ਨृਣਾਮਾਯੁਃ ਸਤ੍ਯਯੁਗੇ ਤ੍ਰੇਤਾਯਾਂ ਚ ਤਦਰ੍ਦ੍ਧਕਮ੍
ਸਤਯੁਗ ਵਿੱਚ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੀ ਉਮਰ, ਤੇ ਤ੍ਰੇਤਾ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦਾ ਅੱਧਾ।
ਰੈਵਤਾਨ੍ਤਰਕੇ ਚੈਵ ਸਤ੍ਯੇ ਤ੍ਰਿਂਸ਼ਤ੍ਸਹਸ੍ਰਕਮ੍
ਰੈਵਤ ਦੇ ਅੰਤਰਾਲ ਵਿੱਚ, ਸਤਯੁਗ ਵਿੱਚ ਤੀਹ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲ।
ਕਲੌ ਚਾष੍ਟਸ਼ਤਾਬ੍ਦਾਯੁਰ੍ਨृਣਾਂ ਵੇਦੈਃ ਪ੍ਰਕੀਰ੍ਤਿਤਮ੍
ਕਲਿਯੁਗ ਵਿੱਚ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੀ ਉਮਰ ਅੱਠ ਸੌ ਸਾਲ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਵੇਦਾਂ ਨੇ ਦੱਸਿਆ।
ਤ੍ਰੇਤਾਯਾਂ ਤ੍ਰਿਸਹਸ੍ਰਾਬ੍ਦਂ ਦ੍ਵਾਪਰੇ ਦ੍ਵਿਸਹਸ੍ਰਕਮ੍
ਤ੍ਰੇਤਾ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲ; ਦੁਆਪਰ ਵਿੱਚ ਦੋ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲ।
ਵੈਵਸ੍ਵਤੇਨ੍ਤਰੇ ਚੈਵ ਸਤ੍ਯੇ ਤੁਰ੍ਯਸਹਸ੍ਰਕਮ੍
ਵੈਵਸਵਤ ਦੇ ਅੰਤਰਾਲ ਵਿੱਚ, ਸਤਯੁਗ ਵਿੱਚ ਚਾਰ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲ।
ਕਲੌ ਸ਼ਤਾਬ੍ਦਕਂ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਮਾਯੁਰ੍ਵੇਦੈਸ੍ਤਥਾ ਨृਣਾਮ੍
ਕਲਿਯੁਗ ਵਿੱਚ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੀ ਉਮਰ ਇੱਕ ਸੌ ਸਾਲ ਦੱਸੀ ਗਈ ਹੈ, ਵੇਦਾਂ ਅਨੁਸਾਰ।
ਆਯੁਃ ਸਤ੍ਯੇ ਤਦਰ੍ਦ੍ਧਂ ਤੁ ਤ੍ਰੇਤਾਯਾਂ ਚ ਪ੍ਰਕੀਰ੍ਤਿਤਮ੍
ਸਤਯੁਗ ਵਿੱਚ ਉਮਰ ਉਸ ਦਾ ਅੱਧਾ, ਤੇ ਤ੍ਰੇਤਾ ਵਿੱਚ ਵੀ ਅੱਧਾ ਹੀ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ।
ਬ੍ਰਹ੍ਮਸਾਵਰ੍ਣਿਕੇ ਚੈਵ ਸਤ੍ਯੇ ਦਸ਼ਸਹਸ੍ਰਕਮ੍
ਬ੍ਰਹਮਾ ਸਾਵਰਨੀ ਦੇ ਅੰਤਰਾਲ ਵਿੱਚ, ਸਤਯੁਗ ਵਿੱਚ ਦਸ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲ।
ਕਲੌ ਚੈਵ ਤਦਰ੍ਦ੍ਧਾਬ੍ਦਂ ਨृਣਾਮਾਯੁਃ ਪ੍ਰਕੀਰ੍ਤਿਤਮ੍ 3.4.25.
ਕਲਿਯੁਗ ਵਿੱਚ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੀ ਉਮਰ ਪਹਿਲਾਂ ਦੀ ਉਮਰ ਦਾ ਅੱਧਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਰੁਦ੍ਰਸਾਵਰ੍ਣਿਕੇ ਚੈਵ ਸਤ੍ਯੇ ਚਾष੍ਟਸਹਸ੍ਰਕਮ੍
ਰੁਦ੍ਰਸਾਵਰਨਿ ਅਤੇ ਸਤਯੁਗ ਵਿੱਚ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੀ ਉਮਰ ਅੱਠ ਹਜ਼ਾਰ ਵਰ੍ਹੇ ਹੁੰਦੀ ਸੀ।
ਕਲੌ ਤਦਰ੍ਦ੍ਧਕਂ ਜ੍ਞੇਯਂ ਨृਣਾਮਾਯੁਃ ਪੁਰਾਤਨੇ
ਕਲਿਯੁਗ ਵਿੱਚ ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੀ ਉਮਰ ਵੀ ਉਸ ਦਾ ਅੱਧਾ ਹੀ ਸਮਝੋ।
ਭੌਮ ਮਨ੍ਵਂਤਰੇ ਚੈਵ ਸਤ੍ਯੇ ਤੁਰ੍ਯਸਹਸ੍ਰਕਮ੍
ਭੌਮ ਮਨਵੰਤਰੀ ਅਤੇ ਸਤਯੁਗ ਵਿੱਚ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੀ ਉਮਰ ਚਾਰ ਹਜ਼ਾਰ ਵਰ੍ਹੇ ਹੁੰਦੀ ਸੀ।
ਕਲੌ ਤਦਰ੍ਦ੍ਧਕਂ ਜ੍ਞੇਯਂ ਨਰਾਯੁਸ਼੍ਚਾਰ੍षਸਮ੍ਮਤਮ੍
ਕਲਿਯੁਗ ਵਿੱਚ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਵਲੋਂ ਮਨੁੱਖ ਦੀ ਉਮਰ ਵੀ ਉਸ ਦਾ ਅੱਧਾ ਹੀ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਤ੍ਰੇਤਾਯਾਂ ਤ੍ਰਿਸ਼ਤਾਬ੍ਦਂ ਚ ਦ੍ਵਾਪਰੇ ਤੁ ਤਦਰ੍ਦ੍ਧਕਮ੍
ਤ੍ਰੇਤਾਯੁਗ ਵਿੱਚ ਮਨੁੱਖ ਦੀ ਉਮਰ ਤਿੰਨ ਸੌ ਵਰ੍ਹੇ ਸੀ, ਤੇ ਦੁਆਪਰ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦਾ ਅੱਧਾ।
ਮਨ੍ਵਂਤਰੇ ਤੁ ਯਨ੍ਨਾਮ੍ਨਾ ਭੂਪਾਸ਼੍ਚਾਸਂਸ਼੍ਚਤੁਰ੍ਯੁਗੇ
ਹਰ ਮਨਵੰਤਰੀ ਵਿੱਚ, ਚਾਰ ਯੁਗਾਂ ਵਿੱਚ, ਜੋ ਰਾਜੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੋਏ, ਉਹ ਵੱਸਦੇ ਸਨ।
ਏਵਮਨ੍ਯਤ੍ਰ ਵੈ ਜ੍ਞੇਯਂ ਯੁਗੇ ਤੁਰ੍ਯੇ ਮਨੌ ਮਨੌ
ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਹਰ ਚੌਥੇ ਯੁਗ ਵਿੱਚ, ਹਰ ਮਨੁ ਦੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ, ਇਹ ਗੱਲ ਹੋਰ ਥਾਵਾਂ ਤੇ ਵੀ ਸਮਝਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਯੁਗਾਂਤੇ ਕਰ੍ਮਭੂਮੇਸ਼੍ਚ ਲਯਃ ਕਲ੍ਪਃ ਸ ਵੈ ਸ੍ਮृਤਃ
ਯੁਗ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ, ਕਰਮਾਂ ਵਾਲੀ ਧਰਤੀ ਦਾ ਲੈਣੁ, 'ਕਲਪ' ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਪੁਰਾਣ ਪੁਰੁषਸ੍ਯੈਵ ਦਿਨਾਨ੍ਤੇ ਪ੍ਰਲਯੋ ਹਿ ਯਃ
ਪੁਰਾਣੇ ਪੁਰਖ ਦੇ ਦਿਨ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ ਜੋ ਲੈਣੁ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਹੀ ਪ੍ਰਲੈ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
षਡ੍ਵਿਂਸ਼ਤ੍ਕਲ੍ਪਸਾਹਸ੍ਰੈਰ੍ਮਹਾਕਲ੍ਪੋ ਹਿ ਯਃ ਸ੍ਮृਤਃ 3.4.25.
ਛੱਬੀ ਹਜ਼ਾਰ ਕਲਪਾਂ ਨੂੰ ਮਿਲਾ ਕੇ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਕਲਪ ਬਣਦਾ ਹੈ।
ਤਦਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਸੁਰੈਃ ਸਾਰ੍ਦ੍ਧਂ ਭੂਪਂ ਸ੍ਵਾਯਂਭੁਵਂ ਗਤਃ
ਉਸ ਵੇਲੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇਵਤਿਆਂ ਸਮੇਤ ਰਾਜਾ ਸ੍ਵਾਯੰਭੂ ਦੇ ਕੋਲ ਗਿਆ।
ਸ੍ਵਾਯਂਭੁਵਮਨੋਰ੍ਮਧ੍ਯੇ ਵਾਰਾਹੋऽਭੂਤ੍ਸ ਵੈ ਭੁਵਿ
ਸ੍ਵਾਯੰਭੂ ਮਨੁ ਦੇ ਰਾਜ ਵਿੱਚ, ਵਿਚਕਾਰ, ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਵਾਰਾਹ ਆਇਆ।
ਸ੍ਵਾਰੋਚਿषਮਨੋਰਨ੍ਤੇ ਨृਸਿਂਹੋऽਭੂਤ੍ਸ ਵੈ ਭੁਵਿ
ਸ੍ਵਾਰੋਚਿਸ਼ ਮਨੁ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ, ਨਰਸਿੰਘ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਇਆ।
ਤਦੌਤ੍ਤਮਮਨੋਰ੍ਮਧ੍ਯੇ ਰੁਦ੍ਰੋऽਭੂਤ੍ਸਗਣੋ ਭੁਵਿ
ਉੱਤਮ ਮਨੁ ਦੇ ਰਾਜ ਵਿੱਚ, ਵਿਚਕਾਰ, ਰੁਦ੍ਰ ਆਪਣੇ ਸਾਥੀਆਂ ਸਮੇਤ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਆਇਆ।
ਤਾਮਸਾਨ੍ਤੇऽਭਵਨ੍ਮਤ੍ਸ੍ਯਃ ਸ ਵੈ ਭੁਵਿ ਸਨਾਤਨਃ
ਤਾਮਸ ਮਨੁ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ, ਮਤਸਯ, ਜੋ ਸਦਾ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਆਇਆ।
ਵੈਵਸ੍ਵਤਮਨੋਰ੍ਮਧ੍ਯੇ ਕृष੍ਣੋਭੂਦ੍ਭੁਵਿ ਸ ਪ੍ਰਭੁਃ
ਵੈਵਸ੍ਵਤ ਮਨੁ ਦੇ ਰਾਜ ਵਿੱਚ, ਵਿਚਕਾਰ, ਪ੍ਰਭੂ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਆਇਆ।
ਰੈਵਤਾਨ੍ਤੇऽਭਵਤ੍ਕੂਰ੍ਮਃ ਸ ਵੈ ਭੁਵਿ ਸਨਾਤਨਃ
ਰੈਵਤ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ, ਕੂਰਮ, ਜੋ ਸਦਾ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਆਇਆ।
ਚਾਕ੍ਸ਼ੁषਾਨ੍ਤੇ ਜਾਮਦਗ੍ਨ੍ਯੋऽਭਵਦ੍ਰਾਮਃ ਸ ਵੈ ਭੁਵਿ
ਚਾਕਸ਼ੁਸ਼ ਯੁਗ ਦੇ ਅੰਤ 'ਤੇ ਜਾਮਦਗਨਿ ਦਾ ਪੁੱਤ ਰਾਮ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਆਇਆ ਸੀ।
ਵੈਵਸ੍ਵਤਮਨੋਰਾਦੌ ਵਾਮਨੋऽਭੂਤ੍ਸ ਵੈ ਭੁਵਿ
ਵੈਵਸ੍ਵਤ ਮਨੂ ਦੇ ਸ਼ਾਸਨ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ 'ਚ ਵਾਮਨ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਇਆ।
ਵੈਵਸ੍ਵਤਮਨੋਰ੍ਮਧ੍ਯੇ ਕਲ੍ਕੀ ਨਾਮ੍ਨਾਹਮਾਗਤਃ 3.4.25.
ਵੈਵਸ੍ਵਤ ਮਨੂ ਦੇ ਰਾਜ ਵਿਚਕਾਰ, ਮੈਂ ਕਲਕੀ ਨਾਮ ਨਾਲ ਆਇਆ।
ਸਾਵਰ੍ਣਿਕਾਦੌ ਭਵਿਤਾ ਬੁਦ੍ਧੋ ਨਾਮ੍ਨਾ ਸ ਵੈ ਭੁਵਿ
ਸਾਵਰਣੀ ਯੁਗ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ 'ਚ ਬੁੱਧ ਨਾਮ ਦਾ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਜਨਮ ਹੋਵੇਗਾ।