ਪਾਵਕਾ ਊਨਪਂਚਾਸ਼ਦ੍ਵਾਯਵਸ਼੍ਚ ਤਥਾ ਸ੍ਮृਤਾਃ
ਉਣੰਜ ਅੱਗਾਂ ਅਤੇ ਵਾਅ ਵੀ, ਜਿਵੇਂ ਯਾਦ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਉੱਥੇ ਪਹੁੰਚੇ।
ਤ੍ਰਯੋਦਸ਼ ਚ ਪ੍ਰਤ੍ਯੂषਾਃ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਾ ਵਿਸ਼੍ਵਪ੍ਰਰਕ੍ਸ਼ਕਾਃ
ਤੇਰਾਂ ਪ੍ਰਤਯੂਸ਼, ਜੋ ਸਾਰੀ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਵੀ ਆ ਗਏ।
ਭਵਾਦ੍ਯਾਸ਼੍ਚ ਤਦਾਃ ਰੁਦ੍ਰਾਃ ਸ਼ਸ਼ਿਮਣ੍ਡਲਰਕ੍ਸ਼ਕਾਃ
ਭਵ ਆਦਿਕ ਰੁਦ੍ਰ, ਜੋ ਚੰਦ੍ਰਮਾਂ ਦੀ ਰਾਖੀ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਵੀ ਉੱਥੇ ਮੌਜੂਦ ਸਨ।
ਦਾਨਵਾ ਵਿਪ੍ਰਚਿਤ੍ਤ੍ਯਾਦ੍ਯਾਸ਼੍ਚਤੁਰਾਸ਼ੀਤਿਰਾਯਯੁਃ
ਵਿਪ੍ਰਚਿੱਤੀ ਆਦਿਕ ਚੌਰਾਸੀ ਦਾਨਵ ਤੇ ਦੈਤ, ਉਹ ਵੀ ਆ ਪਹੁੰਚੇ।
ਸ਼ੇषਾਦ੍ਯਾਸ਼੍ਚ ਤਦਾ ਨਾਗਾਸ੍ਤਾਰ੍ਕ੍ਸ਼੍ਯਾਦ੍ਯਾ ਗਰੁਡਾਃ ਸ੍ਮृਤਾਃ 3.4.18.
ਸ਼ੇਸ਼ ਆਦਿਕ ਨਾਗ ਤੇ ਤਾਰਕਸ਼ ਆਦਿਕ ਗਰੁੜ ਵੀ ਉੱਥੇ ਯਾਦ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਏਤਸ੍ਮਿਨ੍ਨਂਤਰੇ ਦੇਵੀ ਦੇਵਕਨ੍ਯਾਸਮਨ੍ਵਿਤਾ
ਉਸ ਸਮੇਂ, ਦੇਵੀ ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਦਿਵਿ ਕੁੜੀਆਂ ਲੈ ਕੇ ਆਈ।
ਤਾਂ ਸਮਾਲੋਕ੍ਯ ਬਲਵਾਨ੍ਬਲਿਃ ਕਾਮਵਿਮੋਹਿਤਃ
ਉਸਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਬਲੀ ਜੋ ਬਹੁਤ ਤਾਕਤਵਰ ਸੀ, ਮੋਹ ਤੇ ਵਾਸਨਾ ਵਿਚ ਫਸ ਗਿਆ।
ਤਦਾ ਕ੍ਰੋਧਾਤੁਰਾ ਦੇਵਾ ਰੁਰੁਧੁਰ੍ਦੈਤ੍ਯਸਤ੍ਤਮਮ੍
ਉਸ ਵੇਲੇ, ਦੇਵਤੇ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਭਰ ਕੇ, ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਦੈਤ ਉੱਤੇ ਟੁੱਟ ਪਏ।
ਦਾਨਵਾਸ਼੍ਚ ਤਦਾ ਦੈਤ੍ਯਾ ਨਾਨਾਵਾਹਨਸਂਸ੍ਥਿਤਾਃ
ਉਸ ਸਮੇਂ, ਦੈਤ ਤੇ ਦਾਨਵ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸਵਾਰੀਆਂ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ।
ਦਾਨਵੈਸ਼੍ਚ ਹਤਾ ਦੇਵਾਃ ਸੁਰੈਰ੍ਦੈਤ੍ਯਾ ਵਿਨਾਸ਼ਿਤਾਃ
ਦਾਨਵਾਂ ਨੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ, ਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਦੈਤਾਂ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।
ਪਕ੍ਸ਼ਮਾਤ੍ਰ ਮਭੂਦ੍ਯੁਦ੍ਧਂ ਦਿਵ੍ਯਂ ਦਾਨਵਦੇਵਯੋਃ
ਦਾਨਵਾਂ ਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿਚ ਅੱਧਾ ਮਹੀਨਾ ਤੱਕ ਦਿਵਿ ਜੰਗ ਚੱਲੀ।
ਅਘਾਸੁਰੋऽਰ੍ਯਮਾ ਚੈਵ ਬਲਃ ਸ਼ਕ੍ਰਸ੍ਤਥੈਵ ਚ
ਅਘਾਸੁਰ, ਅਰਯਮਾਨ, ਬਲ ਤੇ ਇੰਦਰ ਵੀ ਇਸ ਲੜਾਈ ਵਿਚ ਸਨ।
ਵਤ੍ਸਾਸੁਰੋ ਭਗਸ਼੍ਚੈਵ ਵਿਵਸ੍ਵਾਂਸ਼੍ਚ ਬਲਿਃ ਸ੍ਵਯਮ੍
ਵਤਸਾਸੁਰ, ਭਗ, ਵਿਵਸਵਾਨ ਤੇ ਬਲੀ ਆਪ ਵੀ ਉੱਥੇ ਮੌਜੂਦ ਸਨ।
ਵਿਸ਼੍ਵਕਰ੍ਮਾ ਮਯਸ਼੍ਚੈਵ ਕਾਲਨੇਮਿਰ੍ਹਰਿਃ ਸ੍ਵਯਮ੍ ਪਰਾਜਿਤਾਸ਼੍ਚ ਤੇ ਦੈਤ੍ਯਾ ਯੁਦ੍ਧਂ ਤ੍ਯਕ੍ਤ੍ਵਾ ਪ੍ਰਦੁਦ੍ਰੁਵੁਃ
ਵਿਸ਼ਵਕਰਮਾ, ਮਯ, ਕਾਲਨੇਮਿ ਤੇ ਹਰੀ ਆਪ—ਇਹ ਸਾਰੇ ਦੈਤ ਹਾਰ ਗਏ ਤੇ ਜੰਗ ਛੱਡ ਕੇ ਭੱਜ ਪਏ।
ਵਿਵਸ੍ਵਾਁਸ਼੍ਚ ਤਦਾ ਸਂਜ੍ਞਾਂ ਗृਹੀਤ੍ਵਾ ਰਥਸਂਸ੍ਥਿਤਾਮ੍ 3.4.18.
ਉਸ ਵੇਲੇ ਵਿਵਸਵਾਨ ਨੇ ਸੰਜਨਾ ਨੂੰ, ਜੋ ਰਥ ਉੱਤੇ ਬੈਠੀ ਸੀ, ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਲੈ ਲਿਆ।
ਵਿਵਸ੍ਵਂਤਂ ਸੁਰਸ਼੍ਰੇष੍ਠਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਸਂਜ੍ਞਾ ਵਚੋऽਬ੍ਰਵੀਤ੍
ਸੁਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਵਿਵਸਵਾਨ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਸੰਜਨਾ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਇਹ ਗੱਲਾਂ ਆਖੀਆਂ।
ਤ੍ਵਯਾ ਜਿਤਾਹਂ ਭਗਵਨ੍ਬਲੇਰ੍ਵਿਪ੍ਰਿਯਕਾਰਿਣਃ
ਹੇ ਭਗਵਾਨ, ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਹੱਥੀਂ ਜਿੱਤ ਲਈ ਗਈ ਹਾਂ, ਤੂੰ ਬਲੀ ਦੇ ਮਨ ਦੇ ਉਲਟ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈਂ।
ਵੀਰਭੁਕ੍ਤਾ ਸਦਾ ਨਾਰੀ ਸ੍ਤ੍ਰੀਰਤ੍ਨਂ ਮੁਨਿਭਿਃ ਸ੍ਮृਤਮ੍ ਏਕਾ ਸਾ ਪ੍ਰਕृਤਿਰ੍ਮਾਤਾ ਗੁਣਸਾਮ੍ਯਾਤ੍ਸਨਾਤਨੀ
ਜੋ ਨਾਰੀ ਵੱਡੇ ਵੱਡੇ ਵੀਰਾਂ ਨੂੰ ਮਿਲੀ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਸਧਾਰਨ ਨਾਰੀ ਨਹੀਂ, ਉਹ ਤਾ ਮਹਿਲਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਮੋਤੀ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਉਹੀ ਮਾਂ, ਕੁਦਰਤ ਦੀ ਸਦੀਵੀ ਮੂਰਤ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਸਦੇ ਗੁਣ ਸਾਰੇ ਸਮਾਨ ਹਨ।
ਸਤ੍ਤ੍ਵਭੂਤਾ ਚ ਭਗਿ ਨੀ ਰਜੋਭੂਤਾ ਚ ਗੇਹਿਨੀ
ਹੇ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੀ, ਜਦੋਂ ਉਹ ਸਤੋਗੁਣ ਵਾਲੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਮਾਂ ਬਣਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਜਦੋਂ ਰਜੋਗੁਣ ਵਾਲੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਘਰ ਵਾਲੀ ਬਣਦੀ ਹੈ।
ਬਹਵਃ ਪੁਰੁषਾ ਯੇ ਵੈ ਨਿਰ੍ਗੁਣਾਸ਼੍ਚੈਕਰੂਪਿਣਃ
ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਪੁਰਖ ਹਨ, ਜੋ ਕੋਈ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਗੁਣ ਨਹੀਂ ਰੱਖਦੇ, ਤੇ ਸਭ ਇੱਕੋ ਜਿਹੇ ਹੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਅਲੋਕੇ ਪਾਪਜਾਸ੍ਸਰ੍ਵੇ ਦੇਵਬ੍ਰਹ੍ਮਸਮੁਦ੍ਭਵਾਃ ਕੋऽਪਿ ਪੁਤ੍ਰਃ ਪਿਤਾ ਭ੍ਰਾਤਾ ਸ ਚ ਤਸ੍ਯਾਃ ਪਤਿਰ੍ਭਵੇਤ੍
ਜੋ ਲੋਕ ਹਨ, ਚਾਹੇ ਉਹ ਦੇਵਤੇ ਜਾਂ ਬ੍ਰਹਮਾ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਏ ਹੋਣ, ਜੇਕਰ ਉਹ ਅੰਨ੍ਹੇਰੇ ਵਿੱਚ ਪਾਪ ਤੋਂ ਜਨਮੇ ਹਨ, ਉਹ ਪੁੱਤਰ, ਪਿਤਾ ਜਾਂ ਭਰਾ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਉਹ ਉਸ ਨਾਰੀ ਦੇ ਪਤੀ ਵੀ ਬਣ ਸਕਦੇ ਹਨ।
ਸ੍ਵਕੀਯਾਂ ਚ ਸੁਤਾਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਵਿष੍ਣੁਦੇਵਃ ਸ੍ਵਮਾਤਰਮ੍
ਬ੍ਰਹਮਾ, ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਅਤੇ ਹੋਰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਹੀ ਧੀਆਂ ਤੇ ਮਾਵਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਲਈ ਚੁਣ ਲਿਆ।
ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਵੇਦਮਯਂ ਵਾਕ੍ਯਂ ਚਾਦਿਤਿਸਂਭਵਃ
ਇਹ ਵੇਦ ਭਰਿਆ ਬਚਨ ਆਦਿਤੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੇ ਸੁਣਾਇਆ।
ਸੁਤਾਃ ਕਨ੍ਯਾਸ੍ਤਯੋਰ੍ਜਾਤਾ ਮਨੁਰ੍ਵੈਵਸ੍ਵਤਸ੍ਤਥਾ
ਉਹ ਦੋਹਾਂ ਨੂੰ ਧੀਆਂ ਹੋਈਆਂ, ਤੇ ਵਿਵਸਵਾਨ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਮਨੂ ਵੀ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ।
ਤਦਾ ਸਂਜ੍ਞਾ ਸਤੀ ਸਾਕ੍ਸ਼ਾਤ੍ਤੇਜੋਭੂਤਂ ਪਤਿਂ ਸ੍ਵਕਮ੍ 3.4.18.
ਫਿਰ ਸੰਜਨਾ, ਜੋ ਪਵਿੱਤਰ ਸੀ, ਨੇ ਆਪਣੇ ਚਮਕਦਾਰ ਰੂਪ ਵਾਲੇ ਪਤੀ ਨੂੰ ਸਿੱਧਾ ਵੇਖ ਲਿਆ।
ਸਾਵਰ੍ਣਿਸ਼੍ਚ ਮਨੁਸ੍ਤਸ੍ਯਾਂ ਸ਼ਨਿਸ਼੍ਚ ਤਪਤੀ ਤਥਾ
ਉਸ ਤੋਂ ਸਾਵਰਣੀ ਮਨੂ, ਸ਼ਨੀ ਤੇ ਤਪਤੀ ਪੈਦਾ ਹੋਏ।
ਪੁਤ੍ਰਭੇਦੇਨ ਤਾਂ ਨਾਰੀਂ ਮਤ੍ਵਾ ਮਾਯਾਂ ਰੁषਾਨ੍ਵਿਤਃ
ਪੁੱਤਰਾਂ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਹੋਣ ਕਰਕੇ, ਉਸ ਨਾਰੀ ਨੂੰ ਮਾਇਆ ਸਮਝ ਕੇ ਉਹ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਭਰ ਗਿਆ।
ਤਦਾ ਸ਼ਨਿਸ਼੍ਚ ਸਾਵਰ੍ਣਿਰ੍ਵਿਵਸ੍ਵਤਂ ਰੁषਾਨ੍ਵਿਤਮ੍
ਉਸ ਵੇਲੇ ਸ਼ਨੀ ਤੇ ਸਾਵਰਣੀ, ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਭਰ ਕੇ, ਵਿਵਸਵਾਨ ਕੋਲ ਆਏ।
ਕਿਯਤੋ ਚੈਵ ਕਾਲੇਨ ਭਗ੍ਨਭੂਤੌ ਵਿਵਸ੍ਵਤਾ
ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ, ਵਿਵਸਵਾਨ ਦਾ ਮਨ ਟੁੱਟ ਗਿਆ।
ਤ੍ਰਿਵਰ੍षਾਨ੍ਤੇ ਚ ਸਾ ਦੇਵੀ ਮਹਾਕਾਲੀ ਸਮਾਗਤਾ
ਤਿੰਨ ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਅੰਤ ਉੱਤੇ, ਉਹ ਮਹਾਕਾਲੀ ਦੇਵੀ ਆ ਗਈ।