ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਚ ਦੁਃਖਿਤੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਸਪ੍ਤਰ੍षੀਨ੍ਪ੍ਰਾਹ ਲੋਕਗਾਨ੍
ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੁਖੀ ਹੋਏ ਤੇ ਸਤ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਅਤੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਬੋਲਿਆ।
ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਮਰੀਚਿਸ੍ਤੁ ਵਸ਼ਿष੍ਠਾਦਿਭਿਰਨ੍ਵਿਤਃ ੪੩ ਮृਗਵ੍ਯਾਧਸ੍ਤੁ ਤਾਨ੍ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਧਨੁਰ੍ਬਾਣਧਰੋ ਬਲੀ
ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਮਰੀਚੀ ਵਸ਼ਿਸ਼ਠ ਆਦਿ ਨਾਲ, ਅਤੇ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਸ਼ਿਕਾਰੀ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਧਨੁ ਅਤੇ ਬਾਣ ਲੈ ਕੇ ਖੜਾ ਹੋਇਆ।
ਮਰੀਚਾਦ੍ਯਾ ਵਿਹਸ੍ਯਾਹੁਃ ਕਿਮਰ੍ਥਂ ਹਂਤੁਮੁਦ੍ਯਤਃ
ਮਰੀਚੀ ਆਦਿ ਨੇ ਹੱਸ ਕੇ ਪੁੱਛਿਆ, 'ਤੂੰ ਕਿਉਂ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਮਾਰਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੋਇਆ ਹੈਂ?'
ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤਸ੍ਤਾਨ੍ਦ੍ਵਿਜਃ ਪ੍ਰਾਹ ਕੁਲਾਰ੍ਥਂ ਚਾਤ੍ਮਨੋ ਹਿਤੇ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੁੱਛਣ 'ਤੇ, ਉਹ ਦੋ ਵਾਰੀ ਜਨਮਿਆ ਨੇ ਕਿਹਾ, 'ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ ਭਲਾਈ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਚੰਗੀ ਲਈ।'
ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਤਮਾਹੁਸ੍ਤੇ ਵਿਪ੍ਰਾ ਗਚ੍ਛ ਸ਼ੀਘ੍ਰਂ ਧਨੁਰ੍ਧਰ
ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੇ ਆਖਿਆ, 'ਚਲ ਫ਼ਟਾਫ਼ਟ, ਤੀਰ ਚਲਾਉਣ ਵਾਲੇ!'
ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਤੁ ਘੋਰਾਤ੍ਮਾ ਤੇषਾਂ ਦृष੍ਟ੍ਯਾ ਸੁਨਿਰ੍ਮਲਃ
ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਉਹ ਡਰਾਉਣੀ ਆਤਮਾ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਨਜ਼ਰ ਵਿੱਚ ਬਿਲਕੁਲ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਗਿਆ।
ਤਤ੍ਪਾਪਕਂ ਭਵਦ੍ਭਿਸ਼੍ਚ ਗ੍ਰਹਣੀਯਂ ਧਨਂ ਯਥਾ
ਉਹ ਪਾਪੀ ਧਨ ਤੁਹਾਨੂੰ, ਜਿਵੇਂ ਠੀਕ ਹੋਵੇ, ਜਬਤ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਸਾਕ੍ਸ਼ੀਯਂ ਭੂਮਿਰਚਲਾ ਸਾਕ੍ਸ਼ੀ ਸੂਰ੍ਯੋऽਯਮੁਤ੍ਤਮਃ 3.4.10.
ਅਡੋਲ ਧਰਤੀ ਗਵਾਹ ਹੈ, ਤੇ ਇਹ ਚੰਗਾ ਸੂਰਜ ਵੀ ਗਵਾਹ ਹੈ।
ਯਥਾ ਪਾਪਂ ਕ੍ਸ਼ਯਂ ਯਾਤਿ ਤਥਾ ਮਾਜ੍ਞਾਤੁਮਰ੍ਹਥ
ਜਿਵੇਂ ਪਾਪ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤੁਸੀਂ ਵੀ ਇਹ ਸਮਝੋ।
ਰਾਮ ਨਾਮ ਹਿ ਤਜ੍ਜ੍ਞੇਯਂ ਸਰ੍ਵਾਘੌਘਵਿਨਾਸ਼ਨਮ੍
'ਰਾਮ' ਨਾਮ ਜਾਣੋ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ ਦੇ ਹੜ੍ਹ ਨੂੰ ਮਿਟਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਤੇ ਗਤਾ ਵਿਪ੍ਰਾਸ੍ਤੀਰ੍ਥਾਤ੍ਤੀਰ੍ਥਾਨ੍ਤਰਂ ਪ੍ਰਤਿ
ਇਹ ਆਖ ਕੇ, ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਇਕ ਤੀਰਥ ਤੋਂ ਦੂਜੇ ਤੀਰਥ ਵੱਲ ਚਲੇ ਗਏ।
ਜਪਪ੍ਰਭਾਵਾਦਭਵਦ੍ਵਨਮੁਤ੍ਪਲਸਂਕੁਲਮ੍
ਜਪ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ, ਜੰਗਲ ਕਮਲਾਂ ਨਾਲ ਭਰ ਗਿਆ।
ਤਤਃ ਸਪ੍ਤਰ੍षਯਃ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਾ ਵਲ੍ਮੀਕਾਤ੍ਤਂ ਨਿਰਾਕृਤਮ੍
ਫਿਰ ਸੱਤ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਆਏ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਵਲਮੀਕ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।
ਵਲ੍ਮੀਕਾਨ੍ਨਿਸ੍ਸृਤੋ ਯਸ੍ਮਾਤ੍ਤਸ੍ਮਾਦ੍ਵਾਲ੍ਮੀਕਿਰੁਤ੍ਤਮਮ੍
ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਉਹ ਵਲਮੀਕ ਤੋਂ ਨਿਕਲਿਆ, ਉਸ ਕਰਕੇ ਉਹ ਵਧੀਆ ਵਲਮੀਕੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਏਵਮੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਯਯੁਰ੍ਲੋਕਂ ਸ ਤੁ ਰਾਮਾਯਣਂ ਮੁਨਿਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਖ ਕੇ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਲੋਕਾਂ ਵੱਲ ਚਲੇ ਗਏ, ਤੇ ਉਹ ਮੁਨੀ ਰਾਮਾਯਣ ਰਚਿਆ।
ਚਕਾਰ ਨਿਰ੍ਮਲਂ ਪਦ੍ਯੈਃ ਸਰ੍ਵਾਘੌਘਵਿਨਾਸ਼ਨਮ੍
ਉਸ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਕੀਤਾ, ਉਹਨਾਂ ਪਦਾਂ ਨਾਲ ਜੋ ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ ਦੇ ਹੜ੍ਹ ਨੂੰ ਮਿਟਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।
ਅਦ੍ਯਾਪਿ ਸਂਸ੍ਥਿਤਃ ਸ੍ਵਾਮੀ ਮृਗਵ੍ਯਾਧਃ ਸਨਾਤਨਃ
ਅੱਜ ਵੀ, ਉਹ ਸੁਆਮੀ, ਸਦਾ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ ਮ੍ਰਿਗ ਸ਼ਿਕਾਰੀ ਹੈ।
ਵੈਵਸ੍ਵਤੇऽਨ੍ਤਰੇ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤੇ ਚਾਦ੍ਯੇ ਸਤ੍ਯਯੁਗੇ ਸ਼ੁਭੇ 3.4.10.
ਜਦ ਵੈਵਸਵਤ ਸਮਾ ਆਇਆ, ਤੇ ਹੁਣ ਇਸ ਪਵਿੱਤਰ ਸਤਯੁਗ ਵਿੱਚ,
ਤਦਾ ਸਰਸ੍ਵਤੀ ਦੇਵੀ ਨਦੀ ਭੂਤ੍ਵਾ ਸਮਾਗਤਾ
ਤਦ ਸਰਸਵਤੀ ਦੇਵੀ ਨਦੀ ਬਣ ਕੇ ਮਿਲ ਗਈ।
ਬਾਹੁਭ੍ਯਾਂ ਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਿਯਂ ਚੈਵ ਚੋਰੁਭ੍ਯਾਂ ਵੈਸ਼੍ਯਮੁਤ੍ਤਮਮ੍
ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਬਾਂਹਾਂ ਨਾਲ ਕਸ਼ਤਰੀ ਨੂੰ, ਤੇ ਆਪਣੀਆਂ ਰਾਣੀਆਂ ਨਾਲ ਵਧੀਆ ਵੈਸ਼ ਨੂੰ ਲਿਆ।
ਦ੍ਵਿਜਰਾਜਸ੍ਤਥਾ ਸੋਮਸ਼੍ਚਂਦ੍ਰਮਾ ਨਾਮਤੋ ਦ੍ਵਿਜਃ
ਦੋਹਰਿਆਂ ਵਿਚੋਂ ਰਾਜਾ ਸੋਮ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਵੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਨਾਮ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਸੀ।
ਕਸ਼੍ਯਪੋ ਹਿ ਦ੍ਵਿਤੀਯੋऽਸੌ ਮਰੀਚਿਸ੍ਤੁ ਤਤੋऽਭਵਤ੍
ਕਸ਼ਯਪ ਦੂਜਾ ਸੀ, ਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਮਰੀਚੀ ਜਨਮਿਆ।
ਲੋਕਾਨ੍ਧਰਤਿ ਯੋ ਦ੍ਰਵ੍ਯੈਃ ਸ ਤੁ ਧਰ੍ਮੋ ਹਿ ਨਾਮਤਃ
ਜੋ ਧਨ ਨਾਲ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਪਾਲਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਧਰਮ ਆਖਦੇ ਹਨ।
ਲੋਕਾਨ੍ਦਕ੍ਸ਼ਤਿ ਯਃ ਕृਤ੍ਯੈਃ ਸ ਤੁ ਦਕ੍ਸ਼ਃ ਪ੍ਰਜਾਪਤਿਃ
ਜੋ ਕਰਮਾਂ ਨਾਲ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸਥਿਰ ਰੱਖਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਦਕਸ਼ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਹੈ।
ਵਰ੍ਣਧਰ੍ਮੇਣ ਤੇ ਸਰ੍ਵੇ ਵਰ੍ਣਾਤ੍ਮਾਨਸ਼੍ਚ ਵੈ ਕ੍ਰਮਾਤ੍ ਵਿष੍ਣੁ ਮਾਯਾਪ੍ਰਭਾਵੇਨ ਕਲਾਭੂਤਾਃ ਸ੍ਥਿਤਾ ਭੁਵਿ
ਉਹ ਸਭ ਆਪਣੇ ਵਰਨ ਦੇ ਧਰਮ ਨਾਲ ਵਰਨਾਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਬਣੇ, ਤੇ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੀ ਮਾਇਆ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨਾਲ ਭੂਮੀ ਉੱਤੇ ਅੰਸ਼ ਰੂਪ ਹੋ ਕੇ ਆਏ।
ਤਦਾ ਤੁ ਭਗਵਾਨ੍ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਸੋਮਾਯਾਸ਼੍ਵਿਨਿਮਣ੍ਡਲਮ੍
ਫਿਰ ਭਗਵਾਨ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਸੋਮ ਅਤੇ ਅਸ਼ਵਿਨਾਂ ਦਾ ਚੱਕਰ ਬਣਾਇਆ।
ਕਸ਼੍ਯਪਾਯਾਦਿਤਿਗਣਂ ਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਰੂਪਂ ਤ੍ਰਯੋਦਸ਼ਮ੍
ਕਸ਼ਯਪ ਲਈ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਆਦਿਤਿਆਂ ਦਾ ਸਮੂਹ ਬਣਾਇਆ, ਤੇ ਤੇਰਵਾਂ ਰੂਪ ਕਸ਼ਤਰੀਆ ਦਾ ਕੀਤਾ।
ਨਾਨਾਵਿਧਾਨਿ ਸृष੍ਟਾਨਿ ਚਾਸਨ੍ਵੈਵਸ੍ਵਤੇऽਨ੍ਤਰੇ 3.4.10.
ਵੈਵਸਵਤ ਦੇ ਸਮੇਂ ਵਿਚ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਜੀਵ ਬਣੇ।
ਤਤ੍ਰ ਵਾਸਂ ਸ੍ਵਯਂ ਦਕ੍ਸ਼ਃ ਕृਤਵਾਨ੍ਯਜ੍ਞਤਤ੍ਪਰਃ
ਉਥੇ ਦਕਸ਼ ਨੇ ਆਪ ਹੀ, ਯਜਨ ਵਿਚ ਲੱਗੇ ਹੋਏ, ਆਪਣਾ ਵਾਸ ਬਣਾਇਆ।
ਭੂਤਨਾਥੋ ਮਹਾਦੇਵੋ ਨ ਨਨਾਮ ਕਦਾਚਨ
ਭੂਤਾਂ ਦੇ ਮਾਲਕ ਮਹਾਦੇਵ ਕਦੇ ਵੀ ਕਿਸੇ ਅੱਗੇ ਨਮਿਆ ਨਹੀਂ।