ਪਕ੍ਸ਼ਮਾਤ੍ਰ ਮਭੂਦ੍ਯੁਦ੍ਧਂ ਦਿਵ੍ਯਂ ਦਾਨਵਦੇਵਯੋਃ
ਦਾਨਵਾਂ ਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿਚ ਅੱਧਾ ਮਹੀਨਾ ਤੱਕ ਦਿਵਿ ਜੰਗ ਚੱਲੀ।
ਅਘਾਸੁਰੋऽਰ੍ਯਮਾ ਚੈਵ ਬਲਃ ਸ਼ਕ੍ਰਸ੍ਤਥੈਵ ਚ
ਅਘਾਸੁਰ, ਅਰਯਮਾਨ, ਬਲ ਤੇ ਇੰਦਰ ਵੀ ਇਸ ਲੜਾਈ ਵਿਚ ਸਨ।
ਵਤ੍ਸਾਸੁਰੋ ਭਗਸ਼੍ਚੈਵ ਵਿਵਸ੍ਵਾਂਸ਼੍ਚ ਬਲਿਃ ਸ੍ਵਯਮ੍
ਵਤਸਾਸੁਰ, ਭਗ, ਵਿਵਸਵਾਨ ਤੇ ਬਲੀ ਆਪ ਵੀ ਉੱਥੇ ਮੌਜੂਦ ਸਨ।
ਵਿਸ਼੍ਵਕਰ੍ਮਾ ਮਯਸ਼੍ਚੈਵ ਕਾਲਨੇਮਿਰ੍ਹਰਿਃ ਸ੍ਵਯਮ੍ ਪਰਾਜਿਤਾਸ਼੍ਚ ਤੇ ਦੈਤ੍ਯਾ ਯੁਦ੍ਧਂ ਤ੍ਯਕ੍ਤ੍ਵਾ ਪ੍ਰਦੁਦ੍ਰੁਵੁਃ
ਵਿਸ਼ਵਕਰਮਾ, ਮਯ, ਕਾਲਨੇਮਿ ਤੇ ਹਰੀ ਆਪ—ਇਹ ਸਾਰੇ ਦੈਤ ਹਾਰ ਗਏ ਤੇ ਜੰਗ ਛੱਡ ਕੇ ਭੱਜ ਪਏ।
ਵਿਵਸ੍ਵਾਁਸ਼੍ਚ ਤਦਾ ਸਂਜ੍ਞਾਂ ਗृਹੀਤ੍ਵਾ ਰਥਸਂਸ੍ਥਿਤਾਮ੍ 3.4.18.
ਉਸ ਵੇਲੇ ਵਿਵਸਵਾਨ ਨੇ ਸੰਜਨਾ ਨੂੰ, ਜੋ ਰਥ ਉੱਤੇ ਬੈਠੀ ਸੀ, ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਲੈ ਲਿਆ।
ਵਿਵਸ੍ਵਂਤਂ ਸੁਰਸ਼੍ਰੇष੍ਠਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਸਂਜ੍ਞਾ ਵਚੋऽਬ੍ਰਵੀਤ੍
ਸੁਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਵਿਵਸਵਾਨ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਸੰਜਨਾ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਇਹ ਗੱਲਾਂ ਆਖੀਆਂ।
ਤ੍ਵਯਾ ਜਿਤਾਹਂ ਭਗਵਨ੍ਬਲੇਰ੍ਵਿਪ੍ਰਿਯਕਾਰਿਣਃ
ਹੇ ਭਗਵਾਨ, ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਹੱਥੀਂ ਜਿੱਤ ਲਈ ਗਈ ਹਾਂ, ਤੂੰ ਬਲੀ ਦੇ ਮਨ ਦੇ ਉਲਟ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈਂ।
ਵੀਰਭੁਕ੍ਤਾ ਸਦਾ ਨਾਰੀ ਸ੍ਤ੍ਰੀਰਤ੍ਨਂ ਮੁਨਿਭਿਃ ਸ੍ਮृਤਮ੍ ਏਕਾ ਸਾ ਪ੍ਰਕृਤਿਰ੍ਮਾਤਾ ਗੁਣਸਾਮ੍ਯਾਤ੍ਸਨਾਤਨੀ
ਜੋ ਨਾਰੀ ਵੱਡੇ ਵੱਡੇ ਵੀਰਾਂ ਨੂੰ ਮਿਲੀ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਸਧਾਰਨ ਨਾਰੀ ਨਹੀਂ, ਉਹ ਤਾ ਮਹਿਲਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਮੋਤੀ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਉਹੀ ਮਾਂ, ਕੁਦਰਤ ਦੀ ਸਦੀਵੀ ਮੂਰਤ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਸਦੇ ਗੁਣ ਸਾਰੇ ਸਮਾਨ ਹਨ।
ਸਤ੍ਤ੍ਵਭੂਤਾ ਚ ਭਗਿ ਨੀ ਰਜੋਭੂਤਾ ਚ ਗੇਹਿਨੀ
ਹੇ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੀ, ਜਦੋਂ ਉਹ ਸਤੋਗੁਣ ਵਾਲੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਮਾਂ ਬਣਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਜਦੋਂ ਰਜੋਗੁਣ ਵਾਲੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਘਰ ਵਾਲੀ ਬਣਦੀ ਹੈ।
ਬਹਵਃ ਪੁਰੁषਾ ਯੇ ਵੈ ਨਿਰ੍ਗੁਣਾਸ਼੍ਚੈਕਰੂਪਿਣਃ
ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਪੁਰਖ ਹਨ, ਜੋ ਕੋਈ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਗੁਣ ਨਹੀਂ ਰੱਖਦੇ, ਤੇ ਸਭ ਇੱਕੋ ਜਿਹੇ ਹੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਅਲੋਕੇ ਪਾਪਜਾਸ੍ਸਰ੍ਵੇ ਦੇਵਬ੍ਰਹ੍ਮਸਮੁਦ੍ਭਵਾਃ ਕੋऽਪਿ ਪੁਤ੍ਰਃ ਪਿਤਾ ਭ੍ਰਾਤਾ ਸ ਚ ਤਸ੍ਯਾਃ ਪਤਿਰ੍ਭਵੇਤ੍
ਜੋ ਲੋਕ ਹਨ, ਚਾਹੇ ਉਹ ਦੇਵਤੇ ਜਾਂ ਬ੍ਰਹਮਾ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਏ ਹੋਣ, ਜੇਕਰ ਉਹ ਅੰਨ੍ਹੇਰੇ ਵਿੱਚ ਪਾਪ ਤੋਂ ਜਨਮੇ ਹਨ, ਉਹ ਪੁੱਤਰ, ਪਿਤਾ ਜਾਂ ਭਰਾ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਉਹ ਉਸ ਨਾਰੀ ਦੇ ਪਤੀ ਵੀ ਬਣ ਸਕਦੇ ਹਨ।
ਸ੍ਵਕੀਯਾਂ ਚ ਸੁਤਾਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਵਿष੍ਣੁਦੇਵਃ ਸ੍ਵਮਾਤਰਮ੍
ਬ੍ਰਹਮਾ, ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਅਤੇ ਹੋਰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਹੀ ਧੀਆਂ ਤੇ ਮਾਵਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਲਈ ਚੁਣ ਲਿਆ।
ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਵੇਦਮਯਂ ਵਾਕ੍ਯਂ ਚਾਦਿਤਿਸਂਭਵਃ
ਇਹ ਵੇਦ ਭਰਿਆ ਬਚਨ ਆਦਿਤੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੇ ਸੁਣਾਇਆ।
ਸੁਤਾਃ ਕਨ੍ਯਾਸ੍ਤਯੋਰ੍ਜਾਤਾ ਮਨੁਰ੍ਵੈਵਸ੍ਵਤਸ੍ਤਥਾ
ਉਹ ਦੋਹਾਂ ਨੂੰ ਧੀਆਂ ਹੋਈਆਂ, ਤੇ ਵਿਵਸਵਾਨ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਮਨੂ ਵੀ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ।
ਤਦਾ ਸਂਜ੍ਞਾ ਸਤੀ ਸਾਕ੍ਸ਼ਾਤ੍ਤੇਜੋਭੂਤਂ ਪਤਿਂ ਸ੍ਵਕਮ੍ 3.4.18.
ਫਿਰ ਸੰਜਨਾ, ਜੋ ਪਵਿੱਤਰ ਸੀ, ਨੇ ਆਪਣੇ ਚਮਕਦਾਰ ਰੂਪ ਵਾਲੇ ਪਤੀ ਨੂੰ ਸਿੱਧਾ ਵੇਖ ਲਿਆ।
ਸਾਵਰ੍ਣਿਸ਼੍ਚ ਮਨੁਸ੍ਤਸ੍ਯਾਂ ਸ਼ਨਿਸ਼੍ਚ ਤਪਤੀ ਤਥਾ
ਉਸ ਤੋਂ ਸਾਵਰਣੀ ਮਨੂ, ਸ਼ਨੀ ਤੇ ਤਪਤੀ ਪੈਦਾ ਹੋਏ।
ਪੁਤ੍ਰਭੇਦੇਨ ਤਾਂ ਨਾਰੀਂ ਮਤ੍ਵਾ ਮਾਯਾਂ ਰੁषਾਨ੍ਵਿਤਃ
ਪੁੱਤਰਾਂ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਹੋਣ ਕਰਕੇ, ਉਸ ਨਾਰੀ ਨੂੰ ਮਾਇਆ ਸਮਝ ਕੇ ਉਹ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਭਰ ਗਿਆ।
ਤਦਾ ਸ਼ਨਿਸ਼੍ਚ ਸਾਵਰ੍ਣਿਰ੍ਵਿਵਸ੍ਵਤਂ ਰੁषਾਨ੍ਵਿਤਮ੍
ਉਸ ਵੇਲੇ ਸ਼ਨੀ ਤੇ ਸਾਵਰਣੀ, ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਭਰ ਕੇ, ਵਿਵਸਵਾਨ ਕੋਲ ਆਏ।
ਕਿਯਤੋ ਚੈਵ ਕਾਲੇਨ ਭਗ੍ਨਭੂਤੌ ਵਿਵਸ੍ਵਤਾ
ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ, ਵਿਵਸਵਾਨ ਦਾ ਮਨ ਟੁੱਟ ਗਿਆ।
ਤ੍ਰਿਵਰ੍षਾਨ੍ਤੇ ਚ ਸਾ ਦੇਵੀ ਮਹਾਕਾਲੀ ਸਮਾਗਤਾ
ਤਿੰਨ ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਅੰਤ ਉੱਤੇ, ਉਹ ਮਹਾਕਾਲੀ ਦੇਵੀ ਆ ਗਈ।
ਪੁਨਸ੍ਤੌ ਚ ਸਮਾਗਮ੍ਯ ਯੁਯੁਧਾਤੇ ਵਿਵਸ੍ਵਤਾ
ਫਿਰ ਉਹ ਦੋਹਾਂ ਮੁੜ ਮਿਲੇ ਤੇ ਵਿਵਸਵਾਨ ਨਾਲ ਲੜਾਈ ਹੋਈ।
ਤਤ੍ਰ ਸ੍ਥਿਤਾ ਪ੍ਰਿਯਾ ਸਂਜ੍ਞਾ ਵਡਵਾਰੂਪਧਰਿਣੀ
ਉਥੇ, ਪ੍ਰੀਤਮ ਸੰਜਨਾ ਘੋੜੀ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ ਰਹਿ ਗਈ।
ਗਤ੍ਵਾ ਦਦਰ੍ਸ਼ ਭਗਵਾਨ੍ਸਜ੍ਞਾਂ ਸਂਬੋਧਕਾਰਿਣੀਮ੍
ਉਥੇ ਜਾ ਕੇ ਭਗਵਾਨ ਨੇ ਸੰਜਨਾ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ, ਜੋ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਸੀ।
ਪਂਚਵਰ੍षਾਨ੍ਤਰੇ ਸਂਜ੍ਞਾ ਗਰ੍ਭਂ ਤਸ੍ਮਾਦ੍ਦਧੌ ਸ੍ਵਯਮ੍
ਪੰਜ ਸਾਲਾਂ ਬਾਅਦ, ਸੰਜਨਾ ਨੇ ਆਪ ਉਸ ਤੋਂ ਗਰਭ ਧਾਰ ਲਿਆ।
ਪਿਤੁਰ੍ਦੁਃਖਂ ਸਮਾਲੋਕ੍ਯ ਜਗ੍ਮਤੂ ਰਵਿਮਣ੍ਡਲਮ੍ 3.4.18.
ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦਾ ਦੁੱਖ ਵੇਖ ਕੇ ਸੂਰਜ ਦੇ ਗੋਲ ਵਿੱਚ ਚਲੇ ਗਏ।
ਬਦ੍ਧ੍ਵਾ ਤੌ ਸ੍ਵਪਿਤੁਃ ਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵਮ ਸਂਪ੍ਰਾਪ੍ਤੌ ਵਡਵਾਸੁਤੌ
ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਵਡਵਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਬੰਨ੍ਹ ਕੇ ਆਪਣੇ ਪਿਓ ਦੇ ਕੋਲ ਆ ਪਹੁੰਚੇ।
ਸਂਪੀਡ੍ਯ ਤਾਡਯਾਮਾਸ ਲੋਹਦਂਡੈਰ੍ਭਯਾਨਕੈਃ
ਉਸ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਡਰਾਉਣੀਆਂ ਲੋਹੇ ਦੀਆਂ ਲਠਾਂ ਨਾਲ ਮਾਰਿਆ ਤੇ ਦਬਾਇਆ।
ਆਸ਼੍ਵਿਨੇਯੌ ਸਮਾਲੋਕ੍ਯ ਵਚਨਂ ਪ੍ਰਾਹ ਤੌ ਮੁਦਾ ਏਕਨਾਮ੍ਨਾ ਯੁਵਾਂ ਪ੍ਰੀਤੌ ਨਾਸਤ੍ਯੌ ਚ ਭਵਿष੍ਯਥਃ
ਆਸ਼ਵਿਨਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਉਹ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਕਹਿਣ ਲੱਗਾ: 'ਤੁਸੀਂ ਦੋਵੇਂ ਇੱਕੋ ਨਾਂ ਤੇ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹੋ, ਹੁਣ ਨਾਸਤਿਆ ਕਹਾਏ ਜਾਵੋਗੇ।'
ਸੋਮਸ਼ਕ੍ਤਿਰਿਡਾਦੇਵੀ ਜ੍ਯੇष੍ਠਪਤ੍ਨੀ ਭਵਿष੍ਯਤਿ
ਸੋਮ ਦੀ ਤਾਕਤ, ਇੜਾ ਦੇਵੀ, ਵੱਡੀ ਪਤਨੀ ਬਣੇਗੀ।
ਇਡਾਪਤਿਸ੍ਸ ਵੈ ਨਾਮ ਦ੍ਵਿਤੀਯਃ ਪਿਂਗਲਾਪਤਿਃ ਤਸ੍ਯ ਸ਼ਾਨ੍ਤਿਕਰੋ ਜ੍ਯੇष੍ਠੋ ਭਵਿष੍ਯਤਿ ਮਹੀਤਲੇ
ਇੜਾ ਦਾ ਪਤੀ ਇਹ ਨਾਂ ਰੱਖੇਗਾ, ਦੂਜਾ ਪਿੰਗਲਾ ਦਾ ਪਤੀ ਹੋਵੇਗਾ; ਉਸ ਦਾ ਵੱਡਾ ਪੁੱਤਰ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਸ਼ਾਂਤੀ ਲਿਆਉਣ ਵਾਲਾ ਹੋਵੇਗਾ।