ਵਿਸਰ੍ਜਤਿ ਨਰਾਨ੍ਭਵਾਨ੍ਕਰੁਣਯਾ ਪ੍ਰਪਾਲ੍ਯ ਕ੍ਸ਼ਿਤੌ ਨਿਵੇਦਯਿਤੁਮੁਦ੍ਭਵਃ ਪਰਾਤ੍ਪਰਂ ਸ੍ਵਕੀਯਂ ਪਦਮ੍
ਤੁਸੀਂ ਦਇਆ ਕਰਕੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਧਰਤੀ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ ਭੇਜਦੇ ਹੋ, ਤੇ ਆਪਣਾ ਪਰਮ ਵਾਸਤਾ ਦਿਖਾਉਣ ਲਈ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦੇ ਹੋ।
ਮਾਧੁਰ੍ਯ੍ਯੈਰ੍ਮਧੁਭਿਸ੍ਸੁਗਂਧਵਦਨਃ ਸ੍ਵਰ੍ਣਾਂਬੁਜਾਨਾਂ ਵਨਂ ਕਾਰੁਣ੍ਯਾ ਮृਤਨਿਰ੍ਝਰੈਰੁਪਚਿਤਃ ਸਤ੍ਪ੍ਰੇਮਹੇਮਾਚਲਃ
ਮਿੱਠੇਪਨ ਅਤੇ ਸ਼ਹਿਦ ਵਾਂਗ ਸੁਗੰਧ ਨਾਲ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਚਿਹਰਾ ਸੋਨੇ ਦੇ ਕਮਲਾਂ ਦੇ ਬਾਗ ਵਾਂਗ ਹੈ; ਦਇਆ ਦੇ ਨਦੀਆਂ ਨਾਲ, ਉਹ ਸੱਚੀ ਪ੍ਰੇਮ ਅਤੇ ਸੋਨੇ ਦੇ ਪਹਾੜ ਵਾਂਗ ਸਜੇ ਹੋਏ ਹਨ।
ਦੇਵਾਰਾਤਿਜਨੈਰਧਰ੍ਮਜਨਿਤੈਸ੍ਸਪੀਡਿਤੇਯਂ ਮਹੀ ਸਂਕੁਚ੍ਯਾਸ਼ੁ ਕਲੌ ਕਲੇਵਰਮਿਦਂ ਬੀਜਾਯ ਹਾ ਵਰ੍ਤਤੇ
ਇਹ ਧਰਤੀ, ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਵੈਰੀਆਂ ਅਤੇ ਅਧਰਮ ਵਾਲਿਆਂ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਹੈ, ਕਲਿਜੁਗ ਵਿੱਚ ਜਲਦੀ ਸੂਕ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਇਹ ਸਰੀਰ ਸਿਰਫ ਬੀਜ ਵਾਂਗ ਰਹਿ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਬृਹਸ੍ਪਤਿਮੁਪਾਗਮ੍ਯ ਦੇਵਾ ਵਚਨਮਬ੍ਰੁਵਨ੍
ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਬ੍ਰਿਹਸਪਤੀ ਕੋਲ ਜਾ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇਹ ਗੱਲਾਂ ਦੱਸੀਆਂ।
ਵਯਂ ਰੁਦ੍ਰਾ ਮਹਾਭਾਗ ਇਮੇ ਚ ਵਸਵੋऽਸ਼੍ਵਿਨੌ ਤਤ੍ਸਰ੍ਵਂ ਕृਪਯਾ ਦੇਵ ਵਕ੍ਤੁ ਮਰ੍ਹਤਿ ਨੋ ਭਵਾਨ੍
ਅਸੀਂ ਰੁਦਰ ਹਾਂ, ਹੇ ਵੱਡੀ ਭਾਗ ਵਾਲੇ, ਇਹ ਵਸੁ ਅਤੇ ਅਸ਼ਵਿਨ ਵੀ ਹਨ; ਦਇਆ ਕਰਕੇ, ਹੇ ਦੇਵ, ਤੁਸੀਂ ਸਾਨੂੰ ਸਭ ਕੁਝ ਦੱਸੋ।
ਪੁਰਾ ਪੂਰ੍ਵਭਵੇ ਚਾਸੀਨ੍ਮृਗਵ੍ਯਾਧੋ ਦ੍ਵਿਜਾਧਮਃ
ਪਿਛਲੇ ਜਨਮ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸ਼ਿਕਾਰੀ ਸੀ, ਜੋ ਦੁਜਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਨੀਚ ਸੀ।
ਹਤ੍ਵਾ ਦ੍ਵਿਜਾਨ੍ਮਹਾਮੂਢਸ੍ਤੇषਾਂ ਯਜ੍ਞੋਪਵੀਤਕਮ੍
ਉਸ ਮਹਾਂ ਮੂੜ ਨੇ ਦੁਜਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਯਜਨੋਪਵੀਤ ਲੈ ਲਏ।
ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਸ੍ਯ ਚ ਯਦ੍ਦ੍ਰਵ੍ਯਂ ਸੁਧੋਪਮਮਨੁਤ੍ਤਮਮ੍
ਤੇ ਜੋ ਕੁਝ ਵੀ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰ ਤੇ ਵਧੀਆ ਦੌਲਤ ਸੀ—
ਸ਼ੂਦ੍ਰਸ੍ਯ ਵਸ੍ਤੁ ਰੁਧਿਰਮਿਤਿ ਜ੍ਞਾਤ੍ਵਾ ਦ੍ਵਿਜਾ ਧਮਃ 3.4.10.
ਸ਼ੂਦਰ ਦੀ ਵਸਤੂ ਖੂਨ ਹੈ, ਇਹ ਜਾਣ ਕੇ, ਹੇ ਦੁਜਾਂ ਵਿੱਚ ਨੀਚ—
ਦ੍ਵਿਜਨਾਸ਼ਾਤ੍ਸੁਰਾਸ੍ਸਰ੍ਵੇ ਭਯਭੀਤਾਸ੍ਸਮਂਤਤਃ
ਦੁਜਾਂ ਦੇ ਨਾਸ ਹੋਣ ਕਰਕੇ, ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਾ ਹਰ ਥਾਂ ਡਰ ਗਏ।
ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਚ ਦੁਃਖਿਤੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਸਪ੍ਤਰ੍षੀਨ੍ਪ੍ਰਾਹ ਲੋਕਗਾਨ੍
ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੁਖੀ ਹੋਏ ਤੇ ਸਤ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਅਤੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਬੋਲਿਆ।
ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਮਰੀਚਿਸ੍ਤੁ ਵਸ਼ਿष੍ਠਾਦਿਭਿਰਨ੍ਵਿਤਃ ੪੩ ਮृਗਵ੍ਯਾਧਸ੍ਤੁ ਤਾਨ੍ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਧਨੁਰ੍ਬਾਣਧਰੋ ਬਲੀ
ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਮਰੀਚੀ ਵਸ਼ਿਸ਼ਠ ਆਦਿ ਨਾਲ, ਅਤੇ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਸ਼ਿਕਾਰੀ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਧਨੁ ਅਤੇ ਬਾਣ ਲੈ ਕੇ ਖੜਾ ਹੋਇਆ।
ਮਰੀਚਾਦ੍ਯਾ ਵਿਹਸ੍ਯਾਹੁਃ ਕਿਮਰ੍ਥਂ ਹਂਤੁਮੁਦ੍ਯਤਃ
ਮਰੀਚੀ ਆਦਿ ਨੇ ਹੱਸ ਕੇ ਪੁੱਛਿਆ, 'ਤੂੰ ਕਿਉਂ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਮਾਰਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੋਇਆ ਹੈਂ?'
ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤਸ੍ਤਾਨ੍ਦ੍ਵਿਜਃ ਪ੍ਰਾਹ ਕੁਲਾਰ੍ਥਂ ਚਾਤ੍ਮਨੋ ਹਿਤੇ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੁੱਛਣ 'ਤੇ, ਉਹ ਦੋ ਵਾਰੀ ਜਨਮਿਆ ਨੇ ਕਿਹਾ, 'ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ ਭਲਾਈ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਚੰਗੀ ਲਈ।'
ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਤਮਾਹੁਸ੍ਤੇ ਵਿਪ੍ਰਾ ਗਚ੍ਛ ਸ਼ੀਘ੍ਰਂ ਧਨੁਰ੍ਧਰ
ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੇ ਆਖਿਆ, 'ਚਲ ਫ਼ਟਾਫ਼ਟ, ਤੀਰ ਚਲਾਉਣ ਵਾਲੇ!'
ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਤੁ ਘੋਰਾਤ੍ਮਾ ਤੇषਾਂ ਦृष੍ਟ੍ਯਾ ਸੁਨਿਰ੍ਮਲਃ
ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਉਹ ਡਰਾਉਣੀ ਆਤਮਾ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਨਜ਼ਰ ਵਿੱਚ ਬਿਲਕੁਲ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਗਿਆ।
ਤਤ੍ਪਾਪਕਂ ਭਵਦ੍ਭਿਸ਼੍ਚ ਗ੍ਰਹਣੀਯਂ ਧਨਂ ਯਥਾ
ਉਹ ਪਾਪੀ ਧਨ ਤੁਹਾਨੂੰ, ਜਿਵੇਂ ਠੀਕ ਹੋਵੇ, ਜਬਤ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਸਾਕ੍ਸ਼ੀਯਂ ਭੂਮਿਰਚਲਾ ਸਾਕ੍ਸ਼ੀ ਸੂਰ੍ਯੋऽਯਮੁਤ੍ਤਮਃ 3.4.10.
ਅਡੋਲ ਧਰਤੀ ਗਵਾਹ ਹੈ, ਤੇ ਇਹ ਚੰਗਾ ਸੂਰਜ ਵੀ ਗਵਾਹ ਹੈ।
ਯਥਾ ਪਾਪਂ ਕ੍ਸ਼ਯਂ ਯਾਤਿ ਤਥਾ ਮਾਜ੍ਞਾਤੁਮਰ੍ਹਥ
ਜਿਵੇਂ ਪਾਪ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤੁਸੀਂ ਵੀ ਇਹ ਸਮਝੋ।
ਰਾਮ ਨਾਮ ਹਿ ਤਜ੍ਜ੍ਞੇਯਂ ਸਰ੍ਵਾਘੌਘਵਿਨਾਸ਼ਨਮ੍
'ਰਾਮ' ਨਾਮ ਜਾਣੋ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ ਦੇ ਹੜ੍ਹ ਨੂੰ ਮਿਟਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਤੇ ਗਤਾ ਵਿਪ੍ਰਾਸ੍ਤੀਰ੍ਥਾਤ੍ਤੀਰ੍ਥਾਨ੍ਤਰਂ ਪ੍ਰਤਿ
ਇਹ ਆਖ ਕੇ, ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਇਕ ਤੀਰਥ ਤੋਂ ਦੂਜੇ ਤੀਰਥ ਵੱਲ ਚਲੇ ਗਏ।
ਜਪਪ੍ਰਭਾਵਾਦਭਵਦ੍ਵਨਮੁਤ੍ਪਲਸਂਕੁਲਮ੍
ਜਪ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ, ਜੰਗਲ ਕਮਲਾਂ ਨਾਲ ਭਰ ਗਿਆ।
ਤਤਃ ਸਪ੍ਤਰ੍षਯਃ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਾ ਵਲ੍ਮੀਕਾਤ੍ਤਂ ਨਿਰਾਕृਤਮ੍
ਫਿਰ ਸੱਤ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਆਏ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਵਲਮੀਕ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।
ਵਲ੍ਮੀਕਾਨ੍ਨਿਸ੍ਸृਤੋ ਯਸ੍ਮਾਤ੍ਤਸ੍ਮਾਦ੍ਵਾਲ੍ਮੀਕਿਰੁਤ੍ਤਮਮ੍
ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਉਹ ਵਲਮੀਕ ਤੋਂ ਨਿਕਲਿਆ, ਉਸ ਕਰਕੇ ਉਹ ਵਧੀਆ ਵਲਮੀਕੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਏਵਮੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਯਯੁਰ੍ਲੋਕਂ ਸ ਤੁ ਰਾਮਾਯਣਂ ਮੁਨਿਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਖ ਕੇ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਲੋਕਾਂ ਵੱਲ ਚਲੇ ਗਏ, ਤੇ ਉਹ ਮੁਨੀ ਰਾਮਾਯਣ ਰਚਿਆ।
ਚਕਾਰ ਨਿਰ੍ਮਲਂ ਪਦ੍ਯੈਃ ਸਰ੍ਵਾਘੌਘਵਿਨਾਸ਼ਨਮ੍
ਉਸ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਕੀਤਾ, ਉਹਨਾਂ ਪਦਾਂ ਨਾਲ ਜੋ ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ ਦੇ ਹੜ੍ਹ ਨੂੰ ਮਿਟਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।
ਅਦ੍ਯਾਪਿ ਸਂਸ੍ਥਿਤਃ ਸ੍ਵਾਮੀ ਮृਗਵ੍ਯਾਧਃ ਸਨਾਤਨਃ
ਅੱਜ ਵੀ, ਉਹ ਸੁਆਮੀ, ਸਦਾ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ ਮ੍ਰਿਗ ਸ਼ਿਕਾਰੀ ਹੈ।
ਵੈਵਸ੍ਵਤੇऽਨ੍ਤਰੇ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤੇ ਚਾਦ੍ਯੇ ਸਤ੍ਯਯੁਗੇ ਸ਼ੁਭੇ 3.4.10.
ਜਦ ਵੈਵਸਵਤ ਸਮਾ ਆਇਆ, ਤੇ ਹੁਣ ਇਸ ਪਵਿੱਤਰ ਸਤਯੁਗ ਵਿੱਚ,
ਤਦਾ ਸਰਸ੍ਵਤੀ ਦੇਵੀ ਨਦੀ ਭੂਤ੍ਵਾ ਸਮਾਗਤਾ
ਤਦ ਸਰਸਵਤੀ ਦੇਵੀ ਨਦੀ ਬਣ ਕੇ ਮਿਲ ਗਈ।
ਬਾਹੁਭ੍ਯਾਂ ਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਿਯਂ ਚੈਵ ਚੋਰੁਭ੍ਯਾਂ ਵੈਸ਼੍ਯਮੁਤ੍ਤਮਮ੍
ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਬਾਂਹਾਂ ਨਾਲ ਕਸ਼ਤਰੀ ਨੂੰ, ਤੇ ਆਪਣੀਆਂ ਰਾਣੀਆਂ ਨਾਲ ਵਧੀਆ ਵੈਸ਼ ਨੂੰ ਲਿਆ।