ਤਦਾ ਪ੍ਰਸਨ੍ਨੋ ਭਗਵਾਨ੍ਵਿष੍ਣੁਰ੍ਨਾਰਾਯਣਃ ਪ੍ਰਭੁਃ
ਤਦ ਭਗਵਾਨ ਵਿਸ਼ਨੁ, ਨਾਰਾਇਣ, ਪ੍ਰਭੂ, ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਗਿਆ।
ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਤਦ੍ਵਦਨਂ ਰਮ੍ਯਂ ਮਾਯਾਸ਼ਕ੍ਤ੍ਯਾ ਦਿਸ਼ੋ ਦਸ਼
ਉਸ ਸੁੰਦਰ ਚਿਹਰਾ ਵੇਖ ਕੇ, ਆਪਣੀ ਮਾਇਆ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ, ਉਸ ਨੇ ਦੱਸ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿਖਾ ਦਿੱਤੀਆਂ।
ਧੁਵੋऽਪਿ ਭਗਵਾਨ੍ਸਾਕ੍ਸ਼ਾਤ੍ਸਰ੍ਵਪੂਜ੍ਯੋ ਬਭੂਵ ਹ
ਫਿਰ ਭਗਵਾਨ ਆਪ, ਜਿਸ ਦੀ ਸਭ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਸਿੱਧਾ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋ ਗਿਆ।
ਨਭਃਪਤਿਃ ਕਾਲਕਰਃ ਸ਼ਿਸ਼ੁਮਾਰਪਤਿਸ੍ਸ ਵੈ
ਅਸਮਾਨ ਦਾ ਮਾਲਕ, ਸਮੇਂ ਦਾ ਰਚਨਹਾਰ, ਤੇ ਸ਼ਿਸ਼ੁਮਾਰਾ ਨਕਸ਼ਤਰ ਦਾ ਪ੍ਰਭੂ—
ਤਸ੍ਮਾਦ੍ਧਰਾਯਾਂ ਸਂਭੂਤੋ ਭੌਮੋ ਨਾਮ ਮਹਾਗ੍ਰਹਃ
ਉਸ ਤੋਂ ਧਰਤੀ 'ਤੇ, ਭੌਮ ਨਾਂ ਦਾ ਮਹਾਨ ਗ੍ਰਹਿ ਜਨਮਿਆ।
ਵਹ੍ਨਿਦੇਵ੍ਯਾ ਤਤੋ ਜਾਤਸ਼੍ਚਾਹਂ ਤਤ੍ਰ ਮਹਾਗ੍ਰਹਃ
ਅੱਗ ਦੀ ਦੇਵੀ ਤੋਂ, ਮੈਂ ਉਥੇ ਮਹਾਂਗ੍ਰਹਿ ਵਜੋਂ ਜਨਮਿਆ।
ਗ੍ਰਹਭੂਤਃ ਸ੍ਥਿਤਸ੍ਤਤ੍ਰ ਨਭੋਦੇਵ੍ਯਾਂ ਤਦੁਦ੍ਭਵਃ 3.4.17.
ਗ੍ਰਹਿ ਬਣ ਕੇ, ਮੈਂ ਉਥੇ ਅਸਮਾਨ ਦੀ ਦੇਵੀ ਤੋਂ ਜਨਮ ਲੈ ਕੇ ਟਿਕਿਆ।
thumb|400px|ਦਿਗ੍ਗਜ1 ਪੂਰ੍ਵਸ੍ਯਾਂ ਦਿਸ਼ਿ ਵੈ ਤਸ੍ਮਾਜ੍ਜਾਤਸ਼੍ਚੈਰਾਵਤੋ ਗਜਃ
ਪੂਰਬ ਵੱਲ, ਉਸ ਤੋਂ ਏਰਾਵਤ ਹਾਥੀ ਜਨਮਿਆ।
ਵਾਮਨਃ ਕੁਮੁਦਸ਼੍ਚੈਵ ਪੁष੍ਪਦਂਤਃ ਕ੍ਰਮਾਦ੍ਗਜਾਃ ।। ਸਾਰ੍ਵਭੌਮਃ ਸੁਪ੍ਰਤੀਕੋ ਨਭੋਦਿਕ੍ਸ਼ੁ ਤੁ ਤਤ੍ਸੁਤਾਃ
ਵਾਮਨ, ਕੁਮੁਦ ਤੇ ਪੁਸ਼ਪਦੰਤ—ਇਹ ਹਾਥੀ ਕ੍ਰਮ ਵਿੱਚ; ਸਰਵਭੌਮ ਤੇ ਸੁਪ੍ਰਤੀਕ, ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਅਸਮਾਨ ਦੀਆਂ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ।
ਅਭ੍ਰਮੁਃ ਕਪਿਲਾ ਚੈਵ ਪਿਂਗਲਾਖ੍ਯਾ ਇਮਾਃ ਕ੍ਰਮਾਤ੍
ਅਭ੍ਰਮੁ, ਕਪਿਲਾ ਤੇ ਪਿੰਗਲਾ—ਇਹਨਾਂ ਦੇ ਨਾਂ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਹਨ।
ਭੂਮਿਦਿਕ੍ਸ਼ੁ ਕਰਿਣ੍ਯਸ਼੍ਚ ਜਾਤਾਸ੍ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਤੁ ਤਤ੍ਪ੍ਰਿਯਾਃ
ਉਸ ਤੋਂ ਧਰਤੀ ਦੇ ਹਰ ਪਾਸੇ ਹਾਥੀ ਪੈਦਾ ਹੋਏ, ਜੋ ਉਸ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਪਿਆਰੇ ਸਨ।
ਪਸ਼ੁਯੋਨ੍ਯੁਦ੍ਭਵਾਨਾਂ ਚ ਨृਣਾਂ ਤਾ ਯੋषਿਤਸ੍ਸਦਾ
ਜੋ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦੀ ਕੋਖ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਏ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਮਹਿਲਾਵਾਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਮਰਦਾਂ ਵਿਚ ਮੌਜੂਦ ਰਹਿੰਦੀਆਂ ਹਨ।
ਮਨੁਵਂਸ਼ੋਦ੍ਭਵਾਨਾਂ ਚ ਨृਣਾਂ ਚਾਨ੍ਯੋਦ੍ਭਵਾਃ ਸ੍ਤ੍ਰਿਯਃ
ਮਨੂ ਦੇ ਵੰਸ਼ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਏ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚ, ਹੋਰ ਜਗ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਈਆਂ ਮਹਿਲਾਵਾਂ ਵੀ ਮਰਦਾਂ ਵਿਚ ਮਿਲਦੀਆਂ ਹਨ।
ਦ੍ਵਿਧਾ ਧੁਵਸ੍ਸ ਵਿਜ੍ਞੇਯੋ ਭੂਮੇਰੂਰ੍ਦ੍ਧ੍ਵਮਧਸ੍ਤਥਾ
ਧਰੂਵ ਨੂੰ ਦੋ ਰੂਪਾਂ ਵਿਚ ਜਾਣੋ: ਧਰਤੀ ਦੇ ਉਪਰ ਅਤੇ ਹੇਠਾਂ।
ਅਧੋਧ੍ਰੁਵੇ ਸਦਾ ਰਾਤ੍ਰਿਰ੍ਨਾਰਕਾਸ੍ਤਤ੍ਰ ਵੈ ਸ੍ਥਿਤਾਃ
ਧਰੂਵ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਰਾਤ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਥੇ ਨਰਕ ਦੇ ਜੀਵ ਵੱਸਦੇ ਹਨ।
ਮਹੋ ਜਨਸ੍ਤਪਸ੍ਸਤ੍ਯਂ ਤੇषੁ ਨਿਤ੍ਯਂ ਦਿਨਂ ਸ੍ਮृਤਮ੍ ਤੇषੁ ਨਿਤ੍ਯਂ ਸ੍ਮृਤਾ ਰਾਤ੍ਰਿਃ ਕਲ੍ਪਮਾਨਂ ਚ ਕੋਵਿਦੈਃ
ਮਹਾ, ਜਨ, ਤਪ ਅਤੇ ਸਤਯ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚ ਹਮੇਸ਼ਾ ਦਿਨ ਯਾਦ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਉਥੇ ਰਾਤ ਵੀ ਗਿਆਨੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਕਲਪ ਦੀ ਮਾਪ ਵਜੋਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਯਾਦ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਸ ਤੁ ਪੂਰ੍ਵਭਵੇ ਚਾਸੀਦ੍ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋ ਮਾਧਵਪ੍ਰਿਯਃ 3.4.17.
ਪਿਛਲੇ ਜਨਮ ਵਿਚ ਉਹ ਮਾਧਵ ਦੇ ਪ੍ਰੇਮੀ ਇੱਕ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਸੀ।
ਤੀਰ੍ਥ ਪੁਣ੍ਯਾਤ੍ਸ ਵੈ ਵਿਪ੍ਰੋ ਮਾਧਵੋ ਮਾਧਵਪ੍ਰਿਯਃ षਟ੍ਤ੍ਰਿਂਸ਼ਚ੍ਚ ਸਹਸ੍ਰਾਬ੍ਦਂ ਰਾਜ੍ਯਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਧ੍ਰੁਵੋऽਭਵਤ੍
ਤੀਰਥਾਂ ਦੇ ਪੁੰਨ ਤੋਂ, ਉਹ ਮਾਧਵ ਦਾ ਪਿਆਰਾ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਛੱਤੀ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲ ਰਾਜ ਕਰਕੇ ਧਰੂਵ ਬਣ ਗਿਆ।
ਸੂਤ ਉਵਾਚ ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਗੁਰੋਰ੍ਵਾਕ੍ਯਂ ਸ ਧ੍ਰੁਵਃ ਪਂਚਮੋ ਵਸੁਃ ਨਰਸ਼੍ਰੀਰ੍ਨਾਮ ਵਿਖ੍ਯਾਤੋ ਗੁਣਵੈਸ਼੍ਯਸ੍ਯ ਵੈ ਸੁਤਃ
ਸੂਤਾ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਆਪਣੇ ਗੁਰੂ ਦੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਧਰੂਵ ਪੰਜਵਾਂ ਵਸੁ ਹੋ ਗਿਆ ਅਤੇ ਗੁਣਵੈਸ਼ਯ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਨਰਸ਼੍ਰੀ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਇਆ।
ਕੁਸੀਦਗੁਣਗੁਪ੍ਤਸ਼੍ਚ ਨਰਸ਼੍ਰੀਃ ਪੁਤ੍ਰਵਤ੍ਸਲਃ
ਨਰਸ਼੍ਰੀ, ਜੋ ਧਨ ਅਤੇ ਗੁਣ ਵਿਚ ਨਿਪੁੰਨ ਸੀ, ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨਾਲ ਪਿਆਰ ਕਰਦਾ ਸੀ।
ਪ੍ਰਤ੍ਯਹਂ ਸ ਹਰੇਃ ਕ੍ਰੀਡਾਂ ਵृਨ੍ਦਾਵਨਮਹੋਤ੍ਤਮੇ
ਉਹ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਵ੍ਰਿੰਦਾਵਨ ਦੀ ਮਹਾਨ ਮਹਿਮਾ ਵਾਲੀ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਹਰੀ ਦੀ ਲੀਲਾ ਵਿਚ ਰੁਚੀ ਲੈਂਦਾ ਸੀ।
ਯਸ੍ਯ ਪੁਤ੍ਰਵਿਵਾਹੇ ਚ ਭਗਵਾਨ੍ਭਕ੍ਤਵਤ੍ਸਲਃ
ਉਸ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਦੇ ਵਿਆਹ 'ਤੇ, ਭਗਵਾਨ ਜੋ ਭਗਤਾਂ ਨੂੰ ਪਿਆਰ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਹਾਜ਼ਰ ਹੋਏ।
ਪੁਰੀਂ ਕਾਸ਼ੀਂ ਸਮਾਗਮ੍ਯ ਨਰਸ਼੍ਰੀਭਰ੍ਕ੍ਤਰਾਟ੍ ਸ੍ਵਯਮ੍
ਕਾਸ਼ੀ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿਚ ਪਹੁੰਚ ਕੇ, ਨਰਸ਼੍ਰੀ ਆਪ ਭਗਤਾਂ ਦਾ ਰਾਜਾ ਬਣ ਗਿਆ।
ਸਾਰ੍ਦ੍ਧਂ ਤਪੋ ਮਹਤ੍ਕੁਰ੍ਵਨ੍ਬ੍ਰਹ੍ਮਧ੍ਯਾਨਪਰੋऽਭਵਤ੍
ਉਹ ਵੱਡੇ ਤਪ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਬ੍ਰਹਮ ਦੀ ਧਿਆਨ ਵਿਚ ਲੱਗ ਗਿਆ।
ਤਦਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਹਰਿਸ਼੍ਸ਼ਂਭੁਃ ਸ੍ਵਸ੍ਵਵਾਹਨਮਾਸ੍ਥਿਤਾਃ
ਉਸ ਵੇਲੇ ਬ੍ਰਹਮਾ, ਹਰੀ ਅਤੇ ਸ਼ੰਭੂ ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਵਾਹਨ 'ਤੇ ਆਏ।
ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਵਚ ਸ੍ਤੇषਾਂ ਸ੍ਵਯਂਭੂਤਨਯੋ ਮੁਨਿਃ
ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਸਵਯੰਭੂ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਰਿਸ਼ੀ ਆਪ—
ਤਸ੍ਯ ਭਾਵਂ ਸਮਾਲੋਕ੍ਯ ਤ੍ਰਯੋ ਦੇਵਾਃ ਸਨਾਤਨਾਃ 3.4.17.
ਉਸ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਵੇਖ ਕੇ, ਤਿੰਨ ਸਦਾ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਦੇਵਤਾ—
ਲਿਂਗਹਸ੍ਤਃ ਸ੍ਵਯਂ ਰੁਦ੍ਰੋ ਵਿष੍ਣੁਸ੍ਤਦ੍ਰਸਵਰ੍ਦ੍ਧਨਃ ਰਤਿਂ ਦੇਹਿ ਮਦਾਘੂਰ੍ਣੇ ਨੋ ਚੇਤ੍ਪ੍ਰਾਣਾਂਸ੍ਤ੍ਯਜਾਮ੍ਯਹਮ੍
ਰੁਦ੍ਰ ਆਪਣੇ ਹੱਥ ਵਿਚ ਲਿੰਗ ਲੈ ਕੇ, ਵਿਸ਼ਨੂ ਜੋ ਰਸ ਵਧਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ: 'ਮੈਨੂੰ ਰਸ ਦਿ, ਮਦ ਵਿਚ ਮਸਤ ਹੋਏ, ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਜਿੰਦ ਛੱਡ ਦੇਵਾਂਗਾ।'
ਪਤਿਵ੍ਰਤਾऽਨਸੂਯਾ ਚ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਤੇषਾਂ ਵਚੋऽਸ਼ੁਭਮ੍
ਪਤੀ-ਵਰਤਾ ਅਤੇ ਨਿਰ-ਇਰਖਾ ਅਨਸੂਯਾ ਨੇ ਜਦ ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਕਠੋਰ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣੀਆਂ,
ਮੋਹਿਤਾਸ੍ਤਤ੍ਰ ਤੇ ਦੇਵਾ ਗृਹੀਤ੍ਵਾ ਤਾਂ ਬਲਾਤ੍ਤਦਾ
ਉਥੇ, ਉਹ ਦੇਵਤੇ ਭਟਕ ਗਏ ਤੇ ਉਸ ਵੇਲੇ ਉਸਨੂੰ ਜਬਰਦਸਤੀ ਫੜ ਲਿਆ।