ਮृਤਿਮਂਤੌ ਚ ਪਿਤਰੌ ਪ੍ਰੇਤਕृਤ੍ਯੇਨ ਤਰ੍ਪਿਤੌ
ਜਦੋਂ ਉਸਦੇ ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪਿੰਡ ਦਾਨ ਦੀ ਰੀਤ ਦੁਆਰਾ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।
ਜਯਦੇਵਸ੍ਤਦਾ ਵਿਪ੍ਰੋ ਭੂਤ੍ਵਾ ਵੈਰਾਗ੍ਯਵਾਨ੍ਭੁਵਿ
ਉਸ ਸਮੇਂ, ਜਯਦੇਵ ਵਿਦਵਾਨ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਸੰਸਾਰਕ ਜੀਵਨ ਤੋਂ ਵਿਰਕਤ ਹੋ ਗਿਆ।
ਤ੍ਰਿਵਿਂਸ਼ਾਬ੍ਦੇ ਤਤਃ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤੇ ਕੇਨਚਿਨ੍ਮਧੁਰਾਨਨਾ
ਫਿਰ, ਜਦੋਂ ਉਹ ਤੈਤੀ ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚਿਆ, ਕਿਸੇ ਮਿੱਠੇ ਚਿਹਰੇ ਵਾਲੇ ਦੀ ਵਜ੍ਹਾ ਨਾਲ—
ਅਰ੍ਚਾਵਸਾਨੇ ਭਗਵਾਨਨਿਰੁਦ੍ਧਸ੍ਸਨਾਤਨਃ 3.4.9.
ਪੂਜਾ ਦੇ ਅੰਤ 'ਤੇ, ਸਦਾ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ ਪ੍ਰਭੂ ਅਨਿਰੁੱਧ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਇਆ।
ਸ਼ृਣੁ ਤ੍ਵਂ ਭੋਃ ਸਤ੍ਯਵ੍ਰਤ ਜਯਦੇਵੋ ਵਪੁਰ੍ਮਮ
ਸੁਣੋ ਸਤ੍ਯਵ੍ਰਤ! ਜਯਦੇਵ ਮੇਰਾ ਹੀ ਰੂਪ ਹੈ।
ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤਸ੍ਸ ਦ੍ਵਿਜਸ੍ਤੂਰ੍ਣਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਵੈਰਾਗਰੂਪਿਣਮ੍
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੇ ਤੁਰੰਤ ਵਿਰਕਤੀ ਦਾ ਰੂਪ ਵੇਖਿਆ।
ਸਾ ਤੁ ਪਦ੍ਮਾਵਤੀ ਕਨ੍ਯਾ ਮਤ੍ਵਾ ਤਂ ਸੁਂਦਰਂ ਪਤਿਮ੍
ਉਹ ਕੁੜੀ ਪਦਮਾਵਤੀ ਨੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਸੋਹਣਾ ਪਤੀ ਸਮਝ ਕੇ—
ਨਿਰੁਕ੍ਤਂ ਵੈਦਿਕਂ ਚਾਂਗਂ ਕृਤਵਾਨ੍ਸ ਸਮਾਧਿਨਾ षੋਡਸ਼ਾਦੌ ਵਿਕਾਰਸ਼੍ਚ ਵਰ੍ਣਨਾਸ਼ਃ ਪृषੋਦਰੇ
ਉਸ ਨੇ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਨਿਰੁਕਤ ਅਤੇ ਵੇਦਾਂ ਦੇ ਅੰਗਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਿੱਖ ਲਿਆ; ਸੋਲ੍ਹਵੀਂ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ 'ਤੇ, ਪ੍ਰਿਸ਼ੋਦਰਾਂ ਵਿੱਚ ਬੋਲ ਚਲਣ ਦਾ ਬਦਲਾਅ ਤੇ ਨਾਸ ਹੋਇਆ।
ਵਰ੍ਣਵਿਕਾਰਨਾਸ਼ਾਭ੍ਯਾਂ ਧਾਤੋਰਤਿਸ਼ਯੇਨ ਯਃ
ਧਾਤੂ ਦੇ ਵਧੇਰੇ ਬਦਲਾਅ ਅਤੇ ਬੋਲ ਚਲਣ ਦੇ ਨਾਸ ਕਰਕੇ—
ਏਵਂ ਪਂਚਵਿਧਾਨ੍ਯੇਵ ਨਿਰੁਕ੍ਤਾਨਿ ਸ੍ਮृਤਾਨਿ ਵੈ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਕੇਵਲ ਪੰਜ ਕਿਸਮ ਦੀਆਂ ਨਿਰੁਕਤਾਂ ਹੀ ਯਾਦ ਰੱਖੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।
ਜਿਤ੍ਵਾ ਪ੍ਰਾਕृਤਭਾषਾਯਾਃ ਕਰ੍ਤॄਨ੍ਮੂਢਾਨ੍ਕਲਿਪ੍ਰਿਯਾਨ੍
ਕਲਿਯੁਗ ਨੂੰ ਪਸੰਦ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਆਮ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਮੂਰਖ ਲੇਖਕਾਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਕੇ—
ਏਕਦਾ ਤੁ ਕਲਿਰ੍ਧੂਰ੍ਤੋ ਹृਦਿਸ੍ਥਸ਼੍ਚੌਰਕਰ੍ਮਣਾਮ੍
ਇੱਕ ਵਾਰੀ, ਚਤੁਰ ਕਲਿਯੁਗ ਦਿਲ ਵਿੱਚ ਵੱਸ ਕੇ ਚੋਰਾਂ ਵਾਲੇ ਕੰਮ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ—
ਤਦਾ ਤੁ ਦੁਃਖਿਤਾ ਦੇਵੀ ਗਰ੍ਤਮਧ੍ਯੇ ਸ੍ਥਿਤਂ ਪਤਿਮ੍ 3.4.9.
ਫਿਰ ਦੁਖੀ ਰਾਣੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਨੂੰ ਖੱਡ ਵਿੱਚ ਖੜਾ ਵੇਖਿਆ।
ਏਕਸ੍ਮਿਨ੍ਦਿਵਸੇ ਰਾਜਾ ਮृਗਯਾਰ੍ਥਮੁਪਾਗਤਃ ਸ ਪृष੍ਟਸ੍ਤੇਨ ਤਤ੍ਰੈਵ ਕृਤਂ ਕੇਨ ਤਵੇਦृਸ਼ਮ੍
ਇੱਕ ਦਿਨ, ਰਾਜਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਲਈ ਉਥੇ ਆਇਆ; ਉਥੇ ਉਸ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ ਗਿਆ, 'ਇਹ ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਕਿਸ ਨੇ ਕੀਤਾ?'
ਸ ਹੋਵਾਚ ਮਹਾਰਾਜ ਹਸ੍ਤਪਾਦਵਿਹੀਨਕਃ
ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ, 'ਮਹਾਨ ਰਾਜਾ ਜੀ, ਮੈਂ ਹੱਥ ਪੈਰ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹਾਂ।'
ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਧਰ੍ਮਪਾਲੋ ਨृਪਤਿਸ੍ਤਂ ਦ੍ਵਿਜੋਤ੍ਤਮਮ੍
ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਧਰਮਪਾਲ ਰਾਜਾ ਨੇ ਉਸ ਉੱਤਮ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦਾ ਸਤਕਾਰ ਕੀਤਾ।
ਤਸ੍ਯ ਦੀਕ੍ਸ਼ਾਂ ਨृਪਃ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਧਰ੍ਮਸ਼ਾਲਾਮਕਾਰਯ ਤ੍ ਧਰ੍ਮਪਾਲਗृਹਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਰਾਜਾਨਮਿਦਮਬ੍ਰੁਵਨ੍
ਉਸ ਦੀ ਦীক্ষਾ ਲੈ ਕੇ, ਰਾਜਾ ਨੇ ਧਰਮ ਦਾ ਘਰ ਬਣਾਇਆ; ਧਰਮਪਾਲ ਦੇ ਘਰ ਪਹੁੰਚ ਕੇ, ਉਹ ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ:
ਵਯਂ ਹਿ ਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਨਿਪੁਣਾਸ੍ਤਵ ਗੇਹਮੁਪਾਗਤਾਃ ਸਂਭੁਂਕ੍ਤੇ ਪ੍ਰਤ੍ਯਹਂ ਪ੍ਰੀਤ੍ਯਾ ਤਤ੍ਪਸ਼੍ਯ ਨृਪਸਤ੍ਤਮ
ਅਸੀਂ, ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਦੇ ਜਾਣੂ, ਤੇਰੇ ਘਰ ਆਏ ਹਾਂ; ਉਹ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਇੱਥੇ ਪ੍ਰੀਤ ਨਾਲ ਖਾਂਦਾ ਹੈ—ਇਹ ਵੇਖੋ, ਰਾਜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਰਵੋਤਮ!
ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਕਲਿਭਕ੍ਤਾਸ੍ਤੇ ਵਿष੍ਣੁਰੂਪਂ ਚਤੁਰ੍ਭੁਜਮ੍
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਹਿ ਕੇ, ਕਲਿਜੁਗ ਦੇ ਭਗਤਾਂ ਨੇ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੀ ਚਾਰ ਬਾਂਹਾਂ ਵਾਲੀ ਸ਼ਕਲ ਦੇਖੀ।
ਵਿਸ੍ਮਿਤੋ ਧਰ੍ਮਪਾਲਸ਼੍ਚ ਜਯਦੇਵਮੁਵਾਚ ਹ ਅਦੀਦृਸ਼ਨ੍ਹਰਿਂ ਸਾਕ੍ਸ਼ਾਤ੍ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਤ੍ਵਂ ਸ਼ੀਘ੍ਰਮਾਵ੍ਰਜ
ਧਰਮਪਾਲ ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਕੇ ਜਯਦੇਵ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, 'ਤੂੰ ਹਰੀ ਨੂੰ ਸਿੱਧਾ ਦੇਖਿਆ ਹੈ; ਇਸ ਲਈ ਜਲਦੀ ਆ ਇੱਥੇ।'
ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਦ੍ਵਿਜਃ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤੋ ਵਿਸ੍ਮਿਤੋऽਭੂਤ੍ਤਥਾ ਨृਪਃ
ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਆ ਗਿਆ ਤੇ ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਗਿਆ, ਰਾਜਾ ਵੀ ਅਜਿਹਾ ਹੀ ਹੈਰਾਨ ਹੋਇਆ।
ਅਸੌ ਵਿਪ੍ਰਸ਼੍ਚ ਨृਪਤੇ ਗੌਡਦੇਸ਼ੇ ਨਿਵਾਸਿਨਃ
ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਤੇ ਰਾਜਾ ਦੋਵੇਂ ਗੌੜ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਵਸਣ ਵਾਲੇ ਸਨ।
ਗਰਲਂ ਮਿਸ਼੍ਰਿਤਂ ਭਕ੍ਸ਼੍ਯੇ ਤੇਨ ਪਾਖਂਡਰੂਪਿਣਾ 3.4.9.
ਉਸਨੇ ਪਾਖੰਡੀਆਂ ਦੀ ਵੈਸ ਧਾਰਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਦੀ ਮਿਲੀ ਹੋਈ ਜ਼ਹਿਰੀਲੀ ਰੋਟੀ ਖਾ ਲਈ।
ਏਤਸ੍ਮਿਨ੍ਨਂਤਰੇ ਰਾਜਨ੍ਵਯਂ ਤਤ੍ਰ ਸਮਾਗਤਾਃ ਸ਼ੂਲਾਤ੍ਤਂ ਹਿ ਸਮੁਤ੍ਤਾਰ੍ਯ ਹਸ੍ਤੌ ਪਾਦੌ ਨृਪੋऽਚ੍ਛਿਨਤ੍
ਇਸ ਵੇਲੇ, ਰਾਜਨ, ਅਸੀਂ ਉਥੇ ਆ ਪਹੁੰਚੇ; ਉਸਨੂੰ ਸੂਲ ਤੋਂ ਉਤਾਰ ਕੇ, ਰਾਜੇ ਨੇ ਉਸਦੇ ਹੱਥ ਤੇ ਪੈਰ ਵੱਖ ਕਰ ਦਿੱਤੇ।
ਅਸ੍ਮਾਕਂ ਸ਼ਿष੍ਯਭੂਤੋ ਹਿ ਰਾਜਾਸ੍ਮਾਭਿਃ ਪ੍ਰਬੋਧਿਤਃ
ਰਾਜਾ ਸਾਡਾ ਚੇਲਾ ਬਣ ਗਿਆ ਸੀ, ਅਸੀਂ ਉਸਨੂੰ ਸਿੱਖਿਆ ਦਿੱਤੀ।
ਚੌਰਾਁਸ੍ਤਾਨ੍ਸਾ ਹਿ ਪਾਤਾਲੇ ਚਕਾਰ ਸੁਰਰਕ੍ਸ਼ਿਤਾਨ੍
ਉਸ ਨੇ ਉਹ ਚੋਰ, ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਹੇਠ ਸਨ, ਪਾਤਾਲ ਵਿੱਚ ਸੁੱਟ ਦਿੱਤੇ।
ਕ੍ਰਂਦਮਾਨੇ ਦ੍ਵਿਜੇ ਤਸ੍ਮਿਨ੍ਹਸ੍ਤਾਂਘ੍ਰੀ ਪ੍ਰਕृਤਿਂ ਗਤੌ
ਜਦ ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਰੋ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਉਸਦੇ ਹੱਥ ਤੇ ਪੈਰ ਮੁੜ ਆਪਣੀ ਅਸਲ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਆ ਗਏ।
ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਰਾਜਾ ਪ੍ਰਸਨ੍ਨਾਤ੍ਮਾ ਜਯਦੇਵਮੁਖੋਦ੍ਭਵਮ੍
ਜਯਦੇਵ ਦੀ ਚਮਤਕਾਰੀ ਠੀਕ ਹੋਣ ਦੀ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਾਜਾ ਦਾ ਮਨ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਗਿਆ।
ਇਤਿ ਤੇ ਕਥਿਤਂ ਵਿਪ੍ਰ ਜਯਦੇਵੋ ਯਥਾਭਵਤ੍
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਜੀ, ਜਯਦੇਵ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਜਿਵੇਂ ਉਹ ਹੋਇਆ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਦੱਸ ਦਿੱਤੀ।
ਸਰ੍ਵਦੇਵਮਯਂ ਵਿष੍ਣੁਂ ਪੂਜਯਿਤ੍ਵਾ ਪ੍ਰਸਨ੍ਨਧੀਃ
ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸਰੂਪ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰ ਕੇ, ਉਹ ਮਨੋਂ ਸ਼ਾਂਤ ਹੋ ਗਿਆ।