੍ਰਤੁਸ਼ਤੇਨੇਸ਼ਮਾਰਾਧ੍ਯੈਨਂ ਦਿਵਾਕਰਮ੍ । ਇਨ੍ਦ੍ਰਤ੍ਵਮਗਮਤ੍ਤਸ੍ਮਾਨ੍ਨਾਨ੍ਯਃ ਪੂਜ੍ਯੋ ਦਿਵਾਕਰਾਤ੍ । । 1.103.੫੦ ਦੇਵੇਭ੍ਯੋऽਪ੍ਯਤਿਪੂਜ੍ਯਸ੍ਤੁ ਸ੍ਵਗੁਰੁਰ੍ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਾਰਿਣਾ । ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਸ ਯਜ੍ਞਪੁਰੁषੋ ਵਿਵਸ੍ਵਾਨ੍ਪੂਜ੍ਯ ਏਵ ਹਿ । । ੫੧ ਸ੍ਤ੍ਰਿਯਾਸ਼੍ਚ ਭਰ੍ਤਾਰਮृਤੇ ਪੂਜ੍ਯੋऽਤ੍ਯਨ੍ਤਂ ਵਿਭਾਵਸੁਃ । ਭਰ੍ਤੁਰ੍ਗृਹਸ੍ਥਸ੍ਯ ਸਤਃ ਪੂਜ੍ਯੋ ਗੋਪਤਿਰਂਸ਼ੁਮਾਨ੍ । । ੫੨ ਵੈਸ਼੍ਯਾਨਾਮਪਿ ਚਾਰਾਧ੍ਯਸ੍ਤਪੋਭਿਸ੍ਤਮਨਾਸ਼ਨਃ । ਧ੍ਯੇਯਃ ਪਰਿਵ੍ਰਾਜਕਾਨਾਂ ਸਦਾ ਦੇਵੋ ਵਿਭਾਵਸੁਃ । । ੫੩ ਏਵਂ ਸਰ੍ਵਾਸ਼੍ਰਮਾਣਾਂ ਹਿ ਚਿਤ੍ਰਭਾਨੁਃ ਪਰਾਯਣਮ੍ । ਸਰ੍ਵੇषਾਂ ਚੈਵ ਵਰ੍ਣਾਨਾਂ ਤਮਾਰਾਧ੍ਯਾਪ੍ਨੁਯਾਦ੍ਗਤਿਮ੍ । । ੫੪ ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਭਵਿष੍ਯੇ ਮਹਾਪੁਰਾਣੇ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮੇ ਪਰ੍ਵਣਿ ਸਪ੍ਤਮੀ ਕਲ੍ਪੇ ਸੂਰ੍ਯਪੂਜਾਮਹਿਮਵਰ੍ਣਨਂ ਨਾਮ ਤ੍ਰ੍ਯਧਿਕਸ਼ਤਤਮੋऽਧ੍ਯਾਯਃ
ਦਾਤਾ ਦੇ ਅਜਾਣਤਾ ਨਾਲ ਹੋਇਆ ਪਾਪ ਹਵਾ ਨਾਲ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਸੂਰਜ ਦਾਤਾ ਦੇ ਘਰ ਦਾ ਪਾਪ ਦਿਨ ਤੇ ਰਾਤ ਦੋਵੇਂ ਸਮੇਂ ਹਟਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ। ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਗੀਤ, ਵਾਦਨ ਆਦਿ ਨਾਲ ਦੇਵਤਾ ਵਿੱਭਾਵਸੁ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਾਂ ਗੰਧਰਵਾਂ ਦੇ ਨਾਚ ਤੇ ਵਾਦਨ ਨਾਲ, ਉਹ ਵਿਮਾਨ ਵਿੱਚ ਬੈਠਾ ਹੋਇਆ ਸੇਵਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਨਮ ਯਾਦ ਰੱਖਣ ਦੀ ਯੋਗਤਾ, ਵਾਧਾ ਤੇ ਉੱਚੀ ਗਤੀ, ਇਹ ਸਭ ਉਸ ਨੂੰ ਮਿਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜੇ ਉਹ ਹੇਲੇ ਦੇ ਮੰਦਰ ਵਿੱਚ ਪਵਿੱਤਰ ਕਥਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਉਤਸ਼ਾਹ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ ਜਾਂ ਵਾਚਕ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ; ਭਾਨੂ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰ ਕਥਾ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਹੋਰ ਕੁਝ ਵੀ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਨਹੀਂ। ਹੇਲੇ ਦੀ ਇਕ ਵਾਰੀ ਕੀਤੀ ਨਮਸਕਾਰ ਦਸ ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਯਜਨ ਦੇ ਅੰਤ ਦੇ ਸਮਾਨ ਹੈ; ਦਸ ਅਸ਼ਵਮੇਧੀ ਮੁੜ ਜਨਮ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਹੇਲੇ ਦੀ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਮੁੜ ਜਨਮ ਨਹੀਂ ਲੈਂਦਾ। ਜਿਸ ਨੇ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਦੇਵੇਸ਼ਵਰ ਭਾਨੂ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕੀਤੀ, ਉਹ ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਅਨੁਸਾਰ ਉੱਤਮ ਗਤੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਮੈਂ ਉਸ ਨੂੰ ਪੂਜ ਕੇ ਬ੍ਰਹਮਤਵ ਤੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ; ਤੂੰ ਵੀ ਸੌਰ ਦੇ ਇੱਛਿਤ ਫਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਪੁਰਾਣਾ ਪਾਪ-ਰਹਿਤ ਹੈ। ਜੇ ਕੋਈ ਮਨੁੱਖ ਬ੍ਰਹਮ-ਹੱਤਿਆ ਦੇ ਪਾਪ ਵਿੱਚ ਫਸਿਆ ਹੋਵੇ, ਤੇ ਗੋ-ਸ਼੍ਰੁਤ ਅਭੂਸ਼ਣ ਵਾਲਾ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਰਵੀ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ ਬ੍ਰਹਮ-ਹੱਤਿਆ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕੁਝ ਮਨੁੱਖਾਂ ਨੇ ਦੇਵਤਾਵਾਂ, ਹੋਰਾਂ ਨੇ ਗੰਧਰਵਾਂ, ਤੇ ਹੋਰਾਂ ਨੇ ਵਿਦਿਆਧਰਾਂ ਦੀ ਪਦਵੀ ਸੂਰਜ ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਕਈ ਯਜਨਾਂ ਦੇ ਲਾਭ ਨਾਲ ਦਿਵਾਕਰ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ ਇੰਦਰਤਵ ਮਿਲਿਆ; ਦਿਵਾਕਰ ਤੋਂ ਵਧ ਕੇ ਹੋਰ ਕੋਈ ਪੂਜਾ ਯੋਗ ਨਹੀਂ। ਆਪਣੇ ਗੁਰੂ, ਬ੍ਰਹਮਚਾਰੀ ਲਈ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਤੋਂ ਵੀ ਵਧ ਕੇ ਪੂਜਾ ਯੋਗ ਹੈ; ਇਸ ਲਈ ਯਜਨ-ਪੁਰੁਸ਼ ਵਿਵਸਵਾਨ ਹਮੇਸ਼ਾ ਪੂਜਾ ਯੋਗ ਹੈ। ਇਸਤਰੀ ਲਈ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਤੋਂ ਬਿਨਾ, ਵਿੱਭਾਵਸੁ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧ ਕੇ ਪੂਜਾ ਯੋਗ ਹੈ; ਪਤੀ ਦੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲੀ ਲਈ, ਗੋਪਤੀ ਰੰਸ਼ੁਮਾਨ ਪੂਜਾ ਯੋਗ ਹੈ। ਵੈਸ਼ਿਆਂ ਲਈ ਵੀ ਤਪ ਨਾਲ, ਮਨ-ਲਗਨ ਨਾਲ, ਮਾਨਸ-ਅਨਾਸਨ ਨਾਲ, ਸਦਾ ਦੇਵਤਾ ਵਿੱਭਾਵਸੁ ਧਿਆਉਣ ਯੋਗ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਭ ਆਸ਼ਰਮਾਂ ਤੇ ਸਭ ਵਰਨਾਂ ਲਈ ਚਿਤ੍ਰਭਾਨੂ ਹੀ ਉੱਤਮ ਆਸਰਾ ਹੈ; ਉਸ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ ਸਭ ਗਤੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ।
ਤ੍ਰਿਵਰ੍ਗਸਪ੍ਤਮੀਵ੍ਰਤਨਿਰੂਪਣਮ੍ ਸ਼ृਣੁष੍ਵ ਸਂਯਤਃ ਕਾਮ੍ਯਾਨੁਪਵਾਸਾਂਸ੍ਤਥਾਪਰਾਨ੍ । ਤਾਂਸ੍ਤਾਨਾਸ਼੍ਰਿਤ੍ਯ ਯਾਨ੍ਕਾਮਾਨ੍ਕੁਰੁਤੇਪ੍ਸਿਤਮਾਨਸਃ । । ੧ ਸਪ੍ਤਮ੍ਯਾਂ ਸ਼ੁਕ੍ਲਪਕ੍ਸ਼ੇ ਤੁ ਫਾਲ੍ਗੁਨਸ੍ਯੇਹ ਮਾਨਵਃ । ਜਪਨ੍ਹੇਲੀਤਿ ਦੇਵਸ੍ਯ ਨਾਮ ਭਕ੍ਤ੍ਯਾ ਪੁਨਃਪੁਨਃ । । ੨ ਦੇਵਾਰ੍ਚਨੇ ਚਾष੍ਟਸ਼ਤਂ ਕृਤ੍ਵੈਤਚ੍ਚ ਜਪੇਚ੍ਛੁਚਿਃ । ਸ੍ਨਾਤਃ ਪ੍ਰਸ੍ਥਾਨਕਾਲੇ ਤੁ ਉਤ੍ਥਾਨੇ ਸ੍ਖਲਿਤੇ ਕ੍ਸ਼ੁਤੇ । । ੩ ਪਾਖਣ੍ਡਾਨ੍ਪਤਿਤਾਂਸ਼੍ਚੈਵ ਤਥੈਵਾਨ੍ਯਾਯਸ਼ਾਲਿਨਃ । ਨਾਲਪੇਤ ਤਥਾ ਭਾਨੁਮਰ੍ਚਯੇਚ੍ਛ੍ਰਦ੍ਧਯਾਨ੍ਵਿਤਃ । । ਇਦਂ ਚੋਦਾਹਰੇਦ੍ਭਾਨੌ ਮਨਃ ਸਂਧਾਯ ਤਤ੍ਪਰਃ । ।੪ ਹਂਸਹਂਸ ਕृਪਾਲੁਸ੍ਤ੍ਵਮਗਤੀਨਾਂ ਗਤਿਰ੍ਭਵ । ਸਂਸਾਰਾਰ੍ਣਵਮਗ੍ਨਾਨਾਂ ਤ੍ਰਾਤਾ ਭਵ ਦਿਵਾਕਰ । । ੫ ਏਵਂ ਪ੍ਰਸਾਦ੍ਯੋਪਵਾਸਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਨਿਯਤਮਾਨਸਃ । ਪੂਰ੍ਵਾਹ੍ਣ ਏਵ ਚ ਸਕृਤ੍ਪ੍ਰਾਸ਼੍ਯਾਚ੍ਚਾਚਮਨੀਯਕਮ੍ । । ੬ ਸ੍ਨਾਤ੍ਵਾਰ੍ਚਯਿਤ੍ਵਾ ਹਂਸੇਤਿ ਪੁਨਰ੍ਨਾਮ ਪ੍ਰਕੀਰ੍ਤਯੇਤ੍ । ਵਜ੍ਰਧਾਰਾਤ੍ਰਯਂ ਚੈਵ ਕ੍ਸ਼ਿਪੇਤ੍ਤ੍ਰਿਰ੍ਦੇਵਪਾਦਯੋਃ । । ੭ ਚੈਤ੍ਰਵੈਸ਼ਾਖਯੋਸ਼੍ਚੈਵ ਤਦ੍ਵਜ੍ਜ੍ਯੇष੍ਠੇ ਤੁ ਪੂਜਯਨ੍ । ਮਰ੍ਤ੍ਯਲੋਕੇ ਗਤਿਂ ਸ਼੍ਰੇष੍ਠਾਂ ਕृष੍ਣ ਪ੍ਰਾਪ੍ਨੋਤਿ ਵੈ ਨਰਃ । । ੮ ਉਤ੍ਕ੍ਰਾਂਤਸ੍ਤੁ ਵ੍ਰਜੇਤ੍ਕृष੍ਣ ਦਿਵ੍ਯਂ ਹਂਸਾਲਯਂ ਸ਼ੁਭਮ੍ । ਵृषਧ੍ਵਜਪ੍ਰਸਾਦਾਦ੍ਵੈ ਸਂਕ੍ਰਨ੍ਦਨਸ਼੍ਰਿਯਾ ਵृਤਃ । । ੯ ਆषਾਢੇ ਸ਼੍ਰਾਵਣੇ ਚੈਵ ਮਾਸਿ ਭਾਦ੍ਰਪਦੇ ਤਥਾ । ਤਥੈਵਾਸ਼੍ਵਯੁਜੇ ਚੈਵ ਅਨੇਨ ਵਿਧਿਨਾ ਨਰਃ । । 1.104.੧੦ ਉਪੋष੍ਯ ਸਮ੍ਪੂਜ੍ਯ ਤਥਾ ਮਾਰ੍ਤਣ੍ਡੇਤਿ ਚ ਕੀਰ੍ਤਯੇਤ੍ । ਗੋਮੂਤ੍ਰਪ੍ਰਾਸ਼ਨੋਤ੍ਪੂਤੋ ਧਨੀ ਧਨਪੁਰਂ ਵ੍ਰਜੇਤ੍ । । ੧੧ ਆਰਾਧਿਤਸ੍ਯ ਜਗਤਾਮੀਸ਼੍ਵਰਸ੍ਯਾਵ੍ਯਯਾਤ੍ਮਨਃ । ਉਤ੍ਕ੍ਰਾਂਤਿਕਾਲੇ ਸ੍ਮਰਣਂ ਭਾਸ੍ਕਰਸ੍ਯ ਤਥਾਪ੍ਨੁਯਾਤ੍ । । ੧੨ ਕ੍ਸ਼ੀਰਸ੍ਯ ਪ੍ਰਾਸ਼ਨਂ ਕृष੍ਣ ਵਿਧਿਂ ਚੈਵ ਯਥੋਦਿਤਮ੍ । ਕਾਰ੍ਤ੍ਤਿਕਾਦਿ ਯਥਾਨ੍ਯਾਯਂ ਕੁਰ੍ਯਾਨ੍ਮਾਸਚਤੁष੍ਟਯਮ੍ । । ੧੩ ਤੇਨੈਵ ਵਿਧਿਨਾ ਕृष੍ਣ ਭਾਸ੍ਕਰੇਤਿ ਚ ਕੀਰ੍ਤਯੇਤ੍ । ਸ ਯਾਤਿ ਭਾਨੁਸਾਲੋਕ੍ਯਂ ਭਾਸ੍ਕਰਂ ਸ੍ਮਰਤਿ ਕ੍ਸ਼ਯੇ । । ੧੪ ਪ੍ਰਤਿਮਾਸਂ ਦ੍ਵਿਜਾਤਿਭ੍ਯੋ ਦਦ੍ਯਾਦ੍ਦਾਨਂ ਯਥੇਪ੍ਸਿਤਮ੍ । ਚਾਤੁਰ੍ਮਾਸ੍ਯੇ ਤੁ ਸਮ੍ਪੂਰ੍ਣੇ ਕृਤ੍ਵਾ ਪੁਸ੍ਤਕਵਾਚਨਮ੍ । । ੧੫ ਕਥਾਂ ਤੁ ਭਾਸ੍ਕਰਸ੍ਯੇਹ ਸਙ੍ਗੀਤਕਮਥਾਪਿ ਵਾ । ਧਰ੍ਮਸ਼੍ਰਵਣਮਭੀष੍ਟਂ ਸਦਾ ਧਰ੍ਮਧ੍ਵਜਸ੍ਯ ਤੁ । । ੧੬ ਵਾਚਕਂ ਪੂਜਯਿਤ੍ਵਾ ਤੁ ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਕਾਰ੍ਯਂ ਵਿਪਸ਼੍ਚਿਤਾ । ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧਮਨ੍ਯੇਨ ਪਕ੍ਵੇਨ ਵਾਚਕੇਨ ਦ੍ਵਿਜੇਨ ਤੁ । । ਦਿਵ੍ਯੇਨ ਚ ਯਥਾਯੁਕ੍ਤਮਭੀष੍ਟਂ ਭਾਸ੍ਕਰਸ੍ਯ ਹਿ । । ੧੭ ਏਵਮੇਵ ਗਤਿਂ ਸ਼੍ਰੇष੍ਠਾਂ ਦੇਵਾਨਾਮਨੁਕੀਰ੍ਤਨਾਤ੍ । ਪ੍ਰਾਪ੍ਨੁਯਾਤ੍ਤ੍ਰਿਵਿਧਾਂ ਕृष੍ਣ ਤ੍ਰਿਲੋਕਾਖ੍ਯਾਂ ਨਰਃ ਸਦਾ । । ੧੮ ਕਥਿਤਂ ਪਾਰਣਂ ਯਤ੍ਤੇ ਪ੍ਰਥਮਂ ਗੋਧਰਾਧਨਮ੍ । ਆਧਿਪਤ੍ਯਂ ਤਥਾ ਭੋਗਾਂਸ੍ਤਤਃ ਪ੍ਰਾਪ੍ਨੋਤਿ ਮਾਨੁषਃ । । ੧੯ ਦ੍ਵਿਤੀਯੇਨ ਤਥਾ ਭੋਗਾਨ੍ਗੋਪਤੇਃ ਪ੍ਰਾਪ੍ਨੁਯਾਨ੍ਨਰਃ । ਸੂਰ੍ਯਲੋਕਂ ਤृਤੀਯੇਨ ਪਾਰਣੇਨ ਤਥਾਪ੍ਨੁਯਾਤ੍ । । 1.104.੨੦ ਏਵਮੇਤਤ੍ਸਮਾਖ੍ਯਾਤਂ ਗਤਿਪ੍ਰਾਪਕਮੁਤ੍ਤਮਮ੍ । ਵਿਧਾਨਂ ਦੇਵਾਸ਼ਾਰ੍ਦੂਲ ਯਦੁਕ੍ਤਂ ਸਪ੍ਤਮੀਵ੍ਰਤੇ । । ੨੧ ਯਃ ਸ਼੍ਵੇਤਾਂ ਸਪ੍ਤਮੀਂ ਕੁਰ੍ਯਾਤ੍ਸੁਗਤਿਂ ਸ਼੍ਰਦ੍ਧਯਾ ਨਰਃ । ਤਥਾ ਭਕ੍ਤ੍ਯਾ ਚ ਵੈ ਨਾਰੀ ਪ੍ਰਾਪ੍ਨੋਤਿ ਤ੍ਰਿਵਿਧਾਂ ਗਤਿਮ੍ । । ੨੬੨ ਏषਾ ਧਨ੍ਯਾ ਪਾਪਹਰਾ ਤਿਥਿਰ੍ਨਿਤ੍ਯਮੁਪਾਸਿਤਾ । ਆਰਾਧਨਾਯ ਯਸ੍ਤੇषਾਂ ਯਦਾ ਭਾਨੋਰ੍ਧਰਾਧਰ । । ੨੩ ਪਠਤਾਂ ਸ਼ृਣ੍ਵਤਾਂ ਚਾਪਿ ਸਰ੍ਵਪਾਪਭਯਾਪਹਾ । ਤਥਾ ਧਨ੍ਯਾ ਚ ਪੁਣ੍ਯਾ ਚ ਤ੍ਰਿਵਰ੍ਗਾਦੀष੍ਟਦਾ ਸਦਾ । । ੨੪. ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਭਵਿष੍ਯੇ ਮਹਾਪੁਰਾਣੇ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮੇ ਪਰ੍ਵਣਿ ਸਪ੍ਤਮੀਕਲ੍ਪੇ ਤ੍ਰਿਵਰ੍ਗਸਪ੍ਤਮੀਵ੍ਰਤਨਿਰੂਪਣਂ ਨਾਮ ਚਤੁਰਧਿਕਸ਼ਤਤਮੋऽਧ੍ਯਾਯਃ
ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣੋ, ਮੈਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਇੱਛਾ ਵਾਲੇ ਉਪਵਾਸ ਤੇ ਹੋਰ ਵ੍ਰਤਾਂ ਬਾਰੇ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ; ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਧਾਰਨ ਕਰਕੇ ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੇ ਮਨ ਦੀਆਂ ਇੱਛਾਵਾਂ ਪੂਰੀ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਫਾਲਗੁਨ ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਸ਼ੁਕਲ ਪੱਖ ਦੀ ਸਪਤਮੀ ਨੂੰ, ਮਨੁੱਖ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਹੇਲੇ ਦੇ ਨਾਮ ਦਾ ਜਪ ਕਰੇ, ਮੁੜ ਮੁੜ ਕਰੇ। ਦੇਵਤਾ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ, ਆਠ-ਸੌ ਵਾਰੀ ਜਪ ਕਰੇ, ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਕੇ, ਇਸ਼ਨਾਨ, ਚਲਣ, ਉਠਣ, ਗਿਰਣ, ਛੀਕਣ ਸਮੇਂ। ਪਾਖੰਡੀਆਂ, ਪਤਿਤਾਂ ਤੇ ਅਨਿਆਯੀ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਗੱਲ ਨਾ ਕਰੇ, ਭਾਨੂ ਨੂੰ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕਰੇ। ਭਾਨੂ ਨੂੰ ਮਨ ਲਾ ਕੇ, ਇਹ ਉਚਾਰਨ ਕਰੇ: ਹੰਸ ਹੰਸ, ਦਇਆਲੂ ਤੂੰ, ਅਗਤੀ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਗਤੀ ਬਣ, ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬਿਆਂ ਨੂੰ ਤੂੰ ਤਰਵਾ, ਦਿਵਾਕਰ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰਕੇ, ਉਪਵਾਸ ਕਰਕੇ, ਨਿਯਤ ਮਨ ਨਾਲ, ਪੂਰਵਾਹਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਾਰੀ ਆਚਮਨ ਕਰੇ। ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਕੇ, ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ, ਹੰਸ ਨਾਮ ਉਚਾਰਨ ਕਰੇ, ਵਜ੍ਰਧਾਰਾ ਤਿੰਨ ਵਾਰੀ ਦੇਵਤਾ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਤੇ ਛੱਡੇ। ਚੈਤ, ਵਿਸ਼ਾਖ, ਤੇ ਜੇਠ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਵੀ, ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ, ਮਰਤ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਉੱਤਮ ਗਤੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਉਤਕ੍ਰਾਂਤ ਹੋ ਕੇ, ਦਿਵਿਆ ਹੰਸ ਆਲਯ ਵਿੱਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਵ੍ਰਿਸ਼ਧਵਜ ਦੀ ਕ੍ਰਿਪਾ ਨਾਲ, ਸੰਕ੍ਰੰਦਨ ਦੀ ਸ਼੍ਰੀ ਨਾਲ। ਆਸ਼ਾਢ, ਸ਼੍ਰਾਵਣ, ਭਾਦਰਪਦ, ਤੇ ਆਸ਼ਵਯੁਜ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਵੀ, ਇਸੇ ਵਿਧੀ ਨਾਲ ਮਨੁੱਖ ਉਪਵਾਸ ਕਰਕੇ, ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ, ਮਾਰਤੰਡ ਨਾਮ ਉਚਾਰਨ ਕਰੇ। ਗੋਮੂਤਰ ਪੀ ਕੇ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਕੇ, ਧਨਵਾਨ ਮਨੁੱਖ ਧਨਪੁਰ ਵਿੱਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਗਤ ਦੇ ਅਵਿਨਾਸ਼ੀ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ, ਉਤਕ੍ਰਾਂਤ ਸਮੇਂ ਭਾਸਕਰ ਦਾ ਸਿਮਰਨ ਕਰੇ। ਦੂਧ ਪੀ ਕੇ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ, ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ, ਕਾਰਤਿਕ ਆਦਿ ਚਾਰ ਮਹੀਨੇ, ਉਪਵਾਸ ਕਰੇ। ਇਸੇ ਵਿਧੀ ਨਾਲ, ਭਾਸਕਰ ਨਾਮ ਉਚਾਰਨ ਕਰੇ, ਉਹ ਭਾਨੂ ਦੇ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਭਾਸਕਰ ਨੂੰ ਵਿਨਾਸ ਸਮੇਂ ਯਾਦ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਹਰ ਮਹੀਨੇ, ਦੂਜੀ ਜਾਤੀ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਅਨੁਸਾਰ ਦਾਨ ਦੇਵੇ; ਚਾਰ ਮਹੀਨੇ ਪੂਰੇ ਹੋਣ ਤੇ, ਪੁਸਤਕ ਪਾਠ ਕਰੇ। ਭਾਸਕਰ ਦੀ ਕਥਾ, ਗੀਤ, ਜਾਂ ਧਰਮ ਦੀ ਕਥਾ, ਧਰਮਧਵਜ ਦੇ ਮਨਚਾਹੇ ਸੁਣੇ। ਵਾਚਕ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ, ਵਿਦਵਾਨ ਮਨੁੱਖ, ਹੋਰ ਪਕਾ ਹੋਇਆ ਸ਼੍ਰਾਧ, ਵਾਚਕ ਦੁਆਰਾ, ਦੂਜੀ ਜਾਤੀ ਦੁਆਰਾ ਕਰੇ। ਪਵਿੱਤਰ ਤੇ ਮਨਚਾਹੀ ਭਾਸਕਰ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰੇ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਉਚਾਰਨ ਨਾਲ, ਉੱਤਮ ਤਿੰਨ ਗਤੀਆਂ, ਤ੍ਰਿਲੋਕੀ ਗਤੀ, ਮਨੁੱਖ ਹਮੇਸ਼ਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਪਾਰਣ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਗੋਧਰਾਧਨ, ਅਧਿਪਤਤਾ ਤੇ ਭੋਗ, ਮਨੁੱਖ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਦੂਜੇ ਪਾਰਣ ਨਾਲ, ਗੋਪਤੀ ਦੇ ਭੋਗ, ਮਨੁੱਖ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਤੀਜੇ ਪਾਰਣ ਨਾਲ, ਸੂਰਜ ਦੇ ਲੋਕ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਉੱਤਮ ਗਤੀ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਵਿਧਾਨ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਸਪਤਮੀ ਵ੍ਰਤ ਵਿੱਚ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ। ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਸ਼ੁਧ ਸਪਤਮੀ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ, ਉਹ ਉੱਤਮ ਤਿੰਨ ਗਤੀਆਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਭਗਤੀ ਨਾਲ, ਇਸਤਰੀ ਵੀ ਤਿੰਨ ਗਤੀਆਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਧਨਵਾਨ, ਪਾਪ ਹਟਾਉਣ ਵਾਲੀ, ਤिथि ਹਮੇਸ਼ਾ ਪੂਜਾ ਯੋਗ ਹੈ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਭਾਨੂ ਦੀ ਪੂਜਾ, ਧਰਾਧਰ, ਹੋਵੇ, ਉਹ ਸਭ ਪਾਪ ਤੇ ਡਰ ਹਟਾਉਣ ਵਾਲੀ, ਧਨਵਾਨ ਤੇ ਪਵਿੱਤਰ, ਤਿੰਨ ਵਰਨਾਂ ਦੀ ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਹੈ।
ਕਾਮਦਾਸਪ੍ਤਮੀਵ੍ਰਤਨਿਰੂਪਣਮ੍ ਬ੍ਰਹ੍ਮੋਵਾਚ ਫਾਲ੍ਗੁਨਾਮਲਪਕ੍ਸ਼ਸ੍ਯ ਸਪ੍ਤਮ੍ਯਾਂ ਕ੍ਸ਼੍ਮਾਧਰਾਵ੍ਯਯ । ਉਪੋषਿਤੋ ਨਰੋ ਨਾਰੀ ਸਮਭ੍ਯਰ੍ਚ੍ਯ ਤਮੋऽਪਹਮ੍ । । ੧ ਸੂਰ੍ਯਨਾਮ ਜਪਨ੍ਭਕ੍ਤ੍ਯਾ ਮਿਤਭੋਕ੍ਤਾ ਜਿਤੇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਃ । ਉਤ੍ਤਿष੍ਠਨ੍ਪ੍ਰਸ੍ਵਪਂਸ਼੍ਚੈਵ ਸੂਰ੍ਯਮੇਵਾਭਿਕੀਰ੍ਤਯੇਤ੍ । । ੨ ਤਤੋऽਨ੍ਯਦਿਵਸੇ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤੇ ਤ੍ਵष੍ਟਮ੍ਯਾਂ ਪ੍ਰਯਤੋ ਰਵਿਮ੍ । ਸ੍ਨਾਤ੍ਵਾ ਦੇਵਂ ਸਮਭ੍ਯਰ੍ਚ੍ਯ ਦਦ੍ਯਾਦ੍ਵਿਪ੍ਰਾਯ ਦਕ੍ਸ਼ਿਣਾਮ੍ । । ੩ ਰਵਿਮੁਦ੍ਦਿਸ਼੍ਯ ਵੈ ਚਾਗ੍ਨੌ ਘृਤਹੋਮਕृਤਕ੍ਰਿਯਃ । ਪ੍ਰਣਿਪਤ੍ਯ ਜਗਨ੍ਨਾਥਮਿਤਿ ਵਾਣੀਮੁਦੀਰਯੇਤ੍ । । ੪ ਯਮਾਰਾਧ੍ਯ ਪੁਰਾ ਦੇਵੀ ਸਾਵਿਤ੍ਰੀ ਕਾਮਨਾਯ ਵੈ । ਸ ਮੇ ਦਦਾਤੁ ਦੇਵੇਸ਼ਃ ਸਰ੍ਵਾਨ੍ਕਾਮਾਨ੍ਵਿਭਾਵਸੁਃ । । ੫ ਸਮਭ੍ਯਰ੍ਚ੍ਯ ਇਤਿ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਾਨ੍ਕृਤ੍ਸ੍ਨਾਨ੍ਕਾਮਾਨ੍ਯਥੇਪ੍ਸਿਤਾਨ੍ । ਸ ਦਦਾਤ੍ਯਖਿਲਾਨ੍ਕਾਮਾਨ੍ਪ੍ਰਸਨ੍ਨੋ ਮੇ ਦਿਵਸ੍ਪਤਿਃ । । ੬ ਭ੍ਰष੍ਟਰਾਜ੍ਯਸ਼੍ਚ ਦੇਵੇਨ੍ਦ੍ਰੋ ਯਮਭ੍ਯਰ੍ਚ੍ਯ ਦਿਵਸ੍ਪਤਿਃ । ਕਾਮਾਨ੍ਸਮ੍ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਵਾਨ੍ਰਾਜ੍ਯਂ ਸ ਮੇ ਕਾਮਂ ਪ੍ਰਯਚ੍ਛਤੁ । । ੭ ਏਵਮਭ੍ਯਰ੍ਚ੍ਯ ਪੂਜਾਂ ਚ ਨਿष੍ਪਾਦ੍ਯੇਹ ਵਿਵਸ੍ਵਤਃ । ਭੁਞ੍ਜੀਤ ਪ੍ਰਯਤਃ ਸਮ੍ਯਗ੍ਘਵਿष੍ਯਂ ਪਤਗਧ੍ਵਜ । । ੮ ਫਾਲ੍ਗੁਨੇ ਚੈਤ੍ਰਵੈਸ਼ਾਖਜ੍ਯੇष੍ਠੇ ਯਸ੍ਯ ਸਮਾਪਨਮ੍ । ਚਤੁਰ੍ਭਿਃ ਪਾਰਣਂ ਮਾਸੈਰੇਭਿਰ੍ਨਿष੍ਪਾਦਿਤਂ ਭਵੇਤ੍ । । ੯ ਕਰਵੀਰੈਸ਼੍ਚਤੁਰੋ ਮਾਸਾਨ੍ਭਕ੍ਤ੍ਯਾ ਸਮ੍ਪੂਜਯੇਦ੍ਰਵਿਮ੍ । ਕृष੍ਣਾਗੁਰੁਂ ਦਹੇਦ੍ਧੂਪਂ ਪ੍ਰਾਸ਼੍ਯਂ ਗੋਸ਼ृਙ੍ਗਜਂ ਜਲਮ੍ । । 1.105.੧੦ ਨੈਵੇਦ੍ਯਂ ਖਣ੍ਡਵੇष੍ਟਾਂਸ੍ਤੁ ਦਦ੍ਯਾਦ੍ਵਿਪ੍ਰੇਭ੍ਯ ਏਵ ਚ । ਤਤਸ਼੍ਚ ਸ਼੍ਰੂਯਤਾਮਨ੍ਯਾ ਹ੍ਯਾषਾਢਾਦਿषੁ ਯਾ ਕ੍ਰਿਯਾ ।। ੧੧ ਜਾਤੀਪੁष੍ਪਾਣਿ ਸ਼ਸ੍ਤਾਨਿ ਧੂਪੋ ਗੌਗ੍ਗੁਲ ਉਚ੍ਯਤੇ । ਕੂਪੋਦਕਂ ਸਮਸ਼੍ਨੀਯਾਨ੍ਨੈਵੇਦ੍ਯਂ ਪਾਯਸਂ ਮਤਮ੍ । । ੧੨ ਸ੍ਵਯਂ ਤਦੇਵ ਚਾਸ਼੍ਨੀਯਾਚ੍ਛੇषਂ ਪੂਰ੍ਵਵਦਾਚਰੇਤ੍ । ਕਾਰ੍ਤ੍ਤਿਕਾਦਿषੁ ਮਾਸੇषੁ ਗੋਮੂਤ੍ਰਂ ਕਾਯਸ਼ੋਧਨਮ੍ । । ੧੩ ਮਹਾਙ੍ਗੋ ਧੂਪ ਉਦ੍ਦਿष੍ਟਃ ਪੂਜਾ ਰਕ੍ਤੋਤ੍ਪਲੈਸ੍ਤਥਾ । ਕਾਸਾਰਂ ਚਾਤ੍ਰ ਨੈਵੇਦ੍ਯਂ ਨਿਵੇਦ੍ਯਂ ਭਾਸ੍ਕਰਾਯ ਵੈ । । ੧੪ ਪ੍ਰਤਿਮਾਸਂ ਚ ਵਿਪ੍ਰਾਯ ਦਾਤਵ੍ਯਾ ਦਕ੍ਸ਼ਿਣਾ ਤਥਾ । ਕਰ੍ਪੂਰਂ ਚਨ੍ਦਨਂ ਮੁਸ੍ਤਾਮਗਰੁਂ ਤਗਰਂ ਤਥਾ । । ੧੫ ਊषਣਂ ਸ਼ਰ੍ਕਰਾ ਕृष੍ਣ ਸੁਗਨ੍ਧਂ ਸਿਹ੍ਲਕਂ ਤਥਾ । ਮਹਾਙ੍ਗੋऽਯਂ ਸ੍ਮृਤੋ ਧੂਪਃ ਪ੍ਰਿਯੋ ਦੇਵਸ੍ਯ ਸਰ੍ਵਦਾ । । ੧੬ ਪ੍ਰੀਣਨਂ ਚੇष੍ਟਯਾ ਭਾਨੋਃ ਪਾਰਣੇਪਾਰਣੇ ਗਤੇ । ਯਥਾਸ਼ਕ੍ਤਿ ਯਥਾਯੋਗਂ ਵਿਤ੍ਤਸ਼ਾਠ੍ਯਂ ਵਿਵਰ੍ਜਯੇਤ੍ । । ੧੭ ਸਦ੍ਭਾਵੇਨੈਵ ਸਪ੍ਤਾਸ਼੍ਵਃ ਪੂਜਿਤਃ ਪ੍ਰੀਯਤੇ ਯਤਃ । ਪਾਰਣਾਨ੍ਤੇ ਯਥਾਸ਼ਕ੍ਤ੍ਯਾ ਪੂਜਿਤਃ ਸ੍ਨਾਪਿਤੋ ਰਵਿਃ । । ੧੮ ਪ੍ਰੀਣਿਤਸ਼੍ਚੇਪ੍ਸਿਤਾਨ੍ਕਾਮਾਨ੍ਦਦ੍ਯਾਦਵ੍ਯਾਹਤਂ ਹਰੇ । ਏषਾ ਪੁਣ੍ਯਾ ਪਾਪਹਰਾ ਸਪ੍ਤਮੀ ਸਰ੍ਵਕਾਮਦਾ । । ੧੯ ਯਥਾਭਿਲषਿਤਾਨ੍ਕਾਮਾਁਲ੍ਲਭਤੇ ਗਰੁਡਧ੍ਵਜ । ਉਪੋष੍ਯੈਤਾਂ ਤ੍ਰਿਭੁਵਨਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਮਿਨ੍ਦ੍ਰੇਣ ਵੈ ਪੁਰਾ । । 1.105.੨੦ ਪੁਤ੍ਰਂ ਪ੍ਰਾਪਚ੍ਚ ਸਾਵਿਤ੍ਰੀ ਪੁਤ੍ਰਾਂਸ੍ਤੁ ਅਦਿਤਿਸ੍ਤਥਾ । ਯਦਵਃ ਕਾਮਨਾਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਾ ਧੌਮ੍ਯੋ ਵੇਦਮਵਾਪ੍ਤਵਾਨ੍ । । ੨੧ ਤ੍ਵਯਾਪ੍ਤਾ ਭਾਰ੍ਗਵੀ ਕृष੍ਣ ਸ਼ਙ੍ਕਰਃ ਸ਼ੁਦ੍ਧਿਮਾਪ੍ਤਵਾਨ੍ । ਪਿਤਾਮਹਤ੍ਵਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤੋऽਹਂ ਤਤ੍ਪ੍ਰਸਾਦਾਜ੍ਜਨਾਰ੍ਦਨ । । ੨੨ ਅਨ੍ਯੈਸ਼੍ਚਾਧਿਗਤਾਃ ਕਾਮਾਸ੍ਤਮਾਰਾਧ੍ਯ ਨ ਸਂਸ਼ਯਃ । ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੈਃ ਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਿਯੈਰ੍ਵੈਸ਼੍ਯੈਃ ਸ਼ੂਦ੍ਰੈਰ੍ਯੋषਿਦ੍ਭਿਰੇਵ ਚ । । ੨੩ ਯਂ ਯਂ ਕਾਮਮਭਿਧ੍ਯਾਯੇਤ੍ਤਂਤਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਨੋਤ੍ਯੁਪੋषਣਾਤ੍ । ਜਨਃ ਪ੍ਰਾਪ੍ਨੋਤ੍ਯਸਂਦਿਗ੍ਧਂ ਭਾਨੋਰਾਰਾਧਨਾਦ੍ਯਤਃ । । ੨੪ ਅਪੁਤ੍ਰਃ ਪੁਤ੍ਰਮਾਪ੍ਨੋਤਿ ਰੋਗਤਸ਼੍ਚਾਪਿ ਮੋਦਤੇ । ਰੋਗਾਭਿਭੂਤ ਆਰੋਗ੍ਯਂ ਕਨ੍ਯਾ ਵਿਨ੍ਦਤਿ ਸਤ੍ਪਤਿਮ੍ । । ੨੫ ਸਮਾਗਤ੍ਯ ਪ੍ਰਵਸਿਤ ਉਪੋष੍ਯੈਤਦਵਾਪ੍ਨੁਯਾਤ੍ । ਸਰ੍ਵਾਨ੍ਕਾਮਾਨਵਾਪ੍ਨੋਤਿ ਗੋਗਤਸ਼੍ਚਾਪਿ ਮੋਦਤੇ । । ੨੬ ਨਾਪੁਤ੍ਰੋ ਨਾਧਨੋ ਵਾਪਿ ਨ ਵਾਨਿष੍ਟੋ ਨ ਨਿਰ੍ਘृਣਃ । ਉਪੋष੍ਯੈਤਦ੍ਵ੍ਰਤਂ ਮਰ੍ਤ੍ਯਃ ਸ੍ਤ੍ਰੀਜਨੋ ਵਾਪਿ ਜਾਯਤੇ । । ੨੭ ਗੋਹੇਲਿਲੋਕਮਾਸਾਦ੍ਯ ਮੋਦਤੇ ਸ਼ਾਸ਼੍ਵਤੀਃ ਸਮਾਃ । ਗੌਰਿਕਂ ਯਾਨਮਾਰੂਢਸ੍ਤੇਜਸਾ ਰਵਿਸਨ੍ਨਿਭਃ । । ੨੮ ਪੁਨਰੇਤ੍ਯ ਮਹੀਂ ਕृष੍ਣ ਘਨਾਘਨਸਮੋ ਨृਪਃ । ਕ੍ਸ਼੍ਮਾਤਲੇ ਸ੍ਯਾਨ੍ਨ ਸਂਦੇਹਃ ਪ੍ਰਸਾਦਾਦ੍ਗੋਪਤੇਰ੍ਨਰਃ । । ੨੯ ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਭਵਿष੍ਯੇ ਮਹਾਪੁਰਾਣੇ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮੇ ਪਰ੍ਵਣਿ ਸਪ੍ਤਮੀਕਲ੍ਪੇ ਕਾਮਦਾਸਪ੍ਤਮੀਵ੍ਰਤਨਿਰੂਪਣਂ ਨਾਮ ਪਞ੍ਚਾਧਿਕਸ਼ਤਤਮੋऽਧ੍ਯਾਯਃ
ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ: ਫਾਲਗੁਨ ਮਹੀਨੇ ਦੇ ਸ਼ੁਕਲ ਪੱਖ ਦੀ ਸਪਤਮੀ ਨੂੰ, ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਜਾਂ ਇਸਤਰੀ ਉਪਵਾਸ ਕਰਕੇ, ਅੰਧਕਾਰ ਹਟਾਉਣ ਵਾਲੇ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਸੂਰਜ ਦੇ ਨਾਮ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਜਪਦੇ ਹਨ, ਥੋੜ੍ਹਾ ਭੋਜਨ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਨੂੰ ਵਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਠਣ, ਸੋਣ, ਤੇ ਹਰ ਸਮੇਂ ਸੂਰਜ ਦੀ ਸਤਕਾਰੀ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਅਗਲੇ ਦਿਨ, ਅਸ਼ਟਮੀ ਆਉਣ ਤੇ, ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਕੇ, ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਕੇ, ਰਵੀ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ, ਵਿਪ੍ਰ ਨੂੰ ਦਕਸ਼ਿਣਾ ਦੇ। ਰਵੀ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਕਰਕੇ, ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਘੀ ਦੀ ਹੋਮ ਕਰਕੇ, ਜਗਤ ਦੇ ਨਾਥ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ, ਇਹ ਬਾਣੀ ਉਚਾਰਨ ਕਰੇ: ਜਿਸ ਨੂੰ ਪੁਰਾਣੀ ਦਿਵੀ ਸਾਵਿਤਰੀ ਨੇ ਇੱਛਾ ਲਈ ਪੂਜਿਆ, ਉਹ ਮੇਰੇ ਲਈ ਦੇਵੇਸ਼, ਵਿੱਭਾਵਸੁ, ਸਭ ਇੱਛਾਵਾਂ ਪੂਰੀ ਕਰੇ। ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ, ਜੋ ਇੱਛਾਵਾਂ ਮਿਲੀਆਂ, ਉਹ ਸਭ ਇੱਛਾਵਾਂ, ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ, ਦਿਵਸਪਤੀ ਮੇਰੇ ਲਈ ਪੂਰੀ ਕਰੇ। ਭ੍ਰਸ਼ਟ ਰਾਜਯ ਵਾਲਾ ਦੇਵਿੰਦਰ, ਜਿਸ ਨੇ ਦਿਵਸਪਤੀ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ ਇੱਛਾਵਾਂ ਤੇ ਰਾਜਯ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ, ਉਹ ਮੇਰੀ ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਕਰੇ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਵਿਵਸਵਤ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ, ਪੂਜਾ ਨਿਭਾ ਕੇ, ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਕੇ, ਹਵਿਸ਼ ਭੋਜਨ ਕਰੇ। ਫਾਲਗੁਨ, ਚੈਤ, ਵਿਸ਼ਾਖ, ਜੇਠ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ, ਚਾਰ ਪਾਰਣ ਕਰਕੇ, ਕਰਵੀਰ ਦੇ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਭਗਤੀ ਕਰਕੇ, ਰਵੀ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰੇ। ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾਗੁਰੂ ਦਾ ਧੂਪ ਜਲਾਏ, ਗੋ-ਸ਼੍ਰਿੰਗ ਦਾ ਪਾਣੀ ਪੀਵੇ। ਨੈਵੇਦਯ ਖੰਡ-ਵੈਸ਼ਟਾ ਵਿਪ੍ਰਾਂ ਨੂੰ ਦੇਵੇ। ਫਿਰ, ਆਸ਼ਾਢ ਆਦਿ ਮਹੀਨਿਆਂ ਵਿੱਚ, ਜਾਤੀ ਦੇ ਫੁੱਲ, ਗੌਗੁਗਲ ਧੂਪ, ਕੁਆਂ ਦਾ ਪਾਣੀ, ਨੈਵੇਦਯ ਪਾਯਸਾ, ਇਹ ਸਭ ਪੂਜਾ ਵਿੱਚ ਵਰਤੇ। ਆਪ ਵੀ ਉਹੀ ਭੋਜਨ ਖਾਏ, ਬਚਾ ਹੋਇਆ ਪੂਰਵ ਵਾਂਗ ਕਰੇ। ਕਾਰਤਿਕ ਆਦਿ ਮਹੀਨਿਆਂ ਵਿੱਚ, ਗੋਮੂਤਰ ਨਾਲ ਸਰੀਰ ਸ਼ੁਧ ਕਰੇ। ਮਹਾਂ ਅੰਗ ਦਾ ਧੂਪ, ਰਕਤ ਉਤਪਲ ਨਾਲ ਪੂਜਾ, ਕਾਸਾਰ ਨੈਵੇਦਯ ਭਾਸਕਰ ਨੂੰ ਭੇਟ ਕਰੇ। ਹਰ ਮਹੀਨੇ ਵਿਪ੍ਰ ਨੂੰ ਦਕਸ਼ਿਣਾ ਦੇਵੇ; ਕਰਪੂਰ, ਚੰਦਨ, ਮੁਸਤ, ਅਗਰ, ਤਗਰ, ਊਸ਼ਣ, ਸ਼ਕਰ, ਸੁਗੰਧ, ਸਿਹਲਕ, ਇਹ ਸਭ ਮਹਾਂ ਅੰਗ ਧੂਪ ਦੇਵਤਾ ਨੂੰ ਪਿਆਰੇ ਹਨ। ਭਾਨੂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਤੇ ਪਾਰਣ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ, ਯੋਗ ਅਨੁਸਾਰ, ਵਿਟਾ ਦੀ ਚਲਾਕੀ ਛੱਡ ਕੇ, ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਸਪਤਾਸ਼ਵ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰੇ। ਪਾਰਣ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ, ਯੋਗ ਅਨੁਸਾਰ, ਰਵੀ ਦੀ ਪੂਜਾ ਤੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਾਏ। ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ, ਇੱਛਿਤ ਇੱਛਾਵਾਂ ਹਰੇਕ ਨੂੰ ਦੇਵੇ। ਇਹ ਪਵਿੱਤਰ, ਪਾਪ ਹਟਾਉਣ ਵਾਲੀ, ਸਪਤਮੀ, ਸਭ ਇੱਛਾਵਾਂ ਪੂਰੀ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਚਾਹੀਏ, ਇੱਛਾਵਾਂ ਮਿਲਦੀਆਂ ਹਨ, ਗਰੁੜਧਵਜ, ਇਸ ਵ੍ਰਤ ਨੂੰ ਕਰਕੇ, ਇੰਦਰ ਨੇ ਤਿੰਨ ਲੋਕ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੇ। ਸਾਵਿਤਰੀ ਨੇ ਪੁੱਤਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ, ਅਦਿਤਿ ਨੇ ਪੁੱਤਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੇ, ਯਾਦਵਾਂ ਨੇ ਇੱਛਾਵਾਂ, ਧੌਮਯ ਨੇ ਵੇਦ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ। ਤੂੰ ਭਾਰਗਵੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ, ਸ਼ੰਕਰ ਨੇ ਸ਼ੁਧਤਾ, ਮੈਂ ਪਿਤਾਮਹਤਵ, ਜਨਾਰਦਨ, ਉਸ ਦੀ ਕ੍ਰਿਪਾ ਨਾਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ। ਹੋਰਾਂ ਨੇ ਵੀ, ਉਸ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ, ਇੱਛਾਵਾਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀਆਂ, ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ। ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਕਸ਼ਤਰੀ, ਵੈਸ਼, ਸ਼ੂਦਰ, ਇਸਤਰੀ, ਜੋ ਜੋ ਇੱਛਾ ਧਿਆਉਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਉਹ ਉਪਵਾਸ ਨਾਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਮਨੁੱਖ, ਭਾਨੂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ, ਨਿਸਚਿਤ ਇੱਛਾਵਾਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਜਿਸ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨਹੀਂ, ਉਹ ਪੁੱਤਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਰੋਗੀ ਆਰੋਗਯ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ; ਕੁਆਰੀ ਇਸਤਰੀ ਚੰਗਾ ਪਤੀ ਪਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਮਿਲ ਕੇ, ਵਿਦੇਸ਼ੀ, ਉਪਵਾਸ ਕਰਕੇ, ਸਭ ਇੱਛਾਵਾਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਗੋ-ਹੇਲਿ ਲੋਕ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ, ਸਦੀਵੀ ਖੁਸ਼ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਗੌਰਿਕਾ ਯਾਨ ਤੇ ਬੈਠ ਕੇ, ਰਵੀ ਵਾਂਗ ਤੇਜਸਵੀ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਮੁੜ ਧਰਤੀ ਤੇ ਆ ਕੇ, ਘਣਾਘਣ ਸਮਾਨ ਰਾਜਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਗੋਪਤੀ ਦੀ ਕ੍ਰਿਪਾ ਨਾਲ, ਧਰਤੀ ਤੇ ਨਿਸਚਿਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਪਾਪਨਾਸ਼ਿਨੀਵ੍ਰਤਵਿਧਿਵਰ੍ਣਨਮ੍ ਬ੍ਰਹ੍ਮੋਵਾਚ ਪੁਨਸ਼੍ਚੈਤਨ੍ਮਹਾਭਾਗ ਸ਼੍ਰੂਯਤਾਂ ਗਦਤੋ ਮਮ । ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਂ ਖਗੇਨ ਦੇਵਾਨਾਂ ਤਿਥਿਮਾਹਾਤ੍ਮ੍ਯਮੁਤ੍ਤਮਮ੍ । । ੧ ਵਿष੍ਣੁਰੁਵਾਚ ਵਿਜਯਾਤਿਜਯਾ ਚੈਵ ਜਯਨ੍ਤੀ ਚ ਮਹਾਤਿਥਿਃ । ਤ੍ਵਤ੍ਤਃ ਸ਼੍ਰੁਤਾ ਸੁਰਥੇष੍ਠ ਬ੍ਰੂਹਿ ਮੇ ਪਾਪਨਾਸ਼ਿਨੀਮ੍ । । ੨ ਤਥੋਤ੍ਤਰਾਯਣਂ ਬ੍ਰੂਹਿ ਸ਼ਸ੍ਤਂ ਯਦ੍ਭਾਸ੍ਕਰਾਰ੍ਚਨੇ । ਯਤ੍ਰ ਸਮ੍ਪੂਜਿਤੋ ਭਾਨੁਰ੍ਭਵੇਤ੍ਸਰ੍ਵਾਘਨਾਸ਼ਨਃ । । ਤਨ੍ਮੇ ਕਥਯ ਯਤ੍ਨੇਨ ਭਕ੍ਤ੍ਯਾ ਪृष੍ਟੋऽਕ੍ਸ਼ਯਂ ਫਲਮ੍ । । ੩ ਬ੍ਰਹ੍ਮੋਵਾਚ ਸ਼ੁਕ੍ਲਪਕ੍ਸ਼ੇ ਤੁ ਸਪ੍ਤਮ੍ਯਾਂ ਯਦਰ੍ਕ੍ਸ਼ਂ ਤੁ ਰਵੇਰ੍ਭਵੇਤ੍ । ਤਦਾ ਸ੍ਯਾਤ੍ਸਾ ਮਹਾਪੁਣ੍ਯਾ ਸਪ੍ਤਮੀ ਪਾਪਨਾਸ਼ਿਨੀ । ।੪ ਤਸ੍ਯਾਂ ਸਮ੍ਪੂਜ੍ਯ ਦੇਵੇਸ਼ਂ ਚਿਤ੍ਰਭਾਨੁਂ ਜਗਦ੍ਗੁਰੁਮ੍ । ਸਪ੍ਤਜਨ੍ਮਕृਤਾਤ੍ਪਾਪਾਨ੍ਮੁਚ੍ਯਤੇ ਨਾਤ੍ਰ ਸਂਸ਼ਯਃ । । ੫ ਯਸ਼੍ਚੋਪਵਾਸਂ ਕੁਰੁਤੇ ਤਸ੍ਯਾਂ ਨਿਯਤਮਾਨਸਃ । ਸਰ੍ਵਪਾਪਵਿਮੁਕ੍ਤਾਤ੍ਮਾ ਸੂਰ੍ਯਲੋਕੇ ਮਹੀਯਤੇ । । ੬ ਦਾਨਂ ਯਦ੍ਦੀਯਤੇ ਕਿਞ੍ਚਿਤ੍ਤਮੁਦ੍ਦਿਸ਼੍ਯ ਦਿਵਾਕਰਮ੍ । ਹੋਮੋ ਵਾ ਕ੍ਰਿਯਤੇ ਤਤ੍ਰ ਤਤ੍ਸਰ੍ਵਂ ਚਾਕ੍ਸ਼ਯਂ ਭਵੇਤ੍ । । ੭ ਏਕ ऋਗ੍ਵੇਦਃ ਪੁਰਤੋ ਜਪ੍ਤਃ ਸ਼੍ਰਦ੍ਧਾਪਰੇਣ ਤੁ । ऋਗ੍ਵੇਦਸ੍ਯ ਸਮਸ੍ਤਸ੍ਯ ਯਚ੍ਛਤੇ ਸਤ੍ਫਲਂ ਧ੍ਰੁਵਮ੍ । । ੮ ਸਾਮਵੇਦਫਲਂ ਸਾਮ ਯਜੁਰ੍ਵੇਦਫਲਂ ਯਜੁਃ । ਅਥਰ੍ਵਾ ਅਥਰ੍ਵਾਂਗਿਰਸੋ ਨਿਖਿਲਂ ਯਚ੍ਛਤੇ ਰਵਿਃ । । ੯ ਤਾਰਕਾ ਇਵ ਰਾਜਨ੍ਤੇ ਦ੍ਯੋਤਮਾਨਾ ਦਿਵਾਨਿਸ਼ਮ੍ । ਸਮਭ੍ਯਰ੍ਚ੍ਯ ਚ ਸਪ੍ਤਮ੍ਯਾਂ ਦੇਵਦੇਵਂ ਦਿਵਾਕਰਮ੍ । । 1.106.੧੦ ਯਤ੍ਰ ਪਾਪਮਸ਼ੇषਂ ਵੈ ਨਾਸ਼ਯਤ੍ਯਤ੍ਰ ਭਾਸ੍ਕਰਃ । ਕਰ੍ਤਵ੍ਯਾ ਸਪ੍ਤਮੀ ਕृष੍ਣ ਤੇਨੋਕ੍ਤਾ ਪਾਪਨਾਸ਼ਿਨੀ । । ੧੧ ਅਸ੍ਯਾਂ ਸਮਭ੍ਯਰ੍ਚ੍ਯ ਰਵਿਂ ਯਾਤਿ ਸੌਰਪੁਰਂ ਨਰਃ । ਵਿਮਾਨਵਰਮਾਰੁਹ੍ਯ ਕਰ੍ਪੂਰੋਦ੍ਭਵਮੁਤ੍ਤਮਮ੍ । । ੧੨ ਤੇਜਸਾ ਕਵਿਸਂਕਾਸ਼ਃ ਪ੍ਰਭਯਾ ਸੂਰ੍ਯਸਨ੍ਨਿਭਃ । ਕਾਨ੍ਤ੍ਯਾਤ੍ਰੇਯਸਮਃ ਕृष੍ਣ ਸ਼ੌਰ੍ਯੇ ਹਰਿਸਮਃ ਸਦਾ । । ੧੩ ਮੋਦਤੇ ਤਤ੍ਰ ਸੁਚਿਰਂ ਵृਨ੍ਦਾਰਕਗਣੈਃ ਸਹ । ਪੁਨਰੇਤ੍ਯ ਭੁਵਂ ਕृष੍ਣ ਭਵੇਦ੍ਵੈ ਕ੍ਸ਼੍ਮਾਧਿਪਾਧਿਪਃ । । ੧੪ ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਭਵਿष੍ਯੇ ਮਹਾਪੁਰਾਣੇ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮੇ ਪਰ੍ਵਣਿ ਸਪ੍ਤਮੀਕਲ੍ਪੇ ਪਾਪਨਾਸ਼ਿਨੀਵ੍ਰਤਵਿਧਿਵਰ੍ਣਨਂ ਨਾਮ षਡਧਿਕਸ਼ਤਤਮੋऽਧ੍ਯਾਯਃ
ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਫਿਰ, ਹੇ ਸੁਭਾਗਾ, ਮੇਰੀ ਗੱਲ ਸੁਣ। ਖਗ ਨੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿਚ ਜੋ ਤिथि ਦਾ ਮਹਾਤਮਿਆ ਦੱਸਿਆ, ਉਹ ਮੈਂ ਤੇਨੂੰ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ। ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਵਿਜਯਾ, ਅਤਿਵਿਜਯਾ ਤੇ ਜਯੰਤੀ — ਇਹ ਤਿੰਨ ਮਹਾਤੀਥੀਆਂ ਹਨ। ਇਹ ਤੇਰੇ ਤੋਂ ਸੁਣੀਆਂ ਹਨ, ਹੁਣ ਮੈਨੂੰ ਪਾਪ ਨਾਸਣੀ ਤिथि ਬਾਰੇ ਦੱਸ। ਉੱਤਰਾਯਣ ਦੀ ਵੀ ਗੱਲ ਦੱਸ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਭਾਸਕਰ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ, ਭਾਨੁ (ਸੂਰਜ) ਦੀ ਪੂਜਾ ਹੋਵੇ ਤੇ ਸਾਰੇ ਪਾਪ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਮੈਨੂੰ ਭਕਤੀ ਨਾਲ, ਯਤਨ ਕਰਕੇ, ਅਕshay ਫਲ ਵਾਲੀ ਗੱਲ ਦੱਸ। ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਜਦੋਂ ਸ਼ੁਕਲ ਪੱਖ ਦੀ ਸਪਤਮੀ ਤੇ ਰਵੀ ਦਾ ਅਰਕਸ਼ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਮਹਾਪੁਣਯ ਸਪਤਮੀ ਪਾਪ ਨਾਸਣੀ ਹੈ। ਉਸ ਦਿਨ, ਜਗਤ ਦੇ ਗੁਰੂ ਚਿਤ੍ਰਭਾਨੁ (ਸੂਰਜ) ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ, ਸਪਤ ਜਨਮਾਂ ਦੇ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ — ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ। ਜੋ ਮਨ ਨੂੰ ਨਿਯਤ ਕਰਕੇ, ਉਸ ਦਿਨ ਉਪਵਾਸ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਕੇ, ਸੂਰਜ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਸਨਮਾਨ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਦਾਨ ਸੂਰਜ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਕਰਕੇ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਹੋਮ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਾਰਾ ਅਕshay ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਰਿਗਵੇਦ ਦੀ ਪਾਠ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਰਿਗਵੇਦ ਦੇ ਸਮੂਹ ਫਲ ਨਿਸਚਿਤ ਮਿਲਦੇ ਹਨ। ਸਾਮਵੇਦ ਦਾ ਫਲ ਸਾਮ, ਯਜੁਰਵੇਦ ਦਾ ਫਲ ਯਜੁ, ਅਤੇ ਅਥਰਵੇਦ ਦਾ ਫਲ ਅਥਰਵਾਂਗਿਰਸ — ਇਹ ਸਾਰਾ ਰਵੀ (ਸੂਰਜ) ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਹੈ। ਤਾਰਿਆਂ ਵਾਂਗ, ਜੋ ਦਿਨ-ਰਾਤ ਚਮਕਦੇ ਹਨ, ਉਸ ਸਪਤਮੀ ਨੂੰ, ਦਿਵਾਕਰ (ਸੂਰਜ) ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ, ਸਾਰੇ ਪਾਪ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਕਰਕੇ ਸਪਤਮੀ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਇਸ ਨੂੰ ਪਾਪ ਨਾਸਣੀ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਦਿਨ, ਰਵੀ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ, ਮਨੁੱਖ ਸੌਰਪੁਰ ਨੂੰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉੱਤਮ ਕਰਪੂਰ ਦੇ vimaan ਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ। ਉਸ ਦੀ ਤੇਜ ਕਵੀ ਸਮਾਨ, ਪ੍ਰਭਾ ਸੂਰਜ ਸਮਾਨ, ਕਾਂਤੀ ਅਤਰੇਯਾ ਸਮਾਨ, ਤੇ ਸ਼ੌਰਯ ਹਰਿ ਸਮਾਨ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਉਥੇ, ਉਹ ਵ੍ਰਿੰਦਾਰਕ ਦੇ ਗਣਾਂ ਨਾਲ ਲੰਬਾ ਸਮਾਂ ਆਨੰਦ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ ਦੁਬਾਰਾ ਧਰਤੀ ਤੇ ਆ ਕੇ, ਧਰਤੀ ਦੇ ਰਾਜਿਆਂ ਦਾ ਰਾਜਾ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।