ਸ੍ਤ੍ਰੀਧਰ੍ਮਵਰ੍ਣਨਮ੍ ਬ੍ਰਹ੍ਮੋਵਾਚ ਵ੍ਰੀਹੀਣਾਂ ਕੋਦ੍ਰਵਾਣਾਂ ਚ ਸਾਰਧਰ੍ਮਮੁਦਾਰਕਃ
ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਫਰਜ਼ਾਂ ਦਾ ਮੂਲ ਅਨਾਜ ਅਤੇ ਧਰਮ ਦੇ ਨਿਯਮਾਂ ਨਾਲ ਸਮਝਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸ਼ੂਦ੍ਰਾਣਾਂ ਕ੍ਸ਼ਯਵृਦ੍ਧ੍ਯਾਦਿ ਮਨ੍ਤਵ੍ਯਂ ਵੇਤਨਾਨਿ ਚ । । ੨੨ ਕ੍ਸ਼ੌਮਕਾਰ੍ਪਾਸਯੋਰ੍ਵਿਦ੍ਯਾਤ੍ਸੂਤ੍ਰਂ ਪਞ੍ਚਮਭਾਗਕਮ੍ । ਦੇਸ਼ਕਾਲਾਦਿਭਾਗਾਤ੍ਤੁ ਪ੍ਰਤ੍ਯਕ੍ਸ਼ਾਦੇਵ ਨਿਰ੍ਣਯਃ । । ੨੩ ਅਵਘਾਤੇਨ ਤੂਲਸ੍ਯ ਕ੍ਸ਼ਯੋ ਵਿਂਸ਼ਤਿਭਾਗਕਃ । ਛਨ੍ਨਾਂ ਵ੍ਯਾਪ੍ਤਾਂ ਤੁ ਵਾਤੇਨ ਤਦ੍ਵਦੂਰ੍ਣਾਂ ਪ੍ਰਚਕ੍ਸ਼ਤੇ । । ੨੪ ਪਞ੍ਚਾਸ਼ਦ੍ਭਾਗਿਕੀਂ ਹਾਨਿਂ ਸੂਤ੍ਰੇ ਕੁਰ੍ਵੀਤ ਲਕ੍ਸ਼ਣਾਤ੍
ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਮਜਦੂਰਾਂ ਦੀ ਮਿਹਨਤ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮਜਦੂਰੀ ਦੇ ਨਿਯਮ, ਸਮੇਂ ਅਤੇ ਸਥਾਨ ਦੇ ਹਾਲਾਤਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕੀਤੇ ਜਾਣ।
ਸ੍ਤ੍ਰੀਧਰ੍ਮਵਰ੍ਣਨਮ੍ ਬ੍ਰਹ੍ਮੋਵਾਚ ਪ੍ਰਥਮਂ ਪ੍ਰਤਿਬੁਧ੍ਯੇਤ ਪ੍ਰਵਰ੍ਤੇਤ ਸ੍ਵਕਰ੍ਮਸੁ । ਪਸ਼੍ਚਾਦ੍ਭृਤ੍ਯਜਨਸ੍ਯਾਪਿ ਭੁਞ੍ਜੀਤ ਚ ਸ਼ਯੀਤ ਚ । । ੧ ਭਰ੍ਤ੍ਰਾ ਵਿਰਹਿਤਾ ਸ੍ਤ੍ਰੀ ਚ ਸ਼੍ਵਸ਼ੁਰਾਭ੍ਯਾਂ ਵਿਸ਼ੇषਤਃ । ਦੇਹਲੀਂ ਨਾਤਿਵਰ੍ਤੇਤ ਪ੍ਰਤੀਕਾਰੇ ੧ ਮਹਤ੍ਯਪਿ । । ੨ ਉਤ੍ਥਾਯ ਪ੍ਰਥਮਂ ਭਰ੍ਤੁਰਵਿਜ੍ਞਾਤਾ ਨ ਨਿष੍ਕ੍ਰਮੇਤ੍ । ਕ੍ਸ਼ਪਾਯਾਂ ਸਾਵਸ਼ੇषਾਯਾਂ ਰਾਤ੍ਰੌ ਵਾ ਵਾਸਰਾਦਿषੁ । । ੩ ਤਦ੍ਵਾਸਭਵਨਸ੍ਯੈਵ ਸ਼ਨੈਰਾਹੂਯ ਕਾਰ੍ਮਿਕਾਨ੍ । ਸ੍ਵਵ੍ਯਾਪਾਰੇषੁ ਤਾਨ੍ਸਰ੍ਵਾਂਸ੍ਤਤ੍ਰਤਤ੍ਰ ਨਿਯੋਜਯੇਤ੍ । । ੪ ਵਿਬੁਦ੍ਧਸ੍ਯ ਤਤੋ ਭਰ੍ਤੁਰ੍ਨਿਰ੍ਵਰ੍ਤ੍ਯਾਵਸ਼੍ਯਕਂ ਵਿਧਿਮ੍ । ਗृਹਕਾਰ੍ਯਾਣਿ ਸਰ੍ਵਾਣਿ ਵਿਦਧੀਤਾਪ੍ਰਮਾਦਤਃ । । ੫ ਮੁਕ੍ਤ੍ਵਾਵਾਸਕਨੇਪਥ੍ਯਂ ਕਰ੍ਮਯੋਗ੍ਯਂ ਵਿਧਾਯ ਚ । ਤਤ੍ਕਾਲੋਚਿਤਕਰ੍ਤਵ੍ਯਮਨੁਤਿष੍ਠੇਦ੍ਯਥਾਕ੍ਰਮਮ੍ । । ੬ ਮਹਾਨਸਂ ਸੁਸਮ੍ਮृष੍ਟਂ ਚੁਲ੍ਲ੍ਯਾਦਿਵਿਹਿਤਾਰ੍ਚਨਮ੍ । ਸਰ੍ਵੋਪਕਰਣੋਪੇਤਮਸਮ੍ਬਾਧਮਨਾਵਿਲਮ੍ । । ੭ ਨ ਚਾਤਿਗੁਹ੍ਯਂ ਪ੍ਰਕਟਂ ਪ੍ਰਵਿਭਕ੍ਤਕ੍ਰਿਯਾਸ਼੍ਰਯਮ੍ । ਭਰ੍ਤੁਰਾਪ੍ਤਜਨਾਕੀਰ੍ਣਂ ਗੂਢਂ ਕਕ੍ਸ਼ਾਦਿਵਰ੍ਜਿਤਮ੍ । । ੮ ਤਤ੍ਰ ਪਾਕਾਦਿਭਾਣ੍ਡਾਨਿ ਬਹਿਰਨ੍ਤਸ਼੍ਚ ਕਾਰਯੇਤ੍ । ਨਿਣਿਕ੍ਤਮਲਪਙ੍ਕਾਨਿ ਸ਼ੁਕ੍ਤਿਵਲ੍ਕਾਦਿਚੂਰ੍ਣਕੈਃ । । ੯ ਨਿਸ਼ਿ ਕੁਰ੍ਵੀਤ ਧੂਮਾਰ੍ਚਿਃ ਸ਼ੋਧਿਤਾਨਿ ਦਿਵਾਤਪਃ । ਦਧਿਪਾਤ੍ਰਾਣਿ ਕੁਰ੍ਵੀਤ ਸਦੈਵਾਨ੍ਤਰਿਤਾਨਿ ਚ । । 1.13.੧੦ ਸਾਧੁਕਾਰਿਤਦੁਗ੍ਧੇषੁ ਸ਼ੋਧਿਤੇषੁ ਦਿਵਾਤਪੇ । ਈषਦ੍ਗृਹ੍ਯੋਕ੍ਤਪਾਤ੍ਰੇषੁ ਸ੍ਵਚ੍ਛਂ ਯੇਨ ਭਵੇਦ੍ਦਧਿ । । ੧੧ ਸ੍ਨੇਹਗੋਰਸਪਾਕਾਦਿ ਕृਤ੍ਵਾ ਸੁਪ੍ਰਤ੍ਯਯੇਕ੍ਸ਼ਿਤਮ੍ । ਕੁਰ੍ਯਾਤ੍ਸ੍ਵਯਮਧਿष੍ਠਾਯ ਭਰ੍ਤੁਃ ਪਾਕਵਿਧਿਕ੍ਰਿਯਾਮ੍ । । ੧੨ ਕਿਂ ਪ੍ਰਿਯਂ ਚ ਕਿਮਾਗ੍ਨੇਯਂ षਡ੍ਰਸਾਭ੍ਯਨ੍ਤਰੇषੁ ਚ । ਕਿਂ ਪਥ੍ਯਂ ਕਿਮਪਥ੍ਯਂ ਚ ਸ੍ਵਾਸ੍ਥ੍ਯਂ੨ ਵਾਸ੍ਯ ਕਥਂ ਭਵੇਤ੍ । । ਇਤਿ ਯਤ੍ਨਾਦ੍ਵਿਜਾਨੀਯਾਦਨੁष੍ਠੇਯਂ ਚ ਤਤ੍ਤਥਾ । । । ੧੩ ਨਿਤ੍ਯਾਨੁਰਾਗਂ ਸਤ੍ਕਾਰਮਾਹਾਰਂ ਸੁਪਰੀਕ੍ਸ਼ਿਤਮ੍ । ਮਹਾਨਸਾਦੌ ਕੁਰ੍ਵੀਤ ਜਨਮਾਪ੍ਤਂ ਕ੍ਰਮਾਗਤਮ੍ । । ੧੪ ਸ਼ਤ੍ਰੁ ਦਾਯਾਦਸਮ੍ਬਨ੍ਧਂ ਕ੍ਰੁਦ੍ਧਭੀਤਾਵਮਾਨਿਤਮ੍ । ਅਵਾਚ੍ਯੋਪਗृਹੀਤਂ ਵਾ ਨੈਵਮਾਦੀਨਿ ਯੋਜਯੇਤ੍ । । ੧੫ ਪੁਨਃ ਪੁਨਃ ਪ੍ਰਤਿष੍ਠਾਪ੍ਯ ਗੁਪ੍ਤਂ ਸ੍ਵਯਮਧਿष੍ਠਿਤਮ੍ । ਭਰ੍ਤੁਰਾਹਾਰਪਾਨਾਦਿ ਵਿਦਧ੍ਯਾਦਪ੍ਰਮਾਦਤਃ । । ੧੬ ਪਾਕਂ ਨਿਰ੍ਵਰ੍ਤ੍ਯ ਮਾਤ੍ਰਾਣਾਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਸ੍ਵੇਦਪ੍ਰਮਾਰ੍ਜਨਮ੍ । ਗਨ੍ਧਤਾਮ੍ਬੂਲਮਾਲ੍ਯਾਦਿ ਕਿਞ੍ਚਿਦਾਦਾਯ ਮਾਤ੍ਰਯਾ । । ੧੭ ਯਥੌਚਿਤ੍ਯਾਦਿਤਤ੍ਕਾਲੇ ਭਰ੍ਤੁਰ੍ਵਿਨਯਸਮ੍ਭ੍ਰਮੈਃ । ਤਤ੍ਕਾਲਾਨੁਗਤਾਤ੍ਯਰ੍ਥਮਾਹਾਰਮੁਪਪਾਦਯੇਤ੍ । । ੧੮ ਸ੍ਵਭਾਵਾਮਯਕਾਲਾਨਾਂ ਵੈਪਰੀਤ੍ਯੇਨ ਸਰ੍ਵਦਾ । ਸਰ੍ਵਮਾਹਾਰਪਾਨਾਦਿ ਪ੍ਰਯੋਜ੍ਯਂ ਤਦ੍ਵਿਦੋ ਜਗੁਃ । । ੧੯ ਹੀਨਤੁਲ੍ਯਾਧਿਕਤ੍ਵੇਨ ਭਰ੍ਤਾ ਪਸ਼੍ਯਤਿ ਯਂ ਯਥਾ । ਤਂ ਤਥੈਵਾਧਿਕਂ ਪਸ਼੍ਯੇਨ੍ਨ੍ਯਾਯਤਃ ਪ੍ਰਤਿਪਤ੍ਤਿषੁ । । 1.13.੨੦ ਸਾਪਤ੍ਨਕਾਨ੍ਯਪਤ੍ਯਾਨਿ ਪਸ਼੍ਯੇਤ੍ਸ੍ਵੇਭ੍ਯੋ ਵਿਸ਼ੇषਤਃ । ਭਗਿਨੀਵਤ੍ਸਪਤ੍ਨੀਸ਼੍ਚ ਤਦ੍ਵਧੂਨ੍ਨਿਜਬਨ੍ਧੁਵਤ੍ । । ੨੧ ਗ੍ਰਾਸਾਚ੍ਛਾਦਸ਼ਿਰੋਭ੍ਯਙ੍ਗਸ੍ਨਾਨਮਣ੍ਡਨਕਾਦਿਕਮ੍ । ਸਪਤ੍ਨੀਨਾਮਕृਤ੍ਵਾ ਤੁ ਆਤ੍ਮਨੋऽਪਿ ਨ ਕਾਰਯੇਤ੍ । । ੨੨ ਵ੍ਯਾਧਿਤਾਨਾਂ ਚਿਕਿਤ੍ਸਾਰ੍ਥਮੌषਧਾਦਿਕਮਾਦਰਾਤ੍ । ਵਿਦਧ੍ਯਾਦਾਤ੍ਮਨਸ੍ਤਾਸਾਂ ਸਰ੍ਵਾਸ਼੍ਰਿਤਜਨਸ੍ਯ ਚ । । ੨੩ ਤਚ੍ਛੋਕੇ ਸ਼ੁਚਮਾਦਦ੍ਯਾਤ੍ਤਤ੍ਤੁष੍ਟੌ ਮੁਦਮਾਵਹੇਤ੍ । ਭृਤ੍ਯਬਨ੍ਧੁਸਪਤ੍ਨੀਨਾਂ ਤੁਲ੍ਯਦੁਃਖਸੁਖਾ ਭਵੇਤ੍ । । ੨੪ ਲਗ੍ਧਾਵਕਾਸ਼ਾ ਸ੍ਵਪ੍ਯਾਚ੍ਯ ਨਿਸ਼ਿ ਸੁਪ੍ਤੋਤ੍ਥਿਤਾ ਕ੍ਰਮਾਤ੍ । ਅਨ੍ਯਤ੍ਰ ਵ੍ਯਯਕਰ੍ਤਾਰਂ ਪਤਿਂ ਰਹਸਿ ਬੋਧਯੇਤ੍ । । ੨੫ ਯਦਵਦ੍ਯਂ ਸਪਤ੍ਨੀਨਾਂ ਸ੍ਵਯਮਸ੍ਮੈ ਨ ਤਦ੍ਵਦੇਤ੍ । ਦੌਃਸ਼ੀਲ੍ਯਾਦਿ ਤੁ ਸਾਪਾਯਂ ਗੂਢਮਸ੍ਮੈ ਨਿਵੇਦਯੇਤ੍ । । ੨੬ ਦੁਰ੍ਭਗਾਮਨਪਤ੍ਯਾਂ ਵਾ ਭਰ੍ਤ੍ਰਾ ਚਾਤਿਤਿਰਸ੍ਕृਤਾਮ੍ । ੧ ਅਦੁष੍ਟਾਂ ਸਮ੍ਯਮਾਸ਼੍ਵਾਸ੍ਯ ਤੇਨੈਤਾਮਨੁਕੂਲਯੇਤ੍ । । ੨੭ ਤਥਾ ਵਾਗ੍ਦਣ੍ਡਪਾਰੁष੍ਯੈਰ੍ਜਨਂ ਭਰ੍ਤ੍ਰਾ ਵਿਪੀਡਿਤਮ੍ । ਕੁਰ੍ਯਾਦ੍ਵਿਧੇਯਮਾਸ਼੍ਵਾਸ੍ਯ ਨ ਚੇਦ੍ਦੋषਾਯ ਤਦ੍ਭਵੇਤ੍ । । ੨੮ ਮਤ੍ਵਾਤ੍ਮਨੋਨਪਤ੍ਯਤ੍ਵਂ ਕਾਲਂ ਚਾਪਿ ਗਤਂ ਬਹੁਮ੍ । ਸਨ੍ਤਾਨਾਦਿਕਮੁਦ੍ਦਿਸ਼੍ਯ ਕਾਰ੍ਯਮਾਤ੍ਮਨਿਵੇਦਨਮ੍ । । ੨੯ ਯਚ੍ਚਾਨ੍ਯਦਪਿ ਜਾਨੀਯਾਤ੍ਕਿਞ੍ਚਿਦਸ੍ਯ ਚਿਕੀਰ੍षਿਤਮ੍ । ਤਤ੍ਕਿਲਾਜਾਨਤੀਵਾਸ੍ਯ ਸਿਦ੍ਧਮੇਵ ਪ੍ਰਦਰ੍ਸ਼ਯੇਤ੍ । । 1.13.੩੦ ਵੈਵਾਹਿਕਂ ਵਿਧਿਂ ਭਰ੍ਤੁਃ ਸਰ੍ਵਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਸਸਮ੍ਭ੍ਰਮਮ੍ । ਪਰਿਣੀਤਾ ਚ ਤਾਂ ਪਸ਼੍ਯੇਨ੍ਨਿਤ੍ਯਂ ਭਗਿਨਿਕਾਮਿਵ । । ੩੧ ਪੂਜਾਂ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧਿਵਰ੍ਗਸ੍ਯ ਮਙ੍ਗਲਂ ਮਙ੍ਗਲਾਨਿ ਚ । ਕੁਰ੍ਯਾਦਭਿਨਵੋਢਾਯਾਃ ਸੁਪ੍ਰਹष੍ਟੇਨ ਚੇਤਸਾ । । ੩੨ ਮਾਤृਵਚ੍ਛਿਕ੍ਸ਼ਯੇਦੇਨਾਂ ਗृਹਕृਤ੍ਯੇष੍ਵਮਤ੍ਸਰਾ । ਪ੍ਰਦੇਸ਼ਿਕਵਿਧਿਂ ਵਾਸ੍ਯਾ ਵਿਦਧ੍ਯਾਦ੍ਯਤ੍ਨਤਃ ਸ੍ਵਯਮ੍ । । ੩੩ ਏਵਂ ਭਰ੍ਤੁਰਭਿਪ੍ਰਾਯ ਸਰ੍ਵਮਿਤ੍ਯਾਦਿਕਾਰਯੇਤ੍ । ਸੁਖਾਰ੍ਥਂ ਵਾਪਿ ਸਨ੍ਤ੍ਯਜ੍ਯ ਸ੍ਤ੍ਰੀਣਾਂ ਭਰ੍ਤਾਧਿਦੇਵਤਾ । । ੩੪ ਭਰ੍ਤਾਧਿਦੇਵਤਾ ਨਾਰ੍ਯਾ ਵਰ੍ਣਾ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਦੇਵਤਾਃ । ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾ ਹ੍ਯਗ੍ਨਿਦੇਵਾਸ੍ਤੁ ਪ੍ਰਜਾ ਰਾਜਨ੍ਯਦੇਵਤਾਃ । । ੩੫ ਤਾਸਾਂ ਤ੍ਰਿਵਰ੍ਗਸਂਸਿਦ੍ਧੌ ਪ੍ਰਦਿष੍ਟਂ ਕਾਰਣਦ੍ਵਯਮ੍ । ਭਰ੍ਤੁਰ੍ਯਦਨੁਕੂਲਤ੍ਵਂ ਯਚ੍ਚ ਸ਼ੀਲਮਵਿਪ੍ਲੁਤਮ੍ । । ੩੬ ਨ ਤਥਾ ਯੌਵਨਂ ਲੋਕੇ ਨਾਪਿ ਰੂਪਂ ਨ ਭੂषਣਮ੍ । ਯਥਾ ਪ੍ਰਿਯਾਨੁਕੂਲਤ੍ਵਂ ਸਿਦ੍ਧਂ ਸ਼ਸ਼੍ਵਦਨੌषਧਮ੍ । । ੩੭ ਵਯੋਰੂਪਾਦਿਹਾਰਿਣ੍ਯੋ ਦृਸ਼੍ਯਨ੍ਤੇ ਦੁਰ੍ਭਗਾਃ ਸ੍ਤ੍ਰਿਯਃ । ਵਲ੍ਲਭਾ ਮਨ੍ਦਰੂਪਾਸ਼੍ਚ ਬਹ੍ਵ੍ਯੋ ਗਲਿਤਯੌਵਨਾਃ । । ੩੮ ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਪ੍ਰਿਯਤ੍ਵਂ ਲੋਕਾਨਾਂ ਨਿਦਾਨਂ ੧ਯੋਗ੍ਯਤਾਪਰਮ੍ । ਤਾਂ ਵਿਨਾਨ੍ਯੇ ਗੁਣਾ ਵਨ੍ਧ੍ਯਾਃ ਸਰ੍ਵੇऽਨਰ੍ਥਕृਤੋऽਪਿ ਵਾ । । ੩੯ ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਸਰ੍ਵਪ੍ਰਯਤ੍ਨੇਨ ਵਿਦਧ੍ਯਾਦਾਤ੍ਮਯੋਗ੍ਯਤਾਮ੍ । ਪਰਚਿਤ੍ਤਜ੍ਞਤਾ ਚਾਸ੍ਯਾ ਮੂਲਂ ਸਰ੍ਵਕ੍ਰਿਯਾਸ੍ਵਿਹ । ।1.13.੪ ੦ ਬਹਿਰਾਗਚ੍ਛਤੋ ਜ੍ਞਾਤ੍ਵਾ ਕਾਲਂ ਸਂਮृਜ੍ਯ ਭੂਮਿਕਾਮ੍ । ਸਜ੍ਜੀਕृਤਾਸਨਾ ਤਿष੍ਠੇਤ੍ਤਸ੍ਯਾਜ੍ਞਾਂ ਪ੍ਰਤਿਤਤ੍ਪਰਾ । । ੪੧ ਸ੍ਵਯਂ ਪ੍ਰਕ੍ਸ਼ਾਲਯੇਤ੍ਪਾਦਾਵੁਤ੍ਥਾਪ੍ਯ ਪਰਿਚਾਰਿਕਾਮ੍ । ਤਾਲਵृਨ੍ਤਾਦਿਕੈਃ ਕੁਰ੍ਯਾਚ੍ਛਮਸ੍ਵੇਦਾਪਨੋਦਨਮ੍ । । ੪੨ ਆਹਾਰਸ੍ਨਾਨਪਾਨਾਦੌ ਸਸ੍ਪृਹਂ ਯਤ੍ਰ ਲਕ੍ਸ਼ਯੇਤ੍ । ਤਦਿਂਗਿਤਜ੍ਞਾ ਤਤ੍ਤ੍ਵੇਨ ਸਿਦ੍ਧਮਸ੍ਮੈ ਨਿਵੇਦਯੇਤ੍ । । ੪੩ ਸਪਨ੍ਤੀਪਤਿਬਨ੍ਧੂਨਾਂ ਭਰ੍ਤृਚਿਤ੍ਤਾਨੁਕੂਲ੍ਯਤਃ । ਪ੍ਰਤਿਪਤ੍ਤਿਂ ਪ੍ਰਯੁਞ੍ਜੀਤ ਸ੍ਵਬਨ੍ਧੂਨਾਂ ਨ ਵੈ ਤਥਾ । । ੪੪ ਤੇषੁ ਚਾਤ੍ਮਨਿ ਚ ਜ੍ਞਾਤ੍ਵਾ ਭਰ੍ਤृਚਿਤ੍ਤਂ ਪ੍ਰਸਾਦਯੇਤ੍ । ਪ੍ਰਤਿਪਤ੍ਤਿਂ ਤਥਾਪ੍ਯੇषਾਂ ਨਾਦ੍ਰਿਯੇਤ ਸ੍ਵਬਨ੍ਧੁषੁ । । ੪੫ ਅਪਿ ਭਰ੍ਤੁਰਭਿਪ੍ਰੇਤਂ ਨਾਰੀ ਤਤ੍ਕੁਲਵਾਸਿਨੀ । ਸਤ੍ਕਾਰੈਰ੍ਨਿਜਬਨ੍ਧੂਨਾਂ ਤੇਨ ਨੋਪੈਤਿ ਵਾਚ੍ਯਤਾਮ੍ । ।੪੬ ਪੂਜ੍ਯ ਏਵ ਹਿ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧਃ ਸਰ੍ਵਾਵਸ੍ਥਾਸੁ ਯੋषਿਤਾਮ੍ । ਕਸ੍ਤਤੋऽਪ੍ਯੁਪਕਾਰਾਂਸ਼ਂ ਲਿਪ੍ਸੇਤ ਕੁਲਜਃ ਪੁਮਾਨ੍ । ।੪੭ ਸਮ੍ਪੂਜ੍ਯ ਸ੍ਵਸੁਤਾਂ ਤਸ੍ਮੈ ਵਿਧਿਵਤ੍ਪ੍ਰਤਿਪਾਦ੍ਯਤੇ । ਤਤੋऽਸ੍ਯਾ ਲਿਪ੍ਸਤੇ ਨਾਮ ਕਿਮਕਾਰ੍ਯਮਤਃ ਪਰਮ੍ । । ੪੮ ਕਨ੍ਯਾਂ ਪ੍ਰਦਾਯ ਯੈਰ੍ਵृਤ੍ਤਿਰਾਤ੍ਮਨਃ ਪਰਿਕਲ੍ਪ੍ਯਤੇ । ਦਾਸਭਣ੍ਡਨਟਾਦੀਨਾਂ ਮਾਰ੍ਗੋऽਯਂ ਨ ਮਹਾਤ੍ਮਨਾਮ੍ । ।੪੯ ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਸ੍ਤ੍ਰੀਬਾਂਧਵਾ ਨਿਤ੍ਯਂ ਪ੍ਰੀਤਿਮਾਤ੍ਰੈਕਸਾਧਿਨੀਮ੍ । ਪ੍ਰਤਿਪਤ੍ਤਿਂ ਸਮਾਦਦ੍ਯੁਃ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧਿਭ੍ਯਃ ਪ੍ਰਸਂਗਿਨੀਮ੍ । 1.13.੫੦ ਤਸ੍ਯਾ ਭਰ੍ਤਰਿ ਰਕ੍ਸ਼ੇਤ ਪ੍ਰੀਤਿਂ ਲੋਕੇ ਚ ਵਾਚ੍ਯਤਾਮ੍ । ਆਤ੍ਮਨੋऽਸਤ੍ਪ੍ਰਵਾਦਂ ਚ ਚੇष੍ਟੇਰਨ੍ਸਾਧੁਵृਤ੍ਤਯਃ । । ੫੧ ਏਵਂ ਵਿਜ੍ਞਾਯ ਸਦ੍ਵृਤ੍ਤਂ ਸ੍ਤ੍ਰੀ ਵਰ੍ਤੇਤ ਤਥਾ ਸਦਾ । ਯੇਨ ਤਤ੍ਪਰਿਵਰ੍ਗਸ੍ਯ ਭਵੇਦ੍ਭਰ੍ਤੁਸ਼੍ਚ ਸਮ੍ਮਤਾ । । ੫੨ ਪ੍ਰਿਯਾਪਿ ਸਾਧੁਵृਤ੍ਤਾਪਿ ਵਿਖ੍ਯਾਤਾਭਿਜਨਾਪਿ ਚ । ਜਨਾਪਵਾਦਾਤ੍ਸਮ੍ਪ੍ਰਾਪ ਸੀਤਾਨਰ੍ਥਂ ਸੁਦਾਰੁਣਮ੍ । । ੫੩ ਸਰ੍ਵਸ੍ਯਾਮਿषਭੂਤਤ੍ਵਾਦ੍ਗੁਣਦੋषਾਨਭਿਜ੍ਞਤਃ । ਪ੍ਰਾਯੇਣਾਵਿਨਯੌਚਿਤ੍ਯਾਤ੍ਸ੍ਤ੍ਰੀਣਾਂ ਵृਤ੍ਤਂ ਹਿ ਦੁष੍ਕਰਮ੍ । । ੫੪ ਅਗृਹ੍ਯਤ੍ਵਾਨ੍ਮਨੋਵृਤ੍ਤੇਃ ਪ੍ਰਾਯਃ ਕਪਟਦਰ੍ਸ਼ਨਾਤ੍ । ਨਿਰਙ੍ਕੁਸ਼ਤ੍ਵਾਲ੍ਲੋਕਸ੍ਯ ਨਿਰ੍ਵਾਚ੍ਯਾ ਵਿਰਲਾਃ ਸ੍ਤ੍ਰਿਯਃ । । ੫੫ ਦੈਵਯੋਗਾਦਯੋਗਤ੍ਵਾਦ੍ਵ੍ਯਵਹਾਰਾਨਭਿਜ੍ਞਤਃ । ਵਾਚ੍ਯਤਾਪਤ੍ਤਯੋ ਦृष੍ਟਾਃ ਸ੍ਤ੍ਰੀਣਾਂ ਸ਼ੁਦ੍ਧੇऽਪਿ ਚੇਤਸਿ । । ੫੬ ਤਾਸਾਂ ਦੈਵਪ੍ਰਤੀਕਾਰੋ ਨੋਪਭੋਗਾਦृਤੇ ਭਵੇਤ੍ । ਚਾਰਿਤ੍ਰਂ ਲੋਕਵृਤ੍ਤਂ ਚ ਏਤਯੋਰ੍ਵਿਦੁਰੌषਧਮ੍ । । ੫੭ ਹਿਂਦੋਲਕਾਦਿਕ੍ਰੀਡਾਯਾਂ ਪ੍ਰਸਕ੍ਤਾਂ ਤਰੁਣੀਂ ਨਿਸ਼ਿ । ਰਮਮਾਣਾਂ ਵਿਟੈਃ ਸਾਰ੍ਧਂ ਵਿਧਵਾਂ ਸ੍ਵੈਰਚਾਰਿਣੀਮ੍ । । ੫੮ ਵृਦ੍ਧਾਦਿਭਾਰ੍ਯਾਂ ੧ਸਜ੍ਜਾਯਾਂ ਯਾਨਗੇਯਾਦਿਸਂਗਿਨੀਮ੍ । ਕਃ ਸ਼੍ਰਦ੍ਦਧ੍ਯਾਤ੍ਸਤੀਤ੍ਯੇਵਂ ਸਾਧ੍ਵੀਮਪਿ ਹਿ ਯੋषਿਤਮ੍ । । ੫੯ ਯੌ ਚਾਸਾਮਿਙ੍ਗਿਤਾਕਾਰੌ ਸਨ੍ਦਿਗ੍ਧਾਰ੍ਥਪ੍ਰਸਾਧਕੌ । ਤਯੋਸ੍ਤਤ੍ਤ੍ਵਪਰਿਜ੍ਞਾਨਂ ਵਿषਯੋ ਯੋਗਿਨਾਂ੨ ਯਦਿ । । 1.13.੬੦ ਤਸ੍ਮਾਦ੍ਯਥੋਕ੍ਤਮਾਚਾਰਮਨੁਤਿष੍ਠੇਤ੍ਸੁਸਂਯਤਾ । ਮਿਥ੍ਯਾਲਗ੍ਨੋਪ੍ਯਸਦ੍ਵਾਦਃ ਕਮ੍ਪਯਤ੍ਯੇਵ ਤਤ੍ਕੁਲਮ੍ । । ੬੧ ਤ੍ਰਿਕੁਲ੍ਯਾ ਵਾਚ੍ਯਤਾ ਰਕ੍ਸ਼੍ਯਾ ਪ੍ਰਤਿष੍ਠਾਪ੍ਯਥ ਸਨ੍ਤਤਿਃ । ਭਰ੍ਤੁਸ੍ਤ੍ਰਿਵਰ੍ਗਸਿਦ੍ਧਿਸ਼੍ਚ ਸਾਧ੍ਯਂ ਤਤ੍ਕੁਲਯੋषਿਤਾਮ੍ । । ੬੨ ਪਾਤਯਨ੍ਤ੍ਯੇਵ ਦੌਃਸ਼ੀਲ੍ਯਾਦਾਤ੍ਮਾਨਂ ਸਕੁਲਤ੍ਰਯਮ੍ । ਉਦ੍ਧਰਨ੍ਤਿ ਤਦੈਵੈਤਾਃ ਸ੍ਤ੍ਰਿਯਸ਼੍ਚਾਰਿਤ੍ਰਭੂषਣਾਃ । । ੬੩ ਭਰ੍ਤृਚਿਤ੍ਤਾਨੁਕੂਲਤ੍ਵਂ ਯਾਸਾਂ ਸ਼ੀਲਮਵਿਚ੍ਯੁਤਮ੍
ਤਾਸਾਂ ਰਤ੍ਨਸੁਵਰ੍ਣਾਦਿ ਭਾਰ ਏਵ ਨ ਮਣ੍ਡਨਮ੍ । । ੬੪ ਲੋਕਜ੍ਞਾਨੇ ਪਰਾ ਕੋਟਿਃ ਪਤ੍ਯੌ ਭਕ੍ਤਿਸ਼੍ਚ ਸ਼ਾਸ਼੍ਵਤੀ । ਸ਼ੁਦ੍ਧਾਨ੍ਵਯਾਨਾਂ ਨਾਰੀਣਾਂ ਵਿਦ੍ਯਾਦੇਤਤ੍ਕੁਲਵ੍ਰਤਮ੍ । । ੬੫ ਤਸ੍ਮਾਲ੍ਲੋਕਸ਼੍ਚ ਭਰ੍ਤਾ ਚ ਸਮ੍ਯਗਾਰਾਧਿਤੋ ਯਯਾ । ਧਰ੍ਮਮਰ੍ਥਂ ਚ ਕਾਮਂ ਚ ਸੈਵਾਪ੍ਨੋਤਿ ਨਿਰਤ੍ਯਯਾ । । ੬੬ ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਭਵਿष੍ਯੇ ਮਹਾਪੁਰਾਣੇ ਸ਼ਤਾਰ੍ਦ੍ਧਸਾਹਸ੍ਰ੍ਯਾਂ ਸਂਹਿਤਾਯਾਂ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮੇ ਪਰ੍ਵਣਿ ਸ੍ਤ੍ਰੀਧਰ੍ਮਕਥਨਂ ਨਾਮ ਤ੍ਰਯੋਦਸ਼ੋऽਧ੍ਯਾਯਃ
ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਪਤੀ ਤੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਸਹੀ ਸੇਵਾ ਕਰਨ ਵਾਲੀ, ਪਵਿੱਤਰ ਅਤੇ ਭਗਤੀ ਵਾਲੀ ਔਰਤ, ਧਰਮ, ਧਨ ਅਤੇ ਇੱਛਾ—ਇਹ ਤਿੰਨ ਲਕੜਾਂ—ਨਿਸਚਿਤ ਤੌਰ ਤੇ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦੀ ਹੈ।
ਪਤਿਪਰਦੇਸ਼ਵਾਸੇ ਸ੍ਤ੍ਰੀਣਾਂ ਸ਼ृਙ੍ਗਾਰਨਿषੇਧਃ ਬ੍ਰਹ੍ਮੋਵਾਚ ਪ੍ਰੇषਿਤੇ ਮਣ੍ਡਨਂ ਸ੍ਤ੍ਰੀਣਾਂ ਪਤ੍ਯੌ ਮਙ੍ਗਲਮਾਤ੍ਰਕਮ੍ । ਨਿष੍ਪਾਦਨਂ ਚ ਯਤ੍ਨੇਨ ਤਦਾਰਬ੍ਧਸ੍ਯ ਕਰ੍ਮਣਃ । । ੧ ਸ਼ਯ੍ਯਾਮੁਪਾਰ੍ਜਨਮਰ੍ਥਾਨਾਂ ਵ੍ਯਯਾਨਾਂ ਪਰਿਹਾਪਣਮ੍ । । ੨ ਵ੍ਰਤੋਪਵਾਸਤਾਤ੍ਪਰ੍ਯਂ ਤਦ੍ਵਾਰ੍ਤਾਪਰਿਮਾਰ੍ਗਣਮ੍ । ਦੈਵਜ੍ਞੇਕ੍ਸ਼ਣਿਕਪ੍ਰਸ਼੍ਨੋ ਦੇਵਾਨਾਮੁਪਯਾਚਨਮ੍ । । ੩ ਨਿਤ੍ਯਂ ਤਸ੍ਯਾਗਮਾਸ਼ਂਸਾ ਕ੍ਸ਼ੇਮਾਰ੍ਥਂ ਦੇਵਪੂਜਨਮ੍ । ਨ ਚਾਤ੍ਯੁਜ੍ਜ੍ਵਲਵੇषਤ੍ਵਂ ਨ ਸਦਾ ਤੈਲਧਾਰਣਮ੍ । ।੪ ਜ੍ਞਾਤਿਵੇਸ਼੍ਮ ਨ ਗਨ੍ਤਵ੍ਯਂ ਸਕਾਮਗਮਨੇਨ ੧ ਚ । ਗੁਰੂਣਾਮਾਜ੍ਞਯਾ ਯਾਵਦ੍ਭਰ੍ਤੁਰਾਪ੍ਤਜਨੈਃ ਸਹ । । ੫ ਤਤ੍ਰਾਪਿ ਨ ਚਿਰਂ ਤਿष੍ਠੇਤ੍ਸ੍ਨਾਨਾਦੀਨ੍ਵਾਪਿ ਨਾਚਰੇਤ੍ । ਯਾਵਦਰ੍ਥਂ ਕ੍ਸ਼ਣਂ ਸ੍ਥਿਤ੍ਵਾ ਤਤਃ ਸ਼ੀਘ੍ਰਂ ਸਮਾਚਰੇਤ੍ । । ੬ ਆਗਤੇ ਪ੍ਰਕृਤਿਸ੍ਥੈਵ ਕृਤ੍ਵਾ ਤਾਤ੍ਕਾਲਿਕਂ ਵਿਧਿਮ੍ । ਮੁਕ੍ਤਪ੍ਰਵਾਸਨੇ ਪਥ੍ਯੇ ਸ੍ਨਾਤੇ ਭੁਕ੍ਤਵਤਿ ਪ੍ਰਿਯੇ । । ੭ ਆਤ੍ਮਾਨਂ ਸਮਲਙ੍ਕृਤ੍ਯ ਸਵਿਸ਼ੇषਂ ਮੁਦਾਨ੍ਵਿਤਾ । ਦੇਵਪੂਜੋਪਹਾਰਾਦੀਨ੍ਦਦ੍ਯਾਤ੍ਪ੍ਰਾਗੁਪਪਾਦਿਤਾਨ੍ । । ੮ ਕਨਿष੍ਠਾਮਾਤृਵਜ੍ਜ੍ਯੇष੍ਠਾਂ ਤਦਪਤ੍ਯਾਨਿ ਚਾਤ੍ਮਵਤ੍ । ਪਸ਼੍ਯੇਤ੍ਤਤ੍ਪਰਿਵਰ੍ਗਂ ਤੁ ਨਿਤ੍ਯਂ ਸ੍ਵਪਰਿਵਰ੍ਗਵਤ੍ । । ੯ ਤਤ੍ਪੁਰੋਨਾਸਨੇ ਤਿष੍ਠੇਤ੍ਪਤਿਂ ਨਾਮਂਤ੍ਰਯੇਤ ਚ । ਤਦਭਿਪ੍ਰਾਯਤਃ ਕੁਰ੍ਯਾਤ੍ਪ੍ਰਵृਤ੍ਤਿਂ ਸਰ੍ਵਕਰ੍ਮਸੁ । । 1.14.੧੦ ਨ ਸਂਸृਜੇਤ ਤਦ੍ਦ੍ਵਿष੍ਟੈਃ ਸਖ੍ਯਂ ਕੁਰ੍ਵੀਤ ਤਤ੍ਪ੍ਰਿਯੈਃ । ਜਨਮਾਪ੍ਤਤਮਂ ਤਸ੍ਯ ਸਦਾਭਰ੍ਤੁਸ਼੍ਚ ਮਾਨਯੇਤ੍ । । ੧੧ ਪੈਤृਕਾਤ੍ਸਮੁਪਾਨੀਤਂ ਵਸੁਸੌਗਂਧਿਕਾਦਿਕਮ੍ । ਤਸ੍ਮੈ ਨਿਵੇਦ੍ਯਾਤ੍ਮਤਯਾ ਤਦਾ ਤਦੁਪਯੋਜਯੇਤ੍ । । ੧੨ ਸੋਪਿ ਤਤ੍ਪ੍ਰੀਤਯੇ ਕਿਂਚਿਦਾਦਦ੍ਯਾਦਲ੍ਪਮੂਲ੍ਯਕਮ੍ । ਸਂਗੋਪ੍ਯ ਮਾਤृਵਤ੍ਸ੍ਥੇਯਂ ਤਤ੍ਤਥੈਵੋਪਯੋਜਯੇਤ੍ । । ੧੩ ਤਤ੍ਪ੍ਰੀਤ੍ਯਰ੍ਥਂ ਗृਹੀਤਂ ਯਦ੍ਵੈਲਕ੍ਸ਼੍ਯਾਦਿਨਿਵृਤ੍ਤਯੇ । ਸਵਿਸ਼ੇषਂ ਪ੍ਰਸਂਗੇਨ ਤਸ੍ਯੈਤਤ੍ਪ੍ਰਤਿਪਾਦਯੇਤ੍
ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਜਦੋਂ ਪਤੀ ਦੂਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਔਰਤ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਸਜਾਵਟ ਘੱਟ ਰੱਖਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਆਪਣੇ ਫਰਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਯਤਨ ਨਾਲ ਨਿਭਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
੧੪ ਸ੍ਤ੍ਰੀਣਾਂ ਯਦੇਤਤ੍ਸਾਪਤ੍ਨ੍ਯਂ ਪਰਂ ਮਾਤ੍ਸਰ੍ਯਕਾਰਣਮ੍ । ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਤਤ੍ਪਰਿਹਰ੍ਤਵ੍ਯਂ ਪਰਮੋਦਾਰਚਰ੍ਯਯਾ
ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਸਹਪਤਨੀਆਂ ਦੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਨਾਲ ਪੈਦਾ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਈਰਖਾ ਨੂੰ ਉੱਚ ਆਚਰਨ ਅਤੇ ਉੱਤਮ ਵਿਵਹਾਰ ਨਾਲ ਦੂਰ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
੧੫ ਤਥਾ ਕਲ੍ਪਿਤਨੇਪਥ੍ਯਾ ਭਰ੍ਤੁਃ ਪਰ੍ਯਾਯਵਾਸਰੇ । ਹ੍ਰਿਯਮਾਦਯਮਾਨੇਵ੩ ਪਤਿਂ ਗਚ੍ਛੇਦ੍ਵਿਸਰ੍ਜਿਤਾ । । ੧੬ ਗਤ੍ਵਾ ਰਹਸਿ ਭਰ੍ਤਾਰਂ ਤਤ੍ਕਾਲੋਚਿਤਸਂਭ੍ਰਮੈਃ । ਤਦ੍ਭਾਵਾਨੁਗਤੈਸ੍ਤੈਸ੍ਤੈਃ ਸਵਿਸ਼ੇषਮੁਪਾਚਰੇਤ੍ । । ੧੭ ਪ੍ਰਤਿਬੁਧ੍ਯ ਤਤਃ ਕਾਲੇ ਸਵਿਸ਼ੇषਂ ਤ੍ਰਪਾਨ੍ਵਿਤਾ । ਜ੍ਯੇष੍ਠਾਯ ਵਸਤਿਂ ਗਚ੍ਛੇਦ੍ਵਿਸ਼ੇषੇਣ ਤਥਾ ਪੁਨਃ । । ੧੮ ਅਪ੍ਰਾਤਿਕੂਲ੍ਯਂ ਜ੍ਯੇष੍ਠਾਯਾ ਹਿਤਮਨ੍ਯਤ੍ਰ ਯੋषਿਤਃ । ਤਤਃ ਸ਼ਨੈਸ੍ਤ੍ਵਵਚ੍ਛਿਦ੍ਯ ਪਤਿਂ ਸ੍ਵਵਸ਼ਮਾਨਯੇਤ੍ । । ੧੯ ਬਹਿष੍ਪਾਕਾਦਿਯੋਗੇਨ ਚਤੁਃषष੍ਟ੍ਯਾ ਰਹੋਗਤਮ੍ । ਜ੍ਯੇष੍ਠਾਮਤਿਸ਼ਯਾਨੇਵ ਭਰ੍ਤਾਰਮੁਪਰਞ੍ਜਯੇਤ੍ । । 1.14.੨੦ ਪ੍ਰਾਗਲ੍ਭ੍ਯਂ ਰਹਸਿ ਸ੍ਤ੍ਰੀਣਾਂ ਲਜ੍ਜਾਧਿਕ੍ਯਂ ਤਤੋऽਨ੍ਯਦਾ । ਚਿਤ੍ਤਜ੍ਞਾਨਾਨੁਵृਤ੍ਤਿਸ਼੍ਚ ਪਤ੍ਯੌ ਸਂਸੇਵਨਂ ਪਰਮ੍ । । ੨੧ ਏਵਮਾਰਾਧ੍ਯ ਭਰ੍ਤਾਰਂ ਗृਹਮਾਕ੍ਰਮ੍ਯ ਚ ਕ੍ਰਮਾਤ੍ । ਗੌਰਵਂ ਪ੍ਰਤਿਪਤ੍ਤਿਂ ਵਾ ਜ੍ਯੇष੍ਠਾਦਿषੁ ਨ ਹਾਪਯੇਤ੍ । । ੨੨ ਗृਹਵ੍ਯਾਪਾਰਦਾਨੇषੁ ਪਤਿਂ ਗੁਢਂ ਤਧਾ ਵਦੇਤ੍ । ਅਧਿਕੁਰ੍ਯਾਦਨਿਚ੍ਛਨ੍ਤੀ ਜ੍ਯੇष੍ਠੈਵੇਨਾਂ ਯਥਾ ਬਲਾਤ੍ । । ੨੩ ਸਾਪਿ ਵਿਜ੍ਞਾਯ ਭਰ੍ਤਾਰਂ ਕਨਿष੍ਠਾਕृष੍ਟਮਾਨਸਮ੍ । ਵਿਸ਼੍ਰਾਮਂ ਪ੍ਰਾਰ੍ਥਯੇਦੇਨਾਮਧਿਕੁਰ੍ਯਾਤ੍ਸੁਤਾਮਿਵ । । ੨੪ ਮਤ੍ਵਾ ਭਰ੍ਤੁਰਭਿਪ੍ਰੇਤਂ ਰਕ੍ਸ਼ਨ੍ਤੀ ਨਿਜਗੌਰਵਮ੍ । ਕृਤਂ ਭਰ੍ਤ੍ਰਨੁਕੂਲਂ ਸ੍ਯਾਤ੍ਤਦਿष੍ਟਾਯਾਨੁਮੋਦਯੇਤ੍ । । ੨੫ ਸ੍ਥਾਨਿਨੋ ਯਦਭਿਪ੍ਰੇਤਂ ਭृਤ੍ਯੈਃ ਕਿਂ ਕ੍ਰਿਯਤੇऽਨ੍ਯਥਾ । ਕ੍ਲਿਸ਼੍ਯਤੇ ਤਤ੍ਰ ਮੂਢਾਤ੍ਮਾ ਪਰਤਨ੍ਤ੍ਰੋ ਵृਥਾ ਜਨਃ । । ੨੬ ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਸਰ੍ਵਾਸ੍ਵਵਸ੍ਥਾਸੁ ਮਨੋਵਾਕ੍ਕਾਯਕਰ੍ਮਭਿਃ । ਹਿਤਂ ਸ੍ਵਾਮ੍ਯਨੁਕੂਲਤ੍ਵਂ ਨਾਰੀਣਾਂ ਤੁ ਵਿਸ਼ੇषਤਃ । । ੨੭ ਸਾਪਿ ਜ੍ਯੇष੍ਠਾਪਤਿਂ ਚੈਵ ਗृਹਤਨ੍ਤ੍ਰਂ ਚ ਸਰ੍ਵਦਾ । ਸਮਾਵਰ੍ਜ੍ਯ ੧ ਗੁਣੈਰ੍ਧੀਰਾ ਪ੍ਰਾਗਵਸ੍ਥਾਂ ਨ ਵਿਸ੍ਮਰੇਤ੍ । । ੨੮ ਨ ਸੌਭਾਗ੍ਯਮਦਂ ਕੁਰ੍ਯਾਨ੍ਨ ਚੌਦ੍ਧਤ੍ਯਾਦਿਵਿਕ੍ਰਿਯਾਮ੍ । ਨਿਤਰਾਮਾਨਤਿਂ ਗਚ੍ਛੇਤ੍ਸਦਾਨਾਰ੍ਯਭਯਾਦਿਵ । । ੨੯ ਯਥਾ ਯੋਗ੍ਯਤਯਾ ਪਤ੍ਯੌ ਸੌਭਾਗ੍ਯਮਭਿਵਰ੍ਧਤੇ । ਸ੍ਪਰ੍ਧਯੇਚ੍ਯ ਕੁਲਸ੍ਤ੍ਰੀਣਾਂ ਪ੍ਰਸ਼੍ਰਯੋਪਾਧਿਕਂ ਤਥਾ । । 1.14.੩੦ ਏਵਮਾਰਾਧ੍ਯ ਭਰ੍ਤਾਰਂ ਤਤ੍ਕਾਰ੍ਯੇष੍ਵਪ੍ਰਮਾਦਿਨੀ । ਪੂਜ੍ਯਾਨਾਂ ਪੂਜਨੇ ਨਿਤ੍ਯਂ ਭृਤ੍ਯਾਨਾਂ ਭਰਣੇषੁ ਚ । । ੩੧ ਗੁਣਾਨਾਮਰ੍ਜਨੇ ਨਿਤ੍ਯਂ ਸ਼ੀਲਵਤ੍ਪਰਿਰਕ੍ਸ਼ਣੇ । ਪ੍ਰੇਤ੍ਯ ਚੇਹ ਚ ਨਿਰ੍ਦ੍ਵਨ੍ਦ੍ਵਂ ਸੁਖਮਾਪ੍ਨੋਤ੍ਯਨੁਤ੍ਤਮਮ੍ । । ੩੨ ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਭਵਿष੍ਯੇ ਮਹਾਪੁਰਾਣੇ ਸ਼ਤਾਰ੍ਦ੍ਧਸਾਹਸ੍ਰ੍ਯਾਂ ਸਂਹਿਤਾਯਾਂ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮੇ ਪਰ੍ਵਣਿ ਸ੍ਤ੍ਰੀਧਰ੍ਮੇषੁ ਸਪਤ੍ਨੀਕਰ੍ਤਵ੍ਯਵਰ੍ਣਨਂ ਨਾਮ ਚਤੁਰ੍ਦਸ਼ੋऽਧ੍ਯਾਯਃ
ਜਿਵੇਂ ਸੋਹਣੀ ਤਿਆਰੀ ਕਰਕੇ, ਪਤੀ ਦੇ ਵਾਰੀ ਤੇ, ਉਹ ਆਪਣੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਮਿਲਣ 'ਤੇ, ਲਜਜਾ ਨਾਲ ਪਤੀ ਕੋਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਸ੍ਤ੍ਰੀਧਰ੍ਮਵਰ੍ਣਨਮ੍ ਬ੍ਰਹ੍ਮੋਵਾਚ ਦੁਰ੍ਭਗਾ ਚ ਪੁਨਰ੍ਨਿਤ੍ਯਮੁਪਵਾਸਾਦਿਤਤ੍ਪਰਾ । ਬਾਹ੍ਯੇषੁ ਪਤਿਕृਤ੍ਯੇषੁ ਸ੍ਯਾਦ੍ਵਿਸ਼ੇषਾਭਿਯੋਗਿਨੀ । । ੧ ਨ ਪ੍ਰਸ਼ਂਸਾਂ ਸਪਤ੍ਨੀषੁ ਨਿਂਦਾਂ ਚਾਪਿ ਤਥਾਤ੍ਮਨਿ । ਅਸੂਯਾਂ ਭਰ੍ਤੁਰੀਰ੍ष੍ਯਾਂ ਵਾ ਪ੍ਰਣਯਂ ਵਾਪਿ ਦਰ੍ਸ਼ਯੇਤ੍ । । ੨ ਮਦ੍ਵਿਧਾ ਯਾ ਹਿ ਬਹ੍ਵੇਤਤ੍ਤਚ੍ਚਾਤ੍ਤ੍ਯਂਤਿਕਮਸ਼੍ਨੁਤੇ । ਯਦਸ੍ਯਾ ਯੁष੍ਮਤੋ ਯਾਯਾਦ੍ਭਾਰ੍ਯਾਸ਼ਬ੍ਦਾਭਿਧੇਯਤਾਮ੍ । । ੩ ਨ ਚ ਨਿਰ੍ਭੂषਣਾ ਤਿष੍ਠੇਨ੍ਨ ਚਾਪ੍ਯੁਦ੍ਧਤਭੂषਣਾ । ਨਾਨ੍ਯਦਾ ਗਂਧਮਾਲ੍ਯਾਦਿ ਗ੍ਰਾਹ੍ਯਂ ਪਤ੍ਯੁਪਚਾਰਤਃ । । ੪ ਤਨ੍ਨ੍ਯੂਨਂ ਸਰ੍ਵਸ਼ੋ ਗ੍ਰਾਹ੍ਯਂ ਵਲ੍ਲਭਾਯਾ ਵਿਸ਼ੇषਤਃ । ਭੂषਣਂ ਗਨ੍ਧਮਾਲ੍ਯਂ ਤੁ ਤਾਵਤ੍ਕਾਲਮਲਕ੍ਸ਼ਿਤਮ੍ । । ੫ ਸਮ੍ਬਾਧਾਨਾਂ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ਾਨਾਂ ਨਿਤ੍ਯਂ ਸ੍ਵੇਦਾਦਿਮਾਰ੍ਜਨਮ੍ । ਦਨ੍ਤਨਾਸਾਦਿਪਙ੍ਕਾਨਾਂ ਵਿਗਨ੍ਧਸ੍ਯ ਚ ਸ਼ੋਧਨਮ੍ । । ੬ ਨਿਮਿਤ੍ਤਂ ਭਰ੍ਤੁਰੇਤਾਸਾਂ ਯਤ੍ਕਿਂਚਿਦਭਿਲਕ੍ਸ਼ਯੇਤ੍ । ਨਾਨੇਨ ਵਾ ਤਯੋਰ੍ਯਤ੍ਨਂ ਵਿਦਧ੍ਯਾਦਙ੍ਗਮਾਰ੍ਜਨੇ । । ੭ ਸਰ੍ਵਾਸਾਂ ਚ ਸਪਤ੍ਨੀਨਾਂ ਸਰ੍ਵਤ੍ਰਾਨੁਗਤਾ ਭਵੇਤ੍ । ਵੈਤਸੀਂ ਵृਤ੍ਤਿਮਾਸ੍ਥਾਯ ਵਲ੍ਲਭਾਯਾ ਵਿਸ਼ੇषਤਃ । । ੮ ਅਨ੍ਯਸ੍ਯਾ ਯਦਨੁष੍ਠੇਯਂ ਯਨ੍ਨ ਸੀਦੇਤ੍ਸਮਰ੍ਪਿਤਮ੍ । ਭਰ੍ਤੁਸ਼੍ਚਾਵਿਦਿਤਂ ਯਤ੍ਨਾਤ੍ਤਤ੍ਕੁਰ੍ਯਾਦਵਿਰੋਧਿ ਚੇਤ੍ । । ੯ ਕੋਸ਼ਵਸ੍ਤ੍ਰਾਨ੍ਨਤਾਮ੍ਬੂਲਗਨ੍ਧਾਪਾਨੌषਧਾਦਿਕਮ੍ । ਤਤ੍ਸਰ੍ਵਮਨਿਯੁਕ੍ਤਾਨਾਂ ਦੋषਵਤ੍ਵਾਦ੍ਵਿਰੁਧ੍ਯਤੇ । । 1.15.੧੦ ਯਤ੍ਤੁ ਮੁਕ੍ਤਮਨੁष੍ਠੇਯਂ ਗਹਸਮ੍ਮਾਰ੍ਜਨਾਦਿਕਮ੍ । ਸ੍ਤ੍ਰੀਣਾਮਨਧਿਕਾਰੇऽਪਿ ਪ੍ਰਾਯਸ੍ਤਦ੍ਵਿਧਿਰੁਚ੍ਯਤੇ । । ੧੧ ਅਭ੍ਯਙ੍ਗੋਦ੍ਵਰ੍ਤਨਂ ਸ੍ਨਾਨਂ ਭੋਜਨਂ ਮਣ੍ਡਨਾਨਿ ਚ । ਕੁਰ੍ਯਾਦ੍ਭਰ੍ਤੁਰਪਤ੍ਯਾਨਾਂ ਧਾਤ੍ਰੀਕਰ੍ਮਾਣਿ ਸਾਦਰਮ੍ । । ੧੨ ਆਤ੍ਮਵਤ੍ਤਾਨ੍ਯਪਤ੍ਯਾਨਿ ਸਾਧਯਤ੍ਯਨੁਯੋਗਤਃ । ਸ੍ਵੇਨਾਪ੍ਯਮੀषਾਂ ਵਿਤ੍ਤੇਨ ਵਿਦਧ੍ਯਾਨ੍ਮਣ੍ਡਨਾਦਿਕਮ੍ । । ੧੩ ਭੋਗਃ ਸ੍ਵਯਮਪਤ੍ਯੈਰ੍ਵਾ ਸ੍ਤ੍ਰੀਵਿਤ੍ਤਸ੍ਯ ਪਤਿਰ੍ਵਿਧਾ । ਪੂਰ੍ਵੇ ਵਯਸ੍ਯਭਿਨਨ੍ਦ੍ਯ ਪਸ਼੍ਚਿਮੇ ਚੋਪਯੋਜਨਮ੍ । । ੧੪ ਉਭਯੋਗਸ੍ਤੁ ਵਾ ਮਾ ਵਾ ਕਰ੍ਮਜਃ ਪृਥਗੇਵ ਸਃ । ਸਦ੍ਵृਤ੍ਤੇ ਤ੍ਵਧਿਕਾਂ ਖ੍ਯਾਤਿਂ ਕੁਰ੍ਵੀਤ ਕ੍ਰਿਯਯਾ ਪੁਨਃ । । ੧੫ ਨ ਕਾਪਿ ਦੁਰ੍ਭਗਾ ਨਾਮ ਸੁਭਗਾ ਨਾਮ ਜਾਤਿਤਃ । ਵ੍ਯਵਹਾਰਾਦ੍ਭਵਤ੍ਯੇष ਨਿਰ੍ਦੇਸ਼ੋ ਰਿਪੁਮਿਤ੍ਰਵਤ੍ । । ੧੬ ਭਰ੍ਤृਚਿਤ੍ਤਾਪਰਿਜ੍ਞਾਨਾਦਨਨੁष੍ਠਾਨਤੋऽਪਿ ਵਾ। ਵृਤ੍ਤੈਰ੍ਲੋਕਵਿਰੁਦ੍ਧੈਸ਼੍ਚ ਯਾਨ੍ਤਿ ਦੁਰ੍ਭਗਤਾਂ ਸ੍ਤ੍ਰਿਯਃ । । ੧੭ ਪ੍ਰਾਨੁਕੂਲ੍ਯਾਨ੍ਮਨੋਵृਤ੍ਤੈਃ ਪਰੋऽਪਿ ਪ੍ਰਿਯਤਾਂ ਵ੍ਰਜੇਤ੍ । ਪ੍ਰਾਤਿਕੂਲ੍ਯਾਨ੍ਨਿਜੋਪ੍ਯਾਸ਼ੁ ਪ੍ਰਿਯਃ ਪ੍ਰਦ੍ਵੇषਤਾਮਿਯਾਤ੍ । । ੧੮ ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਸਰ੍ਵਾਸ੍ਵਵਸ੍ਥਾਸੁ ਮਨੋਵਾਕ੍ਕਾਯਕਰ੍ਮਭਿਃ । ਪ੍ਰਿਯਂ ਸਮਾਚਰੇਨ੍ਨਿਤ੍ਯਂ ਤਚ੍ਚਿਤਾਨੁਵਿਧਾਯਿਨੀ । । ੧੯ ਯਾਮਨ੍ਯਾਂ ਕਾਮਯੇਤ੍ਤਾਸਾਂ ਤਂ ਤਯਾ ਸਂਪ੍ਰਯੋਜਯੇਤ੍ । ਕੁਪਿਤਾਂ ਚ ਪ੍ਰਿਯਾਂ ਕਾਞ੍ਚਿਦ੍ਯਤ੍ਨਾਦਸ੍ਮੈ ਪ੍ਰਸਾਦਯੇਤ੍ । । 1.15.੨੦ ਤਤ੍ਪਾਦਪਰਿਚਰ੍ਯਾਯਾਂ ਗੋਤ੍ਰਸਂਵਾਹਨੇ ੧ ਤਥਾ । ਪੀਡਨੇ ਸ਼ਿਰਸਸ਼੍ਚੈਵ ਪਰਂ ਕੌਸ਼ਲਮਭ੍ਯਸੇਤ੍ । । ੨੧ ਪੀਡਨਂ ਮृਦੁ ਮਧ੍ਯਂ ਚ ਗਾਤ੍ਰਾਵਸ੍ਥਾਵਿਸ਼ੇषਤਃ । ਮੁਖਗਾਤ੍ਰਾਦਿਭਿਰ੍ਲਿਙ੍ਗੈਃ ਪ੍ਰਯੋਜ੍ਯਂ ਤਤ੍ਸੁਖਾਵਹਮ੍ । । ੨੨ ਬਾਹੂਰੁਕਟਿਪृष੍ਠੇषੁ ਸ੍ਕਂਧੇ ਸ਼ਿਰਸਿ ਪਾਦਯੋਃ । ਗਾਢਮਰ੍ਦਨਮਿਚ੍ਛਨ੍ਤਿ ਪ੍ਰਾਯੋਨ੍ਯਤ੍ਰਾਪਿ ਮਧ੍ਯਮਮ੍ । । ੨੩ ਨਿਰ੍ਮਾਂਸੇषੁ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ੇषੁ ਨਾਭਿਮੂਲੇषੁ ਮਰ੍ਮਸੁ । ਹृਦ੍ਗਣ੍ਡਕਕਪੋਲਾਦਾਵਿਚ੍ਛਨ੍ਤਿ ਮृਦੁਮਰ੍ਦਨਮ੍ । । ੨੪ ਗਾਢਂ ਜਾਗ੍ਰਦਵਸ੍ਥਾਯਾਮਰ੍ਧਸੁਪ੍ਤਸ੍ਯ ਮਧ੍ਯਮਮ੍ । ਕਿਞ੍ਚਿਤ੍ਸਪਰਿਘਾਤਂ ਚ ਮृਦੁਸੁਪ੍ਤਸ੍ਯ ਨੇਤਿ ਵਾ । । ੨੫ ਵਿਰੁਦ੍ਧਂ ਸਰ੍ਵਗਾਤ੍ਰੇषੁ੨ ਲੋਮਵਸ੍ਤੁ ਵਿਸ਼ੇषਤਃ । ਉਤ੍ਕਣ੍ਡੂਯਤ੍ਯੁ ਸੋਦ੍ਧਰ੍षਂ ਸ੍ਨੇਹਾਕ੍ਤੇषੁ ਚ ਮਰ੍ਦ ਨਮ੍ । । ੨੬ ਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ਾਦ੍ਰੋਮਾਞ੍ਚਜਨਨਂ ਸਨਖਚ੍ਛੁਰਿਤਂ ਸ਼ਨੈਃ । ਪੁਲਕੋਲ੍ਲੇਖਨੋਪੇਤਂ ਸ਼ਿਰਃਕਂਡੂਸ਼੍ਚ ਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵਯੋਃ । । ੨੭ ਤੇषੁ ਤੇषੁ ਚ ਗਾਤ੍ਰੇषੁ ਤਤ੍ਪ੍ਰਯੋਜ੍ਯਂ ਤਥਾਤਥਾ । ਨਿਦ੍ਰਾਗਮਾਯ ਤਤ੍ਕਾਲੇ ਰਾਗਸਂਧੁਕ੍ਸ਼ਣਾਯ ਚ । । ੨੮ ਤਿष੍ਠਤਸ਼੍ਚੋਪਵਿष੍ਟਸ੍ਯ ੧ ਜਾਗ੍ਰਤਃ ਸ੍ਵਪਤੋऽਪਿ ਵਾ । ਸਂਵਾਹਨਂ ਪ੍ਰਸ਼ਂਸਂਤਿ ਯਦਤ੍ਯਰ੍ਥਂ ਸੁਖਾਵਹਮ੍ । । ੨੯ ਨੈष੍ਪਨ੍ਦ੍ਯਂ ਪੁਲਕੋਦ੍ਭੇਦੋ ਗਾਤ੍ਰਾਣਾਮਕ੍ਸ਼ਿਮੀਲਨਮ੍ । ਤਤ੍ਪ੍ਰਦੇਸ਼ਾਰ੍ਪਣਂ ਕਿਞ੍ਚਿਦ੍ਬੋਧੇਦ੍ਵਿਕृਤਿਦਰ੍ਸ਼ਨਮ੍ । । 1.15.੩੦ ਊਰੂ ਮੂਲਾਦਿਦੇਸ਼ੇ ਚ ਤਤ੍ਪਾਣਿਪ੍ਰਤਿਪੀਡਨਮ੍ । ਲਕ੍ਸ਼ਯੇਨ੍ਨਿਪੁਣਾ੨ ਯਤ੍ਰ ਤਤ੍ਰੈਵਾਧਿਕਮਾਚਰੇਤ੍ । । ੩੧ ਏਵਮੇਵ ਯਥੋਦ੍ਦਿष੍ਟਂ ਸ੍ਤ੍ਰੀਵृਤ੍ਤਂ ਯਾਨੁਤਿष੍ਠਤਿ । ਪਤਿਮਾਰਾਧ੍ਯ ਸਮ੍ਪੂਰ੍ਣ ਤ੍ਰਿਵਰ੍ਗਂ ਸਾਧਿਗਚ੍ਛਤਿ
੩੨ ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਭਵਿष੍ਯੇ ਮਹਾਪੁਰਾਣੇ ਸ਼ਤਾਰ੍ਦ੍ਧਸਾਹਸ੍ਰ੍ਯਾਂ ਸਂਹਿਤਾਯਾਂ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮੇ ਪਰ੍ਵਣਿ ਸ੍ਤ੍ਰੀਧਰ੍ਮਵਰ੍ਣਨਂ ਨਾਮ ਪਂਚਦਸ਼ੋऽਧ੍ਯਾਯਃ
ਇਹ ਹੈ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਕਰਤਵਾਂ ਦਾ ਵਰਣਨ।
ਪ੍ਰਤਿਪਤ੍ਕਲ੍ਪਵਰ੍ਣਨਮ੍ ਸੁਮਨ੍ਤੁਰੁਵਾਚ ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਭਗਵਾਨ੍ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਸ੍ਤ੍ਰੀਲਕ੍ਸ਼ਣਮਸ਼ੇषਤਃ । ਸਦ੍ਵृਤ੍ਤਂ ਚ ਤਥਾ ਸ੍ਤ੍ਰੀਣਾਂ ਜਗਾਮ ਸ ਨਿਜਾਲਯਮ੍ । । ੧ ऋषਯਸ਼੍ਚ ਤਥਾ ਜਗ੍ਮੁਃ ਸ੍ਵਾਨਿ ਧਿष੍ਣ੍ਯਾਨ੍ਯਸ਼ੇषਤਃ । ਸ੍ਤ੍ਰੀਲਕ੍ਸ਼ਣਂ ਤਥਾ ਵृਤ੍ਤਂ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਕृਤ੍ਸ੍ਨਂ ਮਹੀਪਤੇ । । ੨ ਇਤ੍ਥਂ ਲਕ੍ਸ਼ਣਸਮ੍ਪਨ੍ਨਾਂ ਭਾਰ੍ਯਾਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਮਹੀਪਤੇ । ਕਰ੍ਤਵ੍ਯਂ ਯਦ੍ਗृਹਸ੍ਥੇਨ ਤਦਿਦਾਨੀਂ ਨਿਬੋਧ ਮੇ । । ੩ ਬੈਵਾਹਿਕਾਗ੍ਨੌ ਕੁਰ੍ਵੀਤ ਗृਹ੍ਯਂ ਕਰ੍ਮ ਯਥਾਵਿਧਿ । ਪਞ੍ਚਯਜ੍ਞਵਿਧਾਨਂ ਤੁ ਪਕ੍ਤਿਂ ਕੁਰ੍ਯਾਤ੍ਸਦਾ ਗृਹੀ । ।੪ ਪਞ੍ਚ ਸੂਨਾ ਗृਹਸ੍ਥਸ੍ਯ ਤੇਨ ਸ੍ਵਰ੍ਗਂ ਨ ਗਚ੍ਛਤਿ । ਕਣ੍ਡਨੀ ਪੇषਣੀ ਚੁਲ੍ਲੀ ਉਦਕੁਮ੍ਭੀਃ ਪ੍ਰਮਾਰ੍ਜਨੀ । । ੫ ਆਸਾਂ ਕ੍ਰਮੇਣ ਸਰ੍ਵਾਸਾਂ ਵਿਸ਼ੁਦ੍ਧ੍ਯਰ੍ਥਂ ਮਨੀषਿਭਿਃ । ਪਞ੍ਚੋਦ੍ਦਿष੍ਟਾ ਮਹਾਯਜ੍ਞਾਃ ਪ੍ਰਤ੍ਯਹਂ ਗृਹਮੇਧਿਨਾਮ੍ । । ੬ ਅਧ੍ਯਾਪਨਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਯਜ੍ਞਃ ਪਿਤृਯਜ੍ਞਸ਼੍ਚ ਤਰ੍ਪਣਮ੍ । ਹੋਮੋ ਦੈਵੋ ਬਲਿਰ੍ਭੌਮਸ੍ਤਥਾਨ੍ਯੋऽਤਿਥਿਪੂਜਨਮ੍ । ।੭ ਪਞ੍ਚੈਤਾਨ੍ਯੋ ਮਹਾਯਜ੍ਞਾਨ੍ਨ ਹਾਪਯਤਿ ਸ਼ਕ੍ਤਿਤਃ । ਸ ਗृਹੇऽਪਿ ਵਸਨ੍ਨਿਤ੍ਯਂ ਸੂਨੋਦੋਰ੍षੈਰ੍ਨ ਲਿਪ੍ਯਤੇ । । ੮ ਦੇਵਤਾਤਿਥਿਭृਤ੍ਯਾਨਾਂ ਪਿਤॄਣਾਮਾਤ੍ਮਨਸ਼੍ਚ ਯਃ । ਨ ਨਿਰ੍ਵਪਤਿ ਪਞ੍ਚਾਨਾਮੁਚ੍ਛ੍ਵਸਨ੍ਨ ਚ ਜੀਵਤਿ । । ੯ ਸ਼ਤਾਨੀਕ ਉਵਾਚ ਯਸ੍ਯ ਨਾਸ੍ਤਿ ਗृਹੇ ਤ੍ਵਗ੍ਨਿਃ ਸ ਮृਤੋ ਨਾਤ੍ਰ ਸਂਸ਼ਯਃ । ਨ ਸ ਪੂਜਯਿਤੁਂ ਸ਼ਕ੍ਤੋ ਦੇਵਾਦੀਨ੍ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋਤ੍ਤਮਃ । । 1.16.੧੦ ਨਿਰਗ੍ਨਿਕਸ੍ਯ ਵਿਪ੍ਰਸ੍ਯ ਕਥਂ ਦੇਵਾਦਯੋ ਦ੍ਵਿਜ. । ਪ੍ਰੀਤਾਃ ਸ੍ਯੁਃ ਸ਼ਾਨ੍ਤਯੇ ਤਸ੍ਯ ਪਰਂ ਕੌਤੂਹਲਂ ਮਮ । । ੧੧ ਸੁਮਨ੍ਤੁਰੁਵਾਚ ਸਾਧੁ ਪृष੍ਟੋऽਸ੍ਮਿ ਰਾਜੇਨ੍ਦ੍ਰ ਸ਼੍ਰੂਯਤਾਂ ਪਰਮਂ ਵਚਃ। ਅਨਗ੍ਨਯਸ੍ਤੁ ਯੇ ਵਿਪ੍ਰਾਸ੍ਤੇषਾਂ ਸ਼੍ਰੇਯੋऽਭਿਧੀਯਤੇ । । ੧੨ ਵ੍ਰਤੋਪਵਾਸਨਿਯਮੈਰ੍ਨਾਨਾਦਾਨੈਸ੍ਤਥਾ ੧ ਨृਪ । ਦੇਵਾਦਯੋ ਭਵਨ੍ਤ੍ਯੇਵ ਪ੍ਰੀਤਾਸ੍ਤੇषਾਂ ਨ ਸਂਸ਼ਯਃ । । ੧੩ ਵਿਸ਼ੇषਾਦੁਪਵਾਸੇਨ ਤਿਥੌ ਕਿਲ ਮਹੀਪਤੇ । ਪ੍ਰੀਤਾ ਦੇਵਾਦਯਸ੍ਤੇषਾਂ ਭਵਨ੍ਤਿ ਕੁਰੁਨਨ੍ਦਨ । । ੧੪ ਸ਼ਤਾਨੀਕ ਉਵਾਚ ਭਗਵਂਸ੍ਤ੍ਵਂ ਤਿਥੀਨ੍ਬ੍ਰੂਹਿ ਤਿਥੀਨਾਂ ਚ ਵਿਧਿਂ ਹਿ ਮੇ । ਪ੍ਰਾਸ਼ਨਂ ਗृਹ੍ਯਧਰ੍ਮਾਂਸ਼੍ਚ ਉਪਵਾਸਵਿਧੀਨਪਿ । । ੧੫ ਮੁਚ੍ਯੇਮ ਯੇਨ ਪਾਪੌਘਾਤ੍ਤ੍ਵਤ੍ਪ੍ਰਸਾਦ੍ਦ੍ਵਿਜੋਤ੍ਤਮ । ਸਂਸਾਰਾਚ੍ਚਾਪਿ ਵਿਪ੍ਰੇਨ੍ਦ੍ਰ ਸ਼੍ਰੇਯਸੇ ਜਗਤਸ੍ਤਥਾ । । ੧੬ ਸੁਮਨ੍ਤੁਰੁਵਾਚ ਸ਼ृਣੁ ਕੌਰਵ ਕਰ੍ਮਾਣਿ ਤਿਥਿਗੁਹ੍ਯਾਸ਼੍ਰਿਤਾਨਿ ਤੁ । ਸ਼੍ਰੁਤਾਨਿ ਘ੍ਨਨ੍ਤਿ ਪਾਪਾਨਿ ਉਪੋषਿਤਫਲਾਨਿ ਚ । । ੧੭ ਪ੍ਰਤਿਪਦਿ ਕ੍ਸ਼ੀਰਪ੍ਰਾਸ਼ਨਂ ਦ੍ਵਿਤੀਯਾਯਾਂ ਲਵਣਵਰ੍ਜਨਮ੍ । ਤृਤੀਯਾਯਾਂ ਤਿਲਾਨ੍ਨਂ ਪ੍ਰਾਸ਼੍ਨੀਯਾਚ੍ਚਤੁਰ੍ਥ੍ਯਾਂ ਕ੍ਸ਼ੀਰਾਸ਼ਨਸ਼੍ਚ ਪਞ੍ਚਮ੍ਯਾਮ੍ । । ਫਲਾਸ਼ਨਃ ਸਦਾ षष੍ਠ੍ਯਾਂ ਸ਼ਾਕਾਸ਼ਨਃ ਸਪ੍ਤਮ੍ਯਾਂ ਬਿਲ੍ਵਾਹਾਰੋष੍ਟਮ੍ਯਾਂ ਤੁ । । ੧੮ ਪਿष੍ਟਾਸ਼ਨੋ ਨਵਮ੍ਯਾਮਨਗ੍ਨਿਪਾਕਾਹਾਰੋ ਦਸ਼ਮ੍ਯਾਮੇਕਾਦਸ਼੍ਯਾਂ ਘृਤਾਹਾਰੋ ਦ੍ਵਾਦਸ਼੍ਯਾਂ ਪਾਯਸਾਹਾਰਃ । ਤ੍ਰਯੋਦਸ਼੍ਯਾਂ ਗੋਮੂਤ੍ਰਾਹਾਰਸ਼੍ਚਤੁਰ੍ਦਸ਼੍ਯਾਂ ਯਵਾਨ੍ਨਾਹਾਰਃ । । ੧੯ ਕੁਸ਼ੋਦਕਪ੍ਰਾਸ਼ਨਃ ਪੌਰ੍ਣਮਾਸ੍ਯਾਂ ਹਵਿष੍ਯਾਹਾਰੋऽਮਾਵਾਸ੍ਯਾਯਾਮ੍ । ਏष ਪ੍ਰਾਸ਼ਨਵਿਧਿਸ੍ਤਿਥੀਨਾਮੇਵ ਚਾਨੇਨ ਵਿਧਿਨਾ ਪਕ੍ਸ਼ਮੇਕਂ ਯੋ ਵਰ੍ਤਯਤਿ । । 1.16.੨੦ ਸੋऽਸ਼੍ਵਮੇਧਫਲਂ ਦਸ਼ਗੁਣਫਲਮਵਾਪ੍ਨੋਤਿ । ਸ੍ਵਰ੍ਗੇ ਮਨ੍ਵਨ੍ਤਰਾਣਿ ਯਾਵਤ੍ਪ੍ਰਤਿਵਸਤਿ । । ੨੧ ਉਪਗੀਯਮਾਨੋਪ੍ਸਰੋਗਨ੍ਧਰ੍ਵੈਰ੍ਮਾਸਤ੍ਰਯਚਤੁष੍ਟਯਮ੍ । ਸੋਸ਼੍ਵਮੇਧਰਾਜਸੂਯਾਨਾਂ ਸ਼ਤਗੁਣਮਵਾਪ੍ਨੋਤਿ । । ੨੨ ਸ੍ਵਰ੍ਗੇ ਉਪਗੀਯਮਾਨੋਪ੍ਸਰੋਗਨ੍ਧਰ੍ਵੈਸ਼੍ਚਤੁਰ੍ਯੁਗਾਨਾਂ ਦਸ਼ਸ਼ਤੀਰ੍ਯਾਵਤ੍ਪ੍ਰਤਿਵਸਤਿ । ਤਥਾष੍ਟਮਾਸਪਾਰਣੇ ਰਾਜਸੂਯਾਸ਼੍ਵਮੇਧਾਭ੍ਯਾਂ ਸਹਸ੍ਰਗੁਣਫਲਮਵਾਪ੍ਨੋਤਿ । । ੨੩ ਸ੍ਵਰ੍ਗੇ ਚਤੁਰ੍ਦਸ਼ ਮਨ੍ਵਤਰਾਣਿ ਯਾਵਤ੍ਪ੍ਰਤਿਵਸਤਿ । ਉਪਗੀਯਮਾਨੋਪ੍ਸਰੋਗਨ੍ਧਰ੍ਵੈਰ੍ਯ ਏਵਂ ਨਿਯਮਮਾਸ੍ਥਾਯ ਵਰ੍षਮੇਕਂ ਵਰ੍ਤਯਤਿ । । ੨੪ ਸ ਸਵਿਤੁਰ੍ਲੋਕੇ ਕਾਲਂ ਮਨ੍ਵਨ੍ਤਰਂ ਪ੍ਰਤਿਵਸਤਿ । । ੨੫ ਯ ਏਵਂ ਨਿਯਮਾਨ੍ਰਾਜਨ੍ਨਾਸ਼੍ਵਯੁਜਨਵਮ੍ਯਾਂ ਮਾਘਮਾਸਸ੍ਯ ਸਪ੍ਤਮ੍ਯਾਂ ਵੈਸ਼ਾਖਤृਤੀਯਾਯਾਂ ਕਾਰ੍ਤਿਕਪੌਰ੍ਣਮਾਸ੍ਯਾਂ ਤਿਥਿਵ੍ਰਤਾਨਿ ਗृਦृਣਾਤਿ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਾਰੀ ਗृਹਸ੍ਥੋ ਵਨਸ੍ਥੋ ਨਾਰੀ ਨਰੋ ਵਾ ਸ਼ੂਦ੍ਰਃ ਪ੍ਰਯਤਮਾਨਸਃ ਦੀਰ੍ਘਾਯੁष੍ਯਂ ਸਵਿਤੁਃ ਸਾਲੋਕ੍ਯਂ ਵ੍ਰਜਤਿ।।੨੬ ਯੈਸ਼੍ਚਾਪਿ ਪੁਰਾ ਰਾਜਨ੍ਨਨੇਨ ਵਿਧਿਨਾ ਏਤਾਸੁ ਤਿਥਿष੍ਵਨ੍ਯਜਨ੍ਮਾਨ੍ਤਰੇ ਉਪਵਾਸਵਿਧਿਃ ਕृਤਃ ਦਾਨਾਨਿ ਦਤ੍ਤਾਨਿ ਵਿਵਿਧਪ੍ਰਕਾਰਾਣਿ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਨਾਂ ਤਪਸ੍ਵਿਜਨੇषੁ ਵਾ । । ੨੭ ਤ੍ਰਿਰਾਤ੍ਰੋਪਵਾਸਿਨਾਂ ਤੀਰ੍ਥਯਾਤ੍ਰਾਤਪੋਗੁਰੁਮਾਤਾਪਿਤृਸ਼ੁਸ਼੍ਰੂਸ਼ਾਨਿਰਤਾਨਾਂ ਤੇषਾਂ ਸ੍ਵਰ੍ਗਾਦਿਭੋਗਵਾਸਨਾਦਿਹਾਗਤਾਨਾਂ ਫਲਨਿष੍ਪਤ੍ਤਿਚਿਹ੍ਨਾਨਿ ਮਨੁष੍ਯਲੋਕੇ ਪ੍ਰਤ੍ਯਕ੍ਸ਼ਤ ਏਵ ਦृਸ਼੍ਯਨ੍ਤੇ । । ੨੮ ਹਸ੍ਤ੍ਯਸ਼੍ਵਯਾਨਯੁਗ੍ਯਧਨਰਤ੍ਨਕਨਕਹਿਰਣ੍ਯਕਟਕਕੇਯੂਰਗ੍ਰੈਵੇਯਕਕਟਿਸੂਤ੍ਰਕਰ੍ਣਾਲਙ੍ਕਾਰਮੁਕੁਟਵਰਵਸ੍ਤ੍ਰਵਰਨਾਰੀ-ਵਰਵਿਲੇਪਨਸੁਰੂਪਗੁਣਦੀਰ੍ਘਾਯੁषੋ ਵਿਗਤਾਧਿਵ੍ਯਾਧਯੋ ਦਾਨੋਪਵਾਸਰਤਾਨਾਂ ਫਲਾਨ੍ਯੇਤਾਨਿ ਨृਤ੍ਯਗੀਤ-ਵਾਦਿਤ੍ਰਮਙ੍ਗਲਪਾਠਕਸ਼ਬ੍ਦੈਰਿਹਾਦ੍ਯਾਪਿ ਪੁਣ੍ਯਕृਤੋ ਬੋਧ੍ਯਮਾਨਾ ਦृਸ਼੍ਯਨ੍ਤ ਇਤਿ । । ੨੯ ਤਥਾਕृਤੋਪਵਾਸਾ ਅਪਿ ਹਿ ਦृਸ਼੍ਯਨ੍ਤੇ । । 1.16.੩੦ ਤਥਾ ਅਦਤ੍ਤਦਾਨਾ ਅਕृਤਪੁਣ੍ਯਾਸ਼੍ਚ ਪ੍ਰਤ੍ਯਕ੍ਸ਼ਤ ਏਵ ਦृਸ਼੍ਯਨ੍ਤੇ । । ੩੧ ਤਦ੍ਯਥਾ ਕਾਣਕੁष੍ਠਿਬਧਿਰਜਡਮੂਕਵ੍ਯਙ੍ਗਾ ਰੋਗਦਾਰਿਦ੍ਰ੍ਯੋਪਸਰ੍ਗਵ੍ਯਾਧਿਹਤਾਯੁषਸ਼੍ਚ ਦृਸ਼੍ਯਂਤੇऽਦ੍ਯਾਪਿ ਮਾਨਵਾਃ । । ੩੨ ਸ਼ਤਾਨੀਕ ਉਵਾਚ ਦ੍ਵਿਜੇਨ੍ਦ੍ਰ ਤਿਥਯਃ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਾਃ ਸਮਾਸੇਨ ਤ੍ਵਯਾ ਬੁਧ । ਵਿਸ੍ਤਰੇਣੈਵ ਮੇ ਭੂਯਃ ਪ੍ਰਬ੍ਰੂਹਿ ਦ੍ਵਿਜਸਤ੍ਤਮ । । ੩੩ ਰਹਸ੍ਯਂ ਯਤ੍ਤਿਥੀਨਾਂ ਤੁ ਦੇਵਾਨਾਂ ਚ ਵਿਚੇष੍ਟਿਤਮ੍ । ਯਾਨੀष੍ਟਾਨਿ ਚ ਦੇਵਾਨਾਂ ਭੋਜ੍ਯਾਨਿ ਨਿਯਮਾਸ੍ਤਥਾ । । ੩੪ ਤਾਨਿ ਮੇ ਵਦ ਧਰ੍ਮਜ੍ਞ ਯੇਨ ਪੂਤੋ ਭਵੇਨ੍ਵਹਮ੍ । ਨਿਰ੍ਦ੍ਵਨ੍ਦ੍ਵੋ ਹਿ ਯਥਾ ਵਿਪ੍ਰ ਲਭੇ ਯਾਗਫਲਾਨਿ ਤੁ । । ੩੫ ਸੁਮਨ੍ਤੁਰੁਵਾਚ ਰਹਸ੍ਯਂ ਯਤ੍ਤਿਥੀਨਾਂ ਚ ਭੋਜਨਂ ਫਲਮੇਵ ਤੁ । ਯਾਵਚ੍ਚ ਯੇਨ ਨਿਯਮੋ ਵਿਸ਼ੇषਾਤ੍ਸ੍ਤ੍ਰੀਜਨਸ੍ਯ ਚ । । ੩੬ ਏਤਤ੍ਤੇ ਸਰ੍ਵਮਾਖ੍ਯਾਮੋ ਰਹਸ੍ਯਂ ਤਨ੍ਨਿਬੋਧ ਮੇ । ਯਨ੍ਮਯਾ ਨੋਕ੍ਤਪੂਰ੍ਵਂ ਹਿ ਕਸ੍ਯਚਿਤ੍ਸੁਪ੍ਰਿਯਸ੍ਯ ਹਿ । । ੩੭ ਤਤ੍ਤੇऽਹਂ ਸਮ੍ਪ੍ਰਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਯਸ੍ਯ ਦੇਵਸ੍ਯ ਯਾ ਤਿਥਿਃ । ਦੇਵਤਾਨਾਂ ਰਹਸ੍ਯਾਨਿ ਵ੍ਰਤਾਨਿ ਨਿਯਮਾਸ੍ਤਥਾ । । ੩੮ ਤਾਞ੍ਛृਣੁष੍ਵ ਮਹਾਬਾਹੋ ਗਦਤੋ ਮਮ ਨਾਰਦ । ਸृष੍ਟਿਂ ਪੂਰ੍ਵਂ ਵਦਿष੍ਯਾਮਿ ਸਂਕ੍ਸ਼ੇਪੇਣ ਤਿਥਿਂ ਪ੍ਰਤਿ । । ੩੯ ਤਮੋਭੂਤਮਿਦਂ ਤ੍ਵਾਸੀਦਲਭ੍ਯਮਵਿਤਰ੍ਕਿਤਮ੍ । ਜਗਦ੍ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਸਮਾਗਤ੍ਯਾਸृਜਦਾਤ੍ਮਾਨਮਾਤ੍ਮਨਾ । । 1.16.੪੦ ਸਂਭੂਤਾਤ੍ਮੈਵ ਆਤ੍ਮਾਸਾਵਣ੍ਡਮਧ੍ਯਾਦ੍ਵਿਨਿਃਸृਤਃ । ਆਤ੍ਮਨੈਵਾਤ੍ਮਨੋ ਹ੍ਯਣ੍ਡਂ ਸृष੍ਟ੍ਵਾ ਸ ਵਿਭੁਰਾਦਿਤਃ । । ੪੧ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਨਾਰਾਯਣਾਖ੍ਯੋऽਸੌ ਸृष੍ਟਿਂ ਕਰ੍ਤੁਂ ਸਮੁਦ੍ਯਤਃ । ਤਾਭ੍ਯਾਂ ਸੋਣ੍ਡਕਪਾਲਾਭ੍ਯਾਂ ਦਿਵਂ ਭੂਮਿਂ ਚ ਨਿਰ੍ਮਮੇ । । ੪੨ ਦਿਸ਼ਸ਼੍ਚੈਵੋਪਦਿਸ਼ਸ਼੍ਚੈਵ ਦੇਵਾਦੀਨ੍ਦਾਨਵਾਂਸ੍ਤਥਾ । ਤਿਥਿਂ ਪੂਰ੍ਵਾਮਿਮਾਂ ਰਾਜਂਸ਼੍ਚਕਾਰਾਥ ਵਿਭੁਃ ਸ੍ਵਯਮ੍ । । ੪੩ ਤਿਥੀਨਾਂ ਪ੍ਰਵਰਾ ਯਸ੍ਮਾਦ੍ਬ੍ਰਹ੍ਮਣਾ ਸਮੁਦਾਹृਤਾ । ਪ੍ਰਤਿਪਾਦਿਤਾ ਪਰੇ ਪੂਰ੍ਵੇ ਪ੍ਰਤਿਪਤ੍ਤੇਨ ਤੂਚ੍ਯਤੇ । । ੪੪ ਅਸ੍ਮਾਤ੍ਪਦਾਤ੍ਤੁ ਤਿਥਯੋ ਯਸ੍ਮਾਤ੍ਤ੍ਵਨ੍ਯਾਃ ਪ੍ਰਕੀਰ੍ਤਿਤਾਃ । ਅਸ੍ਯਾਨ੍ਤੇ ਕਥਯਿष੍ਯਾਮਿ ਉਪਵਾਸਵਿਧਿਂ ਪਰਮ੍ । । ੪੫ ਕਾਰ੍ਤ੍ਤਿਕ੍ਯਾਂ ਮਾਘਸਪ੍ਤਮ੍ਯਾਂ ਵੈਸ਼ਾਖਸ੍ਯ ਯੁਗਾਦਿषੁ । ਨਿਯਮੋਪਵਾਸਂ ਪ੍ਰਥਮਂ ਗ੍ਰਾਹਯੇਤ ਵਿਧਾਨਵਿਤ੍
੬੧ ਇਤ੍ਯੇषਾ ਪਰਮਾ ਪੁਣ੍ਯਾ ਸ਼ਿਵਾ ਪਾਪਹਰਾ ਤਥਾ । ਪਠਿਤੋਪਾਸਿਤਾ ਰਾਜਞ੍ਛ੍ਰਦ੍ਧਯਾ ਚ ਸ਼੍ਰੁਤਾ ੧ ਤਥਾ । । ੬੨ ਮਾਹਾਤ੍ਮ੍ਯਂ ਚਾਪਿ ਯੋਪ੍ਯਸ੍ਯਾਃ ਸ਼ृਣੁਯਾਨ੍ਮਾਨਵੋ ਨृਪ । ऋਦ੍ਧਿਂ ਵृਦ੍ਧਿਂ ਤਥਾ ਕੀਰ੍ਤਿਂ ਸ਼ਿਵਂ ਚਾਪ੍ਯ ਦਿਵਂ ਵ੍ਰਜੇਤ੍ । । ੬੩ ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਭਵਿष੍ਯੇ ਮਹਾਪੁਰਾਣੇ ਸ਼ਤਾਰ੍ਦ੍ਧਸਾਹਸ੍ਰ੍ਯਾਂ ਸਂਹਿਤਾਯਾਂ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮੇ ਪਰ੍ਵਣਿ ਪ੍ਰਤਿਪਤ੍ਕਲ੍ਪਵਰ੍ਣਨਂ ਨਾਮ षੋਡਸ਼ੋऽਧ੍ਯਾਯਃ
ਇਹ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਪਵਿੱਤਰ, ਸ਼ੁਭ ਅਤੇ ਪਾਪ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਹੈ; ਰਾਜਾ, ਜੋ ਇਸ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹਦਾ, ਮਨ ਲਾ ਕੇ ਕਰਦਾ ਜਾਂ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਸੁਣਦਾ ਹੈ।
ਬ੍ਰਹ੍ਮਪੂਜਾਵਿਧਾਨਂ ਚ ਪੂਜਨੇ ਯਚ੍ਚ ਵੈ ਫਲਮ੍
ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨ ਦਾ ਤਰੀਕਾ ਅਤੇ ਪੂਜਾ ਕਰਨ ਨਾਲ ਮਿਲਣ ਵਾਲਾ ਫਲ।
ਪੂਰ੍ਵਮੇਕਾਰ੍ਣਵੇ ਘੋਰੇ ਨष੍ਟੇ ਸ੍ਥਾਵਰਜਂਗਮੇ
ਪਹਿਲਾਂ, ਜਦੋਂ ਸਭ ਚਲਣ ਵਾਲਾ ਤੇ ਅਡੋਲ ਇਕ ਡਰਾਉਣੇ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ।
ਸ੍ਵਯਂਭੂਰਭਵਦ੍ਦੇਵਃ ਸੁਰਜ੍ਯੇष੍ਠਸ਼੍ਚਤੁਰ੍ਮੁਖਃ
ਆਪਣੇ ਆਪ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਏ ਦੇਵਤਾ, ਸਭ ਦੇਵਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਡਾ, ਚਾਰ ਮੁਹਾਂ ਵਾਲਾ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਇਆ।
ਕਾਯੇਨ ਮਨਸਾ ਵਾਚਾ ਜਂਗਮਸ੍ਥਾਵਰਾਣਿ ਚ
ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸਰੀਰ, ਮਨ ਅਤੇ ਬੋਲ ਨਾਲ, ਚਲਣ ਵਾਲੇ ਤੇ ਅਡੋਲ ਜੀਵ ਬਣਾਏ।
ਤਸ੍ਮਾਦੇष ਸਦਾ ਪੂਜ੍ਯੋ ਯਤੋ ਲੋਕਗੁਰੁਃ ਪਰਃ
ਇਸ ਲਈ, ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਪੂਜਾ ਯੋਗ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਅਧਿਆਪਕ ਹੈ।
ਰੁਦ੍ਰੋऽਸ੍ਯ ਮਨਸੋ ਜਾਤੋ ਵਿष੍ਣੁਰ੍ਜਾਤੋऽਸ੍ਯ ਵਕ੍ਸ਼ਸਃ
ਰੁਦ੍ਰ ਉਸ ਦੇ ਮਨ ਤੋਂ, ਵਿਸ਼ਨੁ ਉਸ ਦੇ ਛਾਤੀ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਏ।
ਦੇਵਾਪ੍ਸਰਸਗਂਧਰ੍ਵਾਃ ਸਯਕ੍ਸ਼ੋਰਗਰਾਕ੍ਸ਼ਸਾਃ
ਦੇਵਤੇ, ਅਪਸਰਾ, ਗੰਧਰਵ, ਯਕਸ਼, ਨਾਗ ਤੇ ਰਾਖਸ਼ਸ—all ਬ੍ਰਹਮਾ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਏ।
ਸਰ੍ਵੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਮਯੋ ਲੋਕਃ ਸਰ੍ਵਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣਿ ਸਂਸ੍ਥਿਤਮ੍
ਸਾਰਾ ਸੰਸਾਰ ਬ੍ਰਹਮਾ-ਮਈ ਹੈ; ਸਭ ਕੁਝ ਬ੍ਰਹਮਾ ਵਿੱਚ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਯੋ ਨ ਪੂਜਯਤੇ ਭਕ੍ਤ੍ਯਾ ਸੁਰਜ੍ਯੇष੍ਠਂ ਸੁਰੇਸ਼੍ਵਰਮ੍
ਜੋ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਵੱਡੇ, ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਸੁਆਮੀ ਦੀ ਪੂਜਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ।
ਯਸ੍ਤੁ ਪੂਜਯਤੇ ਭਕ੍ਤ੍ਯਾ ਵਿਰਿਂਚਿਂ ਭੁਵਨੇਸ਼੍ਵਰਮ੍ 1.17.
ਪਰ ਜੋ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਵਿਰਿੰਚੀ, ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਸੁਆਮੀ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਸੌਮ੍ਯਮਨਾ ਭੂਤ੍ਵਾ ਯਾਵਜ੍ਜੀਵਂ ਪ੍ਰਤਿਜ੍ਞਯਾ
ਇਸ ਲਈ, ਮਿੱਠੇ ਮਨ ਨਾਲ, ਜੀਵਨ ਭਰ, ਇਹ ਵਚਨ ਲੈ ਕੇ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਵਰਂ ਦੇਹਪਰਿਤ੍ਯਾਗੋ ਵਰਂ ਨਰਕਸਮ੍ਭਵਃ
ਸਰੀਰ ਛੱਡਣਾ ਚੰਗਾ, ਨਰਕ ਵਿੱਚ ਜਨਮ ਲੈਣਾ ਵੀ ਚੰਗਾ।
ਸਦਾ ਪੂਜਯਤੇ ਯਸ੍ਤੁ ਵੀਰ ਭਕ੍ਤ੍ਯਾ ਪਿਤਾਮਹਮ੍
ਜੋ ਹਮੇਸ਼ਾ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਪਿਤਾਮਹ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਹੇ ਵੀਰ।
ਨ ਹਿ ਵੇਧੋऽਰ੍ਚਨਾਤ੍ਕਿਂਚਿਤ੍ਪੁਣ੍ਯਮਭ੍ਯਧਿਕਂ ਭਵੇਤ੍
ਕਿਸੇ ਵੀ ਪੂਜਾ ਨਾਲ ਕਿਸਮਤ ਤੋਂ ਵੱਧ ਕੋਈ ਨੇਕੀ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੀ।
ਯੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਣਂ ਦ੍ਵੇष੍ਟਿ ਮੋਹਾਤ੍ਸਰ੍ਵਦੇਵਨਮਸ੍ਕृਤਮ੍
ਜੋ ਮਨ ਵਿਚ ਭਟਕਣ ਕਰਕੇ, ਸਭ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਸਨਮਾਨਿਤ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੂੰ ਵੈਰ ਕਰਦਾ ਹੈ—
ਬ੍ਰਹ੍ਮਣੋਰ੍ਚਾਂ ਪ੍ਰਤਿष੍ਠਾਪ੍ਯ ਸਰ੍ਵਯਤ੍ਨੈਰ੍ਵਿਧਾਨਤਃ
ਜੇ ਕੋਈ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੀ ਮੂਰਤੀ ਨਿਯਮਾਂ ਤੇ ਪੂਰੇ ਯਤਨ ਨਾਲ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰੇ—
ਸਰ੍ਵਯਜ੍ਞਤਪੋਦਾਨਤੀਰ੍ਥਵੇਦੇषੁ ਯਤ੍ਫਲਮ੍
ਸਭ ਯਜਨਾਂ, ਤਪ, ਦਾਨ, ਤੀਰਥ ਯਾਤਰਾ ਅਤੇ ਵੇਦਾਂ ਤੋਂ ਜੋ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ—
ਕਞ੍ਜਜਂ ਸ੍ਥਾਪਯੇਦ੍ਯਸ੍ਤੁ ਕृਤ੍ਵਾ ਸ਼ਾਲਾਂ ਮਨੋਰਮਾਮ੍
ਜੋ ਸੁੰਦਰ ਸ਼ਾਲਾ ਬਣਾਕੇ ਕਵਲ-ਜਨਮ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੂੰ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ—
ਮਾਤृਜਾਨ੍ਪਿਤृਜਾਂਸ਼੍ਚੈਵ ਯਾਂ ਚੈਵੋਦ੍ਵਹਤੇ ਸ੍ਤ੍ਰਿਯਮ੍
ਜੋ ਇਸਤਰੀ ਨੂੰ ਵਿਆਹਦਾ ਹੈ, ਚਾਹੇ ਉਹ ਮਾਂ, ਪਿਤਾ ਜਾਂ ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਤੋਂ ਜਨਮ ਲੈ ਚੁੱਕੀ ਹੋਵੇ—
ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਔਰਤ ਪਹਿਲਾਂ ਜਾਗ ਕੇ ਆਪਣੇ ਕੰਮ-ਕਾਜ ਕਰੇ, ਫਿਰ ਘਰ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਸੰਭਾਲ ਵੀ ਕਰੇ।
ਇਹ ਹੈ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਕਰਤਵਾਂ ਦਾ ਵਰਣਨ।
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਭਗਵਾਨ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਲਕਸ਼ਣ ਅਤੇ ਚੰਗੀ ਆਦਤ ਦੱਸ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਘਰ ਚਲੇ ਗਏ।