ਵਿਜਯਾਸਪ੍ਤਮੀਵਰ੍ਣਨਮ੍ ਬ੍ਰਹ੍ਮੋਵਾਚ ਜਯਾ ਚ ਵਿਜਯਾ ਚੈਵ ਜਯਨ੍ਤੀ ਚਾਪਰਾਜਿਤਾ । ਮਹਾਜਵਾ ਚ ਨਨ੍ਦਾ ਚ ਭਦ੍ਰਾ ਚਾਨ੍ਯਾ ਪ੍ਰਕੀਰ੍ਤਿਤਾ । । ੧ ਸ਼ੁਕ੍ਲਪਕ੍ਸ਼ਸ੍ਯ ਸਪ੍ਤਮ੍ਯਾਂ ਸੂਰ੍ਯਵਾਰੋ ਭਵੇਦ੍ਯਦਿ । ਸਪ੍ਤਮੀ ਵਿਜਯਾ ਨਾਮ ਤਤ੍ਰ ਦਤ੍ਤਂ ਮਹਾਫਲਮ੍ । । ੨ ਸ੍ਨਾਨਂ ਦਾਨ ਤਥਾ ਹੋਮਂ ਉਪਵਾਸਸ੍ਤਥੈਵ ਚ। ਸਰ੍ਵਂ ਵਿਜਯਸਪ੍ਤਮ੍ਯਾਂ ਮਹਾਪਾਤਕਨਾਸ਼ਨਮ੍ । । ੩ ਪਞ੍ਚਮ੍ਯਾਮੇਕਭਕ੍ਤਂ ਸ੍ਯਾਤ੍ਪष੍ਠ੍ਯਾਂ ਨਕ੍ਤਂ ਪ੍ਰਚਕ੍ਸ਼ਤੇ । ਉਪਵਾਸਸ੍ਤੁ ਸਪ੍ਤਮ੍ਯਾਮष੍ਟਮ੍ਯਾਂ ਪਾਰਣਂ ਭਵੇਤ੍ । । ੪ ਕੇਚਿਦ੍ਦੇਵਮੁਸ਼ਨ੍ਤ੍ਯੇਵ ਨੇਤਿ ਚਾਨ੍ਯੇ ਗਣਾਧਿਪ । ਅਭਿਪ੍ਰੇਤਸ੍ਤੁ ਮੇ ੧ षष੍ਠ੍ਯਾਮੁਪਵਾਸੋ ਗਣੋਤ੍ਤਮ । । ੫ ਚਤੁਰ੍ਥ੍ਯਾਮੇਕਭਕ੍ਤਂ ਤੁ ਪਞ੍ਚਮ੍ਯਾਂ ਨਕ੍ਤਮਾਦਿਸ਼ੇਤ੍ । ਉਪਵਾਸਸ੍ਤੁ षष੍ਠ੍ਯਾਂ ਸ੍ਯਾਤ੍ਸਪ੍ਤਮ੍ਯਾਂ ਪਾਰਣਂ ਭਵੇਤ੍ । ੧੬ ਉਪਵਾਸਪਰਃ षष੍ਠ੍ਯਾਮਬ੍ਦੇਸ਼ਂ ਪੂਜਯੇਦ੍ਬੁਧਃ । ਗਨ੍ਧਪੁष੍ਪੋਪਹਾਰੈਸ਼੍ਚ ਭਕ੍ਤ੍ਯਾ ਸ਼੍ਰਦ੍ਧਾਸਮਨ੍ਵਿਤਃ । । ੭ ਪ੍ਰਕਲ੍ਪ੍ਯ ਪੂਜਾਂ ਭੂਮੌ ਤੁ ਦੇਵਸ੍ਯ ਪੁਰਤਃ ਸ੍ਵਪੇਤ੍ । ਜਪਮਾਨਸ੍ਤੁ੨ ਗਾਯਤ੍ਰੀਂ ਸੌਰਸੂਕ੍ਤਮਥਾਪਿ ਵਾ । । ੮ ਅਕ੍ਸ਼ਰਂ ਵਾ ਮਹਾਸ਼੍ਵੇਤਂ षਡਕ੍ਸ਼ਰਮਥਾਪਿ ਵਾ । ਵਿਬੁਦ੍ਧਸ੍ਤ੍ਵਥ ਸਪ੍ਤਮ੍ਯਾਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਸ੍ਨਾਨਂ ਗਣਾਧਿਪ । । ੯ ਗ੍ਰਹੇਸ਼ਂ ਪੂਜਯਿਤ੍ਵਾ ਤੁ ਹੋਮਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਵਿਧਾਨਤਃ । ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਨ੍ਭੋਜਯੇਦ੍ਭਕ੍ਤ੍ਯਾ ਸ਼ਕ੍ਤ੍ਯਾ ਚ ਗਣਨਾਯਕ । । 1.81.੧ ੦ ਸ਼ਾਲ੍ਯੋਦਨਮਪੂਪਾਸ਼੍ਚ ਖਣ੍ਡਵੇष੍ਟਾਂਸ਼੍ਚ ਸ਼ਕ੍ਤਿਤਃ । ਸਘृਤਂ ਪਾਯਸਂ ਦਦ੍ਯਾਤ੍ਤਥਾ ਵਿਪ੍ਰੇषੁ ਸ਼ਕ੍ਤਿਤਃ । । ੧੧ ਦਤ੍ਤ੍ਵਾ ਚ ਦਕ੍ਸ਼ਿਣਾ ਭਕ੍ਤ੍ਯਾ ੧ ਤਤੋ ਵਿਪ੍ਰਾਨ੍ਵਿਸਰ੍ਜਯੇਤ੍ । ਇਤ੍ਯੇषਾ ਕਥਿਤਾ ਦੇਵ ਪੁਣ੍ਯਾ ਵਿਜਯਸਪ੍ਤਮੀ । ੧੨ ਯਾਮੁਪੋष੍ਯ ਨਰੋ ਗਚ੍ਛੇਤ੍ਪਦਂ ਵੈਰੋਚਨਂ ਪਰਮ੍ । ਕਰਵੀਰਾਣਿ ਰਕ੍ਤਾਨਿ ਕੁਙ੍ਕੁਮਂ ਚ ਵਿਲੇਪਨਮ੍ । । ੧੩ ਵਿਜਯਂ ਧੂਪਮਸ੍ਯਾਂ ਤੁ ਭਾਨੋਸ੍ਤੁष੍ਟਿਕਰਾਣਿ ਵੈ । ਏषਾ ਪੁਣ੍ਯਾ ਪਾਪਹਰਾ ਮਹਾਪਾਤਕਨਾਸ਼ਿਨੀ । । ੧੪ ਅਤ੍ਰ ਦਤ੍ਤਂ ਹੁਤਂ ਚਾਪਿ ਕ੍ਸ਼ੀਯਤੇ ਨ ਗਣਾਧਿਪ । ਸ੍ਨਾਨਂ ਦਾਨਂ ਤਥਾ ਹੋਮਃ ਪਿਤृਦੇਵਾਭਿਪੂਜਨਮ੍ । । ੧੫ ਸਰ੍ਵਂ ਵਿਜਯਸਪ੍ਤਮ੍ਯਾਂ ਮਹਾਪਾਤਕਨਾਸ਼ਨਮ੍ । ਆਦਿਤ੍ਯਵਾਰੇਣ ਯੁਤਾ ਸ੍ਮृਤਾ ਵਿਜਯਸਪ੍ਤਮੀ ।੧੬ ਇਤ੍ਯੇषਾ ਕਥਿਤਾ ਵੀਰ ਸਰ੍ਵਕਾਮਪ੍ਰਦਾਯਿਨੀ । ਧਨ੍ਯਂ ਯਸ਼ਸ੍ਯਮਾਯੁष੍ਯਂ ਕੀਰ੍ਤਿਤਂ ਸ਼੍ਰਵਣਂ ਤਥਾ । । ੧੭ ਸ੍ਮਰਣਂ ਤੁ ਤਥਾਸ੍ਯਾਂ ਤੁ ਪੁਣ੍ਯਦਂ ਤ੍ਰਿਪੁਰਾਨ੍ਤਕ । । ੧੮ ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਭਵਿष੍ਯੇ ਮਹਾਪੁਰਾਣੇ ਸ਼ਤਾਰ੍ਦ੍ਧਸਾਹਸ੍ਰ੍ਯਾਂ ਸਂਹਿਤਾਯਾਂ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮੇ ਪਰ੍ਵਣਿ ਸਪ੍ਤਮੀਕਲ੍ਪੇ ਵਿਜਯਸਪ੍ਤਮੀਵਰ੍ਣਨਂ ਨਾਮੈਕਾਸ਼ੀਤਿਤਮੋऽਧ੍ਯਾਯਃ
ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਜਯਾ, ਵਿਜਯਾ, ਜਯੰਤਿ, ਅਪਰਾਜਿਤਾ, ਮਹਾਜਵਾ, ਨੰਦਾ, ਭਦਰਾ ਆਦਿ ਹੋਰ ਵੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹਨ। ਜੇ ਸ਼ੁਕਲ ਪੱਖ ਦੀ ਸਤਮੀ ਨੂੰ ਸੂਰਜਵਾਰ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਉਸ ਦਿਨ ਦੀ ਵਿਜਯਾ ਸਤਮੀ ਕਹੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਉਸ ਦਿਨ ਦਿੱਤਾ ਹੋਇਆ ਦਾਨ ਮਹਾਨ ਫਲ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ਼ਨਾਨ, ਦਾਨ, ਹੋਮ, ਉਪਵਾਸ ਆਦਿ, ਸਭ ਕੁਝ ਵਿਜਯਾ ਸਤਮੀ ਨੂੰ ਮਹਾਪਾਪ ਨਾਸਕ ਹੈ। ਪੰਜਮੀ ਨੂੰ ਇੱਕ ਵਾਰ ਖਾਣਾ, ਛੱਠੀ ਨੂੰ ਨਕਤ (ਰਾਤ ਨੂੰ) ਖਾਣਾ, ਸਤਮੀ ਨੂੰ ਉਪਵਾਸ, ਅਸ਼ਟਮੀ ਨੂੰ ਪਾਰਣ (ਉਪਵਾਸ ਖਤਮ) ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਕੁਝ ਲੋਕ ਦੇਵਤਾ ਨੂੰ ਪੂਜਦੇ ਹਨ, ਕੁਝ ਨਹੀਂ, ਪਰ ਮੇਰੀ ਇੱਛਾ ਛੱਠੀ ਨੂੰ ਉਪਵਾਸ ਕਰਨ ਦੀ ਹੈ। ਚੌਥੀ ਨੂੰ ਇੱਕ ਵਾਰ ਖਾਣਾ, ਪੰਜਮੀ ਨੂੰ ਨਕਤ, ਛੱਠੀ ਨੂੰ ਉਪਵਾਸ, ਸਤਮੀ ਨੂੰ ਪਾਰਣ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਛੱਠੀ ਨੂੰ ਉਪਵਾਸ ਕਰਕੇ, ਬੁਧਿਮਾਨ ਮਨੁੱਖ, ਗੰਧ, ਫੁੱਲ, ਉਪਹਾਰ, ਭਕਤੀ ਤੇ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕਰੇ। ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ, ਭੂਮੀ 'ਤੇ, ਦੇਵਤਾ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਸੋਵੇ, ਤੇ ਗਾਯਤਰੀ ਜਾਂ ਸੂਰਜ ਸੂਕਤ ਦਾ ਜਪ ਕਰੇ। ਅੱਖਰ ਜਾਂ ਮਹਾ-ਸ਼ਵেত ਜਾਂ ਛੜ-ਅੱਖਰ ਜਪ ਕਰੇ, ਤੇ ਸਤਮੀ ਨੂੰ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਕੇ, ਗ੍ਰਹੇਸ਼ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ, ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਹੋਮ ਕਰੇ, ਤੇ ਭਕਤੀ ਤੇ ਸਮਰਥਾ ਅਨੁਸਾਰ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਭੋਜਨ ਕਰਵਾਏ। ਸ਼ਾਲੀ ਚੌਲ, ਅਪੂਪ, ਖੰਡਵੇਸ਼ਟ, ਘੀ ਵਾਲਾ ਪਾਯਸ, ਇਹ ਸਭ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਦੇਵੇ। ਦਾਨ ਦੇ ਕੇ, ਭਕਤੀ ਨਾਲ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਵਿਦਾ ਕਰੇ। ਇਹ ਵਿਜਯਾ ਸਤਮੀ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰ ਕਥਾ ਹੈ। ਜਿਸ ਨੂੰ ਉਪਵਾਸ ਕਰਕੇ ਮਨੁੱਖ ਵੈਰੋਚਨ ਪਦ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਕਰਵੀਰ ਦੇ ਲਾਲ ਫੁੱਲ, ਕੁੰਕੁਮ ਲੇਪਣ, ਵਿਜਯਾ ਧੂਪ, ਇਹ ਸਭ ਭਾਨੁ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਹਨ। ਇਹ ਪਵਿੱਤਰ, ਪਾਪ ਨਾਸਕ, ਮਹਾਪਾਪ ਨਾਸਕ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਦਿੱਤਾ ਹੋਇਆ, ਹੋਮ ਕੀਤਾ ਹੋਇਆ, ਨਾਸ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਇਸ਼ਨਾਨ, ਦਾਨ, ਹੋਮ, ਪਿਤਰ-ਦੇਵਤਾ ਦੀ ਪੂਜਾ, ਇਹ ਸਭ ਵਿਜਯਾ ਸਤਮੀ ਨੂੰ ਮਹਾਪਾਪ ਨਾਸਕ ਹੈ। ਆਦਿਤਯਵਾਰ ਨਾਲ ਯੁਕਤ, ਵਿਜਯਾ ਸਤਮੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ। ਇਹ ਕਥਾ, ਵਿਰ, ਸਭ ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਹੈ। ਧਨ, ਯਸ਼, ਆਯੁ, ਇਹ ਸਭ ਇਸ ਦੀ ਸ੍ਰਵਣ ਤੇ ਕਥਾ ਨਾਲ ਮਿਲਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਦੀ ਯਾਦ ਵੀ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਦਿੰਦੀ ਹੈ, ਤ੍ਰਿਪੁਰਾਂਤਕ!
ਮੁਹੂਰ੍ਤੋਨਂ ਦਿਨਂ ਕੇਚਿਤ੍ਪ੍ਰਵਦਨ੍ਤਿ ਮਨੀषਿਣਃ । । ੧੪ ਨਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਦਰ੍ਸ਼ਨਾਨ੍ਨਕ੍ਤਮਹਮ੍ਮਨ੍ਯੇ ਗਣਾਧਿਪ । ਪ੍ਰਸ੍ਥਮਾਤ੍ਰਂ ਭਵੇਤ੍ਪੂਪਂ ਗੋਧੂਮਮਯਮੁਤ੍ਤਮਮ੍ । । ੧੫ ਯਵੋਦ੍ਭਵਂ ਵਾ ਕੁਰ੍ਵੀਤ ਸਗੁਡਂ ਸਰ੍ਪਿषਾਨ੍ਵਿਤਮ੍ । ਸਹਿਰਣ੍ਯਂ ਚ ਦਾਤਵ੍ਯਂ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੇ ਸੇਤਿਹਾਸਕੇ
ਕੁਝ ਵਿਦਵਾਨ ਮੁਹੂਰਤ ਨੂੰ ਦਿਨ ਮੰਨਦੇ ਹਨ। ਨਕਸ਼ਤਰ ਦੇਖਣ ਤੋਂ ਨਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਮੈਂ ਵੀ ਇਹੀ ਮੰਨਦਾ ਹਾਂ, ਗਣ-ਅਧਿਪ। ਪੂਪ ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਤ (ਮਾਤਰਾ) ਹੋਵੇ, ਗੋਧੂਮ (ਗੰਨ) ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹੋਵੇ। ਜਾਂ ਯਵ (ਜੌ) ਤੋਂ ਬਣਾਇਆ ਹੋਵੇ, ਗੁੜ ਤੇ ਘੀ ਨਾਲ ਮਿਲਾਇਆ ਹੋਵੇ। ਸੋਨੇ ਸਮੇਤ, ਇਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਤੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਦਾਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
੨੩ ਪਠਤਾਂ ਸ਼ृਣ੍ਵਤਾਂ ਚੇਦਂ ਵਿਧਾਨਂ ਤ੍ਰਿਪੁਰਾਨ੍ਤਕ । ਕਂ ੧ ਦਦਾਤ੍ਯਚਲਂ ਦਿਵ੍ਯਮਮ੍ਬੁਜਾਮਚਲਾਂ ਤਥਾ । ੨੪ ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀ ਭਵਿष੍ਯੇ ਮਹਾਪੁਰਾਣੇ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮੇ ਪਰ੍ਵਣਿ ਆਦਿਤ੍ਯਵਾਰਕਲ੍ਪੇ ਨਨ੍ਦਵਿਧਿਵਰ੍ਣਨਂ ਨਾਮ ਦ੍ਵਯਸ਼ੀਤਿਤਮੋऽਧ੍ਯਾਯਃ
ਹੇ ਤ੍ਰਿਪੁਰ ਦੇ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਜੇਹੜਾ ਇਹ ਵਿਧਾਨ ਪੜ੍ਹਦਾ ਜਾਂ ਸੁਣਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਅਡੋਲ ਤੇ ਦਿਵਿਆ ਕਮਲ ਜਾਂ ਅਡੋਲਤਾ ਕਿਹੜੀ ਨਹੀਂ ਪਾਉਂਦਾ?
ਕਾਮਦਵਿਧਿਵਰ੍ਣਨਮ੍ ਬ੍ਰਹ੍ਮੋਵਾਚ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤੇ ਮਾਰ੍ਗਸ਼ਿਰੇ ਮਾਸਿ ਸ਼ੁਕ੍ਲषष੍ਠ੍ਯਾਂ ਤੁ ਯੋ ਭਵੇਤ੍ । ਸ ਜ੍ਞੇਯਃ ਕਾਮਦੋ ਵਾਰਃ ਸਦੇष੍ਟੋ ਭਾਸ੍ਕਰਸ੍ਯ ਤੁ । । ੧ ਤਤ੍ਰ ਯਃ ਪੂਜਯੇਦ੍ਭਾਨੁਂ ਭਕ੍ਤ੍ਯਾ ਸ਼੍ਰਦ੍ਧਾਸਮਨ੍ਵਿਤਃ । ਵਿਮੁਕ੍ਤਃ ਸਰ੍ਵਪਾਪੈਸ੍ਤੁ ਪ੍ਰਾਪ੍ਨੁਤੇ ਨਨ੍ਦਨਾਧਿਪਮ੍
ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਜਦੋਂ ਮਾਰਗਸ਼ੀਰ ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਚੜ੍ਹਦੀ ਪੱਖ ਦੀ ਛੇਵੀਂ ਤਾਰੀਖ ਆਉਂਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਦਿਨ ਕਾਮਦ ਵਾਰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਸੂਰਜ ਦੇ ਪਿਆਰੇ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਹੈ। ਜਿਸ ਨੇ ਉਸ ਦਿਨ ਭਗਤੀ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਨਾਲ ਸੂਰਜ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਕੇ ਨੰਦਨ ਦੇ ਸਵਾਮੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਆਦਿਤ੍ਯਾਭਿਮੁਖਵਿਧਿਵਰ੍ਣਨਮ੍ ਬ੍ਰਹ੍ਮੋਵਾਚ ਕृष੍ਣਪਕ੍ਸ਼ਸ੍ਯ ਸਪ੍ਤਮ੍ਯਾਂ ਮਾਘਮਾਸੇ ਭਵੇਤ੍ਤੁ ਯਃ । ਸਾਦਿਤ੍ਯਾਭਿਮੁਖੋ੧ ਜ੍ਞੇਯਃ ਸ਼ृਣੁ ਚਾਸ੍ਯ ਵਿਧਿਂ ਪਰਮ੍ । । ੧ ਕृਤ੍ਵੈਕਭਕ੍ਤਂ ਕृष੍ਣਸ੍ਯ ਵਾਰੇ ਤ੍ਰਿਪੁਰਸੂਦਨ
ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਮਾਘ ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਪੱਖ ਦੀ ਸੱਤਵੀਂ ਤਾਰੀਖ ਨੂੰ 'ਆਦਿਤਿਆਭਿਮੁਖ' ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ; ਹੁਣ ਇਸ ਦੀ ਵਧੀਆ ਰੀਤੀ ਸੁਣੋ। ਤ੍ਰਿਪੁਰਾ ਦੇ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਉਸ ਦਿਨ ਇਕ ਵਾਰੀ ਖਾਣਾ ਖਾ ਕੇ —
ਤਸ੍ਮਾਦਪਿ ਵ੍ਰਜੇਲ੍ਲੋਕਂ ਫੁਂਕਾਰਰਵਹੇਤਿਨਃ । । ੬ ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਭਵਿष੍ਯੇ ਮਹਾਪੁਰਾਣੇ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮੇ ਪਰ੍ਵਣ੍ਯਾਦਿਤ੍ਯਕਲ੍ਪੇ ਰੋਗਹਰਵਿਧਿਵਰ੍ਣਨਂ ਨਾਮੈਕਨਵਤਿਤਮੋऽਧ੍ਯਾਯਃ
ਉਥੋਂ, ਉਹ 'ਫੁੰ' ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਅਤੇ ਖੁਸ਼ੀ ਦੀ ਗੂੰਜ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚਦਾ ਹੈ।
੧੧ ਸੁਗਨ੍ਧੋਦਕਮਿਸ਼੍ਰੈਸ੍ਤੁ ਦਤ੍ਤ੍ਵਾਰ੍ਘ੍ਯਂ ਕੁਸੁਮੈ ਰਵੇਃ । ਦੇਵਲੋਕੇ ਚਿਰਂ ਸ੍ਥਿਤ੍ਵਾ ਰਾਜਾ ਭਵਤਿ ਭੂਤਲੇ । । ੧੨ ਸ ਹਿਰਣ੍ਯੇਨ ਚਾਰ੍ਘੇਣ ਰਕ੍ਤੋਦਕਯੁਤੇਨ ਵਾ । ਕੋਟੀਸ਼ਤਂ ਤੁ ਵਰ੍षਾਣਾਂ ਸ੍ਵਰ੍ਗਲੋਕੇ ਮਹੀਯਤੇ । । ੧੩ ਪਦ੍ਮੈਰਭ੍ਯਰ੍ਚਨਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਰਵੇਃ ਸ੍ਵਰ੍ਗਗਤੋ ਨਰਃ । ਪਦ੍ਮੇ ਵਸਤਿ ਵਰ੍षਾਣਾਂ ਸ੍ਤ੍ਰੀਪਦ੍ਮਸ਼ਤਸਂਵृਤਃ । । ੧੪ ਗੁਗ੍ਗੁਲਂ ਸਘृਤਂ ਦਤ੍ਤ੍ਵਾ ਰਵੇਰ੍ਭਕ੍ਤਿਸਮਨ੍ਵਿਤਃ
ਅਪਰਾਜਿਤਾਵਰ੍ਣਨਮ੍ ਬ੍ਰਹ੍ਮੋਵਾਚ ਮਾਸਿ ਭਾਦ੍ਰਪਦੇ ਸ਼ੁਕ੍ਲਾ ਸਪ੍ਤਮੀ ਯਾ ਗਣਾਧਿਪ । ਅਪਰਾਜਿਤੇਤਿ ਵਿਖ੍ਯਾਤਾ ਮਹਾਪਾਤਕਨਾਸ਼ਿਨੀ । । ੧ ਚਤੁਰ੍ਥ੍ਯਾਮੇਕਭਕ੍ਤਂ ਤੁ ਪਞ੍ਚਮ੍ਯਾਂ ਨਕ੍ਤਮਾਦਿਸ਼ੇਤ੍ । ਉਪਵਾਸਂ ਤਥਾ षष੍ਠ੍ਯਾਂ ਸਪ੍ਤਮ੍ਯਾਂ ਪਾਰਣਂ ਸ੍ਮृਤਮ੍
ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਨੇ فرمایا: ਭਾਦਰੋ ਮਹੀਨੇ ਦੇ ਚੜ੍ਹਦੇ ਪੱਖ ਵਿਚ ਜੋ ਸਪਤਮੀ ਆਉਂਦੀ ਹੈ, ਉਹ 'ਅਪਰਾਜਿਤਾ' ਨਾਂ ਨਾਲ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ, ਜੋ ਵੱਡੇ ਪਾਪਾਂ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਚੌਥੀ ਨੂੰ ਇੱਕ ਵਾਰੀ ਖਾਣਾ, ਪੰਜਵੀਂ ਨੂੰ ਰਾਤ ਦਾ ਉਪਵਾਸ, ਛੇਵੀਂ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਉਪਵਾਸ, ਤੇ ਸਪਤਮੀ ਨੂੰ ਉਪਵਾਸ ਤੋੜਨ ਦੀ ਰੀਤ ਹੈ।
ਨਨ੍ਦਵਰ੍ਣਨਮ੍ ਦਿਣ੍ਡਿਰੁਵਾਚ ਯੇ ਤ੍ਵਾਦਿਤ੍ਯਦਿਨੇ ਬ੍ਰਹ੍ਮਨ੍ਪੂਜਯਨ੍ਤਿ ਦਿਵਾਕਰਮ੍ । ਸ੍ਨਾਨਦਾਨਾਦਿਕਂ ਤੇषਾਂ ਕਿਂ ਫਲਂ ਸ੍ਯਾਦ੍ਬ੍ਰਵੀਤੁ ਮੇ।।੧ ਪੁਣ੍ਯਾ ਸਾ ਸਪ੍ਤਮੀ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਾ ਯੁਕ੍ਤਾ ਤੇਨ ਪਿਤਾਮਹ । ਵਿਜਯੇਤਿ ਤਥਾ ਨਾਮ ਵਰ੍ਣ੍ਯਤਾਮਸ੍ਯ ੧ ਪੁਣ੍ਯਤਾ । । ੨ ਬ੍ਰਹ੍ਮੋਵਾਚ ਯੇ ਤ੍ਵਾਦਿਤ੍ਯਦਿਨੇ ਬ੍ਰਹ੍ਮਞ੍ਛ੍ਰਾਦ੍ਧਂ੨ ਕੁਰ੍ਵਨ੍ਤਿ ਮਾਨਵਾਃ । ਸਪ੍ਤਜਨ੍ਮਸੁ ਤੇ ਜਾਤਾਃ ਸਮ੍ਭਵਨ੍ਤਿ ਵਿਰੋਗਿਣਃ । । ੩ ਨਕ੍ਤਂ ਕੁਰ੍ਵਨ੍ਤਿ ਯੇ ਤਤ੍ਰ ਮਾਨਵਾਃ ਸ੍ਥੈਰ੍ਯਮਾਸ਼੍ਰਿਤਾਃ । ਜਪਮਾਨਾ ਪਰਂ ਜਾਪ੍ਯਮਾਦਿਤ੍ਯਹਦਯਂ ਪਰਮ੍ । ।੪ ਆਰੋਗ੍ਯਮਿਹ ਵੈ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਸੂਰ੍ਯਲੋਕਂ ਵ੍ਰਜਨ੍ਤਿ ਤੇ । ਉਪਵਾਸਂ ਚ ਯੇ ਕੁਰ੍ਯੁਰਾਦਿਤ੍ਯਸ੍ਯ ਦਿਨੇ ਸਦਾ । । ੫ ਜਪਨ੍ਤਿ ਚ ਮਹਾਸ਼੍ਵੇਤਾਂ ਤੇ ਲਭਨ੍ਤੇ ਯਥੇਪ੍ਸਿਤਮ੍ । ਅਹੋਰਾਤ੍ਰੇਣ ਨਕ੍ਤੇਨ ਤ੍ਰਿਰਾਤ੍ਰਨਿਯਮੇਨ ਵਾ । । ੬ ਜਪਮਾਨੋ ਮਹਾਸ਼੍ਵੇਤਾਮੀਪ੍ਸਿਤਂ ਲਭਤੇ ਫਲਮ੍ । ਵਿਸ਼ੇषਤਃ ਸੂਰ੍ਯਦਿਨੇ ਜਪਮਾਨੋ ਗਣਾਧਿਪ । । ੭ षਡਕ੍ਸ਼ਰਂ੩ ਤਥਾ ਸ਼੍ਵੇਤਾਂ ਗਚ੍ਛੇਦ੍ਵੈਰੋਚਨਂ ਪਦਮ੍ । ਦ੍ਵਾਦਸ਼ੇਹ ਸ੍ਮृਤਾ ਵਾਰਾ ਆਦਿਤ੍ਯਸ੍ਯ ਮਹਾਤ੍ਮਨਃ । । ੮ ਨਨ੍ਦੋ ਭਦ੍ਰਸ੍ਤਥਾ ਸੌਮ੍ਯਃ ਕਾਮਦਃ ਪੁਤ੍ਰਦਸ੍ਤਥਾ । ਜਯੋ ਜਯਨ੍ਤੋ ਵਿਜਯ ਆਦਿਤ੍ਯਾਭਿਮੁਖ ਸ੍ਥਿਤਃ । । ੯ ਹृਦਯੋ ਰੋਗਹਾ ਚੈਵ ਮਹਾਸ਼੍ਵੇਤਪ੍ਰਿਯੋऽਪਰਃ । ਸ਼ੁਕ੍ਲਪਕ੍ਸ਼ਸ੍ਯ षष੍ਠ੍ਯਾਂ ਤੁ ਮਾਘੇ ਮਾਸਿ ਗਣਾਧਿਪ । । 1.82.੧੦ ਯਃ੪ ਕੁਰ੍ਯਾਤ੍ਸ ਭਵੇਦ੍ਭੂਪਃ ਸਰ੍ਵਪਾਪਭਯਾਪਹਃ । ਅਤ੍ਰ ਨਕ੍ਤਂ ਸ੍ਮृਤਂ ਪੁਣ੍ਯਂ ਘृਤੇਨ ਸ੍ਨਪਨਂ ਰਵੇਃ । । ੧੧ ਅਗਸ੍ਤ੍ਯਕੁਸੁਮਾਨੀਹ ਭਾਨੋਸ੍ਤੁष੍ਟਿਕਰਾਣਿ ਤੁ । ਵਿਲੇਪਨਂ ਸੁਗਨ੍ਧਸ੍ਤੁ ਸ਼੍ਵੇਤਚਨ੍ਦਨਮੁਤ੍ਤਮਮ੍ । । ੧੨ ਧੂਪਸ੍ਤੁ ਗੁਗ੍ਗੁਲਃ ਸ਼੍ਰੇष੍ਠੋ ਨੈਵੇਦ੍ਯਂ ਪੂਪਮੇਵ ਹਿ । ਦਤ੍ਤ੍ਵਾ ਪੂਪਂ ਤੁ ਵਿਪ੍ਰਸ੍ਯ ਤਤੋ ਭੁਞ੍ਜੀਤ ਵਾਗ੍ਯਤਃ । । ੧੩ ਨਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਦਰ੍ਸ਼ਨਾਨ੍ਨਕ੍ਤਂ ਕੇਚਿਦਿਚ੍ਛਨ੍ਤਿ ਮਾਨਦ
ਦਿੰਡਿਰ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਜੋ ਆਦਿਤਯ ਦੇ ਦਿਨ, ਬ੍ਰਹਮਣ, ਸੂਰਜ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਇਸ਼ਨਾਨ, ਦਾਨ ਆਦਿ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਕੀ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਮੈਨੂੰ ਦੱਸੋ। ਉਹ ਪਵਿੱਤਰ ਸਤਮੀ ਕਹੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਪਿਤਾਮਹ, ਵਿਜਯਾ ਨਾਮ ਵੀ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਉਸ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਦੱਸੋ। ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਜੋ ਆਦਿਤਯ ਦੇ ਦਿਨ, ਬ੍ਰਹਮਣ, ਸ਼੍ਰਾਦਧ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਮਨੁੱਖ ਸਤ ਜਨਮਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਰੋਗੀ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਜੋ ਨਕਤ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਮਨੁੱਖ ਸਥਿਰਤਾ ਪਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਆਦਿਤਯ ਹ੍ਰਦਯ ਦਾ ਉੱਚਾ ਜਪ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇੱਥੇ ਆਰੋਗਿਆ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਉਹ ਸੂਰਜ ਲੋਕ ਨੂੰ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਜੋ ਆਦਿਤਯ ਦੇ ਦਿਨ ਉਪਵਾਸ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਮਹਾ-ਸ਼ਵেতਾ ਦਾ ਜਪ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਅਨੁਸਾਰ ਫਲ ਪਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਦਿਨ-ਰਾਤ ਨਕਤ, ਜਾਂ ਤਿੰਨ ਰਾਤਾਂ ਦੀ ਨਿਯਮ ਨਾਲ, ਜੋ ਮਹਾ-ਸ਼ਵেতਾ ਦਾ ਜਪ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਇੱਛਿਤ ਫਲ ਪਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਖਾਸ ਕਰਕੇ, ਆਦਿਤਯ ਦੇ ਦਿਨ ਜਪ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਗਣ-ਅਧਿਪ, ਛੜ-ਅੱਖਰ ਜਾਂ ਸ਼ਵেতਾ ਜਪ ਕਰਕੇ, ਵੈਰੋਚਨ ਪਦ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਆਦਿਤਯ ਦੇ ਮਹਾਨ ਦਿਨ, ਦਵਾਦਸ਼ ਵਾਰ, ਨੰਦਾ, ਭਦਰਾ, ਸੌਮਿਆ, ਕਾਮਦ, ਪੁੱਤਰਦਾਤਾ, ਜਯਾ, ਜਯੰਤ, ਵਿਜਯਾ, ਆਦਿਤਯ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਖੜੇ ਹਨ। ਹ੍ਰਦਯ, ਰੋਗ-ਹਰ, ਮਹਾ-ਸ਼ਵেতਾ ਪ੍ਰੀਤ, ਸ਼ੁਕਲ ਪੱਖ ਦੀ ਛੱਠੀ, ਮਾਘ ਮਹੀਨੇ, ਗਣ-ਅਧਿਪ, ਜੋ ਕਰੇ, ਉਹ ਭੂਪ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਸਾਰੇ ਪਾਪ ਤੇ ਡਰ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇੱਥੇ ਨਕਤ ਪਵਿੱਤਰ ਹੈ, ਘੀ ਨਾਲ ਸੂਰਜ ਦਾ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਨਾ ਚੰਗਾ ਹੈ। ਅਗਸਤਿ ਦੇ ਫੁੱਲ, ਭਾਨੁ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਹਨ। ਵਿਲੇਪਣ ਸੁਗੰਧਤ, ਸ਼ਵेत ਚੰਦਨ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹੈ। ਧੂਪ ਗੁਗਲ ਸਭ ਤੋਂ ਚੰਗਾ ਹੈ, ਨੈਵੇਦਯ ਪੂਪ ਹੀ ਹੈ। ਪੂਪ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਦੇ ਕੇ, ਫਿਰ ਵਚਨ-ਯੋਗ ਹੋ ਕੇ ਖਾਓ।
੧੬ ਭੌਮੇ ਦਿਵ੍ਯੇऽਥ ਵਾ ਦੇਯਂ ਨ੍ਯਸੇਦ੍ਵਾ ਪੁਰਤੋ ਰਵੇਃ । ਦਾਤਵ੍ਯੋ ਮਨ੍ਤ੍ਰਤਸ਼੍ਚਾਯਂ ਮਣ੍ਡਕੋ੩ ਗ੍ਰਾਹ੍ਯ ਏਵ ਹਿ । । ੧੭ ਭੂਤ੍ਵਾਦਿਤ੍ਯੇਨ ਵੈ ਭਕ੍ਤ੍ਯਾ ਆਦਿਤ੍ਯਂ ਤੁ ਨਮਸ੍ਯ ਚ । ਆਦਿਤ੍ਯਤੇਜਸੋਤ੍ਪਨ੍ਨਂ ਰਾਜ੍ਞੀਕਰਵਿਨਿਰ੍ਮਿਤਮ੍ । । ਸ਼੍ਰੇਯਸੇ ਮਮ ਵਿਪ੍ਰ ਤ੍ਵਂ ਪ੍ਰਤੀਚ੍ਛਾਪੂਪਮੁਤ੍ਤਮਮ੍ । । ੧੮ ਕਾਮਦਂ ਸੁਖਦਂ ਧਰ੍ਮ੍ਯਂ ਧਨਦਂ ਪੁਤ੍ਰਦਂ ਤਥਾ । ਸਦਾਸ੍ਤੁ ਤੇ ਪ੍ਰਤੀਚ੍ਛਾਮਿ ਮਣ੍ਡਕਂ ਭਾਸ੍ਕਰਪ੍ਰਿਪਮ੍ । । ੧੯ ਏਤੌ ਚੈਵ ਮਹਾਮਨ੍ਤ੍ਰੌ ਦਾਨਾਦਾਨੇ ਰਵਿਪ੍ਰਿਯੌ । ਅਪੂਪਸ੍ਯ ਗਣਸ਼੍ਰੇष੍ਠ ਸ਼੍ਰੇਯਸੇ ਨਾਤ੍ਰ ਸਂਸ਼ਯਃ । । 1.82.੨੦ ਏष ਨਨ੍ਦਵਿਧਿਃ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤੋ ਨਰਾਣਾਂ ਸ਼੍ਰੇਯਸੇ ਵਿਭੋ । ਅਨੇਨ ਵਿਧਿਨਾ ਯਸ੍ਤੁ ਨਰਃ੪ ਪੂਜਯਤੇ ਰਵਿਮ੍ । । ਸਰ੍ਵਪਾਪਵਿਨਿਰ੍ਮੁਕ੍ਤਃ ਸੂਰ੍ਯਲੋਕੇ ਮਹੀਯਤੇ । । ੨੧ ਨ ਦਰਿਦ੍ਰਂ ਨ ਰੋਗਸ਼੍ਚ ਕੁਲੇ ਤਸ੍ਯ ਮਹਾਤ੍ਮਨਃ । ਯੋऽਨੇਨ ਪੂਜਯੇਦ੍ਭਾਨੁਂ ਨ ਕ੍ਸ਼ਯਃ ਸਨ੍ਤਤੇਸ੍ਤਥਾ । । ੨੨ ਸੂਰ੍ਯਲੋਕਾਚ੍ਚ੍ਯੁਤਸ਼੍ਚਾਸੌ ਰਾਜਾ ਭਵਤਿ ਭੂਤਲੇ । ਬਹੁਰਤ੍ਨਸਮਾਯੁਕ੍ਤ੬ ਸ੍ਤੇਜਸਾ ਦ੍ਵਿਜਸਨ੍ਨਿਭਃ
ਚੰਗੀ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ, ਭਾਵੇਂ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਵਾਲੀ ਰਾਤ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਰਵੀ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ, ਇਹ ਮੰਡਲਕਾ ਦੇਣਾ ਜਾਂ ਰੱਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਮੰਡਲਕਾ ਮੰਤਰ ਨਾਲ ਹੀ ਦਿਤਾ ਜਾਂ ਲਿਆ ਜਾਵੇ। ਆਦਿਤਯ ਦੇਵਤਾ ਨੂੰ ਭਾਵ ਨਾਲ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ, ਆਦਿਤਯ ਦੀ ਤਾਕਤ ਤੋਂ ਬਣਿਆ, ਰਾਣੀ ਕਰਵੀ ਨੇ ਬਣਾਇਆ ਹੋਇਆ, ਇਹ ਉੱਤਮ ਮੰਡਲਕਾ ਵਿਦਵਾਨ, ਮੇਰੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਤੂੰ ਲੈ ਲੈ। ਇਹ ਮੰਡਲਕਾ ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਸੁਖ ਦੇਣ ਵਾਲਾ, ਧਰਮਕ, ਧਨ ਤੇ ਪੁੱਤਰ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਹੈ। ਮੈਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਤੇਰੇ ਲਈ ਭਾਸਕਰ ਪ੍ਰੀਤ ਮੰਡਲਕਾ ਲੈਣ ਦੀ ਆਸ ਕਰਦਾ ਹਾਂ। ਦਾਨ ਤੇ ਲੈਣ ਦੀ ਰੀਤ ਵਿੱਚ ਇਹ ਦੋ ਮਹਾਨ ਮੰਤਰ, ਰਵੀ ਨੂੰ ਪਿਆਰੇ ਹਨ। ਮੰਡਲਕਾ ਦੇਣ-ਲੈਣ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹੈ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸ਼ੱਕ ਨਹੀਂ। ਇਹ ਨੰਦ ਵਿਧੀ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਜੇਹੜਾ ਮਨੁੱਖ ਇਸ ਵਿਧੀ ਨਾਲ ਰਵੀ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਕੇ ਸੂਰਜ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਵਡਿਆਈ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਦੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਨਾ ਕਦੇ ਦਰਿਦਰ ਹੋਵੇ, ਨਾ ਰੋਗ, ਨਾ ਉਸ ਦੀ ਵੰਸ਼ ਦਾ ਨਾਸ ਹੋਵੇ। ਜੇਹੜਾ ਮਨੁੱਖ ਇਸ ਵਿਧੀ ਨਾਲ ਭਾਨੁ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦੀ ਵੰਸ਼ ਕਦੇ ਖਤਮ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ। ਸੂਰਜ ਲੋਕ ਤੋਂ ਆਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਹ ਧਰਤੀ ਤੇ ਰਾਜਾ ਬਣਦਾ ਹੈ, ਬਹੁਤ ਰਤਨਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਤੇਜ ਨਾਲ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਵਰਗਾ।
ਭਦ੍ਰਵਿਧਿਵਰ੍ਣਨਮ੍ ਬ੍ਰਹ੍ਮੋਵਾਚ ਮਾਸਿ ਭਾਦ੍ਰਪਦੇ ਵੀਰ ਸ਼ੁਕ੍ਤੇ ਪਕ੍ਸ਼ੇ ਤੁ ਯੋ ਭਵੇਤ੍ । षष੍ਠ੍ਯਾਂ ਗਣਕੁਲਸ਼੍ਰੇष੍ਠ ਸ ਭਦ੍ਰਃ ਪਰਿਕੀਰ੍ਤਿਤਃ । । ੧ ਤਤ੍ਰ ਨਕ੍ਤਂ ਤੁ ਯਃ ਕੁਰ੍ਯਾਦੁਪਵਾਸਮਥਾਪਿ ਵਾ । ਹਂਸਯਾਨਸਮਾਰੂਢੋ ਯਾਤਿ ਹਂਸਸਲੋਕਤਾਮ੍ । । ੨ ਮਾਲਤੀਕੁਸੁਮਾਨੀਹ ਤਥਾ ਸ਼੍ਵੇਤਂ ਚ ਚਨ੍ਦਨਮ੍ । ਵਿਜਯਂ ਚ ਤਥਾ ਧੂਪਂ ਨੈਵੇਦ੍ਯਂ ਪਾਯਸਂ ਪਰਮ੍ । । ੩ ਪੂਜਾਯਾਂ ਭਾਸ੍ਕਰਸ੍ਯੇਹ ਕੁਰ੍ਯਾਤ੍ਤ੍ਰਿਪੁਰਸੂਦਨਮ੍ । ਇਤ੍ਥਂ ਸਮ੍ਪੂਜ੍ਯ ਦੇਵੇਸ਼ਂ ਮਧ੍ਯਾਹ੍ਨੇ ਚ ਦਿਨਾਧਿਪਮ੍ । ੪ ਦਤ੍ਤ੍ਵਾ ਤੁ ਦਕ੍ਸ਼ਿਣਾਂ ਸ਼ਕ੍ਤ੍ਯਾ ਤਤੋ ਭੁਞ੍ਜੀਤ ਵਾਗ੍ਯਤਃ । ਪਾਯਸਂ ਗਣਸ਼ਾਰ੍ਦੂਲ ਸਗੁਡਂ ਸਰ੍ਪਿषਾ ਸਹ । ੫ ਯ ਏਵਂ ਪੂਜਯੇਦ੍ਭਕ੍ਤ੍ਯਾ ਮਾਨਵਸ੍ਤਿਮਿਰਾਪਹਮ੍ । ਸਰ੍ਵਕਾਮਾਨਵਾਪ੍ਨੋਤਿ ਪੁਤ੍ਰਦਾਰਧਨਾਦਿਕਾਨ੍ । । ੬ ਵਿਮੁਕ੍ਤਃ ਸਰ੍ਵਪਾਪੇਭ੍ਯੋ ਵ੍ਰਜਦ੍ਭਾਨੁਸਲੋਕਤਾਮ੍ । ਏष ਭਦ੍ਰਾ ਵਿਧਿਃ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤੋ ਮਯਾ ਯਸ੍ਤੇ ਗਣਾਧਿਪ ।।੭ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਕृਤ੍ਵਾ ਚ ਯਤ੍ਪਾਪਾਨ੍ਮੁਚ੍ਯਤੇ ਮਾਨਵੋ ਭੁਵਿ । । ੮ ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਭਵਿष੍ਯੇ ਮਹਾਪੁਰਾਣੇ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮੇ ਪਰ੍ਵਣ੍ਯਾਦਿਤ੍ਯਵਾਰਕਲ੍ਪੇ ਭਦ੍ਰਵਿਧਿਵਰ੍ਣਨਂ ਨਾਮ ਤ੍ਰ੍ਯਸ਼ੀਤਿਤਮੋऽਧ੍ਯਾਯਃ
ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਵੀਰ, ਭਾਦਰਪਦ ਮਹੀਨੇ ਦੇ ਚੜ੍ਹਦੇ ਪੱਖ ਵਿੱਚ ਛੇਵੀਂ ਤਾਰੀਖ ਨੂੰ ਭਦਰਾ ਦਿਨ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਹੇ ਗਣਾਂ ਦੇ ਸਰਵੋਤਮ। ਜੇਹੜਾ ਮਨੁੱਖ ਉਸ ਦਿਨ ਰਾਤ ਦਾ ਉਪਵਾਸ ਕਰੇ ਜਾਂ ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ, ਹੰਸ ਦੀ ਸਵਾਰੀ ਕਰਕੇ, ਹੰਸ ਲੋਕ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸੂਰਜ ਦੀ ਪੂਜਾ ਲਈ ਇੱਥੇ ਮਾਲਤੀ ਦੇ ਫੁੱਲ, ਚਿੱਟਾ ਚੰਦਨ, ਵਿਜੈ ਧੂਪ, ਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਪਾਯਸਾ ਚੜ੍ਹਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਦਿਨ ਦੇ ਮੱਧ ਵਿੱਚ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ, ਆਪਣੀ ਸਮਰਥਾ ਅਨੁਸਾਰ ਦਾਨ ਦੇ ਕੇ, ਚੁੱਪ ਕਰਕੇ ਗੁੜ ਤੇ ਘੀ ਵਾਲਾ ਪਾਯਸਾ ਖਾਓ। ਜੇਹੜਾ ਮਨੁੱਖ ਭਾਵ ਨਾਲ ਸੂਰਜ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਹਨੇਰੇ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਇੱਛਾਵਾਂ—ਪੁੱਤਰ, ਪਤਨੀ, ਧਨ ਆਦਿ—ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਕੇ ਭਾਨੁ ਦੇ ਲੋਕ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਭਦਰਾ ਵਿਧੀ ਮੈਂ ਦੱਸ ਦਿੱਤੀ, ਹੇ ਗਣਾਂ ਦੇ ਮੁਖੀ। ਜੇਹੜਾ ਮਨੁੱਖ ਇਸ ਨੂੰ ਸੁਣ ਕੇ, ਕਰ ਕੇ, ਧਰਤੀ ਤੇ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਛੁਟਕਾਰਾ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਸੌਮ੍ਯਵਿਧਿਵਰ੍ਣਨਮ੍ ਬ੍ਰਹ੍ਮੋਵਾਚ ਨਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਂ ਰੋਹਿਣੀ ਵੀਰ ਯਦਾ ਵਾਰੇऽਸ੍ਯ ਵੈ ਭਵੇਤ੍ । ਯਾਤ੍ਯਸੌ ਸੌਮ੍ਯਤਾਂ ਵੀਰ੧ ਸ ਸੌਮ੍ਯਃ ਪਰਿਕੀਰ੍ਤਿਤਃ । । ੧ ਸ੍ਨਾਨਂ ਦਾਨਂ ਜਪੋ ਹੋਮਃ ਪਿਤृਦੇਵਾਦਿਤਰ੍ਪਣਮ੍ । ਅਕ੍ਸ਼ਯਂ ਸ੍ਯਾਨ੍ਨ ਸਨ੍ਦੇਹਸ੍ਤ੍ਵਤ੍ਰ ਵਾਰੇ ਮਹਾਤ੍ਮਨਃ । । ੨ ਨਕ੍ਤਂ ਸਮਾਸ਼੍ਰਿਤੋ ਯੋऽਤ੍ਰ ਪੂਜਯੇਦ੍ਭਾਸ੍ਕਰਂ ਨਰਃ । ਯਾਤਿ ਲੋਕਂ ਸ ਦੇਵਸ੍ਯ ਭਾਸ੍ਕਰਸ੍ਯ ਨ ਸਂਸ਼ਯਃ । । ੩ ਰਕ੍ਤੋਤ੍ਪਲਾਨਿ ਵੈ ਤਤ੍ਰ ਤਥਾ ਰਕ੍ਤਂ ਚ ਚਨ੍ਦਨਮ੍ । ਸੁਗਨ੍ਧਸ਼੍ਚਾਪਿ ਧੂਪਸ੍ਤੁ ਨੈਵੇਦ੍ਯਂ ਪਾਯਸਂ ਤਥਾ । । ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਯ ਚ ਦਾਤਵ੍ਯਂ ਭੋਕ੍ਤਵ੍ਯਂ ਚਾਤ੍ਮਨਾ ਤਥਾ । । ੪ ਯ ਏਵਂ ਪੂਜਯੇਤ੍ਸੌਮ੍ਯੇ ਚਿਤ੍ਰਭਾਨੁਂ ਗਵਾਮ੍ਪਤਿਮ੍ । ਸ ਵਿਮੁਕ੍ਤਸ੍ਤੁ ਪਾਪੇਭ੍ਯਸ੍ਤ੍ਵਾष੍ਟ੍ਰੀਂ ਕਾਨ੍ਤਿਮਵਾਪ੍ਨੁਯਾਤ੍ । । ੫ ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਭਵਿष੍ਯੇ ਮਹਾਪੁਰਾਣੇ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮੇ ਪਰ੍ਵਣਿ ਆਦਿਤ੍ਯਵਾਰਕਲ੍ਪੇ ਸੌਮ੍ਯਵਿਧਿਵਰ੍ਣਨਂ ਨਾਮ ਚਤੁਰਸ਼ੀਤਿਤਮੋऽਧ੍ਯਾਯਃ
ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਵੀਰ, ਜਦੋਂ ਰੋਹਣੀ ਨਕਸ਼ਤਰ ਇਸ ਦਿਨ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਦਿਨ ਸੌਮਿਆ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦਿਨ ਨ੍ਹਾਉਣਾ, ਦਾਨ, ਜਪ, ਹੋਮ ਤੇ ਪਿਤਰ-ਦੇਵਾਂ ਦੀ ਤਰਪਣ, ਇਹ ਸਭ ਅਟੱਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਹੇ ਮਹਾਨ। ਜੇਹੜਾ ਮਨੁੱਖ ਰਾਤ ਦਾ ਉਪਵਾਸ ਕਰਕੇ, ਇਸ ਦਿਨ ਭਾਸਕਰ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸੂਰਜ ਦੇ ਲੋਕ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸ਼ੱਕ ਨਹੀਂ। ਇੱਥੇ ਲਾਲ ਕਮਲ, ਲਾਲ ਚੰਦਨ, ਸੁਗੰਧ ਧੂਪ ਤੇ ਪਾਯਸਾ ਚੜ੍ਹਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਇਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਦੇਣਾ ਤੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵੀ ਖਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਜੇਹੜਾ ਮਨੁੱਖ ਸੌਮਿਆ ਦਿਨ ਚਿਤ੍ਰਭਾਨੂ, ਗਾਂਵਾਂ ਦੇ ਮਾਲਕ, ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਕੇ ਤਵਸ਼ਟ੍ਰ ਦੀ ਧੀ ਦੀ ਚਮਕ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
੨ ਰਕ੍ਤਚਨ੍ਦਨਮਿਸ਼੍ਰਾਣਿ ਕਰਵੀਰਾਣਿ ਸੁਵ੍ਰਤ । ਧੂਪਂ ਘृਤਾਹੁਤਿਂ ਵੀਰ ਭਾਸ੍ਕਰਸ੍ਯ ਪ੍ਰਯੋਜਯੇਤ੍ । । ੩ ਨੈਵੇਦ੍ਯਂ ਚਾਪਿ ਕृਸ਼ਰਂ ਸੁਗਨ੍ਧਂ ਤੀਕ੍ਸ਼੍ਣਮੇਵ ਚ । ਕृਤ੍ਵੋਪਵਾਸਮਥ ਵਾ ਨਕ੍ਤਂ ਤ੍ਰਿਪੁਰਸੂਦਨ । । ੪ ਇਤ੍ਥਂ ਪ੍ਰਪੂਜਿਤੋ ਹ੍ਯਤ੍ਰ ਭਾਸ੍ਕਰੋ ਲੋਕਭਾਸ੍ਕਰਃ । ਕਾਮਾਨ੍ਦਦਾਤਿ ਸਰ੍ਵਾਨ੍ਵੈ ਅਤੋਯਂ ਕਾਮਦਃ ਸ੍ਮृਤਃ । । ੫ ਸ ਪੁਤ੍ਰ ਪੁਤ੍ਰਕਾਮਸ੍ਯ ਧਨਕਾਮਸ੍ਯ ਵਾ ਧਨਮ੍ । ਵਿਦ੍ਯਾਰ੍ਥਿਨੇ ਸ਼ੁਭਾਂ ਵਿਦ੍ਯਾਮਾਰੋਗ੍ਯਂ ਰੋਗਿਣੇ ਵਿਭੋ । । ੬ ਅਨ੍ਯਾਂਸ਼੍ਚ ਵਿਵਿਧਾਨ੍ਕਾਮਾਨ੍ਮਨ੍ਤ੍ਰੈਃ ਸਮ੍ਪੂਜਿਤੋ ਰਵਿਃ । ਦਦਾਤਿ ਗਣਸ਼ਾਰ੍ਦੂਲ ਅਤੋਯਂ ਕਾਮਦਃ ਸ੍ਮृਤਃ । । ੭ ਦਦ੍ਯਾਦ੍ਯੋ ਮਣ੍ਡਕਂ ਚਾਤ੍ਰ ਗੋਪਤੇਰ੍ਗੋਤ੍ਰਭੂषਣਃ । ਗੋਤ੍ਰਾਰਿਤੇਜਸਾ੩ ਤੁਲ੍ਯੋ ਗੋਪਤੇਰ੍ਗੋਪੁਰਂ ਵ੍ਰਜੇਤ੍ । । ੮ ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਭਵਿष੍ਯੇ ਮਹਾਪੁਰਾਣੇ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮੇ ਪਰ੍ਵਣਿ ਆਦਿਤ੍ਯਵਾਰਕਲ੍ਪੇ ਕਾਮਦਵਿਧਿਵਰ੍ਣਨਂ ਨਾਮ ਪਞ੍ਚਾਸ਼ੀਤਿਤਮੋऽਧ੍ਯਾਯਃ
ਹੇ ਸੁਵ੍ਰਤ, ਲਾਲ ਚੰਦਨ ਅਤੇ ਕਰਵੀਰ ਦੇ ਫੁੱਲ, ਧੂਪ ਅਤੇ ਘੀ ਦੀ ਆਹੁਤੀ ਸੂਰਜ ਨੂੰ ਚੜ੍ਹਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਨੈਵੇਦਯ ਲਈ ਸੁਗੰਧਤ ਤੇ ਤਿੱਖਾ ਕਿਰਸਾ (ਚਿੱਟਾ ਭਾਤ) ਬਣਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਪਵਾਸ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਰਾਤ ਨੂੰ ਹੀ ਖਾਣਾ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਹੇ ਤ੍ਰਿਪੁਰਾ ਦੇ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੇ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੂਜਾ ਹੋਣ 'ਤੇ, ਸੂਰਜ ਜੋ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਚਾਨਣ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਸਾਰੇ ਮਨਚਾਹੇ ਵਾਂਦੇ ਪੂਰੇ ਕਰਦਾ ਹੈ—ਇਸ ਲਈ ਇਹ ਦਿਨ ਕਾਮਦ ਵਾਰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਇੱਛਾ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਪੁੱਤਰ, ਧਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਧਨ, ਵਿਦਿਆ ਚਾਹੁਣ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਚੰਗੀ ਵਿਦਿਆ, ਅਤੇ ਰੋਗੀ ਨੂੰ ਸਿਹਤ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਹੋਰ ਵੀ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਇੱਛਾਵਾਂ, ਜਦੋਂ ਸੂਰਜ ਨੂੰ ਮੰਤਰਾਂ ਨਾਲ ਪੂਜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਪੂਰੀਆਂ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਹੇ ਗਣਾਂ ਦੇ ਸਿਰਤਾਜ; ਇਸ ਲਈ ਇਹ ਦਿਨ ਕਾਮਦ ਵਾਰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਇੱਥੇ ਮੰਡਕਾ (ਕੇਕ) ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਹੇ ਗੋਪਾਂ ਦੇ ਗੋਤ੍ਰ ਦਾ ਗਹਿਣਾ, ਉਹ ਗੋਪਾਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ ਦੀ ਚਮਕ ਨਾਲ ਬਰਾਬਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਗੋਪੁਰ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਜਯਵਾਰਤਿਥਿਵਰ੍ਣਨਮ੍ ਬ੍ਰਹ੍ਮੋਵਾਚ ਪਞ੍ਚਤਾਰਂ ਭਵੇਦ੍ਯਤ੍ਰ ਨਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਂ ਤੇ ਵृषਧ੍ਵਜ । ਵਾਰੇ ਤੁ ਦੇਵਦੇਵਸ੍ਯ ਸ ਵਾਰਃ ਪੁਤ੍ਰਦਃ ਸ੍ਮृਤਃ । । ੧ ਉਪਵਾਸੋ ਭਵੇਤ੍ਤਤ੍ਰ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧਂ ਕਾਰ੍ਯਂ ਤਥਾ ਭਵੇਤ੍ । ਪ੍ਰਾਸ਼ਨਂ ਚਾਪਿ ਪਿਣ੍ਡਸ੍ਯ ਮਧ੍ਯਮਸ੍ਯ ਪ੍ਰਕੀਰ੍ਤਿਤਮ੍ । । ੨ ਸੋਪਵਾਸਸ੍ਤੁ ਯੋ ਭਕ੍ਤ੍ਯਾ ਪੂਜਯੇਦਤ੍ਰ ਗੋਪਤਿਮ੍ । ਧੂਪਮਾਲ੍ਯੋਪਹਾਰੈਸ੍ਤੁ ਦਿਵ੍ਯਗਨ੍ਧਸਮਨ੍ਵਿਤੈਃ । । ੩ ਏਵਂ ਪੂਜ੍ਯ ਵਿਵਸ੍ਵਨ੍ਤਂ ਤਸ੍ਯੈਵ ਪੁਰਤੋ ਨਿਸ਼ਿ । ਭੂਮੌ ਸ੍ਵਪਿਤਿ ਵੈ ਵੀਰ ਜਪਞ੍ਛ੍ਵੇਤਾਂ ਮਹਾਮਤੇ । । ੪ ਪ੍ਰਾਤਰੁਤ੍ਥਾਯ ਚ ਸ੍ਨਾਨਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਦਤ੍ਤ੍ਵਾਰ੍ਘ੍ਯਮੁਤ੍ਤਮਮ੍ । ਰਕ੍ਤਚਨ੍ਦਨਸਮ੍ਮਿਸ਼੍ਰੈਃ ਕਰਵੀਰੈਰ੍ਗਣਾਧਿਪ । । ੫ ਪ੍ਰਪੂਜ੍ਯ ਗ੍ਰਹਭੂਤੇਸ਼ਮਂਸ਼ੁਮਨ੍ਤਂ ਤ੍ਰਿਲੋਚਨ । ਵੀਰਂ ੧ ਚ ਪੂਜਯਿਤ੍ਵਾ ਤੁ ਤਤਃ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧਂ ਪ੍ਰਕਲ੍ਪਯੇਤ੍ । । ੬ ਪਞ੍ਚਭਿਰ੍ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੈਰ੍ਦੇਵ ਦਿਵ੍ਯੈਭੋਮੈਸ਼੍ਚ੨ ਸੁਵ੍ਰਤ । ਮਗਸਂਜ੍ਞੌ੩ ਤਤ੍ਰ ਦਿਵ੍ਯੌ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੌ ਪਰਿਕਲ੍ਪਯੇਤ੍ । । ੭ ਤ੍ਰੀਨਤ੍ਰ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਨ੍ਭੀਮਾਨ੍ਪ੍ਰਕਲ੍ਪ੍ਯਾਨ੍ਧਕਸੂਦਨ । ਕੁਰ੍ਯਾਦੇਵਂ ਤਤਃ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧਂ ਪਾਰ੍ਵਣਂ ਭਾਸ੍ਕਰਪ੍ਰਿਯਮ੍ । । ੮ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧੇ ਤ੍ਵਥ ਸਮਾਪ੍ਤੇ ਤੁ ਦਦ੍ਯਾਤ੍ਪਿਣ੍ਡਂ ਤੁ ਮਧ੍ਯਮਮ੍ । ਪੁਰਤੋ ਦੇਵਦੇਵਸ੍ਯ ਸ੍ਥਿਤ੍ਵਾ ਮਨ੍ਤ੍ਰੇਣ ਸੁਵ੍ਰਤ । । ੯ ਸ ਏष ਪਿਣ੍ਡੋ ਦੇਵੇਸ਼ ਯੋऽਭੀष੍ਟਸ੍ਤਵ ਸਰ੍ਵਦਾ । ਅਸ਼੍ਨਾਮਿ ਪਸ਼੍ਯਤੇ ਤੁਭ੍ਯਂ ਤੇਨ ਮੇ ਸਨ੍ਤਤਿਰ੍ਭਵੇਤ੍ । । 1.86.੧੦ ਪ੍ਰਸਾਦਾਤ੍ਤਵ ਦੇਵੇਸ਼ ਇਤਿ ਮੇ ਭਾਵਿਤਂ ਮਨਃ । ਇਤ੍ਥਂ ਸਮ੍ਪੂਜਿਤੋ ਹ੍ਯਤ੍ਰ ਭਾਸ੍ਕਰਃ ਪੁਤ੍ਰਦੋ ਭਵੇਤ੍ । । ੧੧ ਅਤੋऽਯਂ ਪੁਤ੍ਰਦੋ ਵਾਰੋ ਦੇਵਸ੍ਯ ਪਰਿਕੀਰ੍ਤਿਤਃ । ਏਵਮਤ੍ਰ ਸਦਾ ਯਸ੍ਤੁ ਭਾਸ੍ਕਰਂ ਪੂਜਯੇਨ੍ਨਰਃ । । ੧੨ ਉਪਵਾਸਪਰਃ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧੇ ਸ ਪੁਤ੍ਰਂ ਲਭਤੇ ਧ੍ਰੁਵਮ੍ । ਧਨਂ ਧਾਨ੍ਯਂ ਹਿਰਣ੍ਯਂ ਚ ਆਰੋਗ੍ਯਂ ਸੁਖਦਂ ਤਥਾ । । ਸੂਰ੍ਯਲੋਕਂ ਚ ਸਮ੍ਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਤਤੋ ਰਾਜਾ ਭਵੇਨ੍ਨृषੁ । । ੧੩ ਪ੍ਰਭਯਾ ਦ੍ਵਿਜਸਂਕਾਸ਼ਃ ਕਾਨ੍ਤ੍ਯਾ ਚਾਮ੍ਬੁਜਸਨ੍ਨਿਭਃ । ਵੀਰ੍ਯੇਣ ਗੋਪਤੇਸ੍ਤੁਲ੍ਯੋ ਗਾਮ੍ਭੀਰ੍ਯੇ ਸਾਗਰੋਪਮਃ । । ੧੪ ( ਇਤਿ ਪੁਤ੍ਰਦਵਿਧਿਵਰ੍ਣਨਮ੍) ਬ੍ਰਹ੍ਮੋਵਾਚ ਦਕ੍ਸ਼ਿਣੇ ਤ੍ਵਯਨੇ ਯਃ ਸ੍ਯਾਤ੍ਸ ਜਯਃ ਪਰਿਕੀਰ੍ਤਿਤਃ । । ੧੫ ਅਤ੍ਰੋਪਵਾਸੋ ਨਕ੍ਤਂ ਚ ਸ੍ਨਾਨਂ ਦਾਨਂ ਜਪਸ੍ਤਥਾ । ਭਵੇਚ੍ਛਤਗੁਣਂ ਦੇਵ ਭਾਸ੍ਕਰਪ੍ਰੀਤਯੇ ਕृਤਮ੍ । । ੧੬ ਤਸ੍ਮਾਨ੍ਨਕ੍ਤਾਦਿ ਕਰ੍ਤਵ੍ਯਂ ਯਤ੍ਸ੍ਯਾਚ੍ਛਤਗੁਣਂ ਵਿਭੋ । । ੧੭ ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਭਵਿष੍ਯੇ ਮਹਾਪੁਰਾਣੇ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮੇ ਪਰ੍ਵਣਿ ਆਦਿਤ੍ਯਵਾਰਕਲ੍ਪੇ ਜਯਵਾਰਤਿਥਿਵਰ੍ਣਨਂ ਨਾਮ षਡਸ਼ੀਤਿਤਮੋऽਧ੍ਯਾਯਃ
ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਵृषਧਵਜ, ਜਦੋਂ ਪੰਚਤਾਰਾ ਨਕਸ਼ਤਰ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਦਿਨ ਪੁੱਤਰ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਵਾਰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਦਿਨ ਉਪਵਾਸ ਅਤੇ ਪਿਤਰਾਂ ਦੀ ਰਸਮ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਮੱਧਲੇ ਪਿੰਡ ਦਾ ਭੋਗ ਲੈਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਉਪਵਾਸ ਕਰਕੇ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਗੋਪਤੀ ਦੀ ਧੂਪ, ਮਾਲਾ ਅਤੇ ਸੁਗੰਧ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਰਾਤ ਨੂੰ ਉਸ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਵਿਵਸਵੰਤ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ, ਭੂਮਿ 'ਤੇ ਸੌਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸ਼ਵেতਾ ਮੰਤਰ ਜਪਦਾ ਹੈ। ਸਵੇਰੇ ਉਠ ਕੇ, ਨ੍ਹਾ ਕੇ, ਲਾਲ ਚੰਦਨ ਅਤੇ ਕਰਵੀਰ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਉਤਮ ਅਰਘ ਚੜ੍ਹਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਗ੍ਰਹਾਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ, ਰੋਸ਼ਨੀ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਤ੍ਰਿਨੈਣੀ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ, ਫਿਰ ਸ਼ਰਾਦ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਪੰਜ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਦਿਵਿਆਂ ਅਤੇ ਧਰਤੀ ਦੇ, ਅਤੇ ਦੋ ਮਗਾ ਨਾਮ ਦੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਰਖੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਤਿੰਨ ਭੀਮ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਚੁਣ ਕੇ, ਹੇ ਅੰਧਕ ਦੇ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਭਾਸਕਰ ਪਿਆਰੇ ਸ਼ਰਾਦ ਦੀ ਰਸਮ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਸ਼ਰਾਦ ਮੁਕੰਮਲ ਹੋਣ 'ਤੇ, ਮੱਧਲਾ ਪਿੰਡ, ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ, ਮੰਤਰ ਨਾਲ ਚੜ੍ਹਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ: 'ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਇਹ ਪਿੰਡ ਹਮੇਸ਼ਾ ਤੇਰੇ ਲਈ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਮੈਂ ਇਹ ਤੇਰੇ ਸਾਹਮਣੇ ਖਾਂਦਾ ਹਾਂ ਤਾਂ ਕਿ ਤੇਰੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਮੇਰੀ ਵੰਸ਼ ਚੱਲੀ ਰਹੇ।' ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੂਜਾ ਹੋਣ 'ਤੇ, ਸੂਰਜ ਪੁੱਤਰ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਇਹ ਦਿਨ ਪੁੱਤਰ-ਦਾਤਾ ਵਾਰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਮਨੁੱਖ ਇਸ ਦਿਨ ਸਦਾ ਉਪਵਾਸ ਅਤੇ ਸ਼ਰਾਦ ਕਰਕੇ ਸੂਰਜ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰੇ, ਉਹ ਨਿਸਚਿਤ ਹੀ ਪੁੱਤਰ, ਧਨ, ਅਨ, ਸੋਨਾ, ਸਿਹਤ ਅਤੇ ਸੁਖ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਸੂਰਜ ਦੇ ਲੋਕ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ, ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਰਾਜਾ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਦੁਜਾ ਜਨਮ ਵਾਲਿਆਂ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾਰ, ਕੰਵਲ ਵਾਂਗ ਸੁੰਦਰ, ਗੋਪਤੀ ਵਾਂਗ ਤਾਕਤਵਰ ਅਤੇ ਸਮੁੰਦਰ ਵਾਂਗ ਗੰਭੀਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਦੱਖਣੀ ਅਯਨ ਵਿੱਚ, ਇਹ ਦਿਨ ਜਯਾ ਵਾਰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਪਵਾਸ, ਨਕਤ (ਰਾਤ ਦੀ ਰਸਮ), ਨ੍ਹਾਉਣਾ, ਦਾਨ, ਜਪ—ਸੂਰਜ ਦੀ ਪ੍ਰੀਤੀ ਲਈ ਕੀਤੇ ਕੰਮ—ਇਹ ਸੌ ਗੁਣਾ ਫਲ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ ਨਕਤ ਆਦਿ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਸੌ ਗੁਣਾ ਫਲ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।
ਜਯਨ੍ਤਵਿਧਿਵਰ੍ਣਨਮ੍ ਬ੍ਰਹ੍ਮੋਵਾਚ ਜਯਨ੍ਤੋ ਹ੍ਯੁਤ੍ਤਰੇ ਜ੍ਞੇਯਸ਼੍ਚਾਯਨੇ ਗਣਨਾਯਕ । ਵਾਰੋ ਦੇਵਸ੍ਯ ਯਃ ਸ੍ਯਾਦ੍ਵੈ ਤਤ੍ਰ ਪੂਜ੍ਯੋ ਦਿਵਾਕਰਃ । । ੧ ਪੂਜਿਤਸ੍ਤਤ੍ਰ ਦੇਵੇਸ਼ਃ ਸਹਸ੍ਰਗੁਣਿਤਂ ਫਲਮ੍ । ਦਦਾਤਿ ਦੇਵਸ਼ਾਰ੍ਦੂਲ ਸ੍ਨਾਨਦਾਨਾਦਿਕਰ੍ਮਣਾਮ੍ । । ੨ ਘृਤੇਨ ਪਯਸਾ ਯਤ੍ਰ ਸ੍ਨਾਨਮਿਕ੍ਸ਼ੁਰਸੇਨ ਤੁ । ਵਿਲੇਪਨਂ ਕੁਙ੍ਕੁਮਂ ਤੁ ਪ੍ਰਸ਼ਸ੍ਤਂ ਭਾਸ੍ਕਰੇ ਪ੍ਰਿਯਮ੍ । । ੩ ਧੂਪਕ੍ਰਿਯਾ ਗੁਗ੍ਗੁਲੇਨ ਨੈਵੇਦ੍ਯੇ ਮੋਦਕਃ ਸ੍ਮृਤਃ । ਇਤ੍ਥਂ ਸਮ੍ਪੂਜ੍ਯ ਦੇਵੇਸ਼ਂ ਕੁਰ੍ਯਾਦ੍ਧੋਮਂ ਤਤਸ੍ਤਿਲੈਃ । । ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਨ੍ਭੋਜਯੇਤ੍ਪਸ਼੍ਚਾਨ੍ਮੋਦਕਾਂਸ੍ਤਿਲਸ਼ष੍ਕੁਲੀਃ । । ੪ ਇਤ੍ਥਂ ਯਃ ਪੂਜਯੇਦ੍ਭਾਨੁਂ ਮਨ੍ਤ੍ਰੇਣੈਵ ਗਣਾਧਿਪ । ਸਹਸ੍ਰਗੁਣਿਤਂ ਤਸ੍ਯ ਫਲਂ ਦੇਵੋ ਦਦਾਤਿ ਵੈ । । ੫. ਸ੍ਨਾਨਦਾਨਜਪਾਦੀਨਾਮੁਪਵਾਸਸ੍ਯ ਵੈ ਵਿਭੋ । । ੬ ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਭਵਿष੍ਯੇ ਮਹਾਪੁਰਾਣੇ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮੇ ਪਰ੍ਵਣ੍ਯਾਦਿਤ੍ਯਵਾਰਕਲ੍ਪੇ ਜਯਨ੍ਤਵਿਧਿਵਰ੍ਣਨਂ ਨਾਮ ਸਪ੍ਤਾਸ਼ੀਤਿਤਮੋऽਧ੍ਯਾਯਃ
ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਗਣਾਂ ਦੇ ਨੇਤਾ, ਜਯੰਤ ਉੱਤਰੀ ਅਯਨ ਵਿੱਚ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਉਸ ਦਿਨ ਸੂਰਜ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਨ੍ਹਾਉਣ, ਦਾਨ ਅਤੇ ਹੋਰ ਕਰਮਾਂ ਲਈ ਹਜ਼ਾਰ ਗੁਣਾ ਫਲ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਨ੍ਹਾਉਣਾ ਘੀ, ਦੁੱਧ ਜਾਂ ਇੱਕ ਰਸ ਨਾਲ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਲੇਪਣ ਲਈ ਕੁੰਕੁਮ (ਕੇਸਰ) ਬਹੁਤ ਵਧੀਆ ਅਤੇ ਸੂਰਜ ਨੂੰ ਪਿਆਰਾ ਹੈ। ਧੂਪ ਗੁਗਲ ਨਾਲ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਨੈਵੇਦਯ ਲਈ ਮੋਦਕ (ਮਿੱਠਾ ਲੱਡੂ) ਚੜ੍ਹਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ, ਤਿਲਾਂ ਨਾਲ ਹਵਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਫਿਰ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਮੋਦਕ ਅਤੇ ਤਿਲ ਦੀ ਸ਼ਸ਼ਕੁਲੀ ਖਵਾਉਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਜੋ ਭਾਨੁ ਨੂੰ ਮੰਤਰ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਹੇ ਗਣਾਂ ਦੇ ਸਿਰਤਾਜ, ਉਸ ਨੂੰ ਨ੍ਹਾਉਣ, ਦਾਨ, ਜਪ ਅਤੇ ਉਪਵਾਸ ਦਾ ਹਜ਼ਾਰ ਗੁਣਾ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।
ਵਿਜਯਵਾਰਵਿਧਿਵਰ੍ਣਨਮ੍ ਬ੍ਰਹ੍ਮੋਵਾਚ ਸ਼ੁਕ੍ਲਪਕ੍ਸ਼ਸ੍ਯ ਸਪ੍ਤਮ੍ਯਾਂ ਪ੍ਰਾਜਾਪਤ੍ਯਰ੍ਕ੍ਸ਼ਸਂਯੁਤਃ । ਸ ਜ੍ਞੇਯੋ ਵਿਜਯੋ ਨਾਮ ਸਰ੍ਵਪਾਪਭਯਾਪਹਃ । । ੧ ਤਤ੍ਰ ਕੋਟਿਗੁਣਂ ਸਰ੍ਵਫਲਂ ਪੁਣ੍ਯਸ੍ਯ ਕਰ੍ਮਣਃ । ਦਦਾਤਿ ਭਗਵਾਨ੍ਦੇਵਃ ਪੂਜਿਤਸ਼੍ਚਨ੍ਦਨਾਧਿਪਃ । । ੨ ਸ੍ਨਾਨਂ ਦਾਨਂ ਜਪੋ ਹੋਮਃ ਪਿਤृਦੇਵਾਦਿਪੂਜਨਮ੍ । ਨਕ੍ਤਂ ਚਾਪ੍ਯੁਪਵਾਸਸ੍ਤੁ ਸਰ੍ਵਮਤ੍ਰ ਦਿਵਾਕਰਃ । । ੩ ਕੁਰ੍ਯਾਤ੍ਕੋਟਿਗੁਣਂ ਸਰ੍ਵਂ ਪੂਜਿਤੋ ਹ੍ਯਤ੍ਰ ਗੋਪਤਿਃ । ਤਸ੍ਮਾਦਤ੍ਰ ਸਦਾ ਦੇਵਂ ਪੂਜਯੇਦ੍ਭਕ੍ਤਿਮਾਨ੍ਨਰਃ । । ੪ ਸਰ੍ਵੇਸ਼ਂ ਸਪ੍ਤਦ੍ਵੀਪੇਸ਼ਂ ਸਪ੍ਤਸੈਨ੍ਧਵਵਾਹਨਮ੍ । ਸਪ੍ਤਮ੍ਯਾਂ ਤੁ ਸਮਾਰਾਧ੍ਯ ਸਪ੍ਤਪ੍ਰਕृਤਿਸਮ੍ਭਵਮ੍ । ।੫ ਸਪ੍ਤਲੋਕਾਧਿਪਤ੍ਯਂ ਤੁ ਪ੍ਰਾਪ੍ਨੁਤੇ ਸਪ੍ਤਰਸ਼੍ਮਿਭਿਃ । । ੬ ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਭਵਿष੍ਯੇ ਮਹਾਪੁਰਾਣੇ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮੇ ਪਰ੍ਵਣ੍ਯਾਦਿਤ੍ਯਵਾਰਕਲ੍ਪੇ ਵਿਜਯਵਾਰਵਿਧਿਵਰ੍ਣਨਂ ਨਾਮਾष੍ਟਾਸ਼ੀਤਿਤਮੋऽਧ੍ਯਾਯਃ
ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਚੰਨਣੇ ਪੱਖ ਦੀ ਸੱਤਵੀਂ ਤਾਰੀਖ, ਜਦੋਂ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਨਕਸ਼ਤਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦਿਨ ਨੂੰ 'ਵਿਜਯਾ' ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਪਾਪ ਤੇ ਡਰ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਉਸ ਦਿਨ, ਜਦੋਂ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਚੰਦਨ ਨਾਲ ਪੂਜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਨੇਕ ਕੰਮਾਂ ਦਾ ਫਲ ਲੱਖ ਗੁਣਾ ਵਧਾ ਕੇ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ਼ਨਾਨ, ਦਾਨ, ਜਪ, ਹੋਮ, ਪਿਤਰਾਂ ਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਪੂਜਾ, ਤੇ ਰਾਤ ਨੂੰ ਉਪਵਾਸ — ਇਹ ਸਾਰੇ ਕੰਮ ਸੂਰਜ ਲਈ ਕਰਨੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਾਰੇ ਕੰਮਾਂ ਦਾ ਲੱਖ ਗੁਣਾ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਗੋਪਤੀ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਕਰਕੇ, ਭਗਤਿ ਨਾਲ ਹਰ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਇਸ ਦਿਨ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਮਾਲਕ, ਸੱਤ ਟਾਪੂਆਂ ਦੇ ਰਾਜਾ, ਸੱਤ ਦਰਿਆਵਾਂ ਤੇ ਸੱਤ ਤੱਤਾਂ ਤੋਂ ਉਪਜਿਆ, ਉਸ ਨੂੰ ਸੱਤਵੀਂ ਤਾਰੀਖ ਨੂੰ ਪੂਜ ਕੇ, ਮਨੁੱਖ ਸੱਤ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਹਕੂਮਤ ਤੇ ਸੱਤ ਰੋਸ਼ਨੀਆਂ ਵਾਲੀ ਮਹਿਮਤ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਪ੍ਰਾਤਃ ਕृਤ੍ਵਾ ਤਤਃ ਸ੍ਨਾਨਂ ਪੂਜਯਿਤ੍ਵਾ ਦਿਵਾਕਰਮ੍ । । ੨ ਆਦਿਤ੍ਯਾਭਿਮੁਖਸ੍ਤਿष੍ਠੇਦ੍ਯਾਵਦਸ੍ਤਮਨਂ ਰਵੇਃ । ਜਪਮਾਨੋ ਮਹਾਸ਼੍ਵੇਤਾਂ ਲਾਭਮਾਸ਼੍ਰਿਤ੍ਯ ਸੁਵ੍ਰਤ । । ੩ ਚਤੁਰ੍ਹਸ੍ਤਮृਜਂ ਸ਼੍ਲਕ੍ਸ਼੍ਣਮਵ੍ਰਣਂ ਸੁਸਮਂ ਦृਢਮ੍ । ਰਕ੍ਤਚਨ੍ਦਨਵृਕ੍ਸ਼ਸ੍ਯ ਸ੍ਤਮ੍ਭਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਗਣਾਧਿਪ । । ੪ ਤਮਾਸ਼੍ਰਿਤ੍ਯ ਮਹਾਭਕ੍ਤ੍ਯਾ ਦੇਵਦੇਵਂ ਦਿਵਾਕਰਮ੍ । ਪਸ਼੍ਯਮਾਨੋ ਜਪਞ੍ਸ਼੍ਵੇਤਾਂ ਤਿष੍ਠੇਦਸ੍ਤਮਨਾਦ੍ਰਵੇਃ । । ੫ ਗਨ੍ਧਪੁष੍ਪੋਪਹਾਰੈਸ੍ਤੁ ਪੂਜਯਿਤ੍ਵਾ ਦਿਵਾਕਰਮ੍ । ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੇ ਦਕ੍ਸ਼ਿਣਾਂ ਦਤ੍ਤ੍ਵਾ ਤਤੋ ਭੁਞ੍ਜੀਤ ਵਾਗ੍ਯਤਃ । । ੬ ਇਤ੍ਥਮੇਤਂ ਤੁ ਯਃ ਕੁਰ੍ਯਾਦਾਦਿਤ੍ਯਪ੍ਰੀਤਯੇ ਨਰਃ । ਭਾਨੁਮਾਂਸ੍ਤਸ੍ਯ ਪ੍ਰੀਤਃ ਸ੍ਯਾਤ੍ਸਰ੍ਵਂ ਪ੍ਰੀਤੋ ਦਦਾਦਿ ਹਿ । । ੭ ਧਨਂ ਧਾਨ੍ਯਂ ਤਥਾ ਪੁਤ੍ਰਮਾਰੋਗ੍ਯਂ ਭਾਰ੍ਗਵੋ ਯਸ਼ਃ । ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਸਮ੍ਪੂਜਯੇਦਤ੍ਰ ਗੀਰ੍ਵਾਣਾਧਿਪਤਿਂ ਹਰ । । ੮ ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਭਵਿष੍ਯੇ ਮਹਾਪੁਰਾਣੇ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮੇ ਪਰ੍ਵਣ੍ਯਾਦਿਤ੍ਯਵਾਰਕਲ੍ਪੇ ਆਦਿਤ੍ਯਾਭਿਮੁਖਵਿਧਿਵਰ੍ਣਨਂ ਨਾਮ ਨਵਾਸ਼ੀਤਿਤਮੋऽਧ੍ਯਾਯਃ
ਸਵੇਰੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਕੇ, ਸੂਰਜ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰੋ। ਫਿਰ, ਸੂਰਜ ਵੱਲ ਮੁੰਹ ਕਰਕੇ, ਸੂਰਜ ਡੁੱਬਣ ਤੱਕ ਖੜੇ ਰਹੋ ਤੇ ਮਹਾਨ ਸ਼੍ਵੇਤਾ ਮੰਤ੍ਰ ਦਾ ਜਪ ਕਰੋ, ਲਾਭ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ, ਹੇ ਸੁਚਰਿਤਾ। ਲਾਲ ਚੰਦਨ ਦੇ ਦਰਖ਼ਤ ਦਾ ਚੰਗਾ, ਸੁਤੰਤਰ, ਨਿਰਵਿਕਾਰ ਤੇ ਮਜ਼ਬੂਤ ਸਤੰਭ ਬਣਾਓ, ਹੇ ਗਣਾਂ ਦੇ ਮਾਲਕ। ਉਸ ਸਤੰਭ ਨੂੰ ਭਾਵ ਨਾਲ ਅਪਣਾਓ, ਤੇ ਮਹਾਨ ਭਗਤੀ ਨਾਲ, ਸੂਰਜ ਦੇਵਤਾ ਨੂੰ ਵੇਖਦੇ ਹੋਏ, ਸ਼੍ਵੇਤਾ ਮੰਤ੍ਰ ਜਪਦੇ ਹੋਏ, ਸੂਰਜ ਡੁੱਬਣ ਤੱਕ ਖੜੇ ਰਹੋ। ਖੁਸ਼ਬੂਦਾਰ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਸੂਰਜ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰੋ, ਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਦਾਨ ਦੇ ਕੇ, ਚੁੱਪ ਚਾਪ ਖਾਣਾ ਖਾਓ। ਜਿਹੜਾ ਮਨੁੱਖ ਇਹ ਸੂਰਜ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ ਲਈ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਸੂਰਜ ਉਸ ਤੋਂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ, ਸਾਰੀਆਂ ਇੱਛਾਵਾਂ ਪੂਰੀ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਧਨ, ਅਨਾਜ, ਪੁੱਤਰ, ਸਿਹਤ ਤੇ ਯਸ਼ ਮਿਲਦਾ ਹੈ; ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਹਰਾ, ਇੱਥੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਮਾਲਕ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰੋ।
ਹृਦਯਵਾਰਵਿਧਿਵਰ੍ਣਨਮ੍ ਬ੍ਰਹ੍ਮੋਵਾਚ ਰਵਿਸਙ੍ਕ੍ਰਮਣੇ ਯਃ ਸ੍ਯਾਦ੍ਰਵੇਰ੍ਵਾਰੋ ਗਣਾਧਿਪ । ਸ ਜ੍ਞੇਯੋ ਹृਦਯੋ ਨਾਮ ਆਦਿਤ੍ਯਹਦਯਪ੍ਰਿਯਃ । । ੧ ਤਤ੍ਰ ਨਕ੍ਤਂ ਸਮਾਸ਼੍ਰਿਤ੍ਯ ਦੇਵਂ ਸਮ੍ਪੂਜ੍ਯ ਭਕ੍ਤਿਤਃ । ਗਤ੍ਵਾ ਚ ਸਦਨੇ ਭਾਨੋਰਾਦਿਤ੍ਯਾਭਿਮੁਖਸ੍ਥਿਤਃ । । ੨ ਜਪੇਦਾਦਿਤ੍ਯਹਦਯਂ ਸਙ੍ਖ੍ਯਯਾष੍ਟਸ਼ਤਂ ਬੁਧਃ । ਅਥ ਵਾਸ੍ਤਮਨਂ ਯਾਵਦ੍ਭਾਸ੍ਕਰਂ ਚਿਂਤਯੇਦ੍ਧृਦਿ । । ੩ ਗृਹਮੇਤ੍ਯ ਤਤੋ ਵਿਪ੍ਰਾਨ੍ਭੋਜਯੇਚ੍ਛਕ੍ਤਿਤਃ ਸ਼ਿਵ । ਭੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਤੁ ਪਾਯਸਂ ਵੀਰ ਤਤੋ ਭੂਮੌ ਸ੍ਵਪੇਦ੍ਬੁਧਃ । । ੪ ਯੋऽਤ੍ਰ ਸਮ੍ਪੂਯੇਦ੍ਭਾਨੁਂ ਭਕ੍ਤ੍ਯਾ ਸ਼੍ਰਦ੍ਧਾਸਮਨ੍ਵਿਤਃ । ਸ ਕਾਮਾਁਲ੍ਲਭਤੇ ਸਰ੍ਵਾਨ੍ਭਾਸ੍ਕਰਾਦ੍ਧृਦਯਸ੍ਥਿਤਾਨ੍ । । ੫ ਤੇਜਸਾ ਯਸ਼ਸਾ ਤੁਲ੍ਯਃ ਪ੍ਰਭਯੈषਾਂ ਮਹਾਤ੍ਮਨਃ । ਸ਼ਕ੍ਰਗੋਪਾਣ੍ਡਜਾਨਾਂ ਤੁ ਗੋਪਤੇਰ੍ਗੋਵृषੇਕ੍ਸ਼ਣ । । ੬ ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਭਵਿष੍ਯੇ ਮਹਾਪੁਰਾਣੇ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮੇ ਪਰ੍ਵਣ੍ਯਾਦਿਤ੍ਯਵਾਰਕਲ੍ਪੇ ਹृਦਯਵਾਰਵਿਧਿਵਰ੍ਣਨਂ ਨਾਮ ਨਵਤਿਤਮੋऽਧ੍ਯਾਯਃ
ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਜਦੋਂ ਸੂਰਜ ਨਵੇਂ ਰਾਸ਼ੀ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਦਿਨ 'ਹ੍ਰਦਯ' ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਸੂਰਜ ਦੇ ਹਿਰਦੇ ਨੂੰ ਪਿਆਰਾ ਹੈ। ਉਸ ਦਿਨ, ਰਾਤ ਦਾ ਉਪਵਾਸ ਕਰਕੇ, ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਦੇਵਤਾ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰੋ, ਤੇ ਸੂਰਜ ਦੇ ਘਰ ਜਾ ਕੇ, ਸੂਰਜ ਵੱਲ ਮੁੰਹ ਕਰਕੇ, ਆਦਿਤਿਆ ਹ੍ਰਦਯ ਮੰਤ੍ਰ ਇਕ ਸੌ ਅਠ ਵਾਰੀ ਜਪੋ ਜਾਂ ਸੂਰਜ ਨੂੰ ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਸੋਚਦੇ ਹੋਏ, ਸੂਰਜ ਡੁੱਬਣ ਤੱਕ ਧਿਆਨ ਕਰੋ। ਘਰ ਆ ਕੇ, ਆਪਣੀ ਸਮਰਥਾ ਅਨੁਸਾਰ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਭੋਜਨ ਦਿਓ, ਪਾਯਸਾ ਖਾਓ, ਤੇ ਫਿਰ ਧਰਤੀ ਤੇ ਸੌ ਜਾਓ। ਜਿਹੜਾ ਮਨੁੱਖ ਇੱਥੇ ਭਗਤੀ ਤੇ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਸੂਰਜ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸੂਰਜ ਤੋਂ ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਵੱਸਣ ਵਾਲੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਇੱਛਾਵਾਂ ਪੂਰੀ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਤੇਜ ਤੇ ਯਸ਼ ਵਿੱਚ ਗੋਪਤੀ ਤੇ ਪੰਛੀਆਂ ਦੇ ਮਾਲਕਾਂ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਹੇ ਗਣਾਂ ਦੇ ਮਾਲਕ।
ਰੋਗਹਰਵਿਧਿਵਰ੍ਣਨਮ੍ ਬ੍ਰਹ੍ਮੋਵਾਚ ਪੂष੍ਣੋ ਭਵੇਦ੍ਯਦਾ ऋਕ੍ਸ਼ਂ ਭਵੇਚ੍ਚ ਭਗਦੈਵਤਮ੍ । ਵਾਸਰਃ ਸ ਮਹਾਨ੍ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਃ ਸਰ੍ਵਰੋਗਭਯਾਪਹਃ । । ੧ ਯੋऽਤ੍ਰ ਪੂਜਯਤੇ ਭਾਨੁਂ ਸ਼ੁਭਗਨ੍ਧਵਿਲੇਪਨੈਃ । ਸਰ੍ਵਰੋਗਵਿਨਿਰ੍ਮੁਕ੍ਤੋ ਯਾਤਿ ਭਾਨੁਸਲੋਕਤਾਮ੍ । । ੨ ਅਰ੍ਕਪਤ੍ਰਪੁਟੇ ਕृਤ੍ਯਾ ਪੁष੍ਪਾਣ੍ਯਰ੍ਕਸ੍ਯ ਸੁਵ੍ਰਤ । ਦੇਵਸ੍ਯ ਪੁਰਤੋ ਰਾਤ੍ਰੌ ਭਕ੍ਤ੍ਯਾ ਯਃ ਸ੍ਥਾਪਯੇਦ੍ਬੁਧਃ । । ੩ ਪੂਜਯਿਤ੍ਵਾਰ੍ਕਪੁष੍ਪੈਸ੍ਤੁ ਅਰ੍ਕਮਰ੍ਕਪ੍ਰਿਯਂ ਸਦਾ । ਪ੍ਰਾਸ਼ਯਿਤ੍ਵਾਰ੍ਕਪੁष੍ਪਂ੧ ਤੁ ਦਤ੍ਤ੍ਵਾ ਵਿਪ੍ਰਾਯ ਦਕ੍ਸ਼ਿਣਾਮ੍ । । ੪ ਭਕ੍ਤ੍ਯਾ ਚ ਪਾਯਸਂ ਵੀਰ ਰਾਤ੍ਰੌ ਸ੍ਵਪਿਤਿ ਭੂਤਲੇ । ਅਨੇਨ ਵਿਧਿਨਾ ਯਸ੍ਤੁ ਪੂਜਯੇਦਤ੍ਰ ਵੈ ਰਵਿਮ੍ । । ੫ ਸ ਮੁਕ੍ਤਃ ਸਰ੍ਵਰੋਗੈਸ੍ਤੁ੩ ਗਚ੍ਛੇਦ੍ਦਿਨਕਰਾਲਯਮ੍
ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਜਦੋਂ ਪੂਸ਼ਣ ਨਕਸ਼ਤਰ ਅਤੇ ਸੂਰਜ ਦਾ ਦਿਨ ਇਕੱਠਾ ਆਉਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਦਿਨ ਵੱਡਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਰੋਗਾਂ ਤੇ ਡਰ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਜਿਸ ਨੇ ਸੂਰਜ ਦੀ ਸ਼ੁਭ ਸੁਗੰਧੀ ਵਾਲੀ ਚੋਣ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਰੋਗਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸੂਰਜ ਦੇ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚਦਾ ਹੈ। ਅਰਕ ਦੇ ਪੱਤਿਆਂ ਦੀ ਥਾਲੀ 'ਤੇ, ਸਚੇ ਮਨ ਵਾਲਾ ਵਿਅਕਤੀ, ਅਰਕ ਦੇ ਫੁੱਲ ਰਾਤ ਨੂੰ ਭਗਵਾਨ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਰੱਖੇ। ਸਦਾ ਅਰਕ ਦੇ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਸੂਰਜ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ, ਅਰਕ ਦੇ ਫੁੱਲ ਭੋਗ ਲਗਾ ਕੇ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਦਾਨ ਦੇ ਕੇ, ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਪਾਯਸ ਖਾ ਕੇ, ਰਾਤ ਨੂੰ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਸੋਵੇ। ਜੋ ਇਨ੍ਹਾਂ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਇੱਥੇ ਸੂਰਜ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਰੋਗਾਂ ਤੋਂ ਛੁਟਕਾਰਾ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸੂਰਜ ਦੇ ਘਰ ਨੂੰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਮਹਾਸ਼੍ਵੇਤਵਾਰਵਿਧਿਵਰ੍ਣਨਮ੍ ਬ੍ਰਹ੍ਮੋਵਾਚ ਯਸ੍ਤ੍ਵਾਦਿਤ੍ਯਗ੍ਰਹਸ੍ਯਾਸ੍ਯ ਵਾਰੋ ਦੇਵਸ੍ਯ ਸੁਵ੍ਰਤ । ਸ਼ਸ੍ਯਃ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਃ ਪ੍ਰਿਯੋ ਲੋਕੇ ਖ੍ਯਾਤੋ ਗੋਸ਼੍ਰੁਤਿਭੂषਣਃ । । ੧ ਯਸ੍ਤੁ ਪੂਜਯਤੇ ਤਸ੍ਮਿਨ੍ਪਤਙ੍ਗਂ ਪਤਗਪ੍ਰਿਯਮ੍ । ਗਨ੍ਧਪੁष੍ਪੋਪਹਾਰੈਸ੍ਤੁ ਸੂਰ੍ਯਲੋਕਂ ਸ ਗਚ੍ਛਤਿ । । ੨ ਸੋਪਵਾਸੋ ਗਣਸ਼੍ਰੇष੍ਠ ਆਦਿਤ੍ਯਗ੍ਰਹਣੇ ਸ਼ੁਚਿਃ । ਜਪਮਾਨੋ ਮਹਾਸ਼੍ਵੇਤਾਂ ਖਪੋषਮਥ ਵਾ ਸ਼ਿਵਮ੍ । । ੩ ਪੂਜਯੇਜ੍ਜਗਤਾਮੀਸ਼ਂ ਤਮੋਨਾਸ਼ਨਮਾਸ਼ੁਗਮ੍ । ਪੂਜਯਿਤ੍ਵਾ ਖਪੋषਂ ਤੁ ਮਹਾਸ਼੍ਵੇਤਾਂ ਤਤੋ ਜਪੇਤ੍ । ।੪ ਪੂਜਯਿਤ੍ਵਾ ਮਹਾਸ਼੍ਵੇਤਾਂ ਰਵਿਂ ਦੇਵਂ ਸਮਰ੍ਚਯੇਤ੍
ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਸੂਰਜ ਦੇ ਗ੍ਰਹਣ ਵਾਲਾ ਦਿਨ ਸ਼ੁਭ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਦੁਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਪਿਆਰਾ ਹੈ ਅਤੇ ਗਾਂ ਦੀ ਸ਼ੋਭਾ ਵਾਂਗ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ। ਜੋ ਉਸ ਦਿਨ ਪਤੰਗਾ, ਪਤੰਗਿਆਂ ਨੂੰ ਪਿਆਰਾ, ਸੁਗੰਧੀ ਅਤੇ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਸੂਰਜ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸੂਰਜ ਦੇ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚਦਾ ਹੈ। ਗ੍ਰਹਣ ਵਾਲੇ ਦਿਨ, ਗਣਾਂ ਦੇ ਸਰਵੋਤਮ, ਉਪਵਾਸ ਕਰਕੇ, ਪਵਿੱਤਰ ਰਹਿ ਕੇ, ਮਹਾਸ਼੍ਵੇਤਾ ਜਾਂ ਖਪੋਸ਼ਾ ਜਾਂ ਸ਼ਿਵ ਮੰਤਰ ਜਪ ਕੇ, ਜਗਤ ਦੇ ਮਾਲਕ, ਹਨੇਰੇ ਨੂੰ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਦੂਰ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰੇ। ਖਪੋਸ਼ਾ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ, ਫਿਰ ਮਹਾਸ਼੍ਵੇਤਾ ਦਾ ਜਪ ਕਰੇ, ਅਤੇ ਮਹਾਸ਼੍ਵੇਤਾ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ, ਸੂਰਜ ਦੇਵਤਾ ਨੂੰ ਸਤਕਾਰ ਦੇ।
ਮਹਾਸ਼੍ਵੇਤਾਂ ਪ੍ਰਤਿष੍ਠਾਪ੍ਯ ਗਨ੍ਧਪੁष੍ਪੈਃ ਸੁਪੂਜਿਤਾਮ੍ । । ੫ ਤਸ੍ਯਾ ਏਵ ਬਹਿਃ੨ ਕਾਰ੍ਯਂ ਸ੍ਥਣ੍ਡਿਲਂ ਸੁਸਮਾਹਿਤਃ । ਸ਼ੁਚੌ ਭੂਮਿਵਿਭਾਗੇ ਤੁ ਵੀਰਂ ਸਂਸ੍ਥਾਪ੍ਯ ਯਤ੍ਨਤਃ । । ੬ ਕੁਰ੍ਯਾਦ੍ਧੋਮਂ ਤਿਲੈਃ ਸ੍ਨਾਤਃ ਸਰ੍ਪਿषਾ ਚ ਵਿਸ਼ੇषਤਃ । ਆਦਿਤ੍ਯਗ੍ਰਹਵੇਲਾਯਾਂ ਜਪੇਞ੍ਛ੍ਵੇਤਾਂ ਮਹਾਮਤੇ । । ੭ ਮੁਕ੍ਤੇ ਦਿਨਕਰੇ ਪਸ਼੍ਚਾਤ੍ਸ੍ਨਾਨਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਸਮਾਹਿਤਃ । ਪੂਜਯਿਤ੍ਵਾ ਮਹਾਸ਼੍ਵੇਤਾਂ ਖਗੋਲ੍ਕਂ੩ ਚ ਗ੍ਰਹਾਧਿਪਮ੍ । । ੮ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਨ੍ ਵਾਚਯਿਤ੍ਵਾ ਚ ਤਤੋ ਭੁਞ੍ਜੀਤ ਵਾਗ੍ਯਤਃ । ਆਦਿਤ੍ਯਗ੍ਰਹਯੁਕ੍ਤੇऽਸ੍ਮਿਨ੍ਵਾਰੇ ਤ੍ਰਿਪੁਰਸੂਦਨ । । ੯ ਯਤ੍ਕਰ੍ਮ ਕ੍ਰਿਯਤੇ ਪੁਣ੍ਯਂ ਤਤ੍ਸਰ੍ਵਂ ਸ਼ੁਭਦਂ ਭਵੇਤ੍ । ਸ੍ਨਾਨਦਾਨਜਪਾਦੀਨਾਂ ਕਰ੍ਮਣਾਂ ਗੋਵृषਧ੍ਵਜ । । 1.92.੧੦ ਅਨਨ੍ਤਂ ਹਿ ਫਲਂ ਤੇषਾਂ ਭਵਤ੍ਯਸ੍ਮਿਨ੍ਨ ਸਂਸ਼ਯਃ । ਕृਤਾਨਾਂ ਤੁ ਗਣਸ਼੍ਰੇष੍ਠਾ ਭਾਸ੍ਕਰਸ੍ਯ ਵਚੋ ਯਥਾ । । ੧੧ ਤਸ੍ਮਾਦ੍ਦ੍ਵਿਜਗਣੈਃ ਕਾਰ੍ਯਂ ਪੁਣ੍ਯਕਰ੍ਮਵਿਚਕ੍ਸ਼ਣੈਃ । ਏਕਭਕ੍ਤਂ ਚ ਨਕ੍ਤਂ ਚ ਉਪਵਾਸਂ ਗਣਾਧਿਪ । । ੧੨ ਯੇ ਵਾਦਿਤ੍ਯਦਿਨੇ ਕੁਰ੍ਯੁਸ੍ਤੇ ਯਾਨ੍ਤਿ ਪਰਮਂ ਪਦਮ੍ । ਧਰ੍ਮ੍ਯਂ ਪੁਣ੍ਯਂ ਯਸ਼ਸ੍ਯਂ ਚ ਪੁਤ੍ਰੀਯਂ ਕਾਮਦਂ ਤਥਾ । । ੧੩ ਤਸ੍ਮਿਨ੍ਦਾਨਮਪੂਪਸ੍ਯ ਗੋਦਾਨੇਨ ਸਮਂ ਭਵੇਤ੍ । ਦ੍ਵਾਦਸ਼ੈਤੇ ਮਹਾਬਾਹੋ ਵੀਰਭਾਨੋਰ੍ਮਹਾਤ੍ਮਨਃ । । ੧੪ ਤੁष੍ਟਿਦਾਃ ਕਥਿਤਾਸ੍ਤੁਭ੍ਯਂ ਸਰ੍ਵਪਾਪਭਯਾਪਹਾਃ । ਪਠਤਾਂ ਸ਼ृਣ੍ਵਤਾਂ ਤਾਤ ਕੁਰ੍ਵਤਾਂ ਚ ਵਿਸ਼ੇषਤਃ । । ੧੫ ਕृਤ੍ਵੈਕਮੇषਾਂ ਵਿਧਿਵਦ੍ਵਾਰਂ ਵृषਭਵਾਹਨ । ਵृषਾਦਿਤ੍ਰਿਤਯਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਚਾਤ੍ਰਿਜਾਮਚਲਾਂ ਤਥਾ । । ੧੬ ਤਤੋ ਯਾਤਿ ਪਰਂ ਲੋਕਂ ਵृषਕੇਤੋ ਮਹਾਤ੍ਮਨਃ । ਤੇਜਸਾਮ੍ਬੁਜਸਂਕਾਸ਼ਃ ਪ੍ਰਭਯਾਣ੍ਡਜਸਨ੍ਨਿਭਃ । । ੧੭ ਪਤ੍ਰਿਹੇਤਿਸਮੋ ਵੀਰ੍ਯੇ ਕਾਨ੍ਤ੍ਯਾ ਚਨ੍ਦ੍ਰਸਮਪ੍ਰਭਃ । । ੧੮ ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਭਵਿष੍ਯੇ ਮਹਾਪੁਰਾਣੇ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮੇ ਪਰ੍ਵਣ੍ਯਾਦਿਤ੍ਯਵਾਰਕਲ੍ਪੇ ਮਹਾਸ਼੍ਵੇਤਵਾਰਵਿਧਿਵਰ੍ਣਨਂ ਨਾਮ ਦ੍ਵਿਨਵਤਿਤਮੋऽਧ੍ਯਾਯਃ
ਮਹਾਸ਼੍ਵੇਤਾ ਦੀ ਮੂਰਤੀ, ਸੁਗੰਧ ਅਤੇ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ, ਉਸ ਦੇ ਬਾਹਰ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਪਵਿੱਤਰ ਸਥਾਨ ਬਣਾਏ। ਪਵਿੱਤਰ ਧਰਤੀ 'ਤੇ, ਯਤਨ ਨਾਲ ਵਿਰਾ ਨੂੰ ਰੱਖੇ। ਤਿਲਾਂ ਨਾਲ ਹੋਮ ਕਰੇ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਘੀ ਨਾਲ, ਅਤੇ ਸੂਰਜ ਗ੍ਰਹਣ ਦੇ ਸਮੇਂ ਮਹਾਸ਼੍ਵੇਤਾ ਦਾ ਜਪ ਕਰੇ। ਸੂਰਜ ਦੇ ਮੁਕਤ ਹੋਣ 'ਤੇ, ਨ੍ਹਾ ਕੇ, ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਮਹਾਸ਼੍ਵੇਤਾ ਅਤੇ ਖਗੋਲਕ, ਗ੍ਰਹਾਂ ਦੇ ਮਾਲਕ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰੇ। ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਪਾਠ ਕਰਵਾ ਕੇ, ਫਿਰ ਵਚਨ ਦੇ ਨਾਲ ਭੋਜਨ ਕਰੇ। ਸੂਰਜ ਗ੍ਰਹਣ ਵਾਲੇ ਦਿਨ, ਤ੍ਰਿਪੁਰਾ ਦੇ ਨਾਸਕ, ਜੋ ਵੀ ਪੁੰਨ ਕਰਮ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਸ਼ੁਭ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਨ੍ਹਾਉਣ, ਦਾਨ, ਜਪ ਆਦਿ ਕਰਮਾਂ ਦਾ ਫਲ ਅਨੰਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ। ਗਣਾਂ ਦੇ ਸਰਵੋਤਮ, ਭਾਸਕਰ ਦੇ ਵਚਨ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਹ ਕਰਮ ਵਿਦਵਾਨ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੁਆਰਾ ਕਰਨੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ। ਇਕ ਭੋਜਨ, ਰਾਤ ਨੂੰ ਉਪਵਾਸ, ਗਣਾਂ ਦੇ ਮਾਲਕ, ਜੋ ਸੂਰਜ ਦੇ ਦਿਨ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਪਰਮ ਪਦ ਨੂੰ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਧਰਮ, ਪੁੰਨ, ਯਸ਼, ਪੁੱਤਰ, ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਉਸ ਦਿਨ ਅਪੂਪ ਦਾ ਦਾਨ, ਗਾਂ ਦੇ ਦਾਨ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਦਵਾਦਸ਼ ਮਹਾਬਾਹੂ, ਵਿਰਭਾਨੂ ਮਹਾਤਮਾ ਦੇ, ਤ੍ਰਿਪਤੀ ਦੇਣ ਵਾਲੇ, ਸਾਰੇ ਪਾਪ ਤੇ ਡਰ ਦੂਰ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਹਨ। ਪੜ੍ਹਨ, ਸੁਣਨ, ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ, ਜੇਕਰ ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇਕ ਵੀ ਵਾਰਾ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਕਰੇ, ਵ੍ਰਿਸ਼ਭਵਾਹਨ, ਤਿੰਨ ਵ੍ਰਿਸ਼ਭ ਅਤੇ ਆਤ੍ਰਿਜਾਮਚਲ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ, ਫਿਰ ਵ੍ਰਿਸ਼ਕੇਤੁ ਮਹਾਤਮਾ ਦੇ ਪਰਮ ਲੋਕ ਨੂੰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਤੇਜ, ਕਮਲ ਵਾਂਗ, ਪ੍ਰਭਾ, ਅੰਡਜ ਵਾਂਗ, ਪੱਤਰੀਹੇਤਿ ਵਾਂਗ ਵਿਰਤਾ, ਚਾਂਦ ਵਾਂਗ ਚਮਕ ਵਾਲਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਭਾਨੁਮਹਿਮਵਰ੍ਣਨਮ੍ ਬ੍ਰਹ੍ਮੋਵਾਚ ਯੇषਾਂ ਧਰ੍ਮਕ੍ਰਿਯਾਃ ਸਰ੍ਵਾਃ ਸਦੈਵੋਦ੍ਦਿਸ਼੍ਯ ਭਾਸ੍ਕਰਮ੍ । ਨ ਕੁਲੇ ਜਾਯਤੇ ਤੇषਾਂ ਦਰਿਦ੍ਰੋ ਵ੍ਯਾਧਿਤੋऽਪਿ ਵਾ । । ੧ ਦੇਵਾਯਤਨਭੂਮੇਸ੍ਤੁ ਗੋਮਯੇਨੋਪਲੇਪਨਮ੍ । ਯਃ ਕਰੋਤਿ ਨਰੋ ਭਕ੍ਤ੍ਯਾ ਸਦ੍ਯਃ ਪਾਪਾਤ੍ਪ੍ਰਮੁਚ੍ਯਤੇ । । ੨ ਸ਼੍ਵੇਤਯਾ ਰਕ੍ਤਯਾ ਵਾਪਿ ਪੀਤਮृਤ੍ਤਿਕਯਾਪਿ ਵਾ । ਉਪਲੇਪਨਕਰ੍ਤਾ ਵੈ ਚਿਨ੍ਤਿਤਂ ਲਭਤੇ ਫਲਮ੍ । । ੩ ਚਿਤ੍ਰਭਾਨੁਂ ਵਿਰਞ੍ਚ੍ਯੈਵ੧ ਕੁਸੁਮੈਰ੍ਯਃ ਸੁਗਨ੍ਧਿਭਿਃ । ਪੂਜਯੇਤ੍ਸੋਪਵਾਸਸ੍ਤੁ ਸ ਕਾਮਾਨੀਪ੍ਸਿਤਾਁਲ੍ਲਭੇਤ੍ । । ੪ ਘृਤੇਨ ਦੀਪਕਂ ਜ੍ਵਾਲ੍ਯ ਤਿਲਤੈਲੇਨ ਵਾ ਰਵੇਃ । ਪ੍ਰਯਾਤਿ ਸੂਰ੍ਯਲੋਕਂ ਸ ਦੀਪਕੋਟਿਸ਼ਤੈਰ੍ਵृਤਃ । । ੫ ਦੀਪਤੈਲਪ੍ਰਦਾਨੇਨ ਨ ਯਾਤਿ ਨਰਕਂ ਨਰਃ । ਦੀਪਤੈਲਂ ਤਿਲਾਸ਼੍ਚੈਵ੨ ਮਹਾਪਾਤਕਨਾਸ਼ਨਾਃ । । ੬ ਦੀਪਂ ਦਦਾਤਿ ਯੋ ਨਿਤ੍ਯਂ ਭਾਸ੍ਕਰਾਯਤਨੇषੁ੩ ਵੈ । ਚਤੁष੍ਪਥੇषੁ ਤੀਰ੍ਥੇषੁ ਰੂਪੌਜਸ੍ਵੀ ਹ ਜਾਯਤੇ । । ੭ ਯਸ੍ਤੁ ਕਾਰਯਤੇ੪ ਦੀਪਂ ਰਵੇਰ੍ਭਕ੍ਤਿਸਮਨ੍ਵਿਤਃ । ਸ ਕਾਮਾਨੀਪ੍ਸਿਤਾਨ੍ਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਵृਨ੍ਦਾਰਕਪੁਰਂ ਵ੍ਰਜੇਤ੍ । । ੮ ਯਃ ਸਮਾਲਭਤੇ ਸੂਰ੍ਯਂ ਚਨ੍ਦਨਾਗੁਰੁਕੁਙ੍ਕੁਮੈਃ । ਕਰ੍ਪੂਰੇਣ ਵਿਮਿਸ਼੍ਰੈਸ਼੍ਚ ਤਥਾ ਕਸ੍ਤੂਰਿਕਾਨ੍ਵਿਤੈਃ । । ੯ ਸ਼ੁਭਂ ਕਾਲਂ ਕੋਟਿਸ਼ਤਂ ਵਿਹृਤ੍ਯ੫ ਚ ਭਵਾਲਯੇ । ਪੁਨਃ ਸਞ੍ਜਾਯਤੇ ਭੂਮੌ ਰਾਜਰਾਜੋ ਨ ਸਂਸ਼ਯਃ । । ਸਰ੍ਵਕਾਮਸਮृਦ੍ਧਾਤ੍ਮਾ ਸਰ੍ਵਲੋਕਨਮਸ੍ਕृਤਃ । । 1.93.੧੦ ਚਨ੍ਦਨੋਦਕਮਿਸ਼੍ਰੈਸ਼੍ਚ ਦਤ੍ਤ੍ਵਾਰ੍ਘ੍ਯਂ ਕੁਸੁਮੈ ਰਵੇਃ । ਸਪੁਤ੍ਰਪੌਤ੍ਰਪਤ੍ਨੀਕਃ ਸ੍ਵਰ੍ਗਲੋਕੇ ਮਹੀਯਤੇ
ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ فرمایا: ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਧਾਰਮਿਕ ਰੀਤਾਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਸੂਰਜ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਘਰ ਵਿਚ ਕਦੇ ਵੀ ਗਰੀਬੀ ਜਾਂ ਬਿਮਾਰੀ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੀ। ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਭਾਵ ਨਾਲ ਗੌ ਦੇ ਗੋਬਰ ਨਾਲ ਮੰਦਰ ਦੀ ਜ਼ਮੀਨ ਲਗਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਤੁਰੰਤ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਚਾਹੇ ਉਹ ਚਿੱਟੀ, ਲਾਲ ਜਾਂ ਪੀਲੀ ਮਿੱਟੀ ਨਾਲ ਲਗਾਏ, ਲਗਾਉਣ ਵਾਲਾ ਆਪਣੇ ਮਨ ਵਿਚ ਜੋ ਫਲ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਲੱਭ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਉਪਵਾਸ ਕਰਕੇ ਚਿਤ੍ਰਭਾਨੂ, ਸਰਜਣਹਾਰ ਨੂੰ ਸੁਗੰਧੀ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਪੂਜਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਆਪਣੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਇੱਛਾਵਾਂ ਪੂਰੀਆਂ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਸੂਰਜ ਲਈ ਘੀ ਜਾਂ ਤਿਲ ਦੇ ਤੇਲ ਨਾਲ ਦੀਵਾ ਜਲਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸੂਰਜ ਦੇ ਲੋਕ ਵਿਚ ਲੱਖਾਂ-ਕਰੋੜਾਂ ਦੀਵਿਆਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਪਹੁੰਚਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਦੀਵੇ ਦਾ ਤੇਲ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਮਨੁੱਖ ਨਰਕ ਵਿਚ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦਾ; ਦੀਵੇ ਦਾ ਤੇਲ ਤੇ ਤਿਲ ਵੱਡੇ ਪਾਪਾਂ ਨੂੰ ਨਾਸ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਸਦਾ ਸੂਰਜ ਦੇ ਮੰਦਰਾਂ, ਚੌਕਾਂ ਜਾਂ ਤੀਰਥਾਂ ਤੇ ਦੀਵਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਤਾਕਤਵਰ ਤੇ ਸੁੰਦਰ ਜਨਮ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਭਾਵ ਨਾਲ ਸੂਰਜ ਲਈ ਦੀਵਾ ਲਗਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਆਪਣੀਆਂ ਇੱਛਾਵਾਂ ਪੂਰੀਆਂ ਕਰਕੇ ਵਿਸ਼ਣੂ ਦੇ ਸੇਵਕਾਂ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿਚ ਪਹੁੰਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਸੂਰਜ ਨੂੰ ਚੰਦਨ, ਅਗਰ, ਕੁੰਗੂ, ਕਪੂਰ ਤੇ ਕਸਤੂਰੀ ਨਾਲ ਲਗਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਲੱਖਾਂ-ਕਰੋੜਾਂ ਚੰਗੇ ਸਮਿਆਂ ਵਿਚ ਭਾਗ ਲੈ ਕੇ, ਦੁਬਾਰਾ ਧਰਤੀ ਤੇ ਰਾਜਿਆਂ ਦਾ ਰਾਜਾ ਬਣਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਵਿਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ। ਉਹ ਸਭ ਇੱਛਾਵਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਵੱਲੋਂ ਸਤਿਕਾਰਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਚੰਦਨ ਵਾਲੇ ਪਾਣੀ ਤੇ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਸੂਰਜ ਨੂੰ ਅਰਘ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਪੁੱਤਰ, ਪੌਤਿਆਂ ਤੇ ਪਤਨੀ ਸਮੇਤ ਸਵਰਗ ਵਿਚ ਮਾਣ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਸੁਗੰਧੀ ਪਾਣੀ ਤੇ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਸੂਰਜ ਨੂੰ ਅਰਘ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਦੇਵ ਲੋਕ ਵਿਚ ਲੰਬਾ ਸਮਾਂ ਬਿਤਾ ਕੇ ਧਰਤੀ ਤੇ ਰਾਜਾ ਬਣਦਾ ਹੈ। ਸੋਨੇ ਨਾਲ ਜਾਂ ਲਾਲ ਪਾਣੀ ਵਾਲਾ ਅਰਘ ਦੇਣ ਨਾਲ, ਉਹ ਸਵਰਗ ਵਿਚ ਲੱਖਾਂ-ਕਰੋੜਾਂ ਸਾਲ ਮਾਣ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਮਨੁੱਖ ਸੂਰਜ ਨੂੰ ਕਮਲ ਨਾਲ ਪੂਜਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਵਰਗ ਵਿਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਕਮਲਾਂ ਨਾਲ ਸਜੀਆਂ ਲੱਖਾਂ-ਕਰੋੜਾਂ ਔਰਤਾਂ ਵਿਚ ਵੱਸਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਭਾਵ ਨਾਲ ਸੂਰਜ ਨੂੰ ਗੁਗਲ ਤੇ ਘੀ ਦਿੰਦਾ ਹੈ—
ਵਿਮਾਨੇਨਾਰ੍ਕਵਰ੍ਣੇਨ ਸ ਯਾਤਿ ਪਰਮਾਂ ਗਤਿਮ੍ । । ੬੧ ਆਰਾਮਾਨ੍ਯੇ ਪ੍ਰਯਚ੍ਛਨ੍ਤਿ ਪਤ੍ਰਪੁष੍ਪਫਲੋਪਗਾਨ੍ । ਭਾਨਵੇ ਭਕ੍ਤਿਯੁਕ੍ਤਾਸ੍ਤੁ ਤੇ ਯਾਨ੍ਤਿ ਪਰਮਾਂ ਗਤਿਮ੍ । । ੬੨ ਮਾਨਸਂ ਵਾਚਿਕਂ ਵਾਪਿ ਕਰ੍ਮਜਂ ਯਚ੍ਚ ਦੁष੍ਕृਤਮ੍ । ਸਰ੍ਵਂ ਸੂਰ੍ਯਪ੍ਰਸਾਦੇਨ ਅਸ਼ੇषਂ ਚ ਪ੍ਰਣਸ਼੍ਯਤਿ । । ੬੩ ਆਰ੍ਤੋ ਵਾ ਵ੍ਯਾਧਿਤੋ ਵਾਪਿ ਦਰਿਦ੍ਰੋ ਦੁਃਖਿਤੋऽਪਿ ਵਾ । ਆਦਿਤ੍ਯਂ ਸ਼ਰਣਂ ਗਤ੍ਵਾ ਨਾਤ੍ਮਾਨਂ ਸ਼ੋਚਤੇ ਨਰਃ । । ੬੪ ਏਕਾਹੇਨਾਪਿ ਯਦ੍ਭਾਨੋਃ ਪੂਜਾਯਾਃ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯਤੇ ਫਲਮ੍ । ਤਦ੍ਵੈ ਕ੍ਰਤੁਸ਼ਤੈਰਿष੍ਟੈਃ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯਤੇ ਫਲਮੁਤ੍ਤਮਮ੍ । । ੬੫ ਕृਤ੍ਵਾ ਪ੍ਰੇਕ੍ਸ਼ਣਕਂ ਭਾਨੋਰ੍ਦਿਵ੍ਯਮਾਯਤਨੇ ਸ਼ੁਭਮ੍ । ਅਕ੍ਸ਼ਯਂ ਸਰ੍ਵਕਾਮੀਯਂ ਰਾਜਸੂਯਫਲਂ ਲਭੇਤ੍ । । ੬੬ ਵੇਸ਼੍ਯਾਕਦਮ੍ਬਕਂ ਯਸ੍ਤੁ ਦਦ੍ਯਾਤ੍ਸੂਰ੍ਯਾਯ ਭਕ੍ਤਿਤਃ । ਸ ਗਚ੍ਛੇਤ੍ਪਰਮਂ ਸ੍ਥਾਨਂ ਯਤ੍ਰ ਤਿष੍ਠਤਿ ਭਾਨੁਮਾਨ੍ । । ੬੭ ਪੁਸ੍ਤਕਂ ਭਾਨਵੇ ਦਦ੍ਯਾਦ੍ਭਾਰਤਸ੍ਯ ਗਣਾਧਿਪ । ਸਰ੍ਵਪਾਪਵਿਮੁਕ੍ਤਾਤ੍ਮਾ ਵਿष੍ਣੁਲੋਕੇ ਮਹੀਯਤੇ । । ੬੮ ਰਾਮਾਯਣਸ੍ਯ ਦਤ੍ਵਾ ਤੁ ਪੁਸ੍ਤਕਂ ਤ੍ਰਿਪੁਰਾਨ੍ਤਕ । ਵਾਜਪੇਯਫਲਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਗੋਪਤੇਃ ਪੁਰਮਾਵ੍ਰਜੇਤ੍ । । ੬੯ ਭਵਿष੍ਯਂ ਸਾਮ੍ਬਸਂਜ੍ਞਂ ਵਾ ਦਤ੍ਤ੍ਵਾ ਸੂਰ੍ਯਾਯ ਪੁਸ੍ਤਕਮ੍ । ਰਾਜਸੂਯਾਸ਼੍ਵਮੇਧਾਭ੍ਯਾਂ ਫਲਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਨੋਤਿ ਮਾਨਵਃ । ।1.93.੭ ੦ ਸਰ੍ਵਾਨ੍ਕਾਮਾਨਵਾਪ੍ਨੋਤਿ ਯਾਤਿ ਸੂਰ੍ਯਸਲੋਕਤਾਮ੍ । ਸੂਰ੍ਯਲੋਕੇ ਚਿਰਂ ਸ੍ਥਿਤ੍ਵਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਲੋਕਂ ਵ੍ਰਜੇਤ੍ਪੁਨਃ । । ਸ੍ਥਿਤ੍ਵਾ ਕਲ੍ਪਸ਼ਤਂ ਤਤ੍ਰ ਰਾਜਾ ਭਵਤਿ ਭੂਤਲੇ । । ੭੧ ਭਾਨੋਰਾਯਤਨੇ ਯਸ੍ਤੁ ਪ੍ਰਪਾਂ ਕੁਰ੍ਯਾਦ੍ਗਣਾਧਿਪ । ਸ ਯਾਤਿ ਪਰਮਂ ਸ੍ਥਾਨਂ ਦਿਵ੍ਯਂ ਸੌਮਨਸਂ ਨਰਃ । । ੭੨ ਸ਼ੀਤਕਾਲੇ ਘਨਂ ਦਦ੍ਯਾਨ੍ਨਰਾਣਾਂ ਸ਼ੀਤਨਾਸ਼ਨਮ੍ । ਭਾਨੋਰਾਯਤਨੇ ਦੇਵ ਅਸ਼੍ਵਮੇਧਫਲਂ ਲਭੇਤ੍ । । ੭੩ ਇਤਿਹਾਸਪੁਰਾਣਾਭ੍ਯਾਂ ਪੁਣ੍ਯਂ ਪੁਸ੍ਤਕਵਾਚਨਮ੍ । ਅਸ਼੍ਵਮੇਧਸਹਸ੍ਰਂ ਯੋ ਨਿਤ੍ਯਂ ਕਰ੍ਤੁਂ ਪ੍ਰਵਰ੍ਤਤੇ । । ਨ ਤਤ੍ਫਲਮਵਾਪ੍ਨੋਤਿ ਯਦਾਪ੍ਨੋਤ੍ਯਸ੍ਯ ਕਰ੍ਮਣਃ । । ੭੪ ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਸਰ੍ਵਪ੍ਰਯਤ੍ਨੇਨ ਕਾਰ੍ਯਂ ਪੁਸ੍ਤਕਵਾਚਨਮ੍ । ਇਤਿਹਾਸਪੁਰਾਣਾਭ੍ਯਾਂ ਭਾਨੋਰਾਯਤਨੇ ਸ਼ੁਭਮ੍ । । ੭੫ ਨਾਨ੍ਯਤ੍ਪੁष੍ਟਿਕਰਂ ਭਾਨੋਸ੍ਤਥਾ ਤੁष੍ਟਿਕਰਂ ਪਰਮ੍ । ਪੁਣ੍ਯਾਖ੍ਯਾਨਕਥਾ ਯਾਸ੍ਤੁ ਯਥਾ ਤੁष੍ਯਤਿ ਭਾਸ੍ਕਰਃ । । ੭੬ ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਭਵਿष੍ਯੇ ਮਹਾਪੁਰਾਣੇ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮੇ ਪਰ੍ਵਣਿ ਸਪ੍ਤਮੀ ਕਲ੍ਪੇ ਭਾਨੁਮਹਿਮਵਰ੍ਣਨਂ ਨਾਮ ਤ੍ਰਿਨਵਤਿਤਮੋऽਧ੍ਯਾਯਃ
ਉਹ ਸੂਰਜ ਵਰਗੇ ਰੰਗ ਦੇ ਵਿਮਾਨ ਵਿਚ ਬੈਠ ਕੇ ਉੱਚੀ ਅਵਸਥਾ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚਦਾ ਹੈ। ਜਿਹੜੇ ਮਨੁੱਖ ਬਾਗਾਂ ਵਿਚ ਪੱਤਿਆਂ, ਫੁੱਲਾਂ ਤੇ ਫਲਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਭਾਵ ਨਾਲ ਸੂਰਜ ਨੂੰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਵੀ ਉੱਚੀ ਅਵਸਥਾ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਮਨ, ਬੋਲ ਜਾਂ ਕਰਮ ਨਾਲ ਜਿਹੜਾ ਵੀ ਪਾਪ ਹੋਇਆ, ਉਹ ਸੂਰਜ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਕੋਈ ਦੁਖੀ, ਬਿਮਾਰ, ਗਰੀਬ ਜਾਂ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਹੋਵੇ, ਸੂਰਜ ਦੀ ਸ਼ਰਨ ਲੈ ਕੇ ਉਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਦੁਖੀ ਨਹੀਂ ਸਮਝਦਾ। ਸੂਰਜ ਦੀ ਇੱਕ ਦਿਨ ਦੀ ਪੂਜਾ ਨਾਲ ਜਿਹੜਾ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸੌ ਯਜਨਾਂ ਦੇ ਫਲ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਕੋਈ ਮਨੁੱਖ ਸੂਰਜ ਦੇ ਮੰਦਰ ਵਿਚ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਅਟੱਲ, ਸਾਰੀਆਂ ਇੱਛਾਵਾਂ ਵਾਲਾ, ਰਾਜਸੂਯ ਯਜਨ ਦਾ ਫਲ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਭਾਵ ਨਾਲ ਸੂਰਜ ਨੂੰ ਵੈਸ਼ਿਆ ਕਦੰਬ ਦੇ ਫੁੱਲ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਉਸ ਉੱਚੀ ਥਾਂ ਤੇ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਸੂਰਜ ਵੱਸਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਕੋਈ ਭਾਰਤ ਦੀ ਗਣਨਾ ਵਾਲੀ ਪੁਸਤਕ ਸੂਰਜ ਨੂੰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਕੇ ਵਿਸ਼ਣੂ ਦੇ ਲੋਕ ਵਿਚ ਮਾਣ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਕੋਈ ਰਾਮਾਇਣ ਦੀ ਪੁਸਤਕ ਤ੍ਰਿਪੁਰਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਵਾਜਪੇਯ ਯਜਨ ਦਾ ਫਲ ਲੈ ਕੇ ਗੋਪਾਲ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਕੋਈ ਭਵਿਸ਼ਯ ਸੰਬੰਧੀ ਜਾਂ ਸਾਂਬ ਨਾਮ ਵਾਲੀ ਪੁਸਤਕ ਸੂਰਜ ਨੂੰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਰਾਜਸੂਯ ਤੇ ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਯਜਨ ਦੇ ਫਲ ਨੂੰ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਸਾਰੀਆਂ ਇੱਛਾਵਾਂ ਪੂਰੀਆਂ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਸੂਰਜ ਦੇ ਲੋਕ ਵਿਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸੂਰਜ ਦੇ ਲੋਕ ਵਿਚ ਲੰਬਾ ਸਮਾਂ ਬਿਤਾ ਕੇ, ਉਹ ਮੁੜ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਲੋਕ ਵਿਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉੱਥੇ ਕਲਪਾਂ ਦੇ ਲੱਖਾਂ-ਕਰੋੜਾਂ ਸਮਾਂ ਬਿਤਾ ਕੇ, ਉਹ ਧਰਤੀ ਤੇ ਰਾਜਾ ਬਣਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਕੋਈ ਮਨੁੱਖ ਸੂਰਜ ਦੇ ਮੰਦਰ ਵਿਚ ਪਾਣੀ ਦੀ ਪ੍ਰਪਾ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਉੱਚੀ, ਸੁਖਦਾਈ ਅਵਸਥਾ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਸਰਦੀ ਦੇ ਸਮੇਂ ਮਨੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਗਰਮੀ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਕੰਬਲ ਸੂਰਜ ਦੇ ਮੰਦਰ ਵਿਚ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਯਜਨ ਦਾ ਫਲ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਤਿਹਾਸ ਤੇ ਪੁਰਾਣਿਆਂ ਦੀ ਪੁਸਤਕ ਪੜ੍ਹਨਾ, ਹਜ਼ਾਰ ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਯਜਨਾਂ ਦੇ ਫਲ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹੈ। ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਇਹ ਕੰਮ ਰੋਜ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਅਸਲ ਫਲ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਸੂਰਜ ਦੇ ਮੰਦਰ ਵਿਚ ਇਤਿਹਾਸ ਤੇ ਪੁਰਾਣਿਆਂ ਦੀ ਪੁਸਤਕ ਪੜ੍ਹਨਾ ਹਮੇਸ਼ਾ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਸੂਰਜ ਲਈ ਹੋਰ ਕੋਈ ਚੀਜ਼ ਇੰਨੀ ਪੋਸ਼ਣ ਵਾਲੀ ਜਾਂ ਖੁਸ਼ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਨਹੀਂ, ਜਿਵੇਂ ਪੁਣੀਅਾਂ ਦੀਆਂ ਕਥਾਵਾਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਸੂਰਜ ਖੁਸ਼ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਪੁਣ੍ਯਸ਼੍ਰਵਣਮਾਹਾਤ੍ਮ੍ਯਵਰ੍ਣਨਮ੍ ਬ੍ਰਹ੍ਮੋਵਾਚ ਅਤ੍ਰਾਖ੍ਯਾਨਮੁਸ਼ਨ੍ਤੀਹ ਸਂਵਾਦਂ ਗਣਪੁਙ੍ਗਵ । ਪਿਤਾਮਹਕੁਮਾਰਾਭ੍ਯਾਂ ਪੁਣ੍ਯਂ ਪਾਪਹਰਂ ਸ਼ਿਵਮ੍ । । ੧ ਸ੍ਰष੍ਟਾਰਂ ਸਰ੍ਵਲੋਕਾਨਾਂ ਸੁਖਾਸੀਨਂ ਪਿਤਾਮਹਮ੍ । ਪ੍ਰਣਮ੍ਯ ਸ਼ਿਰਸਾ ਦੇਵਂ ਸ਼੍ਰਦ੍ਧਾਭਕ੍ਤਿਸਮਨ੍ਵਿਤਃ । । ੨ ਕੁਮਾਰੋ ਦੇਵਸ਼ਾਰ੍ਦੂਲ ਇਦਂ ਵਚਨਮਬ੍ਰਵੀਤ੍ । ਗਤੋऽਹਮਦ੍ਯ ਭਗਵਨ੍ਦ੍ਰष੍ਟੁਂ ਦੇਵਂ ਦਿਵਾਕਰਮ੍ । । ੩ ਕृਤ੍ਵਾ ਪ੍ਰਦਕ੍ਸ਼ਿਣਂ ਦੇਵਃ ਸ ਮਯਾ ਪੂਜਿਤੋ ਰਵਿਃ । ਪ੍ਰਣਮ੍ਯ ਸ਼ਿਰਸਾ ਭਕ੍ਤ੍ਯਾ ਪਰਯਾ ਸ਼੍ਰਦ੍ਧਯਾ ਵਿਭੋ । । ੪ ਅਨੁਜ੍ਞਾਤਸ੍ਤਤਸ੍ਤੇਨ ਸੁਖਾਸੀਨੋ ਹ੍ਯਹਂ ਸ੍ਥਿਤਃ । ਆਸੀਨੇਨ ਮਯਾ ਤਤ੍ਰ ਦृष੍ਟਮਾਸ਼੍ਚਰ੍ਯਮਦ੍ਭੁਤਮ੍ । । ੫ ਕਾਞ੍ਚਨੇਨ ਵਿਮਾਨੇਨ ਕਿਙ੍ਕਿਣੀਜਾਲਮਾਲਿਨਾ । ਮਣਿਮੁਕ੍ਤਾਵਿਚਿਤ੍ਰੇਣ ਵੈਦੂਰ੍ਯਵਰਵੇਦਿਨਾ । । ੬ ਆਗਤਂ ਪੁਰੁषਂ ਤਤ੍ਰ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਦੇਵੋ ਦਿਵਾਕਰਃ
ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ فرمایا: ਇੱਥੇ ਮੈਂ ਪਵਿੱਤਰ ਸੁਣਨ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਦਾ ਹਾਂ। ਗਣਾਂ ਦੇ ਮੁਖੀ, ਪਿਤਾਮਹ ਤੇ ਕੁਮਾਰਾਂ ਵਿਚ ਹੋਈ ਗੱਲਬਾਤ ਪਵਿੱਤਰ, ਪਾਪ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਤੇ ਸ਼ੁਭ ਹੈ। ਸਭ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਸਰਜਣਹਾਰ, ਸੁਖ ਨਾਲ ਬੈਠੇ ਪਿਤਾਮਹ ਨੂੰ, ਭਾਵ ਤੇ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ, ਸਿਰ ਨਵਾਂ ਕੇ ਪੂਜਿਆ। ਕੁਮਾਰ, ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਸ਼ੇਰ, ਨੇ ਇਹ ਬਾਤ ਕੀਤੀ: ਮੈਂ ਅੱਜ ਭਗਵਾਨ, ਸੂਰਜ ਦੇਵਤਾ ਨੂੰ ਦੇਖਣ ਗਿਆ ਸੀ। ਮੈਂ ਪਰਿਕ੍ਰਮਾ ਕਰਕੇ, ਰਵੀ ਨੂੰ ਪੂਜਿਆ, ਭਾਵ ਤੇ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਸਿਰ ਨਵਾਇਆ। ਉਸ ਦੀ ਆਗਿਆ ਮਿਲਣ ਤੇ, ਮੈਂ ਸੁਖ ਨਾਲ ਬੈਠ ਗਿਆ। ਉੱਥੇ ਬੈਠ ਕੇ, ਮੈਂ ਅਚੰਭਾ ਤੇ ਅਦਭੁਤ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟਿ ਦੇਖੀ। ਸੋਨੇ ਦੇ ਵਿਮਾਨ, ਘੰਟੀਆਂ ਵਾਲੀ ਜਾਲੀ, ਰਤਨ ਤੇ ਮੋਤੀ ਨਾਲ ਸਜਿਆ, ਨੀਲਮ ਦੇ ਰੰਗ ਵਾਲਾ ਵਿਮਾਨ। ਉੱਥੇ ਆਏ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਦੇਖ ਕੇ, ਸੂਰਜ ਦੇਵਤਾ ਨੇ—
ਆਨਨ੍ਦਮਗਮਦ੍ਵਿਪ੍ਰਃ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਵਾਨ੍ਕਾਞ੍ਚਨਂ ਯਥਾ ।੪ ੧ ਏਤਦ੍ਧਿ ਸਫਲਂ ਚਾਸ੍ਯ ਨ ਚਾਨ੍ਯਤ੍ਕृਤਵਾਨਯਮ੍ । ਯਦਨੇਨ ਕृਤਾ ਪੂਜਾ ਵਾਚਕਸ੍ਯ ਮਹਾਤ੍ਮਨਃ । । ਫਲਂ ਹਿ ਕਰ੍ਮਣਸ੍ਤਸ੍ਯ ਯਨ੍ਮਯਾ ਪੂਜਿਤਃ ਸ੍ਵਯਮ੍ । । ੪੨ ਵਾਚਕਂ ਪੂਜਯੇਦ੍ਯਸ੍ਤੁ ਸ਼੍ਰਦ੍ਧਾਭਕ੍ਤਿਸਮਨ੍ਵਿਤਃ । ਤੇਨਾਹਂ ਪੂਜਿਤਃ ਸ੍ਯਾਂ ਵੈ ਕੋ ਵਿष੍ਣੁਃ ਸ਼ਙ੍ਕਰਸ੍ਤਥਾ । । ੪੩ ਵਾਚਕਂ ਭੋਜਯੇਦ੍ਯਸ੍ਤੁ ਭਕ੍ਤ੍ਯਾ ਭੋਜ੍ਯੇਰਨੁਤ੍ਤਮੈਃ । ਤੇਨਾਹਂ ਪੂਜਿਤਃ ਸ੍ਯਾਂ ਵੈ ਦਸ਼ ਵਰ੍षਾਣਿ ਪਞ੍ਚ ਚ ।।੪੪ ਨ ਯਮੋ ਨ ਯਮੀ ਚਾਪਿ ਨ ਮਨ੍ਦੋ ਨ ਮਨੁਸ੍ਤਥਾ । ਤਪਤੀ ਨ ਤਥਾਨ੍ਵਿष੍ਟਾ ਯਥੇष੍ਟੋ ਵਾਚਕੋ ਮਮ ।।੪੫ ਵਾਚਕੇ ਸਤ੍ਕृਤੇ ਦੇਵ ਭੋਜਿਤੇ ਸੁਰਸੈਨ੍ਯਪ । ਤृਪ੍ਤਿਰ੍ਭਵਤਿ ਮੇ ਦੇਵ ਸਂਵਤ੍ਸਰਸ਼ਤਦ੍ਵਯਮ੍ ।।੪੬ ਨ ਕੇਵਲਂ ਮਮ ਪ੍ਰੀਤਿਰ੍ਵਾਚਕੇ ਭੋਜਿਤੇ ਭਵੇਤ੍ । ਕृਤ੍ਸ੍ਨਸ਼ੋ ਦੇਵਤਾਨਾਂ ਚ ਇਨ੍ਦ੍ਰਾਦੀਨਾਂ ਤਥਾ ਭਵੇਤ੍ ।।੪੭ ਬ੍ਰਹ੍ਮਵਿष੍ਣੁਸ਼ਿਵਾਦੀਨਾਂ ਸ ਚੇष੍ਠੋ ਵਾਚਕੋ ਮਮ । ਪ੍ਰੀਤੇ ਤਸ੍ਮਿਨ੍ਦੇਵਤਾਃ ਸ੍ਯੁਃ ਸਰ੍ਵਾਃ ਪ੍ਰੀਤਾ ਨ ਸਂਸ਼ਯਃ ।।੪੮ ਇਤ੍ਯੇਤਤ੍ਕਥਿਤਂ ਸਰ੍ਵਮਾਭ੍ਯਾਂ ਕਰ੍ਮ ਮਹਾਬਲ ।।੪੯ ਨ ਚਾਨ੍ਯਚ੍ਚਕ੍ਰਤੁਃ ਕਰ੍ਮ ਕਿਮਨ੍ਯਚ੍ਛ੍ਰੋਤੁਮਿਚ੍ਛਸਿ । ਏਤਦ੍ਦृष੍ਟ੍ਵਾਹਮਾਸ਼੍ਚਰ੍ਯਂ ਤਵਾਭ੍ਯਾਸ਼ਮਿਹਾਗਤਃ 1.94.੫੦ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਕੁਮਾਰਵਚਨਂ ਸਰ੍ਵਲੋਕਪਿਤਾਮਹਃ ।।੫੧ ਬ੍ਰਹ੍ਮੋਵਾਚ ਹਨ੍ਤ ਭੋਃ ਸਾਧੁ ਪੁਣ੍ਯੋऽਸਿ ਨਾਸ੍ਤਿ ਤੁਲ੍ਯਸ੍ਤ੍ਵਯਾਪਰਃ । ਯਦ੍ਦृष੍ਟੌ ਭਵਤਾ ਤੌ ਹਿ ਸੁਪੁਣ੍ਯੌ ਪੁਣ੍ਯਕਾਰਿਣੌ ।।੫੨ ਯਦੁਕ੍ਤਂ ਭਾਨੁਨਾ ਵਤ੍ਸ ਤਤ੍ਤਥਾ ਨਾਨ੍ਯਥਾ ਭਵੇਤ੍ । ਯਦਾਸੀਨ੍ਮੇ ਮੁਖਂ ਪੁਤ੍ਰ ਪ੍ਰਥਮਂ ਲੋਕਪੂਜਿਤਮ੍ ।।੫੩ ਤਸ੍ਮਾਦੇਤਾਨਿ ਸਰ੍ਵਾਣਿ ਨਿਰ੍ਗਤਾਨਿ ਸਮਨ੍ਤਤਃ । ਇਤਿਹਾਸਪੁਰਾਣਾਨਿ ਲੋਕਾਨਾਂ ਹਿਤਕਾਮ੍ਯਯਾ ।।੫੪ ਯਥੈਤਾਨਿ ਮਮੇष੍ਟਾਨਿ ਪੁਰਾਣਾਨਿ ਮਹਾਮਤੇ । ਨ ਤਥਾ ਵੈ ਚਤੁਰ੍ਵੇਦੀ ਨ ਚਾਙ੍ਗਿਨਿ ਮਹਾਮਤੇ ।।੫੫ ਸ਼ृਣ੍ਵਨ੍ਤ੍ਯੇਤਾਨਿ ਯੇ ਭਕ੍ਤ੍ਯਾ ਨਿਤ੍ਯਂ ਸ਼੍ਰਦ੍ਧਾਸਮਨ੍ਵਿਤਾਃ । ਦਤ੍ਤ੍ਵਾ ਤੁ ਵਾਚਕੇ ਵृਤ੍ਤਿਂ ਤੇ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤਿ ਪਰਂ ਪਦਮ੍ ।।੫੬ ਧਰ੍ਮਾਰ੍ਥਕਾਮਮੋਕ੍ਸ਼ਾਣਾਂ ਸ੍ਪष੍ਟੀਕਰਣਮੁਤ੍ਤਮਮ੍ । ਇਤਿਹਾਸਪੁਰਾਣਾਨਿ ਮਯਾ ਸृष੍ਟਾਨਿ ਸੁਵ੍ਰਤ । । ੫੭ ਚਤ੍ਵਾਰੋ ਯ ਇਮੇ ਵੇਦਾ ਗੂਢਾਰ੍ਥਾਃ ਸਤਤਂ ਸ੍ਮृਤਾਃ । ਅਤਸ੍ਤ੍ਵੇਤਾਨਿ ਸृष੍ਟਾਨਿ ਬੋਧਾਯੈषਾਂ ਮਹਾਮਤੇ । । ੫੮ ਯਸ੍ਤੁ ਕਾਰਯਤੇ ਨਿਤ੍ਯਂ ਧਰ੍ਮਸ਼੍ਰਵਣਮੁਤ੍ਤਮਮ੍ । ਆਦਿਤ੍ਯਾਦ੍ਭਾਸ੍ਕਰਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਯਾਤਿ ਤਤ੍ਪਰਮਂ ਪਦਮ੍ । । ੫੯ ਦਤ੍ਤ੍ਵਾ ਤੁ ਦਕ੍ਸ਼ਿਣਾਂ ਤਤ੍ਰ ਆਦਿਤ੍ਯਸ੍ਯ ਪੁਰਂ ਵ੍ਰਜੇਤ੍ । ਕਿਮਾਸ਼੍ਚਰ੍ਯਂ ਸੁਰਸ਼੍ਰੇष੍ਠ ਦਾਨਪਾਤ੍ਰਂ ਹਿ ਤਤ੍ਪਰਮ੍ । । 1.94.੬੦ ਯਥਾ ਦੇਵਵਰੋ ਲੇਖੋ ਯਥਾ ਹੇਤਿਃ ਪਰਂ ਪਵਿਃ । ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਨਾਂ ਤਥਾ ਸ਼੍ਰੇष੍ਠੋ ਵਾਚਕੋ ਨਾਤ੍ਰ ਸਂਸ਼ਯਃ । । ੬੧ ਹੇਤਿਰ੍ਯਥਾ ਤੇਜਸਾਂ ਤੁ ਸਰਸਾਂ ਸਾਗਰੋ ਯਥਾ । ਤਥਾ ਸਰ੍ਵਦ੍ਵਿਜੇਭ੍ਯਸ੍ਤੁ ਵਾਚਕਃ ਪ੍ਰਵਰਃ ਸ੍ਮृਤਃ । । ੬੨ ਵਾਚਕਂ ਪੂਜਯੇਦ੍ਯਸ੍ਤੁ ਨਰੋ ਭਕ੍ਤਿਪੁਰਃ ਸਰਮ੍ । ਪੂਜਿਤਂ ਸਕਲਂ ਤੇਨ ਜਗਤ੍ਯਾਨ੍ਨਾਤ੍ਰ ਸਂਸ਼ਯਃ । । ੬੩ ਸਤ੍ਯਮੁਕ੍ਤਂ ਨ ਸਨ੍ਦੇਹੋ ਭਾਨੁਨਾ ਮਤ੍ਕੁਲੋਦ੍ਵਹ । ਵਾਚਕੇਨ ਸਮਂ ਪਾਤ੍ਰਂ ਨ ਜਾਤ੍ਵਨ੍ਯਦ੍ਭਵੇਤ੍ਕ੍ਵਚਿਤ੍ । । ੬੪ ਤਚ੍ਛ੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣੋ ਵਾਕ੍ਯਂ ਕੁਮਾਰੋ ਵਾਕ੍ਯਮਬ੍ਰਵੀਤ੍ । । ੬੫ ਅਹੋ ਹਿ ਧਨ੍ਯਤਾ ਤਸ੍ਯ ਪੁਣ੍ਯਸ਼੍ਰਵਣਕਾਰਿਣਃ । ਦਾਨਂ ਚ ਦਦਤੋऽਤ੍ਯਰ੍ਥਂ ਪੁਣ੍ਯਤਾ ਵਾਚਕਾਯ ਵੈ । । ੬੬ ਬ੍ਰਹ੍ਮੋਵਾਚ ਇਤ੍ਥਂ ਦਿਣ੍ਡੇ ਸਦਾ ਯਸ੍ਤੁ ਦੇਵਦੇਵਸ੍ਯ ਮਨ੍ਦਿਰੇ । ਕੁਰ੍ਯਾਤ੍ਤੁ ਧਰ੍ਮਸ਼੍ਰਵਣਂ ਸ ਯਾਤਿ ਪਰਮਾਂ ਗਤਿਮ੍ । । ੬੭ ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਭਵਿष੍ਯਮਹਾਪੁਰਾਣੇ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮੇ ਪਰ੍ਵਣਿ ਸਪ੍ਤਮੀਕਲ੍ਪੇ ਪੁਣ੍ਯਸ਼੍ਰਵਣਮਾਹਾਤ੍ਮ੍ਯ ਵਰ੍ਣਨਂ ਨਾਮ ਚਤੁਰ੍ਨਵਤਿਤਮੋऽਧ੍ਯਾਯਃ
ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਸੁਖੀ ਹੋ ਗਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਸੋਨਾ ਮਿਲਣ 'ਤੇ ਖੁਸ਼ੀ ਹੋਵੇ। ਇਹੀ ਉਸ ਲਈ ਫਲਦਾਇਕ ਸੀ, ਉਸ ਨੇ ਹੋਰ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ। ਜਿਸ ਨੇ ਵਾਚਕ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ, ਉਹੀ ਉਸ ਦੇ ਕਰਮ ਦਾ ਫਲ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਮੈਂ ਖੁਦ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ। ਜੋ ਵਿਅਕਤੀ ਭਾਵਨਾ ਤੇ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਵਾਚਕ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਮੇਰੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਵਿਸ਼ਨੁ ਜਾਂ ਸ਼ੰਕਰ ਦੀ ਨਹੀਂ। ਜੋ ਵਾਚਕ ਨੂੰ ਉੱਤਮ ਭੋਜਨ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਖਵਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਮੇਰੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਦਸ ਤੇ ਪੰਜ ਸਾਲਾਂ ਲਈ। ਨਾ ਯਮ, ਨਾ ਯਮੀ, ਨਾ ਮੰਦ, ਨਾ ਮਨੁ, ਨਾ ਤਪਤ, ਨਾ ਹੋਰ ਕੋਈ, ਵਾਚਕ ਨੂੰ ਪੂਜਣ ਵਾਲਾ ਮੇਰਾ ਮਨ ਚਾਹੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਤਕਲੀਫਾਂ ਤੋਂ ਬਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਦ ਵਾਚਕ ਦੀ ਪੂਜਾ ਤੇ ਭੋਜਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਦੋ ਸੌ ਸਾਲਾਂ ਲਈ ਮੇਰੀ ਤ੍ਰਿਪਤੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਸਿਰਫ ਮੇਰੀ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਇੰਦਰ ਆਦਿ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਪ੍ਰੀਤੀ ਵੀ ਵਾਚਕ ਨੂੰ ਭੋਜਣ 'ਤੇ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਬ੍ਰਹਮਾ, ਵਿਸ਼ਨੁ, ਸ਼ਿਵ ਆਦਿ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿਚ ਵਾਚਕ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹੈ; ਉਸ ਦੀ ਪ੍ਰੀਤੀ 'ਤੇ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਪ੍ਰੀਤੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਇਸ ਵਿਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ। ਇਹ ਸਾਰਾ ਕਰਮ ਦੋਵਾਂ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਹੋਰ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ। ਹੋਰ ਸੁਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋ? ਇਹ ਅਚੰਭਾ ਵੇਖ ਕੇ ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਕੋਲ ਆਇਆ ਹਾਂ। ਕੁਮਾਰ ਦੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਪਿਤਾ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਵਾਹ, ਤੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਹੈਂ, ਤੇਰੇ ਵਰਗਾ ਹੋਰ ਕੋਈ ਨਹੀਂ। ਜੋ ਦੋ ਵਿਅਕਤੀ ਤੇਰੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਪਵਿੱਤਰ ਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਹਨ। ਭਾਨੂ ਨੇ ਜੋ ਕਿਹਾ, ਉਹੀ ਸੱਚ ਹੈ; ਮੇਰਾ ਮੁਖ ਪਹਿਲਾਂ ਲੋਕਾਂ ਵੱਲੋਂ ਪੂਜਿਆ ਗਿਆ। ਇਸ ਕਰਕੇ ਇਤਿਹਾਸ ਤੇ ਪੁਰਾਣੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਬਣੇ ਹਨ। ਜਿਵੇਂ ਇਹ ਪੁਰਾਣੇ ਮੇਰੇ ਲਈ ਪਿਆਰੇ ਹਨ, ਚਾਰ ਵੇਦ ਜਾਂ ਅੰਗਾਂ ਉਤਨੇ ਪਿਆਰੇ ਨਹੀਂ। ਜੋ ਵਿਅਕਤੀ ਭਗਤੀ ਤੇ ਭਾਵਨਾ ਨਾਲ ਇਹ ਪੁਰਾਣੇ ਸੁਣਦੇ ਹਨ, ਵਾਚਕ ਨੂੰ ਜੀਵਨ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਉੱਚਾ ਦਰਜਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਧਰਮ, ਧਨ, ਇੱਛਾ ਤੇ ਮੁਕਤੀ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਇਤਿਹਾਸ ਤੇ ਪੁਰਾਣਿਆਂ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਚਾਰ ਵੇਦ ਹਮੇਸ਼ਾ ਗੁਪਤ ਅਰਥ ਵਾਲੇ ਹਨ, ਇਸ ਲਈ ਇਹ ਪੁਰਾਣੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਮਝ ਲਈ ਬਣਾਏ ਗਏ ਹਨ। ਜੋ ਵਿਅਕਤੀ ਹਮੇਸ਼ਾ ਉੱਤਮ ਧਰਮ ਸੁਣਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸੂਰਜ ਦੇ ਲੋਕ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਜਦ ਦਾਨ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸੂਰਜ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਨੂੰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਇਹ ਅਚੰਭਾ ਨਹੀਂ, ਦਾਨ ਦਾ ਪਾਤਰ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿਚ ਵਧੀਆ, ਜਿਵੇਂ ਹਥਿਆਰ ਵਿਚ ਵਧੀਆ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਵਿਚ ਵਾਚਕ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਤੇਜ ਵਿਚ ਹਥਿਆਰ, ਜਿਵੇਂ ਪਾਣੀਆਂ ਵਿਚ ਸਮੁੰਦਰ, ਵਾਚਕ ਸਭ ਦੋਵਾਂ ਵਿਚ ਵਧੀਆ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਜੋ ਵਿਅਕਤੀ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਵਾਚਕ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਦੁਨੀਆਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਵਿਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ। ਭਾਨੂ ਨੇ ਜੋ ਕਿਹਾ, ਉਹ ਸੱਚ ਹੈ; ਵਾਚਕ ਦੇ ਸਮਾਨ ਪਾਤਰ ਹੋਰ ਕੋਈ ਨਹੀਂ। ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਕੁਮਾਰ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਵਾਹ, ਉਹ ਵਿਅਕਤੀ ਧੰਨ ਹੈ, ਜੋ ਪਵਿੱਤਰ ਪੁਰਾਣਾ ਸੁਣਦਾ ਹੈ; ਵਾਚਕ ਨੂੰ ਦਾਨ ਦੇਣ ਨਾਲ ਵਧੀਆ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਹਮੇਸ਼ਾ ਦੇਵਦੇਵਤਾ ਦੇ ਮੰਦਰ ਵਿਚ ਧਰਮ ਸੁਣਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਉੱਚੀ ਗਤੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਆਦਿਤ੍ਯਾਲਯਮਾਹਾਤ੍ਮ੍ਯਵਰ੍ਣਨਮ੍ ਬ੍ਰਹ੍ਮੋਵਾਚ ਤ੍ਰਿਭਿਃ ਪ੍ਰਦਕ੍ਸ਼ਿਣਾਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਯੋ ਨਮਸ੍ਕੁਰੁਤੇ ਰਵਿਮ੍ । ਭੂਮੌ ਗਤੇਨ ਸ਼ਿਰਸਾ ਸ ਯਾਤਿ ਪਰਮਾਂ ਗਤਿਮ੍ । । ੧ ਸੋਪਾਨਤ੍ਕੋ ਦੇਵਗृਹਮਾਰੋਹੇਦ੍ਯਸ੍ਤੁ ਮਾਨਵਃ । ਸ ਯਾਤਿ ਨਰਕਂ ਘੋਰਂ ਤਾਮਿਸ੍ਰਂ ਨਾਮ ਨਾਮਤਃ । । ੨ ਸ਼੍ਲੇष੍ਮਮੂਤ੍ਰਪੁਰੀषਾਣਿ ਸਮੁਤ੍ਸृਜਤਿ ਯਸ੍ਤੁ ਵੈ । ਦੇਵਸ੍ਯਾਯਤਨੇ ਭਾਨੋਃ ਸ ਗਚ੍ਛੇਨ੍ਨਰਕਂ ਕ੍ਰਮਾਤ੍ । । ੩ ਘृਤਂ ਮਧੁ ਪਯਸ੍ਤੋਯਂ ਤਥੇਕ੍ਸ਼ੁਰਸਮੁਤ੍ਤਮਮ੍ । ਸ੍ਨਪਨਾਰ੍ਥਂ ਤੁ ਦੇਵਸ੍ਯ ਯੇ ਦਦਤੀਹ ਮਾਨਵਾਃ । । ਸਰ੍ਵਕਾਮਾਨਵਾਪ੍ਯੇਹ ਤੇ ਯਾਨ੍ਤਿ ਹੇਲਿਮਣ੍ਡਲਮ੍ । । ੪ ਸ੍ਨਾਪ੍ਯਮਾਨਂ ਰਵਿਂ ਭਕ੍ਤ੍ਯਾ ਯੇ ਪਸ਼੍ਯਨ੍ਤਿ ਵृषਧ੍ਵਜ । ਤੇऽਸ਼੍ਵਮੇਧਫਲਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਲਯਂ ਯਾਨ੍ਤਿ ਵृषਧ੍ਵਜੇ । । ੫ ਸ੍ਨਪਨਂ ਯੇ ਚ ਕੁਰ੍ਵਂਤਿ ਭਾਨੋਰ੍ਭਕ੍ਤਿਸਮਨ੍ਵਿਤਾਃ । ਲਭਨ੍ਤੇ ਤਤ੍ਫਲਂ ਭੀਮ ਰਾਜਸੂਯਾਸ਼੍ਵਮੇਧਯੋਃ । । ੬ ਯਥਾ ਨ ਲਙ੍ਘਯੇਤ੍ਕਸ਼੍ਚਿਤ੍ਸ੍ਨਪਨਂ ਭਾਸ੍ਕਰਸ੍ਯ ਤੁ । ਤਥਾ ਕਾਰ੍ਯਂ ਪ੍ਰਯਤ੍ਨੇਨ ਲਙ੍ਘਿਤਂ ਹ੍ਯਸੁਖਾਵਹਮ੍ । । ੭ ਤਾਮਿਸ੍ਰਂ ਨਰਕਂ ਯਾਤਿ ਲਙ੍ਘਯੇਚ੍ਚ ਸ ਰੌਰਵਾਨ੍ । ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਸਰ੍ਵਪ੍ਰਯਤ੍ਨੇਨ ਕਾਰ੍ਯਂ ਸ੍ਨਪਨਮਾਦਿਤਃ । । ੮ ਘृਤੇਨ ਸ੍ਨਾਪਯੇਦ੍ਦੇਵਂ ਕਞ੍ਜਮਾਪ੍ਨੋਤਿ ਮਾਨਵਃ । ਮਧੁਨਾ ਪ੍ਰਿਯਮਾਯਾਤਿ ਤੋਯੇਨਾਪਿ ਘृਤੌਕਸਮ੍ । । ੯ ਇਕ੍ਸ਼ੁਰਸੇਨ ਸਂਸ੍ਨਾਪ੍ਯ ਪਯਸਾ ਕਞ੍ਜਸ਼ਧ੍ਵਜਮ੍ । ਏਵਮੇਭਿਃ ਸ੍ਨਾਪਯੇਦ੍ਵੈ ਰਵਿਮੀਹਿਤਮਾਪ੍ਨੁਯਾਤ੍ । । 1.95.੧੦ ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਭਵਿष੍ਯੇ ਮਹਾਪੁਰਾਣੇ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮੇਪਰ੍ਵਣਿ ਸਪ੍ਤਮੀਕਲ੍ਪੇ ਆਦਿਤ੍ਯਾਲਯਮਾਹਾਤ੍ਮ੍ਯਵਰ੍ਣਨਂ ਨਾਮ ਪਞ੍ਚਨਵਤਿਤਮੋऽਧ੍ਯਾਯਃ
ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਜੋ ਵਿਅਕਤੀ ਸੂਰਜ ਦੇ ਮੰਦਰ 'ਚ ਤਿੰਨ ਵਾਰੀ ਘੁੰਮ ਕੇ, ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਸਿਰ ਰੱਖ ਕੇ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਉੱਚੀ ਗਤੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਮਨੁੱਖ ਸੌਪਾਨਾਂ ਰਾਹੀਂ ਦੇਵ ਮੰਦਰ 'ਚ ਚੜ੍ਹਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਭਿਆਨਕ ਤਾਮਿਸ਼ਰ ਨਰਕ ਵਿਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਸੂਰਜ ਦੇ ਮੰਦਰ ਵਿਚ ਕਫ, ਪਿਸ਼ਾਬ ਜਾਂ ਗੰਦਗੀ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਨਰਕ ਵਿਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਘੀ, ਮਧੂ, ਦੁੱਧ, ਪਾਣੀ ਜਾਂ ਉੱਤਮ ਗੰਨੇ ਦਾ ਰਸ ਸੂਰਜ ਦੇ ਸਨਾਨ ਲਈ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਕਰਕੇ ਸੂਰਜ ਦੇ ਲੋਕ ਨੂੰ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਜੋ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਸੂਰਜ ਦੇ ਸਨਾਨ ਨੂੰ ਵੇਖਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਯਜਨ ਦਾ ਫਲ ਪਾ ਕੇ ਮੁਕਤੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਜੋ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਸੂਰਜ ਦਾ ਸਨਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਰਾਜਸੂਯ ਤੇ ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਯਜਨ ਦਾ ਫਲ ਪਾ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਸੂਰਜ ਦੇ ਸਨਾਨ ਨੂੰ ਕੋਈ ਲੰਘਣਾ ਨਹੀਂ ਚਾਹੀਦਾ, ਇਹ ਸਾਵਧਾਨੀ ਨਾਲ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਲੰਘਣਾ ਦੁਖਦਾਇਕ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਲੰਘਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਤਾਮਿਸ਼ਰ ਤੇ ਰੌਰਵ ਨਰਕ ਵਿਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਇਸ ਲਈ ਪੂਰੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਨਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਸਨਾਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਘੀ ਨਾਲ ਦੇਵਤਾ ਨੂੰ ਸਨਾਨ ਕਰਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਕੰਜ ਲੋਕ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਮਧੂ ਨਾਲ ਪਿਆਰਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਘੀ ਦੇ ਘਰ ਨੂੰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਗੰਨੇ ਦੇ ਰਸ ਜਾਂ ਦੁੱਧ ਨਾਲ ਕੰਜਧਵਜ ਦਾ ਸਨਾਨ ਕਰਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਸੂਰਜ ਦਾ ਸਨਾਨ ਕਰਕੇ ਮਨਚਾਹਾ ਫਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਜਯਾਨਾਮਸਪ੍ਤਮੀਵਰ੍ਣਨਮ੍ ਦਿਣ੍ਡਿਰੁਵਾਚ ਯਚ੍ਚੈਤਾਃ ਸਪ੍ਤ ਸਪ੍ਤਮ੍ਯੋ ਭਵਤਾ ਕਥਿਤਾ ਮਮ । ਤਾਸਾਂ ਯਾ ਪ੍ਰਥਮਾ ਦੇਵ ਕਥਿਤਾ ਸਾ ਸਵਿਸ੍ਤਰਾ । । ੧ ਯਾਸ੍ਤ੍ਵਨ੍ਯਾ ਦੇਵਸ਼ਾਰ੍ਦੂਲ ਤਾਃ ਸਰ੍ਵਾਃ ਕਥਯਸ੍ਵ ਮੇ । ਯੇਨੋਪੋष੍ਯ ਤਤਸ੍ਤਾਸ੍ਤੁ ਵ੍ਰਜੇऽਹਂ ਹੇਲਿਸਦ੍ਮ ਵੈ । । ੬ ਬ੍ਰਹ੍ਮੋਵਾਚ ਸ਼ੁਕ੍ਲਪਕ੍ਸ਼ਸ੍ਯ ਸਪ੍ਤਮ੍ਯਾਂ ਨਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਂ ਪਞ੍ਚਤਾਰਕਮ੍ । ਯਦਾ ਸ੍ਯਾਤ੍ਸਾ ਤਦਾ ਜ੍ਞੇਯਾ ਜਯਾ ਨਾਮੇਤਿ ਸਪ੍ਤਮੀ । । ੩ ਤਸ੍ਯਾਂ ਦਤ੍ਤਾਂ੧ ਹੁਤਂ ਜਾਪਸ੍ਤਰ੍ਪਣਂ ਦੇਵਪੂਜਨਮ੍ । ਸਰ੍ਵਂ ਸ਼ਤਗੁਣਂ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਂ ਪੂਜਾ ਚਾਪਿ ਦਿਵਾਕਰੇ । । ੪ ਭਾਸ੍ਕਰਸ੍ਯ ਪ੍ਰਿਯਾ ਹ੍ਯੇषਾ ਸਪ੍ਤਮੀ ਪਾਪਨਾਸ਼ਿਨੀ । ਧਨ੍ਯਾ ਯਸ਼ਸ੍ਯਾ ਪੁਤ੍ਰ੍ਯਾ ਚ ਕਾਮਦਾ ਕਞ੍ਜਜਾਵਹਾ । । ੫ ਵਿਧਿਨਾਨੇਨ ਕਰ੍ਤਵ੍ਯਾ ਤਿਥਿਰ੍ਯਾ ਮਮ ਵਿਦ੍ਯਤੇ । ਤਂ ਸ਼ृਣੁष੍ਵ ਵਿਧਿਂ ਮਤ੍ਤੋ ਯੇਨ ਕृਤ੍ਵਾਰ੍ਥਮਸ਼੍ਨੁਮਤੇ । ੬ ਹਂਸੇ ਹਂਸਮਾਕ੍ਯੇ ਸ਼ੁਕ੍ਲੇਯਂ ਸਪ੍ਤਮੀ ਪੁਰਾ । ਸਮੁਪੋष੍ਯ ਚ ਕਰ੍ਤਵ੍ਯਾ ਵਿਧਿਨਾਨੇਨ ਸ਼ਙ੍ਕਰ । । ੭ ਪਾਰਣਾ ਤृਤੀਯਾऽਹੇ ਸ੍ਯਾਤ੍ਕਥਿਤਂ ਗੋਵृषਾਵਹਮ੍ । ਪ੍ਰਥਮਂ ਚਤੁਰੋ ਮਾਸਾਨ੍ਪਾਰਣਂ ਕਥਿਤਂ ਬੁਧੈਃ । । ੮ ਕਥਿਤਾਨ੍ਯਤ੍ਰ ਪੁष੍ਪਾਣਿ ਕਰਵੀਰਸ੍ਯ ਸੁਵ੍ਰਤ । ਚਨ੍ਦਨਂ ਚ ਤਥਾ ਰਕ੍ਤਂ ਧੂਪਾਰ੍ਥਂ ਗੁਗ੍ਗੁਲਂ ਪਰਮ੍ । । ੯ ਕਾਸਾਰਂ ਤੁ ਸੁਪਕ੍ਵਂ ਚ ਨੈਵੇਦ੍ਯਂ ਭਾਸ੍ਕਰਾਯ ਵੈ । ਅਨੇਨ ਵਿਧਿਨਾ ਪੂਜ੍ਯ ਮਾਰ੍ਤਣ੍ਡਂ ਵਿਬੁਧਾਧਿਪਮ੍ । । 1.96.੧੦ ਪੂਜਯੇਦ੍ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਨ੍ਭੀਮ ਭਕ੍ਸ਼੍ਯਭੋਜ੍ਯੈਰ੍ਯਥਾਵਿਧਿ । ਕਾਸਾਰਂ ਭੋਜਯੇਦ੍ਵਿਪ੍ਰਾਨ੍ਪਾਰਣੇऽਸ੍ਮਿਨ੍ਵਿਚਕ੍ਸ਼ਣਃ । । ਸ੍ਵਯਮੇਵ ਤਥਾਸ਼੍ਨੀਯਾਤ੍ਪ੍ਰਯਤੋ ਮੌਨਮਾਸ਼੍ਰਿਤਃ । । ੧੧ ਪਞ੍ਚਮ੍ਯਾਮੇਕਭਕ੍ਤਂ ਤੁ षष੍ਠ੍ਯਾਂ ਨਕ੍ਤਂ ਪ੍ਰਵਰ੍ਤਤੇ । ਕृਤ੍ਵੋਪਵਾਸਂ ਸਪ੍ਤਮ੍ਯਾਮष੍ਟਮ੍ਯਾਂ ਪਾਰਣਂ ਭਵੇਤ੍ । । ੧੨ षष੍ਠ੍ਯਾ ਸਮੇਤਾ ਕਰ੍ਤਵ੍ਯਾ ਨਾष੍ਟਮ੍ਯੇਯਂ ਕਦਾਚਨ । ਯਸ੍ਯੋਪਵਾਸਨਾਯੈਵ षष੍ਠ੍ਯਾਮਾਹੁਰੁਪੋषਿਤਮ੍ । । ੧੩ ਯਥੈਕਾਦਸ਼੍ਯਾਂ ਕੁਰ੍ਵਨ੍ਤਿ ਉਪਵਾਸਂ ਮਨੀषਿਣਃ । ਉਪਵਾਸਨਾਯ ਦ੍ਵਾਦਸ਼੍ਯਾਂ ਤਥੇਯਂ ਪਰਿਕੀਰ੍ਤਿਤਾ । । ੧੪ ਸਿਦ੍ਧਾਰ੍ਥਕੈਃ ਸ੍ਨਾਨਮਨ੍ਤ੍ਰਃ ਪ੍ਰਾਸ਼ਨਂ ਗੋਮਯਸ੍ਯ ਤੁ । ਭਾਨੁਰ੍ਮੇ ਪ੍ਰੀਯਤਾਮਤ੍ਰ ਦਨ੍ਤਕਾष੍ਠਂ ਤਥਾਰ੍ਕਜਮ੍ । । ੧੫ ਇਤ੍ਯੇष ਕਥਿਤਸ੍ਤਾਤ ਪ੍ਰਥਮੇ ਪਾਰਣੇ ਵਿਧਿਃ । ਦ੍ਵਿਤੀਯਂ ਸ਼੍ਰੂਯਤਾਂ ਭੀਮ ਪਾਰਣਂ ਗਦਤੋ ਮਮ । । ੧੬ ਮਾਲਤੀਕੁਸੁਮਾਨੀਹ ਸ਼੍ਰੀਖਣ੍ਡਂ ਚਨ੍ਦਨਂ ਤਥਾ । ਨੈਵੇਦ੍ਯਂ ਪਾਯਸਂ ਭਾਨੋਰ੍ਧੂਪਂ ਵਿਜਯਮਾਦਿਸ਼ੇਤ੍ । । ੧੭ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਨ੍ਭੋਜਯੇਦ੍ਵਾਪਿ ਤਥਾਸ਼੍ਨੀਯਾਤ੍ਸ੍ਵਯਂ ਵਿਭੋ । ਰਵਿਰ੍ਮੇ ਪ੍ਰੀਯਤਾਮਤ੍ਰ ਨਾਮ ਦੇਵਸ੍ਯ ਕੀਰ੍ਤਯੇਤ੍ । । ੧੮ ਪ੍ਰਾਸ਼ਯੇਤ੍ਪਞ੍ਚਗਵ੍ਯਂ ਤੁ ਖਦਿਰਂ ਦਨ੍ਤਧਾਵਨੇ । ਦ੍ਵਿਤੀਯੇ ਪਾਰਣੇ ਵੀਰ ਵਿਧਿਰੁਕ੍ਤੋ ਮਯਾਧੁਨਾ । । ੧੯ ਤृਤੀਯਂ ਪਾਰਣਂ ਚਾਪਿ ਕਥ੍ਯਮਾਨਂ ਨਿਬੋਧ ਮੇ । ਅਗਸ੍ਤਿਕੁਸੁਮੈਰਤ੍ਰ ਭਾਸ੍ਕਰਂ ਪੂਜਯੇਦ੍ਬੁਧਃ । । 1.96.੨੦ ਸਮਾਲਮ੍ਭਨਮਤ੍ਰੋਕ੍ਤਂ ਸ਼੍ਰੀਖਣ੍ਡਂ ਕੁਸੁਮਂ ਤਥਾ । ਸਿਹ੍ਲਕੋ ਧੂਪ ਉਦ੍ਦਿष੍ਟੋ ਭਾਨੋਃ ਪ੍ਰੀਤਿਕਰਃ ਪਰਃ । । ੨੧ ਸ਼ਾਲ੍ਯੋਦਨਂ ਤੁ ਨੈਵੇਦ੍ਯਂ ਰਸਾਲੋਪਰਿਸਂਯੁਤਮ੍ । ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਨਾਂ ਤੁ ਦਾਤਵ੍ਯਂ ਭਕ੍ਸ਼ਯੇਤ ਤਥਾਤ੍ਮਨਾ । । ੨੨ ਕੁਸ਼ੋਦਕਪ੍ਰਾਸ਼ਨਂ ਤੁ ਬਦਰ੍ਯਾ ਦਨ੍ਤਧਾਵਨਮ੍ । ਵਿਕਰ੍ਤਨਃ ਪ੍ਰੀਯਤਾਂ ਮੇ ਨਾਮ ਦੇਵਸ੍ਯ ਕੀਰ੍ਤਯੇਤ੍ । । ੨੩ ਵਰ੍षਾਸੁ ਦੇਵਦੇਵਸ੍ਯ ਪੂਜਾ ਕਾਰ੍ਯਾ ਵਿਧਾਨਤਃ । ਗਨ੍ਧਪੁष੍ਪੋਪਹਾਰੈਸ੍ਤੁ ਨਾਨਾਪ੍ਰੇਕ੍ਸ਼ਣਕੈਸ੍ਤਥਾ । । ੨੪ ਗੋਦਾਨੈਰ੍ਭੂਮਿਦਾਨੈਰ੍ਵਾ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਨਾਂ ਚ ਤਰ੍ਪਣੈਃ । ਇਤ੍ਥਂ ਸਮ੍ਪੂਜ੍ਯ ਦੇਵੇਸ਼ਂ ਦੇਵਸ੍ਯ ਪੁਰਤਃ ਸ੍ਥਿਤਃ । । ੨੫ ਕਾਰਯੇਤ੍ਪਰਮਂ ਪੁਣ੍ਯਂ ਧਨ੍ਯਂ ਪੁਸ੍ਤਕਵਾਚਨਮ੍ । ਵਸ੍ਤ੍ਰੈਰ੍ਗਨ੍ਧੈਸ੍ਤਥਾ ਧੂਪੈਰ੍ਵਾਚਕਂ ਪੂਜਯੇਤ੍ਤਤਃ । । ੨੬ ਦੇਵਸ੍ਯ ਪੁਰਤਃ ਸ੍ਥਿਤ੍ਵਾ ਤਤੋ ਮਨ੍ਤ੍ਰਮੁਦੀਰਯੇਤ੍ । ਦੇਵਦੇਵ ਜਗਨ੍ਨਾਥ ਸਰ੍ਵਰੋਗਾਰ੍ਤਿਨਾਸ਼ਨ । । ਗ੍ਰਹੇਸ਼ ਲੋਕਨਯਨ ਵਿਕਰ੍ਤਨ ਤਮੋऽਪਹ । । ੨੭ ਕृਤੇਯਂ ਦੇਵਦੇਵੇਸ਼ ਜਯਾ ਨਾਮੇਤਿ ਸਪ੍ਤਮੀ । ਮਯਾ ਤਵ ਪ੍ਰਸਾਦੇਨ ਧਨ੍ਯਾ ਪਾਪਹਰਾ ਸ਼ਿਵਾ । । ੨੮ ਅਨੇਨ ਵਿਧਿਨਾ ਵੀਰ ਯਃ ਕੁਰ੍ਯਾਤ੍ਸਪ੍ਤਮੀਮਿਮਾਮ੍ । ਤਸ੍ਯ ਸ੍ਨਾਨਾਦਿਕਂ ਸਰ੍ਵਂ ਭਵੇਚ੍ਛਤਗੁਣਂ ਵਿਭੋ । । ੨੯ ਕृਤ੍ਵੇਮਾਂ ਸਪ੍ਤਮੀਂ ਵੀਰ ਪੁਰੁषਃ ਪ੍ਰਾਪ੍ਨੁਯਾਦ੍ਯਸ਼ਃ । ਧਨਂ ਧਾਨ੍ਯਂ ਸੁਵਰ੍ਣਂ ਚ ਪੁਤ੍ਰਮਾਰ੍ਯਬਲਂ ਸ਼੍ਰਿਯਮ੍ । । 1.96.੩੦ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯੇਹ ਦੇਵਸ਼ਾਰ੍ਦੂਲ ਸੂਰ੍ਯਲੋਕਂ ਸ ਗਚ੍ਛਤਿ । ਤਸ੍ਮਾਦੇਤ੍ਯ ਪੁਨਰ੍ਭੂਮੌ ਰਾਜਰਾਜੋ ਭਵੇਦ੍ਬੁਧਃ । । ੩੧ ਇਤ੍ਯੇषਾ ਕਥਿਤਾ ਵੀਰ ਜਯਾ ਨਾਮੇਤਿ ਸਪ੍ਤਮੀ । ਕृਤਾ ਸ੍ਮृਤਾ ਸ਼੍ਰੁਤਾ ਸਾ ਤੁ ਹੇਲਿਲੋਕਪ੍ਰਦਾਯਿਨੀ । । ੩੨ ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਭਵਿष੍ਯੇ ਮਹਾਪੁਰਾਣੇ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮੇ ਪਰ੍ਵਣਿ ਸਪ੍ਤਮੀਕਲ੍ਪੇ ਜਯਾਨਾਮਸਪ੍ਤਮੀਮਾਹਾਤ੍ਮ੍ਯਵਰ੍ਣਨਂ ਨਾਮ षਣ੍ਣਵਤਿਤਮੋऽਧ੍ਯਾਯਃ
ਦਿਨਡਿਰ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਤੁਸੀਂ ਜੋ ਸੱਤ ਸਪਤਮੀਆਂ ਮੇਰੇ ਲਈ ਦੱਸੀਆਂ, ਉਹਨਾਂ ਵਿਚੋਂ ਪਹਿਲੀ ਦੇ ਵਿਸਥਾਰ ਦੱਸੋ, ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ। ਹੋਰ ਸਪਤਮੀਆਂ ਵੀ ਦੱਸੋ, ਹੇ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਸ਼ੇਰ, ਤਾਂ ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਰੱਖ ਕੇ ਮੈਂ ਸੂਰਜ ਦੇ ਘਰ ਵਿਚ ਜਾ ਸਕਾਂ। ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਜਦ ਚੰਦਰ ਪੱਖ ਦੀ ਸਪਤਮੀ 'ਤੇ ਪੰਚਤਾਰਕਾ ਨਕਸ਼ਤਰ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਸਪਤਮੀ ਜਯਾ ਨਾਮ ਨਾਲ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਉਸ ਦਿਨ ਜੋ ਕੁਝ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ, ਹਵਨ, ਜਪ, ਤਰਪਣ, ਦੇਵ ਪੂਜਾ ਜਾਂ ਸੂਰਜ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਸੌ ਗੁਣਾ ਫਲ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਸਪਤਮੀ ਸੂਰਜ ਨੂੰ ਪਿਆਰੀ ਹੈ, ਪਾਪ ਨਾਸ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਧੰਨ, ਯਸ਼, ਪੁੱਤਰ, ਇੱਛਾ ਤੇ ਕੰਜ ਫਲ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਤਿਥੀ ਮੇਰੇ ਦੱਸੇ ਵਿਧੀ ਨਾਲ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ; ਉਹ ਵਿਧੀ ਸੁਣੋ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਮਨਚਾਹਾ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਹੰਸ ਜਾਂ ਹੰਸਮਾਖਿਆ ਚੰਦਰ ਪੱਖ ਦੀ ਸਪਤਮੀ, ਉਪਵਾਸ ਕਰਕੇ, ਇਸ ਵਿਧੀ ਨਾਲ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਹੇ ਸ਼ੰਕਰ। ਪਾਰਣ ਤੀਜੇ ਦਿਨ ਹੋਵੇ, ਹੇ ਗੋਵ੍ਰਿਸ਼ਧਵਜ; ਪਹਿਲੀ ਪਾਰਣ ਚਾਰ ਮਹੀਨੇ ਬਾਅਦ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਹੋਰ ਥਾਵਾਂ 'ਤੇ ਕਰਵੀਰ ਦੇ ਫੁੱਲ, ਲਾਲ ਚੰਦਨ, ਧੂਪ ਲਈ ਉੱਤਮ ਗੁਗਲ, ਤੇ ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਦੱਸੀਆਂ ਹਨ। ਸੁਪਕਾ ਕਾਸਾਰਾ ਸੂਰਜ ਲਈ ਨੈਵੇਦਯ ਹੈ; ਇਸ ਵਿਧੀ ਨਾਲ ਮਾਰਤੰਡ, ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਸਿਰਤਾਜ, ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰੋ। ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਭੀਮਾ, ਭੋਜਨ ਤੇ ਭੱਖਣ ਯਥਾ ਵਿਧੀ ਕਰਵਾਓ; ਪਾਰਣ 'ਤੇ ਕਾਸਾਰਾ ਖਵਾਓ। ਖੁਦ ਵੀ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਕੇ, ਮੌਨ ਧਾਰ ਕੇ ਖਾਓ। ਪੰਜਵੀਂ ਦਿਨ ਇੱਕ ਵਾਰੀ ਖਾਓ, ਛੇਵੀਂ ਨੂੰ ਰਾਤ ਦਾ ਉਪਵਾਸ ਕਰੋ; ਸਪਤਮੀ 'ਤੇ ਉਪਵਾਸ, ਅਸ਼ਟਮੀ 'ਤੇ ਪਾਰਣ ਕਰੋ। ਛੇਵੀਂ ਨਾਲ ਜੋੜ ਕੇ ਉਪਵਾਸ ਕਰੋ, ਅਸ਼ਟਮੀ ਨਾਲ ਕਦੇ ਨਹੀਂ; ਉਪਵਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਲਈ ਛੇਵੀਂ ਨੂੰ ਉਪਵਾਸ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਗਿਆਨੀਆਂ ਇਕਾਦਸ਼ੀ 'ਤੇ ਉਪਵਾਸ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਵਾਦਸ਼ੀ 'ਤੇ ਵੀ ਇਹ ਉਪਵਾਸ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਸਿੱਧਾਰਥਕਾ ਨਾਲ ਸਨਾਨ, ਮੰਤਰ, ਗੋਮਯ ਪੀਣ, ਦੰਤਕਾਠਾ ਤੇ ਅਰਕ ਵਰਤਣ, ਸੂਰਜ ਦੀ ਪ੍ਰੀਤੀ ਲਈ। ਇਹ ਪਹਿਲੀ ਪਾਰਣ ਦੀ ਵਿਧੀ ਦੱਸ ਦਿੱਤੀ; ਦੂਜੀ ਪਾਰਣ ਸੁਣੋ, ਭੀਮਾ। ਮਾਲਤੀ ਦੇ ਫੁੱਲ, ਚੰਦਨ, ਪਾਯਸ ਸੂਰਜ ਲਈ ਨੈਵੇਦਯ, ਧੂਪ ਵਿਜਯਾ। ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਭੋਜਨ ਕਰਵਾਓ, ਖੁਦ ਵੀ ਖਾਓ, ਰਵਿ ਦਾ ਨਾਮ ਜਪੋ। ਪੰਜਗਵਿਆ ਪੀਓ, ਖਦੀਰਾ ਨਾਲ ਦੰਦ ਸਾਫ ਕਰੋ; ਦੂਜੀ ਪਾਰਣ ਦੀ ਵਿਧੀ ਦੱਸ ਦਿੱਤੀ। ਤੀਜੀ ਪਾਰਣ ਦੀ ਵਿਧੀ ਸੁਣੋ; ਅਗਸਤਿ ਦੇ ਫੁੱਲ ਨਾਲ ਸੂਰਜ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰੋ। ਚੰਦਨ, ਫੁੱਲ, ਸਿਹਲਕਾ ਧੂਪ, ਭਾਨੂ ਦੀ ਪ੍ਰੀਤੀ ਲਈ। ਸ਼ਾਲੀ ਚੌਲ, ਰਸ ਨਾਲ, ਨੈਵੇਦਯ; ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਦਿਓ, ਖੁਦ ਵੀ ਖਾਓ। ਕੁਸ਼ਾ ਪਾਣੀ ਪੀਓ, ਬਦਰੀ ਨਾਲ ਦੰਦ ਸਾਫ ਕਰੋ, ਵਿਕਰਤਨ ਦਾ ਨਾਮ ਜਪੋ। ਵਰਖਾ ਰੁੱਤ 'ਚ ਦੇਵਦੇਵਤਾ ਦੀ ਪੂਜਾ ਵਿਧੀ ਨਾਲ ਕਰੋ; ਗੰਧ, ਫੁੱਲ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਭੇਟਾਂ, ਨਾਨਾ ਪ੍ਰੇਖਣ। ਗੋਦਾਨ, ਭੂਮਿ ਦਾਨ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੀ ਤਰਪਣ; ਇੰਝ ਦੇਵੇਸ਼ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ, ਦੇਵਤਾ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਖੜੇ ਹੋ ਕੇ, ਵਧੀਆ ਪੁੰਨ, ਧੰਨ, ਪਾਠ, ਵਾਚਕ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰੋ। ਦੇਵਤਾ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਖੜੇ ਹੋ ਕੇ, ਇਹ ਮੰਤਰ ਜਪੋ: "ਹੇ ਦੇਵਦੇਵਤਾ, ਜਗਤ ਦੇ ਸਵਾਮੀ, ਸਾਰੇ ਰੋਗ ਤੇ ਦੁੱਖ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਗ੍ਰਹਾਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ, ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਅੱਖ, ਵਿਕਰਤਨ, ਹਨੇਰੇ ਦੇ ਨਾਸਕ।" "ਇਹ ਜਯਾ ਨਾਮ ਦੀ ਸਪਤਮੀ, ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਕੀਤੀ, ਧੰਨ, ਪਾਪ ਨਾਸਕ, ਸ਼ੁਭ।" ਜੋ ਵੀਰ ਇਸ ਵਿਧੀ ਨਾਲ ਸਪਤਮੀ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦੇ ਸਨਾਨ ਆਦਿ ਸਾਰੇ ਕਰਮ ਸੌ ਗੁਣਾ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਸਪਤਮੀ ਕਰਕੇ, ਵਿਅਕਤੀ ਯਸ਼, ਧਨ, ਅਨਾਜ, ਸੋਨਾ, ਪੁੱਤਰ, ਆਦਰ, ਬਲ ਤੇ ਸ਼੍ਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਸ਼ੇਰ, ਇਹ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਸੂਰਜ ਦੇ ਲੋਕ ਨੂੰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਫਿਰ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਆ ਕੇ ਰਾਜਾ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਜਯਾ ਨਾਮ ਦੀ ਸਪਤਮੀ ਦੱਸ ਦਿੱਤੀ, ਜੋ ਕਰੀ, ਯਾਦ ਕਰੀ ਜਾਂ ਸੁਣੀ, ਉਹ ਸੂਰਜ ਦੇ ਲੋਕ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਜਯਨ੍ਤੀਕਲ੍ਪਵਰ੍ਣਨਮ੍ ਬ੍ਰਹ੍ਮੋਵਾਚ ਮਾਘਸ੍ਯ ਸ਼ੁਕ੍ਲਪਕ੍ਸ਼ੇ ਤੁ ਸਪ੍ਤਮੀ ਯਾ ਤ੍ਰਿਲੋਚਨ । ਜਯਨ੍ਤੀ ਨਾਮ ਸਾ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਾ ਪੁਣ੍ਯਾ ਪਾਪਹਰਾ ਸ਼ਿਵਾ । । ੧ ਸੋਪੋष੍ਯਾ ਯੇਨ ਵਿਧਿਨਾ ਸ਼ृਣੁ ਤਂ ਪਾਰ੍ਵਤੀਪ੍ਰਿਯ । ਪਾਰਣਾਨਿ ਤੁ ਚਤ੍ਵਾਰਿ ਕਥਿਤਾਨ੍ਯਤ੍ਰ ਪਣ੍ਡਿਤੈਃ । । ੨ ਪਞ੍ਚਮ੍ਯਾਮੇਕਭਕ੍ਤਂ ਤੁ षष੍ਠ੍ਯਾਂ ਨਕ੍ਤਂ ਪ੍ਰਕੀਰ੍ਤਿਤਮ੍ । ਉਪਵਾਸਸ੍ਤੁ ਸਪ੍ਤਮ੍ਯਾਮष੍ਟਮ੍ਯਾਂ ਪਾਰਣਂ ਭਵੇਤ੍ । । ੩ ਮਾਘੇ ਚ ਫਾਲ੍ਗੁਨੇ ਮਾਸਿ ਤਥਾ ਚੈਤ੍ਰੇ ਚ ਸੁਵ੍ਰਤ । ਬਕਪੁष੍ਪਾਣਿ ਰਮ੍ਯਾਣਿ ਕੁਙ੍ਕੁਮਂ ਚ ਵਿਲੇਪਨਮ੍ । । ੪ ਨੈਵੇਦ੍ਯਂ ਮੋਦਕਾਂਸ਼੍ਚਾਤ੍ਰ ਧੂਪ ਆਜ੍ਯਮੁਦਾਹृਤਃ । ਪ੍ਰਾਸ਼ਨਂ ਪਞ੍ਚਗਵ੍ਯਂ ਤੁ ਪਵਿਤ੍ਰੀਕਰਣਂ ਪਰਮ੍ ।। ੫ ਮੋਦਕੈਰ੍ਭੋਜਯੇਦ੍ਵਿਪ੍ਰਾਨ੍ਯਥਾਸ਼ਕ੍ਤ੍ਯਾ ਗਣਾਧਿਪ । ਸ਼ਾਲ੍ਯੋਦਨਂ ਚ ਭੂਤੇਸ਼ ਦਦ੍ਯਾਚ੍ਛਕ੍ਤ੍ਯਾ ਦ੍ਵਿਜੇषੁ ਵੈ । ੬ ਇਤ੍ਥਂ ਸਮ੍ਪੂਜਯੇਦ੍ਯਸ੍ਤੁ ਭਾਸ੍ਕਰਂ ਲੋਕਪੂਜਿਤਮ੍ । ਸਰ੍ਵਸ੍ਮਿਨ੍ਪਾਰਣੇ ਵੀਰ ਸੋऽਸ਼੍ਵਮੇਧਫਲਂ ਲਭੇਤ੍ । । ੭ ਦ੍ਵਿਤੀਯੇ ਪਾਰਣੇ ਪੂਜ੍ਯ ਰਾਜਸੂਯਫਲਂ ਲਭੇਤ੍ । ਵੈਸ਼ਾਖਾषਾਢਜ੍ਯੇष੍ਠੇषੁ ਸ਼੍ਰਾਵਣੇ ਮਾਸਿ ਸੁਵ੍ਰਤ । । ਪੂਜਾਰ੍ਥਮਥ ਭਾਨੋਰ੍ਵੈ ਸ਼ਤਪਤ੍ਰਾਣਿ ਸੁਵ੍ਰਤ । । ੮ ਸ਼੍ਵੇਤਂ ਚ ਚਨ੍ਦਨਂ ਭੀਮ ਧੂਪੋ ਗੁਗ੍ਗੁਲੁਰੁਚ੍ਯਤੇ । ਨੈਵੇਦ੍ਯਂ ਗੁਡਪੂਪਾਸ੍ਤੁ ਪ੍ਰਾਸ਼ਨਂ ਗੋਮਯਸ੍ਯ ਤੁ । । ਭੋਜਨੇ ਚਾਪਿ ਵਿਪ੍ਰਾਣਾਂ ਗੁਡਪੂਪਾਃ ਪ੍ਰਕੀਰ੍ਤਿਤਾਃ । । ੯ ਦ੍ਵਿਤੀਯਮਿਦਮਾਖ੍ਯਾਤਂ ਪਾਰਣਂ ਪਾਪਨਾਸ਼ਨਮ੍ । ਰਾਜਸੂਯਾਸ਼੍ਵਮੇਧਾਭ੍ਯਾਂ ਫਲਦਂ ਭਾਸ੍ਕਰਪ੍ਰਿਯਮ੍ । । 1.97.੧੦ ਤृਤੀਯਂ ਸ਼ृਣੁ ਦੇਵਸ੍ਯ ਪੂਜਾਰ੍ਥੇ ਭਾਸ੍ਕਰਸ੍ਯ ਤੁ । ਮਾਸਿ ਭਾਦ੍ਰਪਦੇ ਵੀਰ ਤਥਾ ਚਾਸ਼੍ਵਯੁਜੇ ਵਿਭੋ । । ੧੧ ਕਾਰ੍ਤ੍ਤਿਕੇ ਚਾਪਿ ਮਾਸੇ ਤੁ ਰਕ੍ਤਚਨ੍ਦਨਮਾਦਿਸ਼ੇਤ੍ । ਮਾਲਤੀਕੁਸੁਮਾਨੀਹ ਧੂਪੋ ਵਿਜਯ ਉਚ੍ਯਤੇ । । ੧੨ ਨੈਵੇਦ੍ਯਂ ਘृਤਪੂਪਾਸ੍ਤੁ ਭੋਜਨਂ ਚ ਦ੍ਵਿਜਨ੍ਮਨਾਮ੍ । ਕੁਸ਼ੋਦਕਪ੍ਰਾਸ਼ਨਂ ਤੁ ਕਾਯਸ਼ੁਦ੍ਧਿਕਰਂ ਪਰਮ੍ । । ੧੩ ਤृਤੀਯਮਪਿ ਚਾਖ੍ਯਾਤਂ ਪਾਰਣਂ ਪਾਪਨਾਸ਼ਨਮ੍ । ਰਾਜਸੂਯਾਸ਼੍ਵਮੇਧਾਭ੍ਯਾਂ ਫਲਦਂ ਭਾਸ੍ਕਰਪ੍ਰਿਯਮ੍ । । ੧੪ ਚਤੁਰ੍ਥਮਪਿ ਤੇ ਵਚ੍ਮਿ ਪਾਰਣਂ ਪਾਪਨਾਸ਼ਨਮ੍ । ਰਾਜਸੂਯਾਸ਼੍ਵਮੇਧਾਭ੍ਯਾਂ ਫਲਦਂ ਭਾਸ੍ਕਰਪ੍ਰਿਯਮ੍ । । ੧੫ ਤਦਦ੍ਯ ਦੇਵਸ਼ਾਰ੍ਦੂਲ ਪਾਰਣਂ ਸ਼੍ਰੇਯਸੇ ਸ਼ृਣੁ । ਮਾਸਿ ਮਾਰ੍ਗਸ਼ਿਰੇ ਵੀਰ ਪੌषੇ ਮਾਸਿ ਤਥਾ ਸ਼ਿਵ । । ੧੬ ਮਾਘੇ ਚ ਦੇਵਸ਼ਾਰ੍ਦੂਲ ਸ਼ृਣੁ ਪੁਣ੍ਯਾਨ੍ਯਸ਼ੇषਤਃ । ਕਰਵੀਰਾਣਿ ਰਕ੍ਤਾਨਿ ਤਥਾ ਰਕ੍ਤਂ ਚ ਚਨ੍ਦਨਮ੍ । ੧੭ ਅਮृਤਾਖ੍ਯਸ੍ਤਥਾ ਧੂਪੋ ਨੈਵੇਦ੍ਯਂ ਪਾਯਸਂ ਪਰਮ੍ । ਆਰ੍ਜਨੀਯਂ ਤਥਾ ਤਕ੍ਰਂ ਪ੍ਰਾਸ਼ਨਂ ਪਰਮਂ ਸ੍ਮृਤਮ੍ । । ੧੮ ਅਗਰੁਂ ਚਨ੍ਦਨਂ ਮੁਸ੍ਤਂ ਸਿਹ੍ਲਕਂ ਤ੍ਰ੍ਯੂषਣਂ ਤਥਾ । ਸਮਭਾਗੈਸ੍ਤੁ ਕਰ੍ਤਵ੍ਯਮਿਦਂ ਚਾਮृਤਮੁਚ੍ਯਤੇ । । ੧੯ ਨਾਮਾਨਿ ਕਥਿਤਾਨ੍ਯਤ੍ਰ ਭਾਸ੍ਕਰਸ੍ਯ ਮਹਾਤ੍ਮਨਃ । ਚਿਤ੍ਰਭਾਨੁਸ੍ਤਥਾ ਭਾਨੁਰਾਦਿਤ੍ਯੋ ਭਾਸ੍ਕਰਸ੍ਤਥਾ । । 1.97.੨੦ ਪ੍ਰੀਯਤਾਮਿਤਿ ਸਰ੍ਵਸ੍ਮਿਨ੍ਪਾਰਣੇ ਵਿਧਿਮਾਦਿਸ਼ੇਤ੍ । ਅਨੇਨ ਵਿਧਿਨਾ ਯਸ੍ਤੁ ਕੁਰ੍ਯਾਤ੍ਪੂਜਾਂ ਵਿਭਾਵਸੋਃ । । ੨੧ ਤਸ੍ਯਾਂ ਤਿਥੌ ਦੇਵਦੇਵ ਸ ਯਾਤਿ ਪਰਮਂ ਪਦਮ੍ । ਕृਤ੍ਵੈਵਂ ਸਪ੍ਤਮੀਂ ਭੀਮ ਸਰ੍ਵਕਾਮਾਨਵਾਪ੍ਨੁਤੇ । । ੨੨ ਪੁਤ੍ਰਾਰ੍ਥੀ ਲਭਤੇ ਪੁਤ੍ਰਾਨ੍ਧਨਾਰ੍ਥੀ ਲਭਤੇ ਧਨਮ੍ । ਸਰੋਗੋ ਮੁਚ੍ਯਤੇ ਰੋਗੈਃ ਸ਼ੁਭਮਾਪ੍ਨੋਤਿ ਪੁष੍ਕਲਮ੍ । । ੨੩ ਪੂਰ੍ਣੇ ਸਂਵਤ੍ਸਰੇ ਭੀਮ ਕਾਰ੍ਯਾ ਪੂਜਾ ਦਿਵਾਕਰੇ । ਗਨ੍ਧਪੁष੍ਪੋਪਹਾਰੈਸ੍ਤੁ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਨਾਂ ਚ ਤਰ੍ਪਣੈਃ । । ਨਾਨਾਵਿਧੈਃ ਪ੍ਰੇਕ੍ਸ਼ਣਕੈਃ ਪੂਜਯਾ ਵਾਚਕਸ੍ਯ ਤੁ । । ੨੪ ਇਤ੍ਥਂ ਸਮ੍ਪੂਜ੍ਯ ਦੇਵੇਸ਼ਂ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਂਸ਼੍ਚਾਭਿਪੂਜ੍ਯ ਚ । ਵਾਚਕਂ ਚ ਦ੍ਵਿਜਂ ਪੂਜ੍ਯ ਇਦਂ ਵਾਕ੍ਯਮੁਦੀਰਯੇਤ੍ । । ੨੫ ਧਰ੍ਮਕਾਰ੍ਯੇषੁ ਮੇ ਦੇਵ ਅਰ੍ਥਕਾਰ੍ਯੇषੁ ਨਿਤ੍ਯਸ਼ਃ । ਕਾਮਕਾਰ੍ਯੇषੁ ਸਰ੍ਵੇषੁ ਜਯੋ ਭਵਤੁ ਸਰ੍ਵਦਾ । । ੨੬ ਤਤੋ ਵਿਸਰ੍ਜਯੇਦ੍ਵਿਪ੍ਰਾਨ੍ਵਾਚਕਂ ਤੁ ਦ੍ਵਿਜੋਤ੍ਤਮਮ੍ । ਇਤ੍ਥਂ ਕੁਰ੍ਯਾਦਿਦਂ ਯਸ੍ਤੁ ਸ ਜਯਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਨੁਯਾਤ੍ਫਲਮ੍ । । ਸਰ੍ਵਪਾਪਵਿਸ਼ੁਦ੍ਧਾਤ੍ਮਾ ਸੂਰ੍ਯਲੋਕਂ ਸ ਗਚ੍ਛਤਿ । । ੨੭ ਵਿਮਾਨਵਰਮਾਰੁਢਃ ਕਞ੍ਜਜੋਦ੍ਭਵਮੁਤ੍ਤਮਮ੍ । ਤੇਜਸਾ ਰਵਿਸਂਕਾਸ਼ਃ ਪ੍ਰਭਯਾ ਪਤਗੋਪਮਃ । । ੨੮ ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਭਵਿष੍ਯੇ ਮਹਾਪੁਰਾਣੇ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮੇ ਪਰ੍ਵਣਿ ਸਪ੍ਤਮੀਕਲ੍ਪੇ ਜਯਨ੍ਤੀਕਲ੍ਪਵਰ੍ਣਨਂ ਨਾਮ ਸਪ੍ਤਨਵਤਿਤਮੋऽਧ੍ਯਾਯਃ
ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਤ੍ਰਿਨੈਣ, ਮਾਘ ਚੰਦਰ ਪੱਖ ਦੀ ਸਪਤਮੀ ਜਯੰਤੀ ਨਾਮ ਨਾਲ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਪਵਿੱਤਰ, ਪਾਪ ਨਾਸਕ ਤੇ ਸ਼ੁਭ। ਇਹ ਕਿਵੇਂ ਕਰਨੀ ਹੈ, ਹੇ ਪਾਰਵਤੀ ਦੇ ਪਿਆਰੇ, ਸੁਣੋ; ਇੱਥੇ ਚਾਰ ਪਾਰਣ ਗਿਆਨੀਆਂ ਨੇ ਦੱਸੀਆਂ ਹਨ। ਪੰਜਵੀਂ ਦਿਨ ਇੱਕ ਵਾਰੀ ਖਾਓ, ਛੇਵੀਂ ਨੂੰ ਰਾਤ ਦਾ ਉਪਵਾਸ; ਸਪਤਮੀ 'ਤੇ ਉਪਵਾਸ, ਅਸ਼ਟਮੀ 'ਤੇ ਪਾਰਣ। ਮਾਘ, ਫਾਲਗੁਨ ਤੇ ਚੈਤ੍ਰ ਮਹੀਨੇ 'ਚ, ਸੁੰਦਰ ਬਕੁਲ ਦੇ ਫੁੱਲ ਤੇ ਕੁੰਕੁਮ ਲਗਾਓ। ਨੈਵੇਦਯ ਮੋਦਕ, ਧੂਪ ਘੀ; ਪੰਜਗਵਿਆ ਪੀਣਾ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਮੋਦਕ ਨਾਲ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਯਥਾ ਸ਼ਕਤੀ ਭੋਜਨ ਕਰਵਾਓ, ਹੇ ਗਣਾਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ; ਸ਼ਾਲੀ ਚੌਲ ਭੂਤਾਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ ਨੂੰ ਦੋ। ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਭਾਸਕਰ, ਲੋਕਾਂ ਵੱਲੋਂ ਪੂਜਿਆ, ਨੂੰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹਰ ਪਾਰਣ 'ਤੇ ਪੂਜਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਯਜਨ ਦਾ ਫਲ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਦੂਜੇ ਪਾਰਣ 'ਤੇ ਰਾਜਸੂਯ ਯਜਨ ਦਾ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਵਿਸਾਖ, ਆਢ, ਜੈਸ਼ਠ, ਸ੍ਰਾਵਣ ਮਹੀਨੇ 'ਚ, ਸੂਰਜ ਦੀ ਪੂਜਾ ਲਈ ਸੌ ਕਮਲ ਫੁੱਲ ਲੋ। ਚਿੱਟਾ ਚੰਦਨ, ਹੇ ਭੀਮਾ, ਧੂਪ ਗੁਗਲ; ਨੈਵੇਦਯ ਗੁੜ ਪੂਪ; ਪਵਿੱਤਰ ਪੀਣ ਗੋਮਯ। ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਲਈ ਭੋਜਨ 'ਚ ਗੁੜ ਪੂਪ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਦੂਜਾ ਪਾਰਣ ਪਾਪ ਨਾਸਕ, ਰਾਜਸੂਯ ਤੇ ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਫਲ ਦਿੰਦਾ, ਸੂਰਜ ਨੂੰ ਪਿਆਰਾ। ਤੀਜਾ ਪਾਰਣ ਸੁਣੋ, ਸੂਰਜ ਦੀ ਪੂਜਾ ਲਈ; ਭਾਦਰਪਦ ਤੇ ਆਸ਼ਵਯੁਜ ਮਹੀਨੇ 'ਚ, ਤੇ ਕਾਰਤਿਕ ਮਹੀਨੇ 'ਚ ਲਾਲ ਚੰਦਨ ਲੋ, ਮਾਲਤੀ ਫੁੱਲ, ਧੂਪ ਵਿਜਯਾ। ਨੈਵੇਦਯ ਘੀ ਪੂਪ, ਭੋਜਨ ਦੋਵਾਂ ਲਈ; ਕੁਸ਼ਾ ਪਾਣੀ ਪਵਿੱਤਰ ਪੀਣ। ਤੀਜਾ ਪਾਰਣ ਵੀ ਪਾਪ ਨਾਸਕ, ਰਾਜਸੂਯ ਤੇ ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਫਲ, ਸੂਰਜ ਨੂੰ ਪਿਆਰਾ। ਚੌਥਾ ਪਾਰਣ ਵੀ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ, ਪਾਪ ਨਾਸਕ, ਰਾਜਸੂਯ ਤੇ ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਫਲ, ਸੂਰਜ ਨੂੰ ਪਿਆਰਾ। ਹੁਣ, ਹੇ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਸ਼ੇਰ, ਚੌਥਾ ਪਾਰਣ ਸੁਣੋ, ਮਾਰਗਸ਼ੀਰ ਤੇ ਪੌਸ਼ ਮਹੀਨੇ 'ਚ, ਤੇ ਮਾਘ ਮਹੀਨੇ 'ਚ, ਪੂਰੀ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਸੁਣੋ; ਲਾਲ ਕਰਵੀਰ ਫੁੱਲ, ਲਾਲ ਚੰਦਨ, ਧੂਪ ਅਮ੍ਰਿਤ, ਨੈਵੇਦਯ ਪਾਯਸ, ਤਕਰਾ ਲੋ, ਪਵਿੱਤਰ ਪੀਣ। ਅਗਰੂ, ਚੰਦਨ, ਮੁਸਤ, ਸਿਹਲਕਾ, ਤ੍ਰਿਊਸ਼ਣ, ਇਹ ਸਾਰੇ ਸਮ ਭਾਗ ਵਿਚ ਮਿਲਾ ਕੇ, ਇਹ ਅਮ੍ਰਿਤ ਕਹੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਸੂਰਜ ਦੇ ਮਹਾਨ ਨਾਮ: ਚਿਤ੍ਰਭਾਨੁ, ਭਾਨੁ, ਆਦਿਤਯ, ਭਾਸਕਰ। ਹਰ ਪਾਰਣ 'ਤੇ "ਪ੍ਰੀਤ ਹੋਵੇ" ਜਪੋ। ਜੋ ਵਿਅਕਤੀ ਇਸ ਵਿਧੀ ਨਾਲ ਭਾਵਸੂਤ ਨੂੰ ਪੂਜਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਤਿਥੀ 'ਤੇ, ਹੇ ਦੇਵਦੇਵਤਾ, ਉਹ ਉੱਚੀ ਗਤੀ ਨੂੰ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਸਪਤਮੀ ਕਰਕੇ, ਹੇ ਭੀਮਾ, ਸਭ ਇੱਛਾਵਾਂ ਪੂਰੀਆਂ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਪੁੱਤਰ ਚਾਹੁਣ ਵਾਲਾ ਪੁੱਤਰ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਧਨ ਚਾਹੁਣ ਵਾਲਾ ਧਨ, ਰੋਗੀ ਰੋਗ ਤੋਂ ਮੁਕਤ, ਵਧੀਆ ਸ਼ੁਭਤਾ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਪੂਰੇ ਸਾਲ 'ਚ, ਹੇ ਭੀਮਾ, ਸੂਰਜ ਦੀ ਪੂਜਾ ਗੰਧ, ਫੁੱਲ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੀ ਤਰਪਣ, ਨਾਨਾ ਪ੍ਰੇਖਣ, ਵਾਚਕ ਦੀ ਪੂਜਾ ਨਾਲ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਇੰਝ ਦੇਵੇਸ਼ ਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ, ਵਾਚਕ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ, ਇਹ ਬਚਨ ਜਪੋ: "ਹੇ ਦੇਵ, ਮੇਰੇ ਧਰਮ, ਧਨ ਤੇ ਇੱਛਾ ਦੇ ਕੰਮਾਂ 'ਚ ਹਮੇਸ਼ਾ ਜਯ ਹੋਵੇ।" ਫਿਰ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਤੇ ਵਾਚਕ ਨੂੰ ਵਿਦਾ ਕਰੋ; ਜੋ ਇਹ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਜਯ ਦਾ ਫਲ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਸ਼ੁੱਧ ਹੋ ਕੇ, ਉਹ ਸੂਰਜ ਦੇ ਲੋਕ ਨੂੰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉੱਚਾ ਵਿਮਾਨ ਚੜ੍ਹ ਕੇ, ਕੰਜ ਤੋਂ ਜਨਮ ਲੈ ਕੇ, ਸੂਰਜ ਵਰਗਾ ਤੇਜ, ਪੰਛੀ ਵਰਗਾ ਚਮਕ।
ਪਾਰਣਾਨ੍ਯਤ੍ਰ ਚਤ੍ਵਾਰਿ ਕਥਿਤਾਨਿ ਮਨੀषਿਭਿਃ । ਪੁष੍ਪਾਣਿ ਕਰਵੀਰਸ੍ਯ ਤਥਾ ਰਕ੍ਤਂ ਚ ਚਨ੍ਦਨਮ੍ । ।੩ ਧੂਪਕ੍ਰਿਯਾ ਗੁਗ੍ਗੁਲੇਨ ਨੈਵੇਦ੍ਯਂ ਗੁਡਪੂਪਕਾਃ । ਭਾਦ੍ਰਪਦਾਦਿਮਾਸੇषੁ ਵਿਧਿਰੇष ਪ੍ਰਕੀਰ੍ਤਿਤਃ । । ੪ ਸ਼੍ਵੇਤਾਨਿ ਭੀਮਪੁष੍ਪਾਣਿ ਤਥਾ ਸ਼੍ਵੇਤਂ ਚ ਚਨ੍ਦਨਮ੍। ਧੂਪਮਾਜ੍ਯਮਿਹਾਖ੍ਯਾਤਂ ਨੈਵਦ੍ਯਂ ਪਾਯਸਂ ਰਵੇਃ । । ੫ ਮਾਰ੍ਗਸ਼ੀਰ੍षਾਦਿਮਾਸੇषੁ ਵਿਧਿਰੇष ਪ੍ਰਕੀਰ੍ਤਿਤਃ । ਤਤੋऽਗਸ੍ਤ੍ਯਸ੍ਯ ਪੁष੍ਪਾਣਿ ਕੁਙ੍ਕੁਮਂ ਚ ਵਿਲੇਪਨਮ੍ । । ੬ ਧੂਪਾਰ੍ਥਂ ਸਿਹ੍ਲਕਂ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਮਥ ਵਾ ਰਵਿਵਰ੍ਣਕਮ੍ । ਸ਼ਾਲ੍ਯੋਦਨਂ ਚ ਨੈਵੇਦ੍ਯਂ ਸਰਸਂ ਫਾਲ੍ਗੁਨਾਦਿषੁ । । ੭ ਰਕ੍ਤੋਤ੍ਪਲਾਨਿ ਭੂਤੇਸ਼ ਸਾਗੁਰੁਂ ਚਨ੍ਦਨਂ ਤਥਾ । ਅਨਨ੍ਤੋ ਧੂਪ ਉਦ੍ਦਿष੍ਟੋ ਨੈਵੇਦ੍ਯਂ ਖਣ੍ਡਪੂਪਕਾਃ । । ੮ ਸ਼੍ਰੀਖਣ੍ਡਂ ਗ੍ਰਨ੍ਥਿਸਹਿਤਮਗੁਰੁਃ ਸਿਹ੍ਲਕਂ ਤਥਾ । ਮੁਸ੍ਤਾ ਤਥੇਨ੍ਦ੍ਰਂ ਭੂਤੇਸ਼ ਸ਼ਰ੍ਕਰਾ ਗृਹ੍ਯਤੇ ਤ੍ਰ੍ਯਹਮ੍ । । ੯ ਇਤ੍ਯੇष ਧੂਪੋऽਨਨ੍ਤਸ੍ਤੁ ਕਥਿਤੋ ਦੇਵਸਤ੍ਤਮ । ਜ੍ਯੇष੍ਠਾਦਿਮਾਸੇषੁ ਤਥਾ ਵਿਧਿਰੁਕ੍ਤੋ ਮਨੀषਿਭਿਃ । । 1.98.੧੦ ਸ਼ृਣੁ ਨਾਮਾਨਿ ਦੇਵਸ੍ਯ ਪ੍ਰਾਸ਼ਨਾਨਿ ਚ ਸੁਵ੍ਰਤ । ਸੁਧਾਂਸ਼ੁਰਰ੍ਯਮਾ ਚੈਵ ਸਵਿਤਾ ਤ੍ਰਿਪੁਰਾਨ੍ਤਕਃ । । ੧੧ ਪਾਰਣੇष੍ਵੇਵ ਸਰ੍ਵੇषੁ ਪ੍ਰੀਯਤਾਮਿਤਿ ਕੀਰ੍ਤਯੇਤ੍ । ਗੋਮੂਤ੍ਰਂ ਪਞ੍ਚਗਵ੍ਯਂ ਤੁ ਘृਤਂ ਚੋष੍ਣਂ ਪਯੋ ਦਧਿ । । ੧੨ ਯਸ੍ਤ੍ਵੇਤਾਂ ਸਪ੍ਤਮੋ ਕੁਰ੍ਯਾਦਨੇਨ ਵਿਧਿਨਾ ਨਰਃ । ਅਪਰਾਜਿਤੋ ਭਵੇਤ੍ਸੋऽਸੌ ਸਦਾ ਸ਼ਤ੍ਰੁਭਿਰਾਹਵੇ । । ੧੩ ਜਿਤ੍ਵਾ ਸ਼ਤ੍ਰੁਂ ਲਭੇਤਾਪਿ ਤ੍ਰਿਵਰ੍ਗਂ ਨਾਤ੍ਰ ਸਂਸ਼ਯਃ । ਤ੍ਰਿਵਰ੍ਗਮਥ ਸਮ੍ਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਸ੍ਵਰ੍ਭਾਨੋਃ ਪੁਰਮਸ਼੍ਨੁਤੇ । । ੧੪ ਤਤਃ ਪੂਰ੍ਣੇषੁ ਮਾਸੇषੁ ਪੂਜਯੇਚ੍ਛਕ੍ਤਿਤਃ ਖਗਮ੍ । ਗਨ੍ਧਪੁष੍ਪੋਪਹਾਰੈਸ੍ਤੁ ਪੁਰਾਣਸ਼੍ਰਵਣੇਨ ਚ । । ੧੫ ਅਸ਼੍ਵਦਾਨੇਨ ਚ ਵਿਭੋਰ੍ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਨਾਂ ਚ ਤਰ੍ਪਣੈਃ । ਵਾਚਕਂ ਪੂਜਯਿਤ੍ਵਾ ਚ ਭਾਸ੍ਕਰਸ੍ਯ ਪ੍ਰਿਯਂ ਸਦਾ । । ੧੬ ਭਾਸ੍ਕਰਾਯ ਧ੍ਵਜਾਨ੍ਦਦ੍ਯਾਨ੍ਨਾਨਾਰਤ੍ਨਵਿਭੂषਿਤਾਨ੍ । ਯ ਇਤ੍ਥਂ ਕੁਰੁਤੇ ਵੀਰ ਸਪ੍ਤਮੀਂ ਯਤ੍ਨਤਃ ਸਦਾ । । ੧੭ ਸ ਪਰਾਜਿਤ੍ਯ ਵੈ ਸ਼ਤ੍ਰੁਂ ਯਾਤਿ ਹਂਸਸਲੋਕਤਾਮ੍ । । ੧੮ ਸ਼ੁਕ੍ਲਾਸ਼੍ਵੋਦ੍ਭਵਯਾਨੇਨ ਆਪਗੇਨ ਪਤਾਕਿਨਾ । ਆਪਗਾਧਿਪਸਂਕਾਸ਼ ਆਪਗਾਨੁਚਰੋ ਭਵੇਤ੍ । । ੧੯ ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਭਵਿष੍ਯੇ ਮਹਾਪੁਰਾਣੇ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮੇ ਪਰ੍ਵਣਿ ਸਪ੍ਤਮੀਕਲ੍ਪੇ ਅਪਰਾਜਿਤਾਵਰ੍ਣਨਂ ਨਾਮਾष੍ਟਨਵਤਿਤਮੋऽਧ੍ਯਾਯਃ
ਉਪਵਾਸ ਤੋੜਨ ਵੇਲੇ ਚਾਰ ਚੜ੍ਹਾਵੇ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਨੇ ਦੱਸੇ ਹਨ: ਕਰਵੀਰ ਦੇ ਫੁੱਲ, ਲਾਲ ਚੰਦਨ, ਗੁਗਲ ਦੀ ਧੂਪ, ਤੇ ਗੁੜ ਦੇ ਪੂਪ। ਇਹ ਭਾਦਰੋ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਮਹੀਨਿਆਂ ਲਈ ਨਿਯਮ ਹੈ। ਭੀਮ ਦੇ ਸਫੈਦ ਫੁੱਲ, ਸਫੈਦ ਚੰਦਨ, ਆਜ ਦੀ ਧੂਪ, ਤੇ ਪਯਸ ਦੇ ਚੜ੍ਹਾਵੇ ਸੂਰਜ ਲਈ ਮਾਰਗਸ਼ੀਰ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਮਹੀਨਿਆਂ ਵਿਚ ਰੀਤ ਹੈ। ਫਿਰ ਅਗਸਤ ਦੇ ਫੁੱਲ, ਕੁੰਕੁਮ ਦਾ ਲਗਾਉਣ, ਸਿਲਕ ਦੀ ਧੂਪ ਜਾਂ ਰਵੀ ਵਰਣ ਦੀ ਧੂਪ, ਤੇ ਫਾਲਗੁਨ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਮਹੀਨਿਆਂ ਵਿਚ ਸਰਸਾ ਵਾਲਾ ਚੜ੍ਹਾਵਾ, ਚੜ੍ਹਾਵੇ ਵਿਚ ਚਾਵਲ ਦੀ ਖੀਰ। ਭੂਤ ਦੇਵਤਾ ਲਈ ਲਾਲ ਕਮਲ, ਸਾਗਰੂ, ਚੰਦਨ, ਅਨੰਤ ਦੀ ਧੂਪ, ਤੇ ਖੰਡ ਦੇ ਪੂਪ; ਸ਼੍ਰੀਖੰਡ, ਗੰਠੀ ਵਾਲਾ ਅਗਰੂ, ਸਿਲਕ, ਮੁਸਤ, ਇੰਦ੍ਰ, ਸ਼ਰਕਰਾ ਤਿੰਨ ਦਿਨ ਲਈ; ਇਹ ਅਨੰਤ ਦੀ ਧੂਪ ਹੈ, ਜੋ ਜੇਠ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਮਹੀਨਿਆਂ ਵਿਚ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਨੇ ਦੱਸਿਆ। ਸੁਵਰਤ, ਦੇਵਤਾ ਦੇ ਨਾਮ ਤੇ ਚੜ੍ਹਾਵੇ ਸੁਣ: ਚੰਦ, ਅਰਯਮਾ, ਸਵੀਤਾ, ਤੇ ਤ੍ਰਿਪੁਰਾਂਤਕ। ਉਪਵਾਸ ਤੋੜਨ ਵੇਲੇ ਇਹਨਾਂ ਸਭ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰਨ ਦੀ ਉਚਾਰਨਾ ਕਰੋ। ਗੋਮੂਤਰ, ਪੰਜਗਵ, ਘੀ, ਗਰਮ ਦੁੱਧ, ਦਹੀਂ। ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਇਹ ਸਪਤਮੀ ਇਸ ਵਿਧੀ ਨਾਲ ਕਰੇ, ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਯੁੱਧ ਵਿਚ ਅਪਰਾਜਿਤ ਰਹੇ। ਵਿਰੋਧੀ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਕੇ ਤਿੰਨ ਧਰਮ ਲੱਭੇ, ਇਸ ਵਿਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ। ਤਿੰਨ ਧਰਮ ਲੱਭ ਕੇ ਸਵਰਭਾਨੂ ਦੇ ਪੁਰ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ ਪੂਰੇ ਮਹੀਨੇ ਵਿਚ ਆਪਣੀ ਸਮਰਥਾ ਅਨੁਸਾਰ ਖਗ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰੋ, ਗੰਧ, ਫੁੱਲ, ਤੇ ਪੁਰਾਣਾ ਸੁਣ ਕੇ। ਘੋੜਾ ਦਾਨ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੀ ਤ੍ਰਿਪਤੀ, ਪਾਠਕ ਦੀ ਪੂਜਾ, ਸੂਰਜ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰਨ ਲਈ। ਸੂਰਜ ਨੂੰ ਝੰਡੇ ਦੋ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰਤਨਾਂ ਨਾਲ ਸਜੇ ਹੋਏ। ਜੋ ਵਿਰਾ ਇਹ ਸਪਤਮੀ ਨਿਯਮ ਨਾਲ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਵਿਰੋਧੀ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਕੇ ਹੰਸ ਲੋਕ ਵਿਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਚਿੱਟੇ ਘੋੜੇ ਵਾਲੀ ਗੱਡੀ, ਆਪਾ ਗੰਗਾ ਦੀ ਝੰਡਾ, ਤੇ ਆਪਾ ਗੰਗਾ ਦੇ ਅਧਿਪਤਿ ਵਰਗਾ ਹੋ ਕੇ, ਆਪਾ ਗੰਗਾ ਦੇ ਸਾਥੀ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਮਹਾਜਯਾਕਲ੍ਪਵਰ੍ਣਨਮ੍ ਬ੍ਰਹ੍ਮੋਵਾਚ ਸ਼ੁਕ੍ਲਪਕ੍ਸ਼ੇ ਤੁ ਸਪ੍ਤਮ੍ਯਾਂ ਯਦਾ ਸਂਕ੍ਰਮਤੇ ਰਵਿਃ । ਮਹਾਜਯਾ ਤਦਾ ਸਾ ਵੈ ਸਪ੍ਤਮੀ ਭਾਸ੍ਕਰਪ੍ਰਿਯਾ । । ੧ ਸ੍ਨਾਨਂ ਦਾਨਂ ਜਪੋ ਹੋਮਃ ਪਿਤृਦੇਵਾਭਿਪੂਜਨਮ੍ । ਸਰ੍ਵਂ ਕੋਟਿਗੁਣਂ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਂ ਭਾਸ੍ਕਰਸ੍ਯ ਵਚੋ ਯਥਾ । । ੨ ਯਸ੍ਤਸ੍ਯਾਂ ਮਾਨਵੋ ਭਕ੍ਤ੍ਯਾ ਘृਤੇਨ ਸ੍ਨਾਪਯੇਦ੍ਰਵਿਮ੍ । ਸੋऽਸ਼੍ਵਮੇਧਫਲਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਸ੍ਵਰ੍ਗਲੋਕਮਵਾਪ੍ਨੁਯਾਤ੍ । । ੩ ਪਯਸਾ ਸ੍ਨਾਪਯੇਦ੍ਯਸ੍ਤੁ ਭਾਸ੍ਕਰਂ ਭਕ੍ਤਿਮਾਨ੍ਨਰਃ । ਵਿਮੁਕ੍ਤਃ ਸਰ੍ਵਪਾਪੇਭ੍ਯੋ ਯਾਤਿ ਸੂਰ੍ਯਸਲੋਕਤਾਮ੍ । ।੪ ਕਾਰ੍ਪੂਰੇਣ ਵਿਮਾਨੇਨ ਕਿਙ੍ਕਿਣੀਜਾਲਮਾਲਿਨੀ । ਤੇਜਸਾ ਹਰਿਸਂਕਾਸ਼ਃ ਕਾਨ੍ਤ੍ਯਾ ਸੂਰ੍ਯਸਮਸ੍ਤਥਾ । । ੫ ਸ੍ਥਿਤ੍ਵਾ ਤਤ੍ਰ ਚਿਰਂ ਕਾਲਂ ਰਾਜਾ ਭਵਤਿ ਚਾਞ੍ਜਸਾ । ਮਹਾਜਯੈषਾ ਕਥਿਤਾ ਸਪ੍ਤਮੀ ਤ੍ਰਿਪੁਰਾਨ੍ਤਕ । । ੬ ਯਾਮੁਪੋष੍ਯ ਨਰੋ ਭਕ੍ਤ੍ਯਾ ਭਵਤੇ ਸੂਰ੍ਯਲੋਕਗਃ । ਤਤੋ ਯਾਤਿ ਪਰਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮ ਯਤ੍ਰ ਗਤ੍ਵਾ ਨ ਸ਼ੋਚਤਿ । । ੭ ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਭਵਿष੍ਯੇ ਮਹਾਪੁਰਾਣੇ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮੇ ਪਰ੍ਵਣਿ ਸਪ੍ਤਮੀ ਕਲ੍ਪੇ ਮਹਾਜਯਾਕਲ੍ਪਵਰ੍ਣਨਂ ਨਾਮੈਕੋਨਸ਼ਤਤਮੋऽਧ੍ਯਾਯਃ
ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਨੇ فرمایا: ਚੜ੍ਹਦੇ ਪੱਖ ਦੀ ਸਪਤਮੀ ਨੂੰ ਜਦੋਂ ਸੂਰਜ ਸੰਕ੍ਰਾਂਤੀ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ 'ਮਹਾਜਯਾ' ਸਪਤਮੀ ਹੈ, ਜੋ ਸੂਰਜ ਨੂੰ ਪਿਆਰੀ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਿਨਾਂ ਵਿਚ ਨ੍ਹਾਉਣਾ, ਦਾਨ, ਜਪ, ਹੋਮ, ਪਿਤਰਾਂ ਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਪੂਜਾ, ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਸੂਰਜ ਦੇ ਕਹਿਣ ਅਨੁਸਾਰ ਕੋਟੀਆਂ ਗੁਣ ਵਧ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਭਾਵਨਾ ਨਾਲ ਘੀ ਨਾਲ ਸੂਰਜ ਨੂੰ ਨ੍ਹਾਊਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਯਜਨ ਦਾ ਫਲ ਪਾ ਕੇ ਸਵਰਗ ਵਿਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਭਾਵਨਾ ਨਾਲ ਦੁੱਧ ਨਾਲ ਸੂਰਜ ਨੂੰ ਨ੍ਹਾਊਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਕੇ ਸੂਰਜ ਲੋਕ ਵਿਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕਪੂਰ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ ਵਿਮਾਨ, ਘੰਟੀਆਂ ਵਾਲੀ, ਤੇਜ ਨਾਲ ਹਰੀ ਵਰਗਾ, ਚਮਕ ਨਾਲ ਸੂਰਜ ਵਰਗਾ, ਉਥੇ ਲੰਮਾ ਸਮਾਂ ਰਹਿ ਕੇ ਰਾਜਾ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਮਹਾਜਯਾ ਸਪਤਮੀ ਦੀ ਰੀਤ ਤ੍ਰਿਪੁਰਾਂਤਕ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਉਪਵਾਸ ਕਰਕੇ ਮਨੁੱਖ ਸੂਰਜ ਲੋਕ ਵਿਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਫਿਰ ਪਰਮ ਬ੍ਰਹਮ ਵਿਚ ਪਹੁੰਚਦਾ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਜਾ ਕੇ ਦੁਖ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦਾ।