ਵੈਵਸ੍ਵਤੇऽਨ੍ਤਰੇ ਪੂਰ੍ਵਂ ਵਿਸ਼੍ਵਕਰ੍ਮਾ ਵਿਚਿਤ੍ਰਕृਤ੍ ਸ੍ਪਰ੍ਦ੍ਧਾਭੂਤੋ ਮਹਾਮਾਯਾਂ ਤੁष੍ਟਾਵ ਬਹੁਪੂਜਨੈਃ
ਪਿਛਲੇ ਵੈਵਸਵਤ ਮਨਵੰਤਰ ਵਿਚ, ਵਿਸ਼ਵਕਰਮਾ ਜੋ ਕਲਾ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਸੀ, ਈਰਖਾ ਕਰ ਕੇ ਮਹਾ ਮਾਇਆ ਦੀ ਬਹੁਤ ਪੂਜਾ ਕਰੀ।
ਪ੍ਰਸਨ੍ਨਾ ਸਾ ਤਦਾ ਦੇਵੀ ਚਿਤ੍ਰਾਯਾਂ ਤਸ੍ਯ ਯੋषਿਤਿ
ਉਸ ਵੇਲੇ, ਦੇਵੀ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ, ਚਿਤਰਾ ਰੂਪ ਵਿਚ ਉਸ ਦੀ ਪਤਨੀ ਵਜੋਂ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਈ।
षੋਡਸ਼ਾਬ੍ਦੇ ਵਯਃ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤੇ ਸਂਜ੍ਞਾਯਾਸ੍ਤਤ੍ਪਿਤਾ ਸੁਖੀ
ਜਦੋਂ ਸੰਜਨਾ ਦੀ ਉਮਰ ਸੋਲਾਂ ਸਾਲ ਹੋ ਗਈ, ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਉਸ ਬਾਰੇ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਗਿਆ।
ਯਕ੍ਸ਼ਾਧੀਸ਼ਾਸ਼੍ਚ षਡ੍ਵਿਂਸ਼ਤ੍ਕੁਬੇਰਾਦ੍ਯਾਸ੍ਸਮਾਗਤਾਃ
ਛਬੀਹ ਯਕਸ਼ਾਂ ਦੇ ਸਰਤਾਜ, ਕੁਬੇਰ ਸਮੇਤ, ਉਥੇ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ।
ਪਾਵਕਾ ਊਨਪਂਚਾਸ਼ਦ੍ਵਾਯਵਸ਼੍ਚ ਤਥਾ ਸ੍ਮृਤਾਃ
ਉਨੰਜ ਪਾਵਕ (ਅੱਗਾਂ) ਅਤੇ ਹਵਾ ਦੇ ਦੇਵਤੇ ਵੀ ਉਥੇ ਯਾਦ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਤ੍ਰਯੋਦਸ਼ ਚ ਪ੍ਰਤ੍ਯੂषਾਃ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਾ ਵਿਸ਼੍ਵਪ੍ਰਰਕ੍ਸ਼ਕਾਃ
ਤੇਰਾਂ ਪ੍ਰਤਿਊਸ਼ਾ, ਜੋ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਰੱਖਵਾਲੇ ਹਨ, ਵੀ ਆਏ।
ਭਵਾਦ੍ਯਾਸ਼੍ਚ ਤਦਾਃ ਰੁਦ੍ਰਾਃ ਸ਼ਸ਼ਿਮਣ੍ਡਲਰਕ੍ਸ਼ਕਾਃ
ਭਵਾ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਰੁਦ੍ਰ, ਜੋ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਦੇ ਗੋਲ ਦੇ ਰੱਖਵਾਲੇ ਹਨ, ਵੀ ਉਥੇ ਮੌਜੂਦ ਸਨ।
ਦਾਨਵਾ ਵਿਪ੍ਰਚਿਤ੍ਤ੍ਯਾਦ੍ਯਾਸ਼੍ਚਤੁਰਾਸ਼ੀਤਿਰਾਯਯੁਃ
ਚੁਰਾਸੀ ਦਾਨਵ, ਵਿਪ੍ਰਚਿੱਤੀ ਆਦਿ ਦੇ ਨੇਤ੍ਰਤਵ ਹੇਠ, ਵੀ ਆਏ।
ਸ਼ੇषਾਦ੍ਯਾਸ਼੍ਚ ਤਦਾ ਨਾਗਾਸ੍ਤਾਰ੍ਕ੍ਸ਼੍ਯਾਦ੍ਯਾ ਗਰੁਡਾਃ ਸ੍ਮृਤਾਃ 3.4.18.
ਉਸ ਸਮੇਂ, ਸ਼ੇਸ਼ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਨਾਗ ਅਤੇ ਤਾਰਕਸ਼ਯ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਗਰੁੜ ਵੀ ਯਾਦ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਏਤਸ੍ਮਿਨ੍ਨਂਤਰੇ ਦੇਵੀ ਦੇਵਕਨ੍ਯਾਸਮਨ੍ਵਿਤਾ
ਇਸ ਦੌਰਾਨ, ਦੇਵੀ ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਦੇਵੀ ਕੁੜੀਆਂ ਲੈ ਕੇ ਆਈ।
ਤਾਂ ਸਮਾਲੋਕ੍ਯ ਬਲਵਾਨ੍ਬਲਿਃ ਕਾਮਵਿਮੋਹਿਤਃ
ਉਸ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਬਲੀ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਦਿਲੋਂ ਇੱਛਾ ਅਤੇ ਭਟਕਾਵੇ ਵਿੱਚ ਫਸ ਗਿਆ।
ਤਦਾ ਕ੍ਰੋਧਾਤੁਰਾ ਦੇਵਾ ਰੁਰੁਧੁਰ੍ਦੈਤ੍ਯਸਤ੍ਤਮਮ੍
ਫਿਰ ਦੇਵਤੇ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਭਰ ਕੇ, ਦੈਤਿਆਂ ਦੇ ਸਰਵੋਤਮ ਨੂੰ ਰੋਕ ਲਿਆ।
ਦਾਨਵਾਸ਼੍ਚ ਤਦਾ ਦੈਤ੍ਯਾ ਨਾਨਾਵਾਹਨਸਂਸ੍ਥਿਤਾਃ
ਉਸ ਸਮੇਂ, ਦਾਨਵ ਅਤੇ ਦੈਤਿ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਵਾਹਨਾਂ 'ਤੇ ਖੜੇ ਸਨ।
ਦਾਨਵੈਸ਼੍ਚ ਹਤਾ ਦੇਵਾਃ ਸੁਰੈਰ੍ਦੈਤ੍ਯਾ ਵਿਨਾਸ਼ਿਤਾਃ
ਦਾਨਵਾਂ ਨੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ, ਤੇ ਸੁਰਾਂ ਨੇ ਦੈਤਿਆਂ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।
ਪਕ੍ਸ਼ਮਾਤ੍ਰ ਮਭੂਦ੍ਯੁਦ੍ਧਂ ਦਿਵ੍ਯਂ ਦਾਨਵਦੇਵਯੋਃ
ਦਾਨਵਾਂ ਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿਚਕਾਰ ਦਿਵਿਆ ਯੁੱਧ ਸਿਰਫ਼ ਅੱਧਾ ਮਹੀਨਾ ਚੱਲਿਆ।
ਅਘਾਸੁਰੋऽਰ੍ਯਮਾ ਚੈਵ ਬਲਃ ਸ਼ਕ੍ਰਸ੍ਤਥੈਵ ਚ
ਅਘਾਸੁਰ, ਅਰਯਮਾਨ, ਬਲ ਅਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਸ਼ਕਰ ਵੀ ਉਥੇ ਮੌਜੂਦ ਸਨ।
ਵਤ੍ਸਾਸੁਰੋ ਭਗਸ਼੍ਚੈਵ ਵਿਵਸ੍ਵਾਂਸ਼੍ਚ ਬਲਿਃ ਸ੍ਵਯਮ੍
ਵਤਸਾਸੁਰ, ਭਗਾ, ਵਿਵਸਵਾਨ ਅਤੇ ਬਲੀ ਖੁਦ ਵੀ ਉਥੇ ਸਨ।
ਵਿਸ਼੍ਵਕਰ੍ਮਾ ਮਯਸ਼੍ਚੈਵ ਕਾਲਨੇਮਿਰ੍ਹਰਿਃ ਸ੍ਵਯਮ੍ ਪਰਾਜਿਤਾਸ਼੍ਚ ਤੇ ਦੈਤ੍ਯਾ ਯੁਦ੍ਧਂ ਤ੍ਯਕ੍ਤ੍ਵਾ ਪ੍ਰਦੁਦ੍ਰੁਵੁਃ
ਵਿਸ਼ਵਕਰਮਾ, ਮਯਾ, ਕਾਲਨੇਮੀ ਅਤੇ ਹਰੀ ਖੁਦ; ਉਹ ਦੈਤਿ ਹਾਰ ਗਏ ਅਤੇ ਯੁੱਧ ਛੱਡ ਕੇ ਭੱਜ ਪਏ।
ਵਿਵਸ੍ਵਾਁਸ਼੍ਚ ਤਦਾ ਸਂਜ੍ਞਾਂ ਗृਹੀਤ੍ਵਾ ਰਥਸਂਸ੍ਥਿਤਾਮ੍ 3.4.18.
ਉਸ ਵੇਲੇ ਵਿਵਸਵਾਨ ਨੇ ਰਥ 'ਤੇ ਖੜੀ ਸੰਜਨਾ ਨੂੰ ਲੈ ਲਿਆ।
ਵਿਵਸ੍ਵਂਤਂ ਸੁਰਸ਼੍ਰੇष੍ਠਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਸਂਜ੍ਞਾ ਵਚੋऽਬ੍ਰਵੀਤ੍
ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿਚੋਂ ਸਰਵੋਤਮ ਵਿਵਸਵਾਨ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਸੰਜਨਾ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਕਹਿਆ।
ਤ੍ਵਯਾ ਜਿਤਾਹਂ ਭਗਵਨ੍ਬਲੇਰ੍ਵਿਪ੍ਰਿਯਕਾਰਿਣਃ
ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਤੁਸੀਂ ਮੈਨੂੰ ਜਿੱਤ ਲਿਆ ਹੈ, ਜੋ ਬਲੀ ਦੀ ਇੱਛਾ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹੋ।
ਵੀਰਭੁਕ੍ਤਾ ਸਦਾ ਨਾਰੀ ਸ੍ਤ੍ਰੀਰਤ੍ਨਂ ਮੁਨਿਭਿਃ ਸ੍ਮृਤਮ੍ ਏਕਾ ਸਾ ਪ੍ਰਕृਤਿਰ੍ਮਾਤਾ ਗੁਣਸਾਮ੍ਯਾਤ੍ਸਨਾਤਨੀ
ਜੋ ਨਾਰੀ ਵੀਰਤਾ ਨੂੰ ਪਸੰਦ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਸਦਾ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਨਾਰੀ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਉਹੀ ਸਦੀਵੀ ਮਾਂ ਹੈ, ਕੁਦਰਤ ਦੀ ਮੂਲ ਰੂਪ ਹੈ, ਗੁਣਾਂ ਦੀ ਬਰਾਬਰੀ ਕਰਕੇ।
ਸਤ੍ਤ੍ਵਭੂਤਾ ਚ ਭਗਿ ਨੀ ਰਜੋਭੂਤਾ ਚ ਗੇਹਿਨੀ
ਹੇ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੀ, ਉਹ ਨਾਰੀ ਸਤਵ ਗੁਣ ਤੋਂ ਬਣੀ ਹੈ, ਤੇ ਹੇ ਘਰਵਾਲੀ, ਰਜ ਗੁਣ ਤੋਂ ਵੀ ਬਣੀ ਹੈ।
ਬਹਵਃ ਪੁਰੁषਾ ਯੇ ਵੈ ਨਿਰ੍ਗੁਣਾਸ਼੍ਚੈਕਰੂਪਿਣਃ
ਕਈ ਪੁਰਖ ਹਨ ਜੋ ਗੁਣਾਂ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਤੇ ਇਕੋ ਜਿਹੇ ਰੂਪ ਵਾਲੇ ਹਨ।
ਅਲੋਕੇ ਪਾਪਜਾਸ੍ਸਰ੍ਵੇ ਦੇਵਬ੍ਰਹ੍ਮਸਮੁਦ੍ਭਵਾਃ ਕੋऽਪਿ ਪੁਤ੍ਰਃ ਪਿਤਾ ਭ੍ਰਾਤਾ ਸ ਚ ਤਸ੍ਯਾਃ ਪਤਿਰ੍ਭਵੇਤ੍
ਸਭ ਦੇਵਤੇ ਤੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਤੋਂ ਜਨਮੇ, ਜੋ ਅੰਧਕਾਰ ਤੇ ਪਾਪ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਏ, ਉਹ ਪੁੱਤਰ, ਪਿਤਾ ਜਾਂ ਭਰਾ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਉਹੀ ਉਸ ਨਾਰੀ ਦੇ ਪਤੀ ਵੀ ਬਣ ਸਕਦੇ ਹਨ।
ਸ੍ਵਕੀਯਾਂ ਚ ਸੁਤਾਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਵਿष੍ਣੁਦੇਵਃ ਸ੍ਵਮਾਤਰਮ੍
ਬ੍ਰਹਮਾ, ਵਿਸ਼ਨੂ ਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਹੀ ਧੀਆਂ ਤੇ ਮਾਵਾਂ ਨੂੰ ਲਿਆ।
ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਵੇਦਮਯਂ ਵਾਕ੍ਯਂ ਚਾਦਿਤਿਸਂਭਵਃ
ਅਦਿਤੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਤੋਂ, ਜੋ ਵੇਦਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਇਹ ਵਾਕ ਸੁਣਿਆ,
ਸੁਤਾਃ ਕਨ੍ਯਾਸ੍ਤਯੋਰ੍ਜਾਤਾ ਮਨੁਰ੍ਵੈਵਸ੍ਵਤਸ੍ਤਥਾ
ਉਹ ਦੋਨਾਂ ਨੂੰ ਧੀਆਂ ਹੋਈਆਂ, ਤੇ ਵਿਵਸਵਤ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਮਨੂ ਵੀ ਜਨਮਿਆ।
ਤਦਾ ਸਂਜ੍ਞਾ ਸਤੀ ਸਾਕ੍ਸ਼ਾਤ੍ਤੇਜੋਭੂਤਂ ਪਤਿਂ ਸ੍ਵਕਮ੍ 3.4.18.
ਫਿਰ ਸੰਜਨਾ ਨੇ, ਸਿੱਧਾ ਆਪਣੇ ਚਮਕਦੇ ਪਤੀ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰ ਲਿਆ।
ਸਾਵਰ੍ਣਿਸ਼੍ਚ ਮਨੁਸ੍ਤਸ੍ਯਾਂ ਸ਼ਨਿਸ਼੍ਚ ਤਪਤੀ ਤਥਾ
ਉਸ ਤੋਂ ਸਾਵਰਨੀ ਮਨੂ, ਸ਼ਨੀ ਤੇ ਤਪਤੀ ਜਨਮੇ।