ਦ੍ਵਿਤੀਯਸ਼੍ਚ ਨृਣਾਂ ਰਾਸ਼ੇਃ ਸਾਵਰ੍ਣਿਰ੍ਭ੍ਰਮਕਾਰਕਃ
ਦੂਜਾ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੀ ਵੰਸ਼ ਤੋਂ, ਸਾਵਰਣੀ ਹੋਵੇਗਾ, ਜੋ ਭਟਕਣ ਵਾਲਾ ਹੈ।
ਜਨ੍ਮਰਾਸ਼ਿਸ੍ਥਿਤਾ ਦੇਵੀ ਤਪਤੀ ਤਾ ਪਕਾਰਿਣੀ
ਜਨਮ ਰਾਸ਼ੀ ਵਿੱਚ ਟਿਕੀ ਹੋਈ ਦੇਵੀ ਤਪਤੀ ਹੈ, ਜੋ ਪਕਾਉਣ ਵਾਲੀ ਹੈ।
ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਵਚਸ੍ਤਸ੍ਯ ਸੁਰਵੈਦ੍ਯੌ ਬਭੂਵਤੁਃ ਤੇषਾਂ ਤੁ ਪਰਿਹਾਰਾਰ੍ਥੌ ਦਸ੍ਰੌ ਚਾਸ਼੍ਵਿਨਿਸਂਭਵੌ
ਉਸ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਦੋਵੇਂ ਦੇਵ ਚਿਕਿਤਸਕ ਬਣ ਗਏ; ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਰਾਹਤ ਲਈ, ਆਸ਼ਵਿਨਾਂ ਤੋਂ ਜੰਮੇ ਦਸਰਉ ਪੈਦਾ ਹੋਏ।
ਸੂਤ ਉਵਾਚ ਸ੍ਵਾਂਸ਼ਾਨ੍ਮਹੀਤਲੇ ਜਾਤੌ ਸ਼ੂਦ੍ਰਯੋਨ੍ਯਾਂ ਰਵੇਸ੍ਤੁਤੌ
ਸੂਤਾ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਆਪਣੇ ਹਿੱਸੇ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਜੰਮੇ, ਜੋ ਸੂਰਜ ਵਲੋਂ ਸਲਾਹੀਏ ਗਏ, ਸ਼ੂਦਰ ਜਾਤੀ ਵਿੱਚ।
ਚਾਣ੍ਡਾਲਸ੍ਯ ਗृਹੇ ਜਾਤਸ਼੍ਛਾਗਹਂਤੁਰਿਡਾਪਤਿਃ 3.4.18.
ਇੜਾ ਦਾ ਪਤੀ ਚੰਡਾਲ ਦੇ ਘਰ ਜੰਮਿਆ, ਜੋ ਬੱਕਰੀਆਂ ਮਾਰਦਾ ਸੀ।
ਸ਼ਾਲਿਗ੍ਰਾਮਸ਼ਿਲਾਤੁਲ੍ਯਂ ਛਾਗਮਾਂਸਂ ਵਿਚਿਕ੍ਰਿਯੇ
ਉਸ ਨੇ ਬੱਕਰੀ ਦਾ ਮਾਸ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ, ਜੋ ਸ਼ਾਲਿਗ੍ਰਾਮ ਪੱਥਰ ਵਰਗਾ ਸੀ।
ਸ ਤੁ ਸਤ੍ਯਨਿਧਿਃ ਪੂਰ੍ਵਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣਸ੍ਤਪ ਆਸ੍ਥਿਤਃ ਰਾਜਗੇਹੇ ਕਰਸ੍ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਸਧਨਸ੍ਯ ਲਯਂ ਗਤਃ
ਉਹ, ਜੋ ਸੱਚ ਦਾ ਖਜਾਨਾ ਸੀ, ਪਹਿਲਾਂ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੀ ਤਪੱਸਿਆ ਵਿੱਚ ਲੱਗਾ ਹੋਇਆ ਸੀ; ਰਾਜਾ ਦੇ ਘਰ ਨੌਕਰ ਬਣ ਗਿਆ, ਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਧਨ ਦੀ ਖਤਮ ਹੋਣ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ।
ਚਰ੍ਮਕਾਰਗृਹੇ ਜਾਤੋ ਦ੍ਵਿਤੀਯਃ ਪਿਂਗਲਾਪਤਿਃ
ਦੂਜਾ, ਪਿੰਗਲਾ ਦਾ ਪਤੀ, ਚਰਮਕਾਰ ਦੇ ਘਰ ਜੰਮਿਆ।
ਪੁਰੀਂ ਕਾਸ਼ੀਂ ਸਮਾਗਮ੍ਯ ਕਬੀਰਂ ਰਾਮਤਤ੍ਪਰਮ੍
ਕਾਸੀ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਮਿਲ ਕੇ, ਕਬੀਰ ਰਾਮ ਦੇ ਭਗਤ ਹੋ ਗਏ।
ਤਯੋਰ੍ਵਿਵਾਦੋ ਸਭਵਦਹੋਰਾਤ੍ਰਂ ਮਤਾਨ੍ਤਰੇ ਰਾਮਾਨਨ੍ਦਮੁਪਾਗਮ੍ਯ ਤਸ੍ਯ ਸ਼ਿष੍ਯਤ੍ਵਮਾਗਤਃ
ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਚਰਚਾ ਦਿਨ ਰਾਤ ਚੱਲੀ, ਦੂਜੇ ਵਿਚਾਰ ਅਨੁਸਾਰ; ਰਾਮਾਨੰਦ ਕੋਲ ਜਾ ਕੇ, ਉਹ ਉਸ ਦੇ ਚੇਲੇ ਬਣੇ।
ਇਤਿ ਤੇ ਕਥਿਤਂ ਵਿਪ੍ਰ ਸੁਰਾਂਸ਼ਾਸ਼੍ਚ ਯਥਾਭਵਨ੍
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਦੱਸ ਦਿੱਤਾ ਹੈ, ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਕਿ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਕਿਵੇਂ ਬਣੇ।
ਜਗਨ੍ਨਾਥਮਾਹਾਤ੍ਮ੍ਯਵਰ੍ਣਨਮ੍ ਸੂਤ ਉਵਾਚ ਭਟ੍ਟੋਜਿਸ੍ਸ ਚ ਸ਼ੁਦ੍ਧਾਤ੍ਮਾ ਸ਼ਿਵਭਕ੍ਤਿਪਰਾਯਣਃ । ਕृष੍ਣਚੈਤਨ੍ਯਮਾਗਮ੍ਯ ਨਮਸ੍ਕृਤ੍ਯ ਵਚੋऽਬ੍ਰਵੀਤ੍ । । ੧ ਮਹਾਦੇਵੋ ਗੁਰੁਃ ਸ ਵੈ ਸ਼ਿਵ ਆਤ੍ਮਾ ਸ਼ਰੀਰਿਣਾਮ੍ । ਵਿष੍ਣੁਰ੍ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਚ ਤਦ੍ਦਾਸੌ ਤਰ੍ਹਿ ਤਤ੍ਪੂਜਨੇਨ ਕਿਮ੍ । । ੨ ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਸ ਯਜ੍ਞਾਂਸ਼ੋ ਵਿਂਸ਼ਦਬ੍ਦਵਯੋਵृਤਃ । ਵਿਹਸ੍ਯਾਹ ਸ ਭਟ੍ਟੋਜਿਂ ਨਾਯਂ ਸ਼ਮ੍ਭੁਰ੍ਮਹੇਸ਼੍ਵਰਃ । । ੩ ਸਮਰ੍ਥੋ ਭਗਵਾਞ੍ਛਮ੍ਭੁਃ ਕਰ੍ਤਾ ਕਿਨ੍ਨ ਸ਼ਰੀਰਿਣਾਮ੍ । ਨ ਭਰ੍ਤਾ ਚ ਵਿਨਾ ਵਿष੍ਣੁਂ ਸਂਹਰ੍ਤਾਯਂ ਸਦਾ ਸ਼ਿਵਃ । । ੪ ਏਕਮੂਰ੍ਤਿਸ੍ਤ੍ਰਿਧਾ ਜਾਤਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਵਿष੍ਣੁਰ੍ਮਹੇਸ਼੍ਵਰਃ । ਸ਼ਾਕ੍ਤਮਾਰ੍ਗੇਣ ਭਗਵਾਨ੍ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਮੋਕ੍ਸ਼ਪ੍ਰਦਾਯਕਃ । । ੫ ਵਿष੍ਣੁਰ੍ਵੈष੍ਣਵਮਾਰ੍ਗੇਣ ਜੀਵਾਨਾਂ ਮੋਕ੍ਸ਼ਦਾਯਕਃ । ਸ਼ਮ੍ਭੁਰ੍ਵੈ ਸ਼ੈਵਮਾਰ੍ਗੇਣ ਮੋਕ੍ਸ਼ਦਾਤਾ ਸ਼ਰੀਰਿਣਾਮ੍ । । ੬ ਸ਼ਾਕ੍ਤਃ ਸਦਾਸ਼੍ਰਮੋ ਗੇਹੀ ਯਜ੍ਞਭੁਕ੍ਪਿਤृਦੇਵਗਃ । ਵਾਨਪ੍ਰਸ੍ਥਾਸ਼੍ਰਮੀ ਯੋ ਵੈ ਵੈष੍ਣਵਃ ਕਨ੍ਦਮੂਲਭੁਕ੍ । । ੭ ਯਤ੍ਯਾਸ਼੍ਰਮਃ ਸਦਾ ਰੌਦ੍ਰੌ ਨਿਰ੍ਗੁਣਃ ਸ਼ੁਦ੍ਧਵਿਗ੍ਰਹਃ । ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰ੍ਯਾਸ਼੍ਰਮਸ੍ਤੇषਾਮਨੁਗਾਮੀ ਮਹਾਸ਼੍ਰਮਃ । । ੮ ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਗੁਰੋਰ੍ਵਾਕ੍ਯਂ ਸ਼ਿष੍ਯੋ ਭੂਤ੍ਵਾ ਸ ਵੈ ਦ੍ਵਿਜਃ । ਤृਤੀਯਾਙ੍ਗਂ ਚ ਵੇਦਾਨਾਂ ਵ੍ਯਾਚਖ੍ਯੌ ਪਾਣਿਨਿਕृਤਮ੍ । । ੯ ਤਦਾਜ੍ਞਯਾ ਚ ਸਿਦ੍ਧਾਨ੍ਤਕੌਮੁਦ੍ਯਾਸ੍ਸ ਚਕਾਰ ਹ । ਤਤ੍ਰੋष੍ਯ ਦੀਕ੍ਸ਼ਿਤੋ ਧੀਮਾਨ੍ਕृष੍ਣਚੈਤਨ੍ਯਸੇਵਕਃ । । 3.4.20.੧੦ ਸੂਤ ਉਵਾਚ ਵਰਾਹਮਿਹਿਰੋ ਧੀਮਾਨ੍ਸ ਚ ਸੂਰ੍ਯਪਰਾਯਣਃ । ਦ੍ਵਾਵਿਂਸ਼ਾਬ੍ਦੇ ਚ ਯਜ੍ਞਾਂਸ਼ੇ ਤਮਾਗਤ੍ਯ ਵਚੋऽਬ੍ਰਵੀਤ੍ । । ੧੧ ਸੂਰ੍ਯੋऽਯਂ ਭਗਵਾਤ੍ਸਾਕ੍ਸ਼ਾਤ੍ਤ੍ਰਯੋ ਦੇਵਾ ਯਤੋऽਭਵਨ੍ । ਪ੍ਰਾਤਰ੍ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਚ ਮਧ੍ਯਾਹ੍ਨੇ ਵਿष੍ਣੁਃ ਸਾਯਂ ਸਦਾਸ਼ਿਵਃ । । ੧੨ ਅਤੋ ਰਵੇਃ ਸ਼ੁਭਾ ਪੂਜਾ ਤ੍ਰਿਦੇਵਯਜਨੇਨ ਕਿਮ੍ । ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਸ ਯਜ੍ਞਾਂਸ਼ੋ ਵਿਹਸ੍ਯਾਹ ਸ਼ੁਭਂ ਵਚਃ । । ੧੩ ਦ੍ਵਿਧਾ ਬਭੂਵ ਪ੍ਰਕृਤਿਰਪਰਾ ਚ ਪਰਾ ਤਥਾ । ਨਾਮਮਾਤ੍ਰਾ ਤਥਾ ਪੁष੍ਪਮਾਤ੍ਰਾ ਤਨ੍ਮਾਤ੍ਰਿਕਾ ਤਥਾ । । ੧੪ ਸ਼ਬ੍ਦਮਾਤ੍ਰਾ ਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ਮਾਤ੍ਰਾ ਰੂਪਮਾਤ੍ਰਾ ਰਸਾ ਤਥਾ । ਗਂਧਮਾਤ੍ਰਾ ਤਥਾ ਜ੍ਞੇਯਾ ਪਰਾ ਪ੍ਰਕृਤਿਰष੍ਟਧਾ । । ੧੫ ਅਪਰਾਯਾਂ ਜੀਵਭੂਤਾ ਨਿਤ੍ਯਸ਼ੁਦ੍ਧਾ ਜਗਨ੍ਮਯੀ । ਭੂਮਿਰਾਪੋऽਨਲੋ ਵਾਯੁਃ ਖਂ ਮਨੋਬੁਦ੍ਧਿਰੇਵ ਚ । । ਅਹਙ੍ਕਾਰ ਇਤਿ ਜ੍ਞੇਯਾ ਪ੍ਰਕृਤਿਸ਼੍ਚਾਪਰਾष੍ਟਧਾ । । ੧੬ ਵਿष੍ਣੁਰ੍ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਮਹਾਦੇਵੋ ਗਣੇਸ਼ੋ ਯਮਰਾਡ੍ ਗੁਹਃ । ਕੁਬੇਰੋ ਵਿਸ਼੍ਵਕਰ੍ਮਾ ਚ ਪਰਾ ਪ੍ਰਕृਤਿਦੇਵਤਾ । । ੧੭ ਸੁਮੇਰੁਰ੍ਵਰੁਣੋ ਵਹ੍ਨਿਰ੍ਵਾਯੁਸ਼੍ਚੈਵ ਧ੍ਰੁਵਸ੍ਤਥਾ । ਸੋਮੋ ਰਵਿਸ੍ਤਥਾ ਸ਼ੇषੋऽਪਰਾ ਪ੍ਰਕृਤਿਦੇਵਤਾ । । ੧੮ ਅਤਃ ਸੋਮਪਤੀ ਰੁਦ੍ਰੋ ਰਵਿਃ ਸ੍ਵਾਮੀ ਵਿਧਿਃ ਸ੍ਵਯਮ੍ । ਸ਼ੇषਸ੍ਵਾਮੀ ਹਰਿਃ ਸਾਕ੍ਸ਼ਾਨ੍ਨਮਸ੍ਤੇਭ੍ਯੋ ਨਮੋ ਨਮਃ । । ੧੯ ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਤਦਾ ਵਿਪ੍ਰਃ ਸ਼ਿष੍ਯੋ ਭੂਤ੍ਵਾ ਚ ਤਦ੍ਗੁਰੋਃ । ਤਦਾਜ੍ਞਯਾ ਚਤੁਰ੍ਥਾਙ੍ਗਂ ਜ੍ਯੋਤਿਃਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਂ ਚਕਾਰ ਹ । । 3.4.20.੨੦ ਵਰਾਹਸਂਹਿਤਾ ਨਾਮ ਬृਹਜ੍ਜਾਤਕਮੇਵ ਹਿ । ਕ੍ਸ਼ੁਦ੍ਰਤਨ੍ਤ੍ਰਾਂਸ੍ਤਥਾਨ੍ਯਾਨ੍ਵੈ ਕृਤ੍ਵਾ ਤਤ੍ਰ ਸ ਚਾਵਸਤ੍ । । ੨੧ ਸੂਤ ਉਵਾਚ ਵਾਣੀਭੂषਣ ਏਵਾਪਿ ਸ਼ਿਵਭਕ੍ਤਿਪਰਾਯਣਃ । ਕृष੍ਣਚੈਤਨ੍ਯਮਾਗਮ੍ਯ ਵਚਃ ਪ੍ਰਾਹ ਵਿਨਮ੍ਰਧੀਃ । । ੨੨ ਵਿष੍ਣੁਮਾਯਾ ਜਗਦ੍ਧਾਤ੍ਰੀ ਸੈਕਾ ਪ੍ਰਕृਤਿਰੁਤ੍ਕृਤਾ । ਤਯਾ ਜਾਤਮਿਦਂ ਵਿਸ਼੍ਵਂ ਵਿਸ਼੍ਵਾਦ੍ਦੇਵਸਮੁਦ੍ਭਵਃ । । ੨੩ ਵਿਸ਼੍ਵੇਦੇਵਸ੍ਸ ਪੁਰੁषਸ਼੍ਸ਼ਕ੍ਤਿਜੋ ਬਹੁਧਾਭਵਤ੍ । ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਵਿष੍ਣੁਰ੍ਹਰਸ਼੍ਚੈਵ ਦੇਵਾਃ ਪ੍ਰਕृਤਿਸਮ੍ਭਵਾਃ । । ਅਤੋ ਭਗਵਤੀ ਪੂਜ੍ਯਾ ਤਰ੍ਹਿ ਤਤ੍ਪੂਜਨੇਨ ਕਿਮ੍ । । ੨੪ ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਸ ਯਜ੍ਞਾਂਸ਼ੋ ਵਿਹਸ੍ਯਾਹ ਦ੍ਵਿਜੋਤ੍ਤਮਮ੍ । ਨ ਵੈ ਭਗਵਤੀ ਸ਼੍ਰੇष੍ਠਾ ਜਡਰੂਪਾ ਗੁਣਾਤ੍ਮਿਕਾ । । ੨੫ ਏਕਾ ਸਾ ਪ੍ਰਕृਤਿਰ੍ਮਾਯਾ ਰਚਿਤੁਰ੍ਜਗਤਾਂ ਕ੍ਸ਼ਮਾ । ਪੁਰੁषਸ੍ਯ ਸਹਾਯੇਨ ਯੋषਿਤੇਵ ਨਰਸ੍ਯ ਚ । । ੨੬ ਦੇਵੀਭਾਗਵਤੇ ਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰੇ ਪ੍ਰਸਿਦ੍ਧੇਯਂ ਕਥਾ ਦ੍ਵਿਜ । ਕਦਾਚਿਤ੍ਪ੍ਰਕृਤਿਰ੍ਦੇਵੀ ਸ੍ਵੇਚ੍ਛਯੇਦਂ ਜਗਤ੍ਖਲੁ । । ੨੭ ਨਿਰ੍ਮਿਤਂ ਜਡਭੂਤਂ ਤਦ੍ਬਹੁਧਾ ਬੋਧਿਤਂ ਤਦਾ । ਨ ਚੈਤਨ੍ਯਮਭੂਦ੍ਵਿਪ੍ਰਾ ਵਿਸ੍ਮਿਤਾ ਪ੍ਰਕृਤਿਸ੍ਤਦਾ । । ੨੮ ਸ਼ੂਨ੍ਯਭੂਤਂ ਚ ਪੁਰੁषਂ ਚੈਤਨ੍ਯਂ ਸਮਤੋषਯਤ੍ । ਪ੍ਰਵਿष੍ਟੋ ਭਗਵਾਨ੍ਦੇਵੀਮਾਯਾਜਨਿਤਗੋਲਕੇ । । ੨੯ ਸ੍ਵਪ੍ਨਵਦ੍ਵਾ ਸ੍ਵਯਂ ਜਾਤਸ਼੍ਚੈਤਨ੍ਯਮਭਵਜ੍ਜਗਤ੍ । ਅਤਃ ਸ਼੍ਰੇष੍ਠਃ ਸ ਭਗਵਾਨ੍ਪੁਰੁषੋ ਨਿਰ੍ਗੁਣਃ ਪਰਃ । । 3.4.20.੩੦ ਪ੍ਰਕृਤ੍ਯਾਂ ਸ੍ਵੇਚ੍ਛਯਾ ਜਾਤੋ ਲਿਙ੍ਗਰੂਪਸ੍ਤਦਾऽਭਵਤ੍ । ਪੁਁਲ੍ਲਿਙ੍ਗਪ੍ਰਕृਤੌ ਜਾਤਃ ਪੁਁਲ੍ਲਿਙ੍ਗੋऽਯਂ ਸਨਾਤਨਃ । । ੩੧ ਸ੍ਤ੍ਰੀਲ੍ਲਿਙ੍ਗਪ੍ਰਕृਤੌ ਜਾਤਃ ਸ੍ਤ੍ਰੀਲ੍ਲਿਙ੍ਗੋऽਯਂ ਸਨਾਤਨਃ । ਨਪੁਂਸ੍ਕਪ੍ਰਕृਤੌ ਜਾਤਃ ਕ੍ਲੀਬਰੂਪਃ ਸ ਵੈ ਪ੍ਰਭੁਃ । । ੩੨ ਅਵ੍ਯਯਪ੍ਰਕृਤੌ ਜਾਤੌ ਨਿਰ੍ਗੁਣੋऽਯਮਧੋਕ੍ਸ਼ਜਃ । ਨਮਸ੍ਤਸ੍ਮੈ ਭਗਵਤੇ ਸ਼ੂਨ੍ਯਰੂਪਾਯ ਸਾਕ੍ਸ਼ਿਣੇ । । ੩੩ ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਤੁ ਤਦ੍ਵਾਕ੍ਯਂ ਸ਼ਿष੍ਯੋ ਭੂਤ੍ਵਾ ਸ ਵੈ ਦ੍ਵਿਜਃ । ਤ੍ਰਿਵਿਂਸ਼ਾਬ੍ਦੇ ਚ ਯਜ੍ਞਾਂਸ਼ੇ ਤਤ੍ਰ ਵਾਸਮਕਾਰਯਤ੍ । । ੩ ੪ ਛਨ੍ਦੋਗ੍ਰਨ੍ਥਂ ਤੁ ਵੇਦਾਙ੍ਗਂ ਸ੍ਵਨਾਮ੍ਨਾ ਤੇਨ ਨਿਰ੍ਮਿਤਮ੍ । ਰਾਧਾਕृष੍ਣਪਰਂ ਨਾਮ ਜਪ੍ਤ੍ਵਾ ਹਰ੍षਮਵਾਪ੍ਤਵਾਨ੍ । । ੩੫ ਸੂਤ ਉਵਾਚ ਧਨ੍ਵਨ੍ਤਰਿਰ੍ਦ੍ਵਿਜੋ ਨਾਮ ਬ੍ਰਹ੍ਮਭਕ੍ਤਿਪਰਾਯਣਃ । ਕृष੍ਣਚੈਤਨ੍ਯਮਾਗਮ੍ਯ ਨਤ੍ਵਾ ਵਚਨਮਬ੍ਰਵੀਤ੍ । । ੩੬ ਭਵਾਂਸ੍ਤੁ ਪੁਰੁषਃ ਸ਼੍ਰੇष੍ਠੋ ਨਿਤ੍ਯਸ਼ੁਦ੍ਧਸ੍ਸਨਾਤਨਃ । ਜਡਭੂਤਾ ਚ ਤਨ੍ਮਾਯਾ ਸਮਰ੍ਥੋ ਭਗਵਾਨ੍ਸ੍ਵਯਮ੍ । । ੩੭ ਨਿਤ੍ਯੋऽਵ੍ਯਕ੍ਤਃ ਪਰਃ ਸੂਕ੍ਸ਼੍ਮਸ੍ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਪ੍ਰਕृਤਿਰੁਦ੍ਭਵਃ । ਅਤਃ ਪੂਜ੍ਯਸ੍ਸ ਭਗਵਾਨ੍ਪ੍ਰਕृਤ੍ਯਾਃ ਪੂਜਨੇਨ ਕਿਮ੍ । । ੩੮ ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਵਿਹਸ੍ਯਾਹ ਯਜ੍ਞਾਂਸ਼ਸ੍ਸਰ੍ਵਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਗਃ । ਨਾਯਂ ਸ਼੍ਰੇष੍ਠਸ੍ਸ ਪੁਰੁषੋ ਨ ਕ੍ਸ਼ਮਃ ਪ੍ਰਕृਤਿਂ ਵਿਨਾ । । ੩੯ ਪੁਰਾਣੇ ਚੈਵ ਵਾਰਾਹੇ ਪ੍ਰਸਿਦ੍ਧੇਯਂ ਕਥਾ ਸ਼ੁਭਾ । ਕਦਾਚਿਤ੍ਪੁਰੁषੋ ਨਿਤ੍ਯੋ ਨਾਮਮਾਤ੍ਰਃ ਸ੍ਵਕੇਚ੍ਛਯਾ । । ਬਭੂਵ ਬਹੁਧਾ ਤਤ੍ਰ ਯਥਾ ਪ੍ਰੇਤਸ੍ਤਥਾ ਸ੍ਵਯਮ੍ । । 3.4.20.੪੦ ਅਸਮਰ੍ਥੋ ਵਿਰਚਿਤੁਂ ਜਗਨ੍ਤਿ ਪੁਰੁषਃ ਪਰਃ । ਤੁष੍ਟਾਵ ਪ੍ਰਕृਤਿਂ ਦੇਵੀਂ ਚਿਰਕਾਲਂ ਸਨਾਤਨੀਮ੍ । । ੪੧ ਤਦਾ ਦੇਵੀ ਚ ਤਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਮਹਤ੍ਤਤ੍ਵਂ ਚਕਾਰ ਹ । ਸੋऽਹਙ੍ਕਾਰਸ਼੍ਚ ਮਹਤੋ ਜਾਤਸ੍ਤਨ੍ਮਾਤ੍ਰਿਕਾਸ੍ਤਤਃ । । ੪੨ ਮਹਾਭੂਤਾਨ੍ਯਤੋऽਪ੍ਯਾਸਂਸ੍ਤੈਃ ਸਞ੍ਜਾਤਮਿਦਂ ਜਗਤ੍ । । ੪੩ ਅਤਸ੍ਸਨਾਤਨੌ ਚੋਭੌ ਪੁਰੁषਾਤ੍ਪ੍ਰਕृਤਿਃ ਪਰਾ । ਪ੍ਰਕृਤੇਃ ਪੁਰੁषਸ਼੍ਚੈਵ ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਤਾਭ੍ਯਾਂ ਨਮੋ ਨਮਃ । । ੪੪ ਇਤਿ ਧਨ੍ਵਨ੍ਤਰਿਃ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਸ਼ਿष੍ਯੋ ਭੂਤ੍ਵਾ ਚ ਤਦ੍ਗੁਰੋਃ । ਤਤ੍ਰੋष੍ਯ ਚੈਵ ਵੇਦਾਙ੍ਗਂ ਕਲ੍ਪਵੇਦਂ ਚਕਾਰ ਹ । । ਸੁਸ਼੍ਰੁਤਾਦਪਰੇ ਚਾਪਿ ਸ਼ਿष੍ਯਾ ਧਨ੍ਵਨ੍ਤਰੇਃ ਸ੍ਮृਤਃ । । ੪੫ ਸੂਤ ਉਵਾਚ ਜਯਦੇਵਸ੍ਸ ਵੈ ਵਿਪ੍ਰੋ ਬੌਦ੍ਧਮਾਰ੍ਗਪਰਾਯਣਃ । ਕृष੍ਣਚੈਤਨ੍ਯਮਾਗਮ੍ਯ ਪਞ੍ਚਵਿਂਸ਼ਵਯੋਵृਤਮ੍ । । ਨਤ੍ਵੋਵਾਚ ਵਚੋ ਰਮ੍ਯਂ ਸ ਚ ਸ਼੍ਰੇष੍ਠ ਉषਾਪਤਿਃ । । ੪੬ ਯਸ੍ਯ ਨਾਭੇਰਭੂਤ੍ਪਦ੍ਮਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣਾ ਸਹ ਨਿਰ੍ਗਤਮ੍ । ਅਤਸ੍ਸ ਬ੍ਰਹ੍ਮਸੂਰ੍ਨਾਮ ਸਾਮਵੇਦੇषੁ ਗੀਯਤੇ । । ੪੭ ਵਿਸ਼੍ਵੋ ਨਾਰਾਯਣਸ੍ਸਾਕ੍ਸ਼ਾਦ੍ਯਸ੍ਯ ਕੇਤੌ ਸਮਾਸ੍ਥਿਤਃ । ਵਿਸ਼੍ਵ ਕੇਤੁਰਤੋ ਨਾਮ ਨ ਨਿਰੁਦ੍ਧੋऽਨਿਰੁਦ੍ਧਕਃ । । ੪੮ ਬ੍ਰਹ੍ਮਵੇਲਾ ਚ ਤਤ੍ਪਤ੍ਨੀ ਨਿਤ੍ਯਾ ਚੋषਾ ਮਹੋਤ੍ਤਮਾ । ਸ ਵੈ ਲੋਕਹਿਤਾਰ੍ਥਾਯ ਸ੍ਵਯਮਰ੍ਚਾਵਤਾਰਕਃ । । ੪੯ ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਵਿਹਸ੍ਯਾਹ ਯਜ੍ਞਾਂਸ਼ਸ੍ਤਂ ਦ੍ਵਿਜੋਤ੍ਤਮਮ੍ । ਵੇਦੋ ਨਾਰਾਯਣਃ ਸਾਕ੍ਸ਼ਾਤ੍ਪੂਜਨੀਯੋ ਨਰਃ ਸਦਾ । । 3.4.20.੫੦ ਤਤਃ ਕਾਲਸ੍ਤਤਃ ਕਰ੍ਮ ਤਤੋ ਧਰ੍ਮਃ ਪ੍ਰਵਰ੍ਤਤੇ । ਧਰ੍ਮਾਤ੍ਮਕਾਮਃ ਸਮੁਦ੍ਭੂਤਃ ਕਾਮਪਤ੍ਨੀ ਰਤਿਃ ਸ੍ਵਯਮ੍ । । ੫੧ ਰਤ੍ਯਾਂ ਕਾਮਾਤ੍ਸਮੁਦ੍ਭੂਤੋऽਨਿਰੁਦ੍ਧੋ ਨਾਮਦੇਵਤਾ । ਉषਾ ਸਾ ਤਸ੍ਯ ਭਗਿਨੀ ਤੇਨ ਸਾਰ੍ਦ੍ਧਂ ਸਮੁਦ੍ਭਵਾ । । ੫੨ ਕਾਲੋ ਨਾਮ ਸ ਵੈ ਕृष੍ਣੋ ਰਾਧਾ ਤਸ੍ਯ ਸਹੋਦਰਾ । ਕਰ੍ਮਰੂਪਃ ਸ ਵੈ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਨਿਯਤਿਸ੍ਤਤ੍ਸਹੋਦਰਾ । । ੫੩ ਧਰ੍ਮਰੂਪੋ ਮਹਾਦੇਵਃ ਸ਼੍ਰਦ੍ਧਾ ਤਸ੍ਯ ਸਹੋਦਰਾ । ਅਨਿਰੁਦ੍ਧਃ ਕਥਂ ਚੇਸ਼ੋ ਭਵਤੋਕ੍ਤਃ ਸਨਾਤਨਃ । । ੫੪ ਤ੍ਰਿਧਾ ਸृष੍ਟਿਸ਼੍ਚ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਣ੍ਡੇ ਸ੍ਥੂਲਾ ਸੂਕ੍ਸ਼੍ਮਾ ਚ ਕਾਰਣਾ । ਸ੍ਥੂਲਸृष੍ਟ੍ਯੈ ਸਮੁਦ੍ਭੂਤੋ ਦੇਵੋ ਨਾਰਾਯਣਃ ਸ੍ਵਯਮ੍ । । ੫੫ ਨਾਰਾਯਣੀ ਚ ਤਚ੍ਛਕ੍ਤਿਸ੍ਤਯੋਰ੍ਜਲਸਮੁਦ੍ਭਵਃ । ਜਲਾਜ੍ਜਾਤਸ੍ਸ ਵੈ ਸ਼ੇषਸ੍ਤਸ੍ਯੋਪਰਿ ਸਮਾਸ੍ਥਿਤੌ । । ੫੬ ਸੁਪ੍ਤੇ ਨਾਰਾਯਣੇ ਦੇਵੇ ਨਾਭੇਃ ਪਙ੍ਕਜਮੁਤ੍ਤਮਮ੍ । ਅਨਨ੍ਤਯੋਜਨਾਯਾਮਮੁਦਭੂਚ੍ਚ ਤਤੋ ਵਿਧਿਃ । । ੫੭ ਵਿਧੇਃ ਸ੍ਥੂਲਮਯੀ ਸृष੍ਟਿਰ੍ਦੇਵਤਿਰ੍ਯ੍ਯਙ੍ਨਰਾਦਿਕਾ । ਸੂਕ੍ਸ਼੍ਮਸृष੍ਟ੍ਯੈ ਸਮੁਦ੍ਭੂਤਃ ਸੋऽਨਿਰੁਦ੍ਧ ਉषਾਪਤਿਃ । । ੫੮ ਤਤੋ ਵੀਰ੍ਯਮਯਂ ਤੋਯਂ ਜਾਤਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਣ੍ਡਮਸ੍ਤਕੇ । ਵੀਰ੍ਯਾਜ੍ਜਾਤਸ੍ਸ ਵੈ ਸ਼ੇषਸ੍ਤਸ੍ਯੋਪਰਿ ਸ ਚਾਸ੍ਥਿਤਃ । । ੫੯ ਤਸ੍ਯ ਨਾਭੇਸ੍ਸਮੁਦ੍ਭੂਤੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਲੋਕਪਿਤਾਮਹਃ । ਸੂਕ੍ਸ਼੍ਮਸृष੍ਟਿਸ੍ਤਤੋ ਜਾਤਾ ਯਥਾ ਸ੍ਵਪ੍ਨੇऽਪਿ ਦृਸ਼੍ਯਤੇ । । 3.4.20.੬੦ ਹੇਤੁਸृष੍ਟ੍ਯੈ ਸਮੁਦ੍ਭੂਤੋ ਵੇਦਾ ਨਾਰਾਯਣਃ ਸ੍ਵਯਮ੍ । ਵੇਦਾਤ੍ਕਾਲਸ੍ਤਤਃ ਕਰ੍ਮ ਤਤੋ ਧਰ੍ਮਾਦਯਃ ਸ੍ਮृਤਾਃ । । ੬੧ ਤ੍ਵਦ੍ਗੁਰੁਸ਼੍ਚ ਜਗਨ੍ਨਾਥ ਉਡ੍ਰਦੇਸ਼ਨਿਵਾਸਕਃ । ਮਯਾ ਤਤ੍ਰੈਵ ਗਨ੍ਤਵ੍ਯਂ ਸਸ਼ਿष੍ਯੇਣਾਦ੍ਯ ਭੋ ਦ੍ਵਿਜਾਃ । । ੬੨ ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਤੁ ਵਚਨਂ ਕृष੍ਣਚੈਤਨ੍ਯਕਿਙ੍ਕਰਾਃ । ਸ੍ਵਾਨ੍ਸ੍ਵਾਞ੍ਛਿष੍ਯਾਨ੍ਸਮਾਹੂਯ ਤਤ੍ਪਸ਼੍ਚਾਤ੍ਪ੍ਰਯਯੁਸ਼੍ਚ ਤੇ । । ੬੩ ਸ਼ਾਙ੍ਕਰਾ ਦ੍ਵਾਦਸ਼ਗਣਾ ਰਾਮਾਨੁਜਮੁਪਾਯਯੁਃ । ਨਾਮਦੇਵਾਦਯਸ੍ਤਤ੍ਰ ਗਣਾਸ੍ਸਪ੍ਤ ਸਮਾਗਤਾਃ । । ੬੪ ਰਾਮਾਨਨ੍ਦਂ ਨਮਸ੍ਕृਤ੍ਯ ਸਂਸ੍ਥਿਤਾਸ੍ਤਸ੍ਯ ਸੇਵਕਾ । ਰੋਪਣਸ਼੍ਚ ਤਦਾਗਤ੍ਯ ਸ੍ਵਸ਼ਿष੍ਯੈਰ੍ਬਹੁਭਿਰ੍ਵृਤਃ । । ੬੫ ਕृष੍ਣਚੈਤਨ੍ਯਮਾਗਮ੍ਯ ਨਮਸ੍ਕृਤ੍ਯ ਸ੍ਥਿਤਃ ਸ੍ਵਯਮ੍ । ਜਗਨ੍ਨਾਥਪੁਰੀਂ ਤੇ ਵੈ ਪ੍ਰਯਯੁਰ੍ਭਕ੍ਤਿਤਤ੍ਪਰਾਃ । । ੬੬ ਨਿਧਯਃ ਸਿਦ੍ਧਯਸ੍ਤਤ੍ਰ ਤੇषਾਂ ਸੇਵਾਰ੍ਥਮਾਗਤਾਃ । ਸਰ੍ਵੇ ਚ ਦਸ਼ਸਾਹਸ੍ਰਾ ਵੈष੍ਣਵਾਃ ਸ਼ੈਵਸ਼ਾਕ੍ਤਕੈਃ । । ੬੭ ਯਜ੍ਞਾਂਸ਼ਂ ਚ ਪੁਰਸ੍ਕृਤ੍ਯ ਜਗਨ੍ਨਾਥਪੁਰੀਂ ਯਯੁਃ । ਅਰ੍ਚਾਵਤਾਰੋ ਭਗਵਾਨਨਿਰੁਦ੍ਧ ਉषਾਪਤਿਃ । । ੬੮ ਤਦਾਗਮਨਮਾਲੋਕ੍ਯ ਦ੍ਵਿਜਰੂਪਧਰੋ ਮੁਨਿਃ । ਜਗਨ੍ਨਾਥਃ ਸ੍ਵਯਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤੋ ਯਤ੍ਰ ਯਜ੍ਞਾਂਸ਼ਕਾਦਯਃ । । ੬੯ ਯਜ੍ਞਾਂਸ਼ਸ੍ਤਂ ਸਮਾਲੋਕ੍ਯ ਨਤ੍ਵਾ ਵਚਨਮਬ੍ਰਵੀਤ੍ । ਕਿਂ ਮਤਂ ਭਵਤਾ ਜ੍ਞਾਤਂ ਕਲੌ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤੇ ਭਯਾਨਕੇ । । 3.4.20.੭੦ ਤਤ੍ਸਰ੍ਵਂ ਕृਪਯਾ ਬ੍ਰੂਹਿ ਸ਼੍ਰੋਤੁਮਿਚ੍ਛਾਮਿ ਤਤ੍ਤ੍ਵਤਃ । ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਤੁ ਵਚਨਂ ਜਗਨ੍ਨਾਥੋ ਹਰਿਃ ਸ੍ਵਯਮ੍ । । ਉਵਾਚ ਵਚਨਂ ਰਮ੍ਯਂ ਲੋਕਮਙ੍ਗਲਹੇਤਵੇ । । ੭੧ ਮਿਸ਼੍ਰਦੇਸ਼ੋਦ੍ਭਵਾ ਮ੍ਲੇਚ੍ਛਾਃ ਕਾਸ਼੍ਯਪੇਨੈਵ ਸ਼ਾਸਿਤਾਃ । ਸਂਸ੍ਕृਤਾ ਸ਼ੂਦ੍ਰਵਰ੍ਣੇਨ ਬ੍ਰਹ੍ਮਵਰ੍ਣਮੁਪਾਗਤਾਃ । । ੭੨ ਸ਼ਿਖਾਸੂਤ੍ਰਂ ਸਮਾਧਾਯ ਪਠਿਤ੍ਵਾ ਵੇਦਮੁਤ੍ਤਮਮ੍ । ਯਜ੍ਞੈਸ਼੍ਚ ਪੂਜਯਾਮਾਸੁਰ੍ਦੇਵਦੇਵਂ ਸ਼ਚੀਪਤਿਮ੍ । । ੭੩ ਦੁਃਖਿਤੋ ਭਗਵਾਨਿਨ੍ਦ੍ਰਃ ਸ਼੍ਵੇਤਦ੍ਵੀਪਮੁਪਾਗਤਃ । ਸ੍ਤੁਤ੍ਯਾ ਮਾਂ ਬੋਧਯਾਮਾਸ ਦੇਵਮਙ੍ਗਲਹੇਤਵੇ । । ੭੪ ਪ੍ਰਬੁਦ੍ਧਂ ਮਾਂ ਵਚਃ ਪ੍ਰਾਹ ਸ਼ृਣੁ ਦੇਵ ਦਯਾਨਿਧੇ । ਸ਼ੂਦ੍ਰਸਂਸ੍ਕृਤਮਨ੍ਨਂ ਚ ਖਾਦਿਤੁਂ ਨ ਦ੍ਵਿਜੋऽਰ੍ਹਤਿ । । ੭੫ ਤਥਾ ਚ ਸ਼ੂਦ੍ਰਜਨਿਤੈਰ੍ਯਜ੍ਞੈਸ੍ਤृਪ੍ਤਿਂ ਨ ਚਾਪ੍ਨੁਯਾਮ੍ । ਕਾਸ਼੍ਯਪੇ ਸ੍ਵਰ੍ਗਤੇ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤੇ ਮਾਗਧੇ ਰਾਜ੍ਞਿ ਸ਼ਾਸਤਿ । । ੭੬ ਮਮ ਸ਼ਤ੍ਰੁਰ੍ਬਲਿਰ੍ਦੈਤ੍ਯਃ ਕਲਿਪਕ੍ਸ਼ਮੁਪਾਗਤਃ । ਨਿਸ੍ਤੇਜਾਸ਼੍ਚ ਯਥਾऽਹਂ ਸ੍ਯਾਂ ਤਥਾ ਵੈ ਕਰ੍ਤੁਮੁਦ੍ਯਤਃ । । ੭੭ ਮਿਸ਼੍ਰਦੇਸ਼ੋਦ੍ਭਵੇ ਮ੍ਲੇਚ੍ਛੇ ਸਾਂਸ੍ਕृਤੀ ਤੇਨ ਸਂਸ੍ਕृਤਾ । ਭਾषਾ ਦੇਵਵਿਨਾਸ਼ਾਯ ਦੈਤ੍ਯਾਨਾਂ ਵਰ੍ਦ੍ਧਨਾਯ ਚ । । ੭੮ ਆਰ੍ਯ੍ਯੇषੁ ਪ੍ਰਾਕृਤੀ ਭਾषਾ ਦੂषਿਤਾ ਤੇਨ ਵੈ ਕृਤਾ । ਅਤੋ ਮਾਂ ਰਕ੍ਸ਼ ਭਗਵਨ੍ਭਵਨ੍ਤਂ ਸ਼ਰਣਾਗਤਮ੍ । । ੭੯ ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਤਦਾਹਂ ਵੈ ਦੇਵਰਾਜਮੁਵਾਚ ਹ । ਭਵਨ੍ਤੋ ਦ੍ਵਾਦਸ਼ਾਦਿਤ੍ਯਾ ਗਨ੍ਤੁਮਰ੍ਹਨ੍ਤਿ ਭੂਤਲੇ । । 3.4.20.੮੦ ਅਹਂ ਲੋਕਹਿਤਾਰ੍ਥਾਯ ਜਨਿष੍ਯਾਮਿ ਕਲੌ ਯੁਗੇ । ਪ੍ਰਵੀਣੋ ਨਿਪੁਣੋऽਭਿਜ੍ਞਃ ਕੁਸ਼ਲਸ਼੍ਚ ਕृਤੀ ਸੁਖੀ । । ੮੧ ਨਿष੍ਣਾਤਃ ਸ਼ਿਕ੍ਸ਼ਿਤਸ਼੍ਚੈਵ ਸਰ੍ਵਜ੍ਞਃ ਸੁਗਤਸ੍ਤਥਾ । ਪ੍ਰਬੁਦ੍ਧਸ਼੍ਚ ਤਥਾ ਬੁਦ੍ਧ ਆਦਿਤ੍ਯਾਃ ਕ੍ਰਮਤੋ ਭਵਾਃ
ਕਲਿਯੁਗੀਯੇਤਿਹਾਸਸਮੁਚ੍ਚਯਵਰ੍ਣਨਮ੍ ਸੂਤ ਉਵਾਚ ਵੈਕ੍ਰਮੇ ਰਾਜ੍ਯਵਿਗਤੇ ਚਤੁष੍षष੍ਟ੍ਯੁਤ੍ਤਰਂ ਮੁਨੇ । ਦ੍ਵਾਵਿਂਸ਼ਦਬ੍ਦਸ਼ਤਕਂ ਭੂਤਨਨ੍ਦਿਸ੍ਤਦਾ ਨृਪਃ । । ੧ ਕੁਬੇਰਯਕ੍ਸ਼ਕਾਨ੍ਮੌਨਾਨ੍ਧਨਧਾਨ੍ਯਸਮਨ੍ਵਿਤਾਨ੍ । ਸਾਰ੍ਦ੍ਧਲਕ੍ਸ਼ਾਨ੍ਕਲੈਰ੍ਘੋਰੈਰ੍ਜਿਤ੍ਵਾ ਤਾਨ੍ਯੁਦ੍ਧਕਾਰਿਣਃ । । ੨ ਕਿਲ੍ਕਿਲਾਯਾਂ ਸ੍ਵਯਂ ਰਾਜ੍ਯਂ ਨਾਗਵਂਸ਼ੈਸ਼੍ਚਕਾਰ ਹ । ਆਗ੍ਨੇਯ੍ਯਾਂ ਦਿਸ਼ਿ ਵਿਖ੍ਯਾਤਾ ਪੁਣ੍ਡਰੀਕੇਣ ਨਿਰ੍ਮਿਤਾ । । ੩ ਪੁਰੀ ਕਿਲਕਿਲਾ ਨਾਮ ਤਤ੍ਰ ਰਾਜਾ ਬਭੂਵ ਹ । ਪੁਣ੍ਡਰੀਕਾਦਯੋ ਨਾਗਾਸ੍ਤਸ੍ਮਿਨ੍ਰਾਜ੍ਯਂ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਤਿ । । ੪ ਗੇਹੇ ਗੇਹੇ ਜਨੈਸ੍ਸਰ੍ਵੈਃ ਪੂਜਨੀਯਾ ਬਭੂਵਿਰੇ । ਸ੍ਵਾਹਾ ਸ੍ਵਧਾ ਵषਟ੍ਕਾਰੋ ਦੇਵਪੂਜਾ ਮਹੀਤਲੇ । । ੫ ਤ੍ਯਕ੍ਤ੍ਵਾ ਦੇਵਾਨੁਪਾਗਮ੍ਯ ਸਂਸ੍ਥਿਤਾ ਮੇਰੁਮੂਰ੍ਦ੍ਧਨਿ । ਸ਼ਕ੍ਰਾਜ੍ਞਯਾ ਕੁਬੇਰਸ੍ਤੁ ਸ਼ੂਕਧਾਨ੍ਯਂ ਸਮਨ੍ਤਤਃ । । ੬ ਯਕ੍ਸ਼ੈਃ षਡਂਸ਼ਾਨਾਦਾਯ ਦੇਵੇਭ੍ਯਃ ਪ੍ਰਦਦੌ ਪ੍ਰਭੁਃ । ਮਣਿਸ੍ਵਰ੍ਣਾਦਿਵਸ੍ਤੂਨਿ ਮੌਨਰਾਜ੍ਯੇषੁ ਯਾਨਿ ਵੈ । । ੭ ਦਤ੍ਤਾਨਿ ਤਾਨਿ ਕੋਸ਼ੇषੁ ਪੁਨਰ੍ਦੇਵਸ਼੍ਚਕਾਰ ਹ । ਮਣ੍ਡਲੀਕਂ ਪਦਂ ਤੇਨ ਸਤ੍ਕृਤਂ ਭੂਤਨਨ੍ਦਿਨਾ । । ੮ ਸ਼ਤਾਰ੍ਦ੍ਧਂ ਤੁ ਤਤੋ ਰਾਜਾ ਸ਼ਿਸ਼ੁਨਨ੍ਦਿਰ੍ਬਭੂਵ ਹ । ਨਾਗਪੂਜਾਂ ਪੁਰਸ੍ਕृਤ੍ਯ ਤਿਰਸ੍ਕृਤ੍ਯ ਸੁਰਾਨ੍ਭੁਵਿ । । ੯ ਚਕਾਰ ਰਾਜ੍ਯਂ ਵਿਸ਼ਾਬ੍ਦਂ ਯਸ਼ੋਨਨ੍ਦਿਸ੍ਤਤੋऽਨੁਜਃ । ਭ੍ਰਾਤ੍ਰਾਸਨਂ ਸ੍ਵਯਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤੋ ਨਾਗਪੂਜਾਪਰਾਯਣਃ । । 3.4.23.੧੦ ਪਞ੍ਚਵਿਂਸ਼ਤਿਵਰ੍षਾਣਿ ਸ ਚ ਰਾਜ੍ਯਮਚੀਕਰਤ੍ । ਤਤਸ੍ਤਤ੍ਤਨਯੋ ਰਾਜਾ ਸ ਬਭੂਵ ਪ੍ਰਵੀਰਕਃ । । ੧੧ ਏਕਾਦਸ਼ਾਬ੍ਦਂ ਤਦ੍ਰਾਜ੍ਯਂ ਕਰ੍ਮਭੂਮ੍ਯਾਂ ਪ੍ਰਕੀਰ੍ਤਿਤਮ੍ । ਕਦਾਚਿਤ੍ਸ ਚ ਬਾਹ੍ਲੀਕੇ ਸੇਨਯਾ ਸਾਰ੍ਦ੍ਧਮਾਗਤਃ । । ੧੨ ਤਤ੍ਰ ਤੈਰਭਵਦ੍ਯੁਦ੍ਧਂ ਪੈਸ਼ਾਚੈਰ੍ਮ੍ਲੇਚ੍ਛਦਾਰੁਣੈਃ । ਮਾਸਮਾਤ੍ਰਾਨ੍ਤਰੇ ਮ੍ਲੇਚ੍ਛਾ ਲਕ੍ਸ਼ਸਂਖ੍ਯਾ ਮृਤਿਂ ਗਤਾਃ । । ੧੩ ਤਥਾ षष੍ਟਿਸਹਸ੍ਰਾਸ਼੍ਚ ਨਾਗਭਕ੍ਤਾ ਲਯਂ ਗਤਾਃ । ਬਾਦਲੋ ਨਾਮ ਤਦ੍ਰਾਜਾ ਰੋਮਜਸ੍ਥੋ ਮਹਾਬਲਃ । । ੧੪ ਯਸ਼ੋਨਨ੍ਦਿਨਮਾਹੂਯ ਦਦੌ ਜਾਲਵਤੀਂ ਸੁਤਾਮ੍ । ਗृਹੀਤ੍ਵਾ ਮ੍ਲੇਚ੍ਛਰਾਜਸ੍ਯ ਸੁਤਾਂ ਗੇਹਮੁਪਾਗਤਃ । । ੧੫ ਗਰ੍ਭੋ ਜਾਤਸ੍ਤਤਸ੍ਤਸ੍ਯਾਂ ਬਭੂਵ ਤਨਯੋ ਬਲੀ । ਬਾਹ੍ਲੀਕੋ ਨਾਮ ਵਿਖ੍ਯਾਤੋ ਨਾਗਪੂਜਨਤਤ੍ਪਰਃ । । ੧੬ ਤਦਨ੍ਵਯੇ ਨृਪਾ ਜਾਤਾ ਬਾਹ੍ਲੀਕਾਸ਼੍ਚ ਤ੍ਰਯੋਦਸ਼ । ਚਤੁਸ਼੍ਸ਼ਤਾਨਿ ਵਰ੍षਾਣਿ ਕृਤ੍ਵਾ ਰਾਜ੍ਯਂ ਮृਤਿਂ ਗਤਾਃ । । ੧੭ ਅਯੋਮੁਖੇ ਚ ਬਾਹ੍ਲੀਕੇ ਰਾਜ੍ਯਮਤ੍ਰ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਤਿ । ਤਦਾ ਪਿਤृਗਣਾਸ੍ਸਰ੍ਵੇ ਕृष੍ਣਚੈਤਨ੍ਯਮਾਯਯੁਃ । । ੧੮ ਨਤ੍ਵੋਚੁਰ੍ਵਚਨਂ ਤਤ੍ਰ ਭਗਵਞ੍ਛृਣੁ ਮੇ ਵਚਃ । ਵਯਂ ਪਿਤृਗਣਾ ਭੂਪੈਰ੍ਨਾਗਵਂਸ਼੍ਯੈਰ੍ਨਿਰਾਕृਤਾਃ । । ੧੯ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧਤਰ੍ਪਣਕਰ੍ਮਾਣਿ ਤੈਰ੍ਵਯਂ ਵਰ੍ਦ੍ਧਿਤਾਸ੍ਸਦਾ । ਪਿਤृਵृਦ੍ਧਾਤ੍ਸੋਮਵृਦ੍ਧਿਸ੍ਤਤੋ ਦੇਵਾਸ਼੍ਚ ਵਰ੍ਦ੍ਧਨਾਃ । । 3.4.23.੨੦ ਦੇਵਵृਦ੍ਧਾਲ੍ਲੋਕਵृਦ੍ਧਿਸ੍ਤਸ੍ਮਾਦ੍ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਪ੍ਰਜਾਪਤਿਃ । ਬ੍ਰਹ੍ਮਵृਦ੍ਧਾਤ੍ਪਰਂ ਹਰ੍षਂ ਗੇਹੇ ਗੇਹੇ ਜਨੇ ਜਨੇ । । ੨੧ ਅਤੋऽਸ੍ਮਾਨ੍ਰਕ੍ਸ਼ ਭਗਵਨ੍ਪ੍ਰਜਾਃ ਪਾਹਿ ਸਨਾਤਨੀਃ । ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਵਚਸ੍ਤੇषਾਂ ਯਜ੍ਞਾਂਸ਼ੋ ਭਗਵਾਨ੍ਹਰਿਃ । । ੨੨ ਪੁष੍ਯਮਿਤ੍ਰਂ ਧਰ੍ਮਪਰਮਾਰ੍ਯਵਸ਼ਵਿਵਰ੍ਦ੍ਧਨਮ੍ । । ੨੩ ਜਾਤਮਾਤ੍ਰਃ ਸ ਵੈ ਬਾਲਃ षੋਡਸ਼ਾਰ੍ਦ੍ਧਵਯੋऽਭਵਤ੍ । ਅਯੋਨਿਰ੍ਯੋਨਿਭੂਤਾਂਸ੍ਤਾਨਯੋਮੁਖ ਪੁਰਸ੍ਸਰਾਨ੍ । । ੨੪ ਜਿਤ੍ਵਾ ਦੇਸ਼ਾਨ੍ਨਿਰਾਕृਤ੍ਯ ਸ੍ਵਯਂ ਰਾਜ੍ਯਂ ਗृਹੀਤਵਾਨ੍ । ਯਥਾ ਸ਼ਿਵਾਂਸ਼ਤੋ ਜਾਤੋ ਵਿਕ੍ਰਮੋ ਨਾਮ ਭੂਪਤਿਃ । । ੨੫ ਸ਼ਕਾਨ੍ਗਨ੍ਧਰ੍ਵਪਕ੍ਸ਼ੀਯਾਞ੍ਜਿਤ੍ਵਾ ਪੂਜ੍ਯੋ ਬਭੂਵ ਹ । ਨਾਗਪਕ੍ਸ਼ਾਂਸ੍ਤਥਾ ਭੂਪਾਨ੍ਗੋਲਕਾਸ੍ਯਾਨ੍ਭਯਙ੍ਕਰਾਨ੍ । । ੨੬ ਪੁष੍ਯਮਿਤ੍ਰਸ੍ਤਦਾ ਜਿਤ੍ਵਾ ਸਰ੍ਵਪੂਜ੍ਯੋऽਭਵਦ੍ਭੁਵਿ । ਸਪ੍ਤਵਿਂਸ਼ਚ੍ਛਤਂ ਵਰ੍षਂ ਦ੍ਵਿਸਪ੍ਤਤ੍ਯੁਤ੍ਤਰਂ ਤਥਾ । । ੨੭ ਰਾਜ੍ਯਂ ਵਿਕ੍ਰਮਤੋ ਜਾਤਂ ਸਮਾਪ੍ਤਿਮਗਮਤ੍ਤਦਾ । ਪੁष੍ਯਮਿਤ੍ਰੇ ਰਾਜ੍ਯਪਦਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤੇ ਸਮਭਵਤ੍ਤਦਾ । । ੨੮ ਸ਼ਤਵਰ੍षਂ ਰਾਜ੍ਯਪਦਂ ਤੇਨ ਧਰ੍ਮਾਤ੍ਮਨਾ ਧृਤਮ੍ । ਅਯੋਧ੍ਯਾ ਮਥੁਰਾ ਮਾਯਾ ਕਾਸ਼ੀ ਕਾਞ੍ਚੀ ਹ੍ਯਵਨ੍ਤਿਕਾ । । ੨੯ ਪੁਰੀ ਦ੍ਵਾਰਵਤੀ ਤੇਨ ਰਾਜ੍ਞਾ ਚ ਪੁਨਰੁਦ੍ਧृਤਾਃ । ਕੁਰੁਸੂਕਰਪਦ੍ਮਾਨਿ ਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰਾਣਿ ਵਿਵਿਧਾਨਿ ਚ । । 3.4.23.੩੦ ਨੈਮਿषੋਤ੍ਪਲਵृਨ੍ਦਾਨਾਂ ਵਨਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰਾਣਿ ਭੂਤਲੇ । ਨਾਨਾਤੀਰ੍ਥਾਨਿ ਤੇਨੈਵ ਸ੍ਥਾਪਿਤਾਨਿ ਸਮਨ੍ਤਤਃ । । ੩੧ ਤਦਾ ਕਲਿਃ ਸ ਗਨ੍ਧਰ੍ਵੋ ਦੇਵਤਾਪਿਤृਦੂषਕਃ । ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਂ ਵਪੁਰਾਸ੍ਥਾਯ ਪੁष੍ਯਮਿਤ੍ਰਮੁਪਾਗਮਤ੍ । । ੩੨ ਨਤ੍ਵੋਵਾਚ ਪ੍ਰਿਯਂ ਵਾਕ੍ਯਂ ਸ਼ृਣੁ ਭੂਪ ਦਯਾਪਰ । ਆਰ੍ਯਦੇਸ਼ੇ ਪਿਤृਗਣਾਃ ਪੂਜਾਰ੍ਹਾਃ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧਤਰ੍ਪਣੈਃ । । ੩੩ ਅਜ੍ਞਾਨਮਿਤਿ ਤਜ੍ਜ੍ਞੇਯ ਭੁਵਿ ਯਤ੍ਪਿਤृਪੂਜਨਮ੍ । ਮृਤਾ ਯੇ ਤੁ ਨਰਾ ਭੂਮੌ ਪੂਰ੍ਵਕਰ੍ਮਵਸ਼ਾਨੁਗਾਃ । । ੩੪ ਭਵਨ੍ਤਿ ਦੇਹਵਨ੍ਤਸ੍ਤੇ ਚਤੁਰਾਸ਼ੀਤਿਲਕ੍ਸ਼ਧਾ । ਛਦ੍ਮਨਾ ਮਯਦੇਵੇਨ ਪਿਤृਪੂਜਾ ਵਿਨਿਰ੍ਮਿਤਾ । । ੩੫ ਵृਥਾ ਸ਼੍ਰਮਂ ਵृਥਾ ਕਰ੍ਮ ਨृਣਾਂ ਚ ਪਿਤृਪੂਜਨਮ੍ । ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਵਚੋ ਘੋਰਂ ਵਿਹਸ੍ਯਾਹ ਮਹੀਪਤਿਃ । । ੩੬ ਭਵਾਨ੍ਮੂਰ੍ਖੋ ਮਹਾਮੂਢੋ ਨ ਜਾਨੀष ਪਰਂ ਫਲਮ੍ । ਭੁਵਰ੍ਲੋਕੇ ਨ ਯੇ ਦृष੍ਟਾਃ ਸ਼ੂਨ੍ਯਭੂਤਾਸ਼੍ਚ ਭਾਸ੍ਵਰਾਃ । । ੩੭ ਯੇ ਤੁ ਤੇ ਵੈ ਪਿਤृਗਣਾਃ ਪਿਣ੍ਡਰੂਪਵਿਮਾਨਗਾਃ । ਸਤ੍ਪੁਤ੍ਰੈਸ਼੍ਚ ਵਿਧਾਨੇਨ ਪਿਣ੍ਡਦਾਨਂ ਚ ਯਤ੍ਕृਤਮ੍ । । ੩੮ ਤਦ੍ਵਿਮਾਨਂ ਨਭੋਜਾਤਂ ਸਰ੍ਵਾਨਨ੍ਦਪ੍ਰਦਾਯਕਮ੍ । ਅਬ੍ਦਮਾਤ੍ਰਂ ਸ੍ਥਿਤਿਸ੍ਤੇषਾਂ ਪਿਣ੍ਡਪਾਯਸਰੂਪਿਣਾਮ੍ । । ੩੯ ਗੀਤਾष੍ਟਾਦਸ਼ਕਾਧ੍ਯਾਯੈਃ ਸਪ੍ਤਸ਼ਤ੍ਯਾਸ਼੍ਚਰਿਤ੍ਰਕੈਃ । ਪਾਵਿਤਂ ਯਤ੍ਤੁ ਵੈ ਪਿਣ੍ਡਂ ਤ੍ਰਿਸ਼ਤਾਬ੍ਦਂ ਚ ਤਤ੍ਸ੍ਥਿਤਿਃ । । 3.4.23.੪੦ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧਤਰ੍ਪਣਹੀਨਾ ਯੇ ਦृਸ਼੍ਯਨ੍ਤੇ ਮਾਨਵਾ ਭੁਵਿ । ਤੇ ਸਰ੍ਵੇ ਨਾਰਕਾ ਜ੍ਞੇਯਾਃ ਕੁਲਮੇਕੋਤ੍ਤਰਂ ਸ਼ਤਮ੍ । । ੪੧ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧਕਰ੍ਮ ਮਹਾਨ੍ਧਰ੍ਮਃ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧੋऽਯਂ ਸਰ੍ਵਕਾਰਣਮ੍ । ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਸ ਗਨ੍ਧਰ੍ਵਃ ਕਲੀਰਾਜੋऽਤ੍ਰ ਦੇਹਿਨਾਮ੍ । । ੪੨ ਨਤ੍ਵੋਵਾਚ ਨृਪਸ਼੍ਰੇष੍ਠਂ ਪ੍ਰਸਨ੍ਨਵਦਨੋ ਹਿ ਸਃ । ਸਦਾ ਭਵ ਮਮਾਸ਼ੁ ਤ੍ਵਂ ਤਵਾਹਂ ਨृਪ ਕਿਙ੍ਕਰਃ । । ੪੩ ਕਲਿਮਿਤ੍ਰਃ ਪੁष੍ਯਮਿਤ੍ਰੋ ਭਵਾਨ੍ਭੁਵਿ ਭਵੇਤ੍ਸਦਾ । ਯਥਾ ਵਿਕ੍ਰਮਰਾਜਸ੍ਯ ਵੈਤਾਲਸ੍ਯ ਚ ਵੈ ਸਖਾ ।।੪੪ ਸਰ੍ਵਕਾਰ੍ਯਕਰੋऽਹਂ ਵੈ ਤਥਾ ਤਵ ਨ ਸਂਸ਼ਯਃ । ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤ੍ਯਾ ਚ ਨृਪਂ ਧੀਰਂ ਸਮਾਦਾਯ ਸ ਵੈ ਕਲਿਃ ।।੪੫ ਸਪ੍ਤਦ੍ਵੀਪਾਂਸ੍ਤਥਾ ਖਣ੍ਡਾਨ੍ਨਭੋਮਾਰ੍ਗਾਨਨੇਕਸ਼ਃ । ਸ੍ਵਪृष੍ਠਸ੍ਥਾਯ ਰਾਜ੍ਞੇ ਚ ਦਰ੍ਸ਼ਯਾਮਾਸ ਵੀਰ੍ਯਵਾਨ੍ ।।੪੬ ਆਰ੍ਯਧਰ੍ਮਂ ਕਲੌ ਸ੍ਥਾਪ੍ਯ ਨष੍ਟਭੂਤਂ ਸ ਵੈ ਨृਪਃ । ਤ੍ਯਕ੍ਤ੍ਵਾ ਪ੍ਰਾਣਾਂਸ਼੍ਚ ਯਜ੍ਞਾਂਸ਼ੇ ਤੇਜਸ੍ਤਸ੍ਯ ਸਮਾਗਮਤ੍ ।।੪੭ ਆਨ੍ਧ੍ਰਦੇਸ਼ੋਦ੍ਭਵੋ ਰਾਜਾ ਸੁਗਦੋ ਨਾਮ ਵੀਰ੍ਯਵਾਨ੍ । ਵਿਨਾ ਭੂਪਂ ਚ ਤਂ ਦੇਸ਼ਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਰਾਜ੍ਯਮਚੀਕਰਤ੍ ।।੪੮ ਵਿਂਸ਼ਦਬ੍ਦਂ ਪਦਂ ਤੇਨ ਕਰ੍ਮਭੂਮ੍ਯਾਂ ਚ ਸਤ੍ਕृਤਮ੍ । ਤਦਨ੍ਵਯੇ षष੍ਟਿਨृਪਾ ਬਭੂਵੁਰ੍ਬਹੁਮਾਰ੍ਗਿਣਃ ।।੪੯ ਪੁष੍ਯਮਿਤ੍ਰਗਤੇ ਰਾਜ੍ਯੇ ਦਸ਼ੋਤ੍ਤਰਸ਼ਤਤ੍ਰਯਮ੍ । ਤਸ੍ਮਿਨ੍ਕਾਲੇ ਲਯਂ ਜਗ੍ਮੁਸ਼੍ਚਾਨ੍ਧ੍ਰਦੇਸ਼ਨਿਵਾਸਿਨਃ ।।3.4.23.੫੦ ਸ਼ਤਾਰ੍ਦ੍ਧਾਬ੍ਦਂ ਤਤੋ ਭੂਮਿਰ੍ਵਿਨਾ ਰਾਜ੍ਞਾ ਬਭੂਵ ਹ । ਤਦਾ ਕ੍ਸ਼ੁਦ੍ਰਾ ਨਰਾ ਲੁਬ੍ਧਾ ਲੁਣ੍ਠਿਤਾਸ਼੍ਚੌਰਦਾਰੁਣੈਃ ।।੫ ੧ ਦਾਰਿਦ੍ਰਮਗਮਨ੍ਘੋਰਂ ਵਿਨਾ ਸ੍ਵਰ੍ਣਂ ਚ ਭੂਰਭੂਤ੍ । ਪੁਨਰ੍ਦੇਵਸ਼੍ਚ ਭਗਵਾਨ੍ਪ੍ਰਾਰ੍ਥਿਤਸ੍ਤਾਨੁਵਾਚ ਹ ।।੫੨ ਦੇਸ਼ੇ ਕੌਸ਼ਲਕੇ ਜਾਤਃ ਸੂਰ੍ਯ੍ਯਾਂਸ਼ਾਚ੍ਯ ਮਹੀਪਤਿਃ । ਰਾਕ੍ਸ਼ਸਾਰਿਰਿਤਿ ਖ੍ਯਾਤੋ ਦੇਵਮਾਰ੍ਗਪਰਾਯਣਃ ।।੫੩ ਮਮਾਜ੍ਞਯਾ ਸ ਵੈ ਰਾਜਾ ਭਵਿष੍ਯਤਿ ਮਹੀਤਲੇ । ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤ੍ਵਾਨ੍ਤਰ੍ਦਧੇ ਵਿष੍ਣੁਰ੍ਦੇਵਲੋਕਾਨੁਪਾਗਮਤ੍ ।।੫੪ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸਾਰਿਮਯੋਧ੍ਯਾਯਾਂ ਸ੍ਥਾਪਯਾਮਾਸੁਰੇਵ ਤਮ੍ । ਆਨ੍ਧ੍ਰਰਾष੍ਟ੍ਰੇ ਚ ਯਦ੍ਦ੍ਰਵ੍ਯਂ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸੈਸ਼੍ਚ ਸਮਾਹृਤਮ੍ ।।੫੫ ਤਦ੍ਦ੍ਰਵ੍ਯਂ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸਾਞ੍ਜਿਤ੍ਵਾ ਗ੍ਰਾਮੇ ਗ੍ਰਾਮੇ ਚਕਾਰ ਸਃ । ਤਾਰਧਾਤੋਰष੍ਟਮੂਲ੍ਯਂ ਸੁਵਰ੍ਣਂ ਭੁਵਿ ਤਤ੍ਕृਤਮ੍ ।।੫੬ ਆਰਧਾ(ਧ?)ਤੋਃ ਸ਼ਤਂ ਮੂਲ੍ਯਂ ਰਾਜਤਂ ਤੇਨ ਵੈ ਕृਤਮ੍ । ਤਾਮ੍ਰਧਾਤੋਃ ਪਞ੍ਚਮੂਲ੍ਯਮਾਰਧਾਤੋਸ਼੍ਚ ਤਤ੍ਕृਤਮ੍ ।।੫੭ ਨਾਗਧਾਤੋਃ ਪਞ੍ਚਮੂਲ੍ਯਂ ਭੁਵਿ ਤੇਨੈਵ ਨਿਰ੍ਮਿਤਮ੍ । ਤਾਮ੍ਰਂ ਪਵਿਤ੍ਰਮਧਿਕਂ ਨਾਗੋ ਵਙ੍ਗਸ੍ਤਥੋਤ੍ਤਮਃ । । ੫੮ ਲੌਹਧਾਤੋਃ ਸ਼ਤਂ ਮੂਲ੍ਯਂ ਵਙ੍ਗੋऽਸੌ ਤੇਨ ਸਤ੍ਕृਤਃ । ਸ਼ਤਾਰ੍ਦ੍ਧਾਬ੍ਦਂ ਮਹੀਂ ਭੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਸੂਰ੍ਯਲੋਕਮੁਪਾਯਯੌ । । ੫੯ ਤਦਨ੍ਵਯੇ षष੍ਟਿਨृਪਾ ਜਾਤਾ ਵੇਦਪਰਾਯਣਾਃ । ਪੁष੍ਯਮਿਤ੍ਰਗਤੇ ਰਾਜ੍ਯੇ ਚਾਬ੍ਦੇ ਸਪ੍ਤਸ਼ਤੇ ਗਤੇ । । 3.4.23.੬੦ ਕੌਸ਼ਲਾਨ੍ਵਯਸਮ੍ਭੂਤਾ ਭੂਪਾਃ ਸ੍ਵਰ੍ਗਮੁਪਾਯਯੁਃ । ਸ਼ਤਾਰ੍ਦ੍ਧਾਬ੍ਦਂ ਤਤੋ ਭੂਮਿਰ੍ਮਣ੍ਡਲੀਕਂ ਨृਪਂ ਵਿਨਾ । । ੬੧ ਕ੍ਸ਼ੁਦ੍ਰਭੂਪਾਸ਼੍ਚ ਬੁਭੁਜੇ ਦੇਸ਼ੇ ਦੇਸ਼ੇ ਚ ਭਾਰ੍ਗਵਃ । ਤਤੋ ਬੈਦਰਦੇਸ਼ੀਯੋ ਨਾਮ੍ਨਾ ਭੂਪੋ ਵਿਸ਼ਾਰਦਃ । । ੬੨ ਆਰ੍ਯਦੇਸ਼ਮੁਪਾਗਮ੍ਯ ਲਕ੍ਸ਼ਸੈਨ੍ਯਸਮਨ੍ਵਿਤਃ । ਕ੍ਸ਼ੁਦ੍ਰਭੂਪਾਨ੍ਵਸ਼ੀਕृਤ੍ਯ ਮਣ੍ਡਲੀਕੋ ਬਭੂਵ ਹ । । ੬੩ ਨਾਨਾਕਲੈਸ਼੍ਚ ਕਰ੍ਮਾਣਿ ਵਿਚਿਤ੍ਰਾਣਿ ਮਹੀਤਲੇ । ਗ੍ਰਾਮੇ ਗ੍ਰਾਮੇ ਨਰਾਸ਼੍ਚਕੁਰ੍ਵਰ੍ਣਸਙ੍ਕਰਕਾਰਕਾਃ । । ੬੪ ਬ੍ਰਹ੍ਮਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਮਯੋ ਵਰ੍ਣੋ ਨਾਮਮਾਤ੍ਰੇਣ ਦृਸ਼੍ਯਤੇ । ਵੈਸ਼੍ਯਪ੍ਰਾਯਾ ਨਰਾ ਆਰ੍ਯਾਃ ਸ਼ੂਦ੍ਰਪ੍ਰਾਯਾਸ਼੍ਚ ਕਾਰਿਣਃ । । ੬੫ ਤਦ੍ਰਾष੍ਟ੍ਰੇ ਮਨੁਜਾਸ਼੍ਚਾਸਨ੍ਨਾਮਮਾਤ੍ਰਂ ਸੁਰਾਰ੍ਚਕਾਃ । षष੍ਟਿਵਰ੍षਂ ਪਦਂ ਤੇਨ ਕਰ੍ਮਭੂਮ੍ਯਾਂ ਚ ਸਤ੍ਕृਤਮ੍ । । ੬੬ ਤਤੋ ਨृਪਾ ਮਹੀਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਾਃ षਟ੍ਸਙ੍ਖ੍ਯਾਸ੍ਤੁ ਤਦਨ੍ਵਯਾਃ । ਪੁष੍ਯਮਿਤ੍ਰਗਤੇ ਰਾष੍ਟ੍ਰੇ ਸ਼ਤषੋਡਸ਼ਹਾਯਨੀ । । ੬੭ ਵੈਦੂਰਾ ਨਿਧਨਂ ਜਗ੍ਮੁਃ ਕਲਿਕਾਲੇ ਭਯਾਨਕੇ । ਚਤੁਸ਼੍ਸ਼ਤਾਨਿ ਵਰ੍षਾਣਿ ਕ੍ਸ਼ੁਦ੍ਰਰੂਪਾ ਚ ਭੂਰਭੂਤ੍ । । ੬੮ ਤਤ੍ਪਸ਼੍ਚਾਨ੍ਨੈषਧੇ ਰਾष੍ਟ੍ਰਂ ਕਾਲਮਾਲੀ ਨृਪੋऽਭਵਤ੍ । ਕ੍ਸ਼ੁਦ੍ਰਭੂਪਾਨ੍ਵਸ਼ੀਕृਤ੍ਯ ਸ੍ਵਯਂ ਰਾਜਾ ਬਭੂਵ ਵੈ । । ੬੯ ਯਮਾਭੂਯਾ ਭੁਵਿ ਤ੍ਵष੍ਟ੍ਰਾ ਨਗਰੀ ਯਮੁਨਾਤਟੇ । ਨਿਰ੍ਮਿਤਾ ਯੋਜਨਾਯਾਤੁ ਕਾਲਕਾਲੇਤਿ ਵਿਸ਼੍ਰੁਤਾ । । 3.4.23.੭੦ ਤਤ੍ਰਾਰ੍ਯਦੇਸ਼ ਭੂਪਾਨਾਂ ਪੂਜ੍ਯੋ ਰਾਜਾ ਸ ਚਾਭਵਤ੍ । ਦੇਵਾਨ੍ਪਿਤॄਂਸ੍ਤਿਰਸ੍ਕृਤ੍ਯ ਪ੍ਰੇਤਪੂਜਾਂ ਜਨੇ ਜਨੇ । । ੭੧ ਕਾਲਮਾਲੀ ਚ ਕृਤਵਾਨ੍ਦੇਸ਼ਨੈषਧਸਂਸ੍ਥਿਤਃ । ਦ੍ਵਾਤ੍ਰਿਂਸ਼ਦ੍ਵਰ੍षਰਾਜ੍ਯਂ ਤਦ੍ਬਭੂਵ ਜਨਪੀਡਨਮ੍ । । ੭੨ ਤਦਨ੍ਵਯੇ षष੍ਟਿਨृਪਾ ਬਭੂਵੁਃ ਪ੍ਰੇਤਪੂਜਕਾਃ । ਸ਼ਤਾਬ੍ਦਾਂਤਮਭੂਦ੍ਰਾਜ੍ਯਂ ਤੇषਾਂ ਨੈषਧਦੇਸ਼ਿਨਾਮ੍ । । ੭੩ ਸਹਸ੍ਰਾਬ੍ਦਂ ਤੁ ਤਤ੍ਪਸ਼੍ਚਾਤ੍ਕ੍ਸ਼ੁਦ੍ਰਭੂਪਾ ਮਹੀ ਹ੍ਯਭੂਤ੍ । ਸੁਰਾਰ੍ਚਨਂ ਵੇਦਮਾਰ੍ਗਃ ਸ਼੍ਰੁਤਮਾਤ੍ਰਸ਼੍ਚ ਦृਸ਼੍ਯਤੇ । । ੭੪ ਪੁष੍ਯਮਿਤ੍ਰਗਤੇ ਰਾਜ੍ਯੇ ਚੈਕਤ੍ਰਿਂਸ਼ਚ੍ਛਤੇ ਕਲੌ । ਦ੍ਵਾਤ੍ਰਿਂਸ਼ਦੁਤ੍ਤਰੇ ਚੈਵ ਤਦਾ ਦੇਵਾਸ਼੍ਚ ਦੁਃਖਿਤਾਃ । । ੭੫ ਕृष੍ਣਚੈਤਨ੍ਯਮਾਗਮ੍ਯ ਨਤ੍ਵੋਚੁਰ੍ਵਚਨਂ ਪ੍ਰਿਯਮ੍ । ਭਗਵਨ੍ਕਲਿਕਾਲੇऽਦ੍ਯ ਵਰ੍ਣਾਸ਼੍ਚਤ੍ਵਾਰਿਭੂਤਲੇ
ਕਲਿਯੁਗੀਯੇਤਿਹਾਸਸਮੁਚ੍ਚਯਵਰ੍ਣਨਮ੍ ਵ੍ਯਾਸ ਉਵਾਚ ਚਤੁਰ੍ਥਚਰਣੇ ਜਾਤੈਰ੍ਮਨੁਜੈਰੇਕਵਿਂਸ਼ਤਿਃ । ਅਜੀਰ੍ਣਭੂਤਾ ਨਰਕਾ ਯਾਸ੍ਯਨ੍ਤਿ ਚ ਯਮਾਲਯਮ੍ । । ੧ ਨਮਸ੍ਤੇ ਧਰ੍ਮਰਾਜਾਯ ਨਸ਼੍ਚ ਤृਪ੍ਤਿਕਰਾਯ ਚ । ਵਚਨਂ ਸ਼ृਣੁ ਸਰ੍ਵਜ੍ਞ ਨਸ਼੍ਚ ਜਾਤਮਜੀਰ੍ਣਕਮ੍ । । ੨ ਯਥਾ ਭਜਾਮ ਪ੍ਰਕृਤਿਂ ਤਥਾ ਕੁਰੁ ਸੁਰੋਤ੍ਤਮ । ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਧਰ੍ਮਰਾਜਸ਼੍ਚਿਤ੍ਰਗੁਪ੍ਤੇਨ ਸਂਯੁਤਃ । । ੩ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਣਂ ਚ ਗਮਿष੍ਯਨ੍ਤਿ ਸਨ੍ਧ੍ਯਾਯਾਂ ਚ ਕਲੌ ਯੁਗੇ । ਚਤੁਰਸ਼੍ਚ ਯਮਾਨ੍ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਪਰਮੇष੍ਠੀ ਪਿਤਾਮਹਃ । । ੪ ਤਦੀਰਿਤਂ ਸ੍ਵਯਂ ਜ੍ਞਾਤ੍ਵਾ ਕ੍ਸ਼ੀਰਾਬ੍ਧਿਂ ਪ੍ਰਤਿ ਯਾਸ੍ਯਤਿ । ਪੂਜਯਿਤ੍ਯਾ ਜਗਨ੍ਨਾਥਂ ਦੇਵਦੇਵਂ ਵृषਾਕਪਿਮ੍ । । ੫ ਸਾਙ੍ਖ੍ਯਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਮਯੈਃ ਸ੍ਤੋਤ੍ਰੈਃ ਸਂਸ੍ਤੋष੍ਯਤਿ ਪਰਮ੍ ਪ੍ਰਭੁਮ੍ । । ੬ ਜਯ ਜਯ ਜਯ ਨਿਰ੍ਗੁਣ ਗੁਣਧਾਰਿਨ੍ਰਗਜਗਜੀਵਤਤ੍ਤ੍ਵਸ਼ੁਭਕਾਰਿਨ੍ । ਸਾਰਭੂਤਸਦ੍ਗੁਣਮਯ ਤਤ੍ਤ੍ਵੈਰ੍ਦੇਵਾਨ੍ਰਚਯਤਿ ਪਾਤਿ ਗੁਣਸਤ੍ਤ੍ਵੈਃ । । ਤਸ੍ਮੈ ਨਮੋ ਨਮੋ ਗੁਣਰਾਸ਼ੇ ਦੇਵਵृਨ੍ਦਹृਦਿ ਕृष੍ਣਵਿਕਾਸ਼ੇ । । ੭ ਰਜੋਭੂਤਤਤ੍ਤ੍ਵੇਭ੍ਯ ਉਤਾਸ਼ੁ ਵਿਰਚਤਿ ਭੁਵਿ ਚ ਨਰਾਨ੍ਸ੍ਵਯਮਾਸ਼ੁ । ਪਾਤਿ ਹਨ੍ਤਿ ਯੋ ਦੇਵ ਉਦਾਰਸ੍ਤਸ੍ਯ ਸ਼ਿਰਸਿ ਸਂਸ੍ਥਿਤਜਗਭਾਰਃ । । ਪਾਹਿ ਨਾਥ ਨੋ ਦੈਤ੍ਯਵਿਨਾਸ਼ਿਨ੍ਕਾਲਜਨਿਤਲੀਲਾਗੁਣਭਾਸਿਨ੍ । । ੮ ਤੇषਾਮਿਤਿ ਵਚਨਂ ਪ੍ਰਭੁਃ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਹ੍ਯਵਨਿਮਿਵਾਸ਼ੁ । ਯਥਾ ਜਨਿष੍ਯਤਿ ਸ ਪ੍ਰਭੁਸ੍ਤਚ੍ਛृਣੁ ਵੈ ਮਨ ਆਸ਼ੁ । । ੯ ? ਨਮ੍ਰੀਭੂਤਾਨ੍ਤੁਰਾਨ੍ਵਿष੍ਣੁਰ੍ਨਮੋਵਾਕ੍ਯੇਨ ਤਾਨ੍ਪ੍ਰਤਿ । ਵਦਿष੍ਯਤਿ ਵਚੋ ਰਮ੍ਯਂ ਲੋਕਮਙ੍ਗਲਹੇਤਵੇ । । 3.4.25.੧੦ ਭੋਃ ਸੁਰਾਃ ਸਮ੍ਭਲਗ੍ਰਾਮੇ ਕਸ਼੍ਯਪੋऽਯਂ ਜਨਿष੍ਯਤਿ । ਨਾਮ੍ਨਾ ਵਿष੍ਣੁਯਸ਼ਾਃ ਖ੍ਯਾਤੋ ਵਿष੍ਣੁਕੀਰ੍ਤਿਸ੍ਤੁ ਤਤ੍ਪ੍ਰਿਯਾ । । ੧੧ ਕृष੍ਣਲੀਲਾਮਯਂ ਗ੍ਰਨ੍ਥਂ ਨਰਾਂਸ੍ਤਾਞ੍ਛ੍ਰਾਵਯਿष੍ਯਤਿ । ਤਦਾ ਤੇ ਨਨ੍ਦਿਨੋ ਭੂਤ੍ਵਾ ਚੈਕੀਭੂਯ ਸਮਨ੍ਤਤਃ । । ੧੨ ਤਂ ਦ੍ਵਿਜਂ ਵਿष੍ਣੁਯਸ਼ਸਂ ਗृਹੀਤ੍ਵਾ ਨਿਗਡੈਰ੍ਦृਢੈਃ । ਬਦ੍ਧ੍ਵਾ ਸਰ੍ਵੇ ਸਪਤ੍ਨੀਕਂ ਕਾਰਾਗਾਰੇ ਦृਢਾਯਸੇ । । ੧੩ ਕਰਿष੍ਯਨ੍ਤਿ ਮਹਾਧੂਰ੍ਤਾ ਨਾਰਕਾ ਇਵ ਦਾਰੁਣਾਃ । ਵਿष੍ਣੁਕੀਰ੍ਤ੍ਯਾ ਸ ਭਗਵਾਨ੍ਪੂਰ੍ਣੋ ਨਾਰਾਯਣੋ ਹਰਿਃ । । ੧੪ ਜਨਿष੍ਯਤਿ ਮਹਾਵਿष੍ਣੁਃ ਸਰ੍ਵਲੋਕਸ਼ਿਵਙ੍ਕਰਃ । ਨਿਸ਼ੀਥੇ ਤਮਸੋਦ੍ਭੂਤੇ ਮਾਰ੍ਗਕृष੍ਣਾष੍ਟਮੀਦਿਨੇ । । ੧੫ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਣ੍ਡਂ ਮਙ੍ਗਲਂ ਕੁਰ੍ਵਨ੍ਸੁਰਾਃ ਪ੍ਰਾਦੁਰ੍ਭਵਿष੍ਯਤਿ । ਬ੍ਰਹ੍ਮ ਵਿष੍ਣੁਰ੍ਹਰਸ਼੍ਚੈਵ ਗਣੇਸ਼ੋ ਵਾਸਵੋ ਗੁਰੁਃ । । ੧੬ ਵਹ੍ਨਿਃ ਪਿਤृਪਤਿਃ ਪਕ੍ਸ਼ੋ ਵਰੁਣਃ ਸਵਿਭੀषਣਃ । ਚਿਤ੍ਰੋ ਵਾਯੁ੍ਰ੍ਧ੍ਰੁਵੋ ਵਿਸ਼੍ਵੇ ਰਵਿਃ ਸੋਮਃ ਕੁਜੋ ਬੁਧਃ । । ੧੭ ਗੁਰੁਃ ਸ਼ੁਕ੍ਰਃ ਸ਼ਨਿਃ ਰਾਹੁਃ ਕੇਤੁਸ੍ਤਤ੍ਰ ਗਮਿष੍ਯਤਿ । ਪਦ੍ਯੈਕੈਕੇਨ ਤੇ ਦੇਵਾਃ ਸ੍ਤੋष੍ਯਨ੍ਤਿ ਪਰਮੇਸ਼੍ਵਰਮ੍ । । ੧੮ ਮਹਤ੍ਤਮਾ ਮੂਰ੍ਤਿਮਯੀ ਤਵਾਜਾ ਤਦਾਸ੍ਯ ਪੂਰ੍ਵਾਜ੍ਜਨਿਤੋਹऽਮਾਦੌ । ਮਯਾ ਤਤਂ ਵਿਸ਼੍ਵਮਿਦਂ ਸਦੈਵ ਯਤੋ ਨਮਸ੍ਤਤ੍ਪੁਰੁषੋਤ੍ਤਮਾਯ । । ੧੯ ਅਜਸ੍ਯ ਯਾਮ੍ਯਾਜ੍ਜਨਿਤੋऽਹਮਾਦੌ ਵਿष੍ਣੁਰ੍ਮਹਾਕਲ੍ਪਕਰੋऽਧਿਕਾਰੀ । ਸ੍ਵਕੀਯਨਾਮ੍ਨਾ ਤੁ ਮਯਾ ਤਤਂ ਤਦ੍ਵਿਸ਼੍ਵੇ ਸਦੈਵਂ ਚ ਨਮੋ ਨਮਸ੍ਤੇ । । 3.4.25.੨੦ ਅਵ੍ਯਕ੍ਤਪਾਸ਼੍ਚਾਤ੍ਯਮੁਖਾਤ੍ਸੁਜਨ੍ਮਾ ਸ਼ਿਵੋऽਹਮਾਦੌ ਸੁਰਤਤ੍ਤ੍ਵਕਾਰੀ । ਮਯਾ ਮਹਾਕਲ੍ਪਕਰਸ੍ਤृਤੀਯਾ ਤ੍ਵਦਾਜ੍ਞਯਾ ਦੇਵ ਨਮੋ ਨਮਸ੍ਤੇ । । ੨੧ ਪ੍ਰਧਾਨਵਕ੍ਤ੍ਰੋਤ੍ਤਰਤੋऽਹਮਾਦੌ ਜਾਤੋ ਗਣੇਸ਼ਃ ਕਿਲ ਕਲ੍ਪਕਰ੍ਤਾ । ਮਯਾ ਤਤਂ ਵਿਸ਼੍ਵਮਿਦਂ ਸਦੈਵ ਤਸ੍ਮੈ ਨਮਃ ਕਾਰੁਣਿਕੋਤ੍ਤਮਾਯ । । ੨੨ ਅਜਾਰ੍ਦ੍ਧਵਕ੍ਤ੍ਰਾਜ੍ਜਨਿਤੋऽਹਮਾਦੌ ਮਰੁਨ੍ਮਹਾਕਲ੍ਪਕਰੋ ਮਹੇਨ੍ਦ੍ਰਃ । ਮਯਾ ਤਤਂ ਵਿਸ਼੍ਵਮਿਦਂ ਸ੍ਵਕਲ੍ਪੇ ਯਦਾਜ੍ਞਯਾ ਦੇਵ ਨਮੋ ਨਮਸ੍ਤੇ । । ੨੩ ਪ੍ਰਥਾਨਭਾਲਾਕ੍ਸ਼ਿਸਮੁਦ੍ਭਵੋऽਹਂ ਵਹ੍ਨੇਰ੍ਮਹਾਕਲ੍ਪਕਰੋ ਗੁਹਾਖ੍ਯਃ । ਵਿਨਿਰ੍ਮਿਤਂ ਵਿਸ਼੍ਵਮਿਦਂ ਮਯਾ ਤਦ੍ਯਦਾਜ੍ਞਯਾ ਨਾਥ ਨਮੋ ਨਮਸ੍ਤੇ । । ੨੪ ਅਜਾਮੁਖਾਤ੍ਪੂਰ੍ਵਗਤਾਚ੍ਚ ਜਾਤਸ਼੍ਚਾਦੌ ਮਹਾਕਲ੍ਪਕਰੋऽਹਮਗ੍ਨਿਃ । ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਣ੍ਡਮੇਤਚ੍ਚ ਮਯਾ ਤਤਂ ਵੈ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਣ੍ਡਕਲ੍ਪਾਯ ਨਮੋ ਨਮਸ੍ਤੇ । । ੨੫ ਅਜਾਭੁਜਾਦ੍ਦਕ੍ਸ਼ਿਣਤੋऽਹਮਾਦੌ ਜਾਤੋ ਮਹਾਕਲ੍ਪਕਕਰਃ ਸਧਰ੍ਮਃ । ਮਯਾ ਸਦੇਵੈ ਰਚਿਤਂ ਸਮਗ੍ਰਂ ਲਿਙ੍ਗਾਖ੍ਯਕਲ੍ਪਾਯ ਨਮੋ ਨਮਸ੍ਤੇ । । ੨੬ ਅਜਾਭੁਜਾਤ੍ਪਸ਼੍ਚਿਮਤੋऽਹਮਾਦੌ ਜਾਤੋ ਮਹਾਕਲ੍ਪਕਰਃ ਸ ਯਜ੍ਞਃ । ਮਯਾ ਤਤਂ ਵਿਸ਼੍ਵਮਿਦਂ ਸਮਗ੍ਰਂ ਮਤ੍ਸ੍ਯਾਖ੍ਯਕਲ੍ਪਾਯ ਨਮੋ ਨਮਸ੍ਤੇ । । ੨੭ ਪ੍ਰਧਾਨਬਾਹੂਤ੍ਤਰਤੋऽਹਮਾਦੌ ਜਾਤੋ ਮਹਾਕਲ੍ਪਕਰਃ ਪ੍ਰਚੇਤਾਃ । ਮਯਾ ਤਤਂ ਨਾਥ ਤਵਾਜ੍ਞਯੇਦਂ ਕਰ੍ਮਾਖ੍ਯਕਲ੍ਪਾਯ ਨਮੋ ਨਮਸ੍ਤੇ । । ੨੮ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਣ੍ਡਤਮਸੋ ਜਾਤਸ੍ਤ੍ਵਦ੍ਦਾਸੋऽਹਂ ਵਿਭੀषਣਃ । ਮਯਾ ਤਤਂ ਤ੍ਰਿਲੋਕਂ ਚ ਨਮਸ੍ਤੇ ਮਨੁਰੂਪਿਣੇ । । ੨੯ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਣ੍ਡਸਦ੍ਗੁਣਾਜ੍ਜਾਤਸ਼੍ਚਿਤ੍ਤੋऽਹਂ ਮਨੁਕਾਰਕਃ । ਮਯਾ ਤਤਂ ਚ ਤ੍ਰੈਲੋਕ੍ਯਂ ਸ੍ਵਾਯਮ੍ਭੁਵ ਨਮੋऽਸ੍ਤੁ ਤੇ । । 3.4.25.੩੦ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਣ੍ਡਰਜਸੋ ਜਾਤੋ ਵਾਯੁਰ੍ਮਨ੍ਵਨ੍ਤਰਂ ਤਤਮ੍ । ਮਯਾ ਸ੍ਵਾਰੋਚਿषਂ ਸ੍ਵਾਮਿਨ੍ਨਮਸ੍ਤੇ ਮਨੁਰੂਪਿਣੇ । । ੩੧ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਣ੍ਡਮਨਸੋ ਜਾਤੋ ਧ੍ਰੁਵੋऽਹਂ ਮਨੁਕਾਰਕਃ । ਮਯੋਤ੍ਤਮਂ ਚ ਰਚਿਤਂ ਨਮਸ੍ਤੇऽਸ੍ਤੁ ਤਵਾਜ੍ਞਯਾ । । ੩੨ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਣ੍ਡਸ਼੍ਰਵਣਾਜ੍ਜਾਤੋ ਵਿਸ਼੍ਵਕਰ੍ਮਾਹਮੀਸ਼੍ਵਰਃ । ਮਯਾ ਤਤਂ ਰੈਵਤਂ ਚ ਨਮੋ ਦੇਵ ਤਵਾਜ੍ਞਯਾ । । ੩੩ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਣ੍ਡਦੇਹਤੋ ਜਾਤਸ੍ਸੂਰ੍ਯੋऽਹਂ ਚਾਕ੍ਸ਼ੁषਪ੍ਰਦਃ । ਤਵਾਜ੍ਞਯਾ ਤਤਂ ਵਿਸ਼੍ਵਂ ਮਨੁਰੂਪਾਯ ਤੇ ਨਮਃ । । ੩੪ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਣ੍ਡਨੇਤ੍ਰਤੋ ਜਾਤਃ ਸੋਮੋऽਹਂ ਤੁ ਮਯਾ ਤਤਮ੍ । ਵੈਵਸ੍ਵਤਾਨ੍ਤਰਂ ਰਮ੍ਯਂ ਨਮਸ੍ਤੇ ਮਨੁਰੂਪਿਣੇ । । ੩੫ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਣ੍ਡਰਸਨਾਜ੍ਜਾਤੋ ਮੋਹੋऽਹਂ ਮਨੁਕਾਰਕਃ । ਨਮਸ੍ਤੇ ਮਨੁਰੂਪਾਯ ਮਯਾ ਸਾਵਰ੍ਣਿਕਂ ਤਤਮ੍ । । ੩੬ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਣ੍ਡਘ੍ਰਾਣਤੋ ਜਾਤੋ ਬੁਧੋऽਹਂ ਨਾਥ ਕਿਙ੍ਕਰਃ । ਨਿਰ੍ਮਿਤਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਸਾਵਰ੍ਣਂ ਮਯਾ ਤਾਤ ਨਮੋ ਨਮਃ । । ੩੭ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਣ੍ਡਵਕ੍ਤ੍ਰਤੋ ਜਾਤੋ ਜੀਵੋऽਹਂ ਮਨੁਕਾਰਕਃ । ਮਯਾ ਵੈ ਦਕ੍ਸ਼ਸਾਵਰ੍ਣਂ ਤਤਂ ਤਤ੍ਤੇ ਨਮੋ ਨਮਃ । । ੩੮ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਣ੍ਡਕਰਤੋ ਜਾਤਃ ਸ਼ੁਕ੍ਰੋਹਂ ਤਵ ਕਿਙ੍ਕਰਃ । ਨਿਰ੍ਮਿਤਂ ਰੁਦ੍ਰਸਾਵਰ੍ਣਂ ਮਯਾ ਤੁਭ੍ਯਂ ਨਮੋ ਨਮਃ । । ੩੯ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਣ੍ਡਪਦਤੋ ਜਾਤੋਮਨ੍ਦੋऽਹਂ ਨਾਥ ਤੇऽਨੁਗਃ । ਤਤਂ ਵੈ ਧਰ੍ਮਸਾਵਰ੍ਣਂ ਪ੍ਰਭਾਤੇਸ੍ਮੈ ਨਮੋ ਨਮਃ । । 3.4.25.੪੦ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਣ੍ਡਲਿਙ੍ਗਤੋ ਜਾਤੋ ਰਾਹੁਸ਼੍ਚਾਹਂ ਤਵ ਪ੍ਰਿਯਃ । ਮਯਾ ਭੌਮਂ ਕृਤਂ ਨਾਥ ਨਮਸ੍ਤੇ ਮਨੁਰੂਪਿਣੇ । । ੪੧ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਣ੍ਡਗੁਹ੍ਯਤੋ ਜਾਤਃ ਕੇਤੁਸ਼੍ਚਾਹਂ ਤਵਾਨੁਗਃ । ਭੌਤਂ ਮਨ੍ਵਤਰਂ ਸृष੍ਟਂ ਤਸ੍ਮੈ ਦੇਵਾਯ ਤੇ ਨਮਃ । । ੪੨ ਵ੍ਯਾਸ ਉਵਾਚ ਇਤਿ ਤੇषਾਂ ਸ੍ਤਵਾਨ੍ਸ੍ਵਾਮੀ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਦੇਵਾਨ੍ਵਦਿष੍ਯਤਿ । ਵਰਂ ਬ੍ਰੂਹੀਤਿ ਵਚਨਂ ਤਤਂ ਪ੍ਰਤਿ ਮਨੁਃ ਕ੍ਰਮਾਤ੍ । ।੪ ੩ ਇਤਿ ਕृਤ੍ਵਾ ਤੁ ਤੇ ਦੇਵਾ ਬਾਲਰੂਪਂ ਹਰਿਂ ਸ੍ਵਯਮ੍ । ਨਮਸ੍ਕृਤ੍ਯ ਵਦਿष੍ਯਨ੍ਤਿ ਵਾਞ੍ਛਿਤਂ ਲੋਕਹੇਤਵੇ । । ਕੇਯਂ ਭਵਾਨ੍ਬ੍ਰੂਹਿ ਲੋਕਾਨਾਂ ਕਲ੍ਪੇ ਕਲ੍ਪੇ ਤਮੁਦ੍ਭਵਮ੍ । ਤਥਾ ਮਨ੍ਵਨ੍ਤਰੇ ਚੈਵ ਸ਼੍ਰੋਤੁਮਿਚ੍ਛਾਮਹੇ ਵਯਮ੍ । ।੪੫ ਕਲ੍ਕ੍ਯੁਵਾਚ ਅष੍ਟਾਦਸ਼ ਮਹਾਕਲ੍ਪਾਃ ਪ੍ਰਕृਤੇਸ਼੍ਚ ਤਨੌ ਸ੍ਥਿਤਾਃ । ਆਦ੍ਯੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਮਹਾਕਲ੍ਪਸ੍ਤਤ੍ਰ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਪਰਃ ਪੁਮਾਨ੍ । ।੪੬ ਤਤ੍ਪੂਰ੍ਵਾਰ੍ਦ੍ਧਾਤ੍ਸਮੁਦ੍ਭੂਤਾਸ੍ਤ੍ਰਯਸ੍ਤ੍ਰਿਂਸ਼ਚ੍ਚ ਦੇਵਤਾਃ । ਪਰਾਰ੍ਦ੍ਧਾਦ੍ਭਗਵਾਨ੍ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਯੋਗਿਧ੍ਯੇਯੋ ਨਿਰਞ੍ਜਨਃ । ।੪੭ ਤਸ੍ਮਿਨ੍ਕਲ੍ਪੇ ਤੁ ਯਾ ਲੀਲਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਪੌਰਾਣਿਕੈਃ ਸ੍ਮृਤਾ । ਸ਼ਤਕੋਟਿਪ੍ਰਵਿਸ੍ਤਾਰੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਪੌਰਾਣਿਕਸ੍ਯ ਵੈ । ।੪੮ ਪੁਰਾਣਪੁਰੁषਸ੍ਯਾਨ੍ਤੇ ਮਹਾਕਲ੍ਪਃ ਸ੍ਮृਤੋ ਬੁਧੈਃ । ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਣ੍ਡਪ੍ਰਲਯੇ ਕਲ੍ਪੋ ਯੁਗਦੈਵਸਹਸ੍ਰਕਃ । ।੪ ੯ ਕਲ੍ਪਾਸ਼੍ਚਾष੍ਟਾਦਸ਼ ਖ੍ਯਾਤਾਸ੍ਤੇषਾਂ ਨਾਮਾਨਿ ਮੇ ਸ਼ृਣੁ । ਕੂਰ੍ਮਕਲ੍ਪੋ ਮਤ੍ਸ੍ਯ ਕਲ੍ਪਃ ਸ਼੍ਵੇਤਵਾਰਾਹਕਲ੍ਪਕਃ । । 3.4.25.੫੦ ਨृਸਿਂਹਕਲ੍ਪਸ਼੍ਚ ਤਥਾ ਤਥਾ ਵਾਮਨਕਲ੍ਪਕਃ । ਸ੍ਕਨ੍ਦਕਲ੍ਪੋ ਰਾਮਕਲ੍ਪਃ ਕਲ੍ਪੋ ਭਾਗਵਤਸ੍ਤਥਾ । । ੫੧ ਤਥਾ ਮਾਰ੍ਕਣ੍ਡਕਲ੍ਪਸ਼੍ਚ ਤਥਾ ਭਵਿष੍ਯਕਲ੍ਪਕਃ । ਲਿਙ੍ਗਕਲ੍ਪਸ੍ਤਥਾ ਜ੍ਞੇਯਸ੍ਤਥਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਣ੍ਡਕਲ੍ਪਕਃ । । ੫੨ ਅਗ੍ਨਿਕਲ੍ਪੋ ਵਾਯੁਕਲ੍ਪਃ ਪਦ੍ਮਕਲ੍ਪਸ੍ਤਥੈਵ ਚ । ਸ਼ਿਵਕਲ੍ਪੋ ਵਿष੍ਣੁਕਲ੍ਪੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਕਲ੍ਪਸ੍ਤਥਾ ਕ੍ਰਮਾਤ੍ । । ੫੩ ਦ੍ਵਿਸਹਸ੍ਰਮਿਤਾਵਰ੍ਤੈਰੇषਾਂ ਕਲ੍ਪੋ ਮਹਾਨ੍ਸ੍ਮृਤਃ । ਸਹਸ੍ਰਯੁਗਪਰ੍ਯਨ੍ਤਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਣ੍ਡਾਯੁਃ ਪ੍ਰਕੀਰ੍ਤਿਤਮ੍ । । ੫੪ ਯਨ੍ਨਾਮ੍ਨਾ ਚ ਸ੍ਮृਤਃ ਕਲ੍ਪਸ੍ਤਸ੍ਮਾਜ੍ਜਾਤੋ ਵਿਰਾਡਯਮ੍
ਸ੍ਵਾਯਂਭੁਵਾਂਤਰੇ ਯਦ੍ਵੈ ਜਾਂਤਂਜਾਤਂ ਚਤੁਰ੍ਯੁਗਮ੍
ਸਵਾਯੰਭੂਵ ਦੇ ਅੰਤਰਾਲ ਵਿੱਚ, ਜੋ ਕੁਝ ਜਨਮਿਆ, ਉਹ ਹਰ ਚਾਰ ਯੁਗਾਂ ਵਿੱਚ ਜਨਮਿਆ।
ਲਕ੍ਸ਼ਾਬ੍ਦਂ ਵੈ ਸਤ੍ਯਯੁਗੇ ਤ੍ਰੇਤਾਯਾਮਯੁਤਾਬ੍ਦਕਮ੍
ਸਤਯੁਗ ਵਿੱਚ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੀ ਉਮਰ ਇੱਕ ਲੱਖ ਸਾਲ ਸੀ; ਤ੍ਰੇਤਾ ਵਿੱਚ ਦਸ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲ।
ਸ੍ਵਾਰੋਚਿषੇऽਨ੍ਤਰੇ ਐਵ ਜਾਤਂਜਾਤਂ ਚਤੁਰ੍ਯੁਗਮ੍
ਸਵਰੋਚਿਸ਼ ਦੇ ਅੰਤਰਾਲ ਵਿੱਚ ਵੀ, ਜੋ ਕੁਝ ਜਨਮਿਆ, ਉਹ ਚਾਰ ਯੁਗਾਂ ਵਿੱਚ ਜਨਮਿਆ।
ਤ੍ਰੇਤਾਯਾਂ ਚ ਤਦਰ੍ਦ੍ਧਾਬ੍ਦਂ ਦ੍ਵਾਪਰੇ ਤੁ ਤਦਰ੍ਦ੍ਧਕਮ੍
ਤ੍ਰੇਤਾ ਵਿੱਚ ਉਮਰ ਉਸ ਦਾ ਅੱਧਾ ਸੀ; ਦੁਆਪਰ ਵਿੱਚ ਫਿਰ ਉਸ ਦਾ ਅੱਧਾ।
ਔਤ੍ਤਮਸ੍ਯਾਨ੍ਤਰੇ ਚੈਵ ਸਤ੍ਯੇ षष੍ਟਿਸਹਸ੍ਰਕਮ੍ 3.4.25.
ਉਤਤਮ ਦੇ ਅੰਤਰਾਲ ਵਿੱਚ, ਸਤਯੁਗ ਵਿੱਚ ਸਾਠ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲ।
ਕਲੌ ਸਾਰ੍ਦ੍ਧਸਹਸ੍ਰਾਬ੍ਦਂ ਨृਣਾਮਾਯੁਃ ਪ੍ਰਕੀਰ੍ਤਿਤਮ੍
ਕਲਿਯੁਗ ਵਿੱਚ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੀ ਉਮਰ ਇੱਕ ਹਜ਼ਾਰ ਪੰਜ ਸੌ ਸਾਲ ਦੱਸੀ ਗਈ ਹੈ।
ਨृਣਾਮਾਯੁਃ ਸਤ੍ਯਯੁਗੇ ਤ੍ਰੇਤਾਯਾਂ ਚ ਤਦਰ੍ਦ੍ਧਕਮ੍
ਸਤਯੁਗ ਵਿੱਚ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੀ ਉਮਰ, ਤੇ ਤ੍ਰੇਤਾ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦਾ ਅੱਧਾ।
ਰੈਵਤਾਨ੍ਤਰਕੇ ਚੈਵ ਸਤ੍ਯੇ ਤ੍ਰਿਂਸ਼ਤ੍ਸਹਸ੍ਰਕਮ੍
ਰੈਵਤ ਦੇ ਅੰਤਰਾਲ ਵਿੱਚ, ਸਤਯੁਗ ਵਿੱਚ ਤੀਹ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲ।
ਕਲੌ ਚਾष੍ਟਸ਼ਤਾਬ੍ਦਾਯੁਰ੍ਨृਣਾਂ ਵੇਦੈਃ ਪ੍ਰਕੀਰ੍ਤਿਤਮ੍
ਕਲਿਯੁਗ ਵਿੱਚ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੀ ਉਮਰ ਅੱਠ ਸੌ ਸਾਲ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਵੇਦਾਂ ਨੇ ਦੱਸਿਆ।
ਤ੍ਰੇਤਾਯਾਂ ਤ੍ਰਿਸਹਸ੍ਰਾਬ੍ਦਂ ਦ੍ਵਾਪਰੇ ਦ੍ਵਿਸਹਸ੍ਰਕਮ੍
ਤ੍ਰੇਤਾ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲ; ਦੁਆਪਰ ਵਿੱਚ ਦੋ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲ।
ਵੈਵਸ੍ਵਤੇਨ੍ਤਰੇ ਚੈਵ ਸਤ੍ਯੇ ਤੁਰ੍ਯਸਹਸ੍ਰਕਮ੍
ਵੈਵਸਵਤ ਦੇ ਅੰਤਰਾਲ ਵਿੱਚ, ਸਤਯੁਗ ਵਿੱਚ ਚਾਰ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲ।
ਕਲੌ ਸ਼ਤਾਬ੍ਦਕਂ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਮਾਯੁਰ੍ਵੇਦੈਸ੍ਤਥਾ ਨृਣਾਮ੍
ਕਲਿਯੁਗ ਵਿੱਚ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੀ ਉਮਰ ਇੱਕ ਸੌ ਸਾਲ ਦੱਸੀ ਗਈ ਹੈ, ਵੇਦਾਂ ਅਨੁਸਾਰ।
ਆਯੁਃ ਸਤ੍ਯੇ ਤਦਰ੍ਦ੍ਧਂ ਤੁ ਤ੍ਰੇਤਾਯਾਂ ਚ ਪ੍ਰਕੀਰ੍ਤਿਤਮ੍
ਸਤਯੁਗ ਵਿੱਚ ਉਮਰ ਉਸ ਦਾ ਅੱਧਾ, ਤੇ ਤ੍ਰੇਤਾ ਵਿੱਚ ਵੀ ਅੱਧਾ ਹੀ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ।
ਬ੍ਰਹ੍ਮਸਾਵਰ੍ਣਿਕੇ ਚੈਵ ਸਤ੍ਯੇ ਦਸ਼ਸਹਸ੍ਰਕਮ੍
ਬ੍ਰਹਮਾ ਸਾਵਰਨੀ ਦੇ ਅੰਤਰਾਲ ਵਿੱਚ, ਸਤਯੁਗ ਵਿੱਚ ਦਸ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲ।
ਕਲੌ ਚੈਵ ਤਦਰ੍ਦ੍ਧਾਬ੍ਦਂ ਨृਣਾਮਾਯੁਃ ਪ੍ਰਕੀਰ੍ਤਿਤਮ੍ 3.4.25.
ਕਲਿਯੁਗ ਵਿੱਚ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੀ ਉਮਰ ਪਹਿਲਾਂ ਦੀ ਉਮਰ ਦਾ ਅੱਧਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਰੁਦ੍ਰਸਾਵਰ੍ਣਿਕੇ ਚੈਵ ਸਤ੍ਯੇ ਚਾष੍ਟਸਹਸ੍ਰਕਮ੍
ਰੁਦ੍ਰਸਾਵਰਨਿ ਅਤੇ ਸਤਯੁਗ ਵਿੱਚ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੀ ਉਮਰ ਅੱਠ ਹਜ਼ਾਰ ਵਰ੍ਹੇ ਹੁੰਦੀ ਸੀ।
ਜਗੰਨਾਥ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਦਾ ਵਰਣਨ।
ਸੂਤ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਰਾਜ ਦੀ ਘਟਨਾ ਦੇ ਸਮੇਂ, ਚੌਂਸਠ ਤੋਂ ਉੱਤੇ, ਭੂਤਨੰਦੀ ਰਾਜਾ ਵਿੱਦਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਬਾਈਂਤੀ ਸਾਲ ਰਾਜ ਕੀਤਾ।
ਵਿਆਸ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਚੌਥੇ ਚਰਨ ਵਿੱਚ ਜਨਮੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕੀ ਮਨੁੱਖ ਅਜੀਰਣ ਹੋ ਕੇ ਨਰਕ ਵਿੱਚ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਯਮ ਦੇ ਘਰ।