ਸੂਰ੍ਯਮਣ੍ਡਲਮਧ੍ਯਸ੍ਥਾ ਸਾਵਿਤ੍ਰੀ ਨਾਮ ਦੇਵਤਾ 3.4.8.
ਸੂਰਜ ਦੇ ਗੋਲ ਵਿਚ, ਸਾਵਿਤਰੀ ਨਾਂ ਦੀ ਦੇਵੀ ਵੱਸਦੀ ਹੈ।
ਪ੍ਰਸਨ੍ਨਾ ਤਪਸਾ ਤਸ੍ਯ ਪ੍ਰਾਦੁਰ੍ਭੂਤਾ ਸਨਾਤਨੀ
ਉਸ ਦੀ ਤਪੱਸਿਆ ਤੋਂ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ, ਸਦੀਵੀ ਮਾਤਾ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਈ।
ਲਕ੍ਸ਼ਵਰ੍षਸਹਸ੍ਰਾਣਿ ਮਾਸਿ ਮਾਸਿ ਤਥਾਸ਼੍ਵਿਨੇ
ਲੱਖਾਂ ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ, ਹਰ ਮਹੀਨੇ, ਆਸ਼ਵਿਨ ਮਹੀਨੇ ਵਿਚ ਵੀ, ਉਹ ਤਪ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ।
ਤ੍ਵਂ ਸੂਰ੍ਯਂ ਭਜ ਦੇਵੇਨ੍ਦ੍ਰ ਸ ਤੇ ਕਾਰ੍ਯਂ ਕਰਿष੍ਯਤਿ
ਹੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਰਾਜਾ, ਤੂੰ ਸੂਰਜ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰ, ਉਹ ਤੇਰਾ ਕੰਮ ਪੂਰਾ ਕਰੇਗਾ।
ਪ੍ਰਤ੍ਯਕ੍ਸ਼ਮਗਮਤ੍ਤਤ੍ਰ ਵਚਃ ਪ੍ਰਾਹ ਸੁਰਾਨ੍ਪ੍ਰਤਿ ਭਵਾਮਿ ਸਤ੍ਯਦੇਵਸ੍ਯ ਵਿਪ੍ਰਸ੍ਯ ਤਨਯਃ ਸ਼ੁਭਃ
ਉਹ ਓਥੇ ਸਾਫ਼ ਦਿਸ ਪਈ ਅਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, 'ਮੈਂ ਸਤ੍ਯਦੇਵ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦਾ ਚੰਗਾ ਪੁੱਤਰ ਬਣਾਂਗੀ।'
ਜਿਤ੍ਵਾ ਪਾਖਂਡਿਨੋ ਵਿਪ੍ਰਾਨ੍ਮਾਂਸਭਕ੍ਸ਼ਣਤਤ੍ਪਰਾਨ੍
ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣੋ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਮਨ ਮਾਸ ਖਾਣ ਵੱਲ ਸੀ, ਉਹ ਪਾਖੰਡੀ ਸਨ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਹਰਾਕੇ—
ਮਤ੍ਸ੍ਯਮਾਂਸਾਸ਼ਨਾ ਵਿਪ੍ਰਾ ਮृਗਮੇषਾਜਕਾਸ਼ਨਾਃ
ਮੱਛੀ, ਮਾਸ, ਹਿਰਣ, ਭੇੜ, ਬੱਕਰੀ ਖਾਣ ਵਾਲੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ—
ਕਲਿਨਾऽਧਰ੍ਮਮਿਤ੍ਰੇਣ ਰਕ੍ਸ਼ਿਤਾਸ੍ਤੇ ਦ੍ਵਿਜਾਤਯਃ
ਉਹ ਦੋ ਵਾਰੀ ਜੰਮੇ ਲੋਕ, ਕਲਿਜੁਗ ਜੋ ਅਧਰਮ ਦਾ ਮਿੱਤਰ ਸੀ, ਉਸ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕੀਤੀ।
ਬਲਾਚ੍ਚ ਸ੍ਤਂਭਨਂ ਚਕ੍ਰੁਸ੍ਤਦਾ ਵਿष੍ਣੁਪ੍ਰਿਯੋ ਦ੍ਵਿਜਃ
ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹਣ ਵਾਲਾ ਕੰਮ ਕੀਤਾ, ਫਿਰ ਉਹ ਵਿਸ਼ਨੁ ਨੂੰ ਪਿਆਰਾ ਬ੍ਰਾਹਮਣ—
ਸਂਜੀਵ੍ਯ ਦਰ੍ਸ਼ਯਾਮਾਸ ਤੇ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਵਿਸ੍ਮਿਤਾਸ੍ਤਦਾ
ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਮੁੜ ਜੀਉਂਦਾ ਕਰਕੇ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਵਿਖਾਇਆ; ਇਹ ਦੇਖ ਕੇ, ਉਹ ਸਮੇਂ ਸਾਰੇ ਹੈਰਾਨ ਰਹਿ ਗਏ।
ਸਰ੍ਵਦੇਵਪਰੋ ਨਿਤ੍ਯਂ ਵੇਦਪਾਠਪਰਾਯਣਃ ।। 3.4.8.
ਉਹ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਸਦਾ ਭਗਤਿ ਨਾਲ ਯਾਦ ਕਰਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਹਰ ਵੇਲੇ ਵੇਦਾਂ ਦੀ ਪਾਠਸ਼ਾਲਾ ਕਰਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ।
ਤਤ੍ਸੁਤਸ੍ਤੁ ਮृਤਿਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤੋ ਜਨ੍ਮਮਾਤ੍ਰੇ ਹਿ ਦਾਰੁਣੇ
ਉਸਦਾ ਪੁੱਤਰ ਜਨਮ ਲੈਂਦੇ ਹੀ ਮਰ ਗਿਆ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਹੀ ਦੁਖਦਾਈ ਘਟਨਾ ਸੀ।
ਜਿਜੀਵ ਤਤ੍ਪ੍ਰਸਾਦੇਨ ਵਿਵਸ੍ਵਾਨ੍ਨਾਮ ਚਾਭਵਤ੍
ਉਸ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ, ਬੱਚਾ ਬਚ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉਸਦਾ ਨਾਮ ਵਿਵਸਵਾਨ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ।
ਅਪਤ੍ਯਵਾਨ੍ਧਰ੍ਮਪਰਃ ਸੂਰ੍ਯਵਤਪਰਾਯਣਃ
ਉਸਦੇ ਆਪਣੇ ਬੱਚੇ ਹੋਏ, ਉਹ ਧਰਮ ਦੇ ਰਾਹ ਤੇ ਚੱਲਣ ਵਾਲਾ ਸੀ ਅਤੇ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਅਟੱਲ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ।
ਸੁਸ਼ੀਲਾ ਨਾਮ ਵਿਖ੍ਯਾਤਾ ਪਤਿਸੇਵਾਰ੍ਥਮਾਗਤਾ
ਸੁਸ਼ੀਲਾ ਨਾਮ ਦੀ ਇਕ ਇਸਤਰੀ, ਜੋ ਆਪਣੀ ਚੰਗੀ ਸੋਭਾ ਲਈ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸੀ, ਪਤੀ ਦੀ ਸੇਵਾ ਲਈ ਆਈ।
ਬਲਾਦ੍ਗृਹੀਤ੍ਵਾ ਤੁ ਨਿਸ਼ਿ ਬੁਭੁਜੇ ਸ੍ਮਰਵਿਹ੍ਵਲਃ
ਰਾਤ ਵੇਲੇ, ਕਾਮ ਵਾਸਨਾ ਦੇ ਵਸ਼ ਹੋ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਜ਼ਬਰਦਸਤੀ ਉਸਨੂੰ ਫੜ ਲਿਆ ਅਤੇ ਉਸ ਨਾਲ ਮਿਲਾਪ ਕੀਤਾ।
ਲਿਂਗੇਦ੍ਰਿਯਂ ਚ ਪਤਿਤਂ ਗੁਦਭ੍ਰष੍ਟੋ ਮਹਾਂਗਰੁਕ੍
ਉਸਦਾ ਅੰਗ ਉਸਦੇ ਸਰੀਰ ਤੋਂ ਵੱਖ ਹੋ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਪਿੱਛੇ ਵੱਡੀ ਬਿਮਾਰੀ ਹੋ ਗਈ।
ਸ ਚਕ੍ਰੇ ਦ੍ਵਾਦਸ਼ਂ ਪ੍ਰੇਮ੍ਣਾ ਨਿਰਾਹਾਰੋ ਯਤੇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਃ
ਉਸ ਨੇ ਪ੍ਰੇਮ ਨਾਲ ਬਾਰ੍ਹਾਂ ਸਾਲ ਤਕ ਉਪਵਾਸ ਕਰਕੇ ਅਤੇ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਨੂੰ ਵੱਸ ਵਿੱਚ ਰੱਖ ਕੇ ਤਪ ਕੀਤਾ।
ਤਦਾ ਸ਼੍ਰਦ੍ਧਾ ਰਵੌ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਾ ਪ੍ਰਤ੍ਯਹਂ ਸ ਦ੍ਵਿਜੋਤ੍ਤਮਃ
ਫਿਰ, ਪੂਰੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਨਾਲ, ਉਹ ਉੱਤਮ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਸੂਰਜ ਦੇ ਦਰ ਤੇ ਗਿਆ।
ਨਾਰੀਭਿਰ੍ਭਰ੍ਤ੍ਸਿਤਃ ਪੂਰ੍ਵਂ ਸੋਥ ਕਾਮਿਨੀਯਾਚਿਤਃ
ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਔਰਤਾਂ ਵਲੋਂ ਤਿਰਸਕਾਰਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਹੁਣ ਉਸਨੂੰ ਇਕ ਕਾਮੀ ਇਸਤਰੀ ਵਲੋਂ ਚਾਹਿਆ ਗਿਆ।
ਸ਼ਤਾਯੁਰ੍ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋ ਭੂਤ੍ਵਾ ਜ੍ਞਾਨਵਾਨ੍ਰੋਗਵਰ੍ਜਿਤਃ 3.4.8.
ਉਹ ਸੌ ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਾਲਾ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਬਣ ਗਿਆ, ਗਿਆਨਵਾਨ ਸੀ ਅਤੇ ਰੋਗਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਸੀ।
ਕਾਰ੍ਤਿਕੇ ਮਾਸਿ ਲਕ੍ਸ਼ਾਬ੍ਦਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਂ ਕृਤਵਾਨ੍ਨਭਃ
ਕਾਰਤਿਕ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ, ਲੱਖਾਂ ਸਾਲ ਤਕ, ਉਸ ਨੇ ਅਸਮਾਨ ਨੂੰ ਚਮਕਾਇਆ।
ਪੂਜਯਿਤ੍ਵਾ ਵਿਧਾਨੇਨ ਪੂਰ੍ਣਿਮਾਯਾਂ ਦਦਰ੍ਸ਼ ਹ
ਪੂਰਨਮਾਸ਼ੀ ਨੂੰ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ, ਉਸ ਨੇ (ਦੇਵੀ-ਦੇਵਤਾ ਨੂੰ) ਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ।
ਉਵਾਚ ਸ਼ਕ੍ਰਂ ਸ ਰਵਿਰ੍ਦੇਵਕਾਰ੍ਯਂ ਕਰੋਮ੍ਯਹਮ੍
ਸੂਰਜ ਨੇ ਇੰਦਰ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, 'ਮੈਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਕੰਮ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹਾਂ।'
ਧਾਤੁਪਾਠੋ ਨ੍ਯਪਠਿਤੋ ਭ੍ਰਂਸ਼ਾਰ੍ਥਃ ਸ੍ਵਰਵਰ੍ਣਕਃ
ਧਾਤੂਆਂ ਦੀ ਪਾਠ ਕੀਤੀ ਗਈ, ਪਰ ਸੁਰਾਂ ਦੇ ਉਚਾਰਣ ਵਿੱਚ ਗਲਤੀ ਹੋ ਗਈ।
ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਸ ਗਤਃ ਕਾਸ਼੍ਯਾਂ ਗੇਹੇ ਵੈ ਵੇਦਸ਼ਰ੍ਮਣਃ
ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਉਹ ਕਾਸ਼ੀ ਵਿਖੇ ਵੇਦਸ਼ਰਮਾ ਦੇ ਘਰ ਚਲਾ ਗਿਆ।
ਦ੍ਵਾਦਸ਼ਾਬ੍ਦਵਪੁਰ੍ਭੂਤ੍ਵਾ ਸਰ੍ਵਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਵਿਸ਼ਾਰਦਃ
ਬਾਰ੍ਹਾਂ ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਹੋ ਗਿਆ।
ਤ੍ਰਿਵਰ੍षਾਨ੍ਤੇ ਚ ਭਗਵਾਂਸ੍ਤਸ੍ਮੈ ਜ੍ਞਾਨਂ ਮਹਦ੍ਦਦੌ
ਤੇ ਤਿੰਨ ਸਾਲ ਪੂਰੇ ਹੋਣ ਤੇ, ਭਗਵਾਨ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਵੱਡਾ ਗਿਆਨ ਦਿੱਤਾ।
ਜ੍ਞਾਤਂ ਕਾਰ੍ਯਗੁਣੇਨੈਵ ਦੀਕ੍ਸ਼ਿਤੇਨ ਤਦਾ ਹृਦਿ
ਉਸ ਸਮੇਂ, ਦীক্ষਾ ਲੈ ਚੁੱਕਾ ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੇ ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਦੀ ਖਾਸੀਅਤ ਨਾਲ ਇਸ ਨੂੰ ਜਾਣ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਵ੍ਯਕ੍ਤੇऽਹਂਕਾਰਭੂਤੇ ਚ ਬੁਦ੍ਧਿਰ੍ਜ੍ਞੇਯਾ ਬੁਧੈਰਜਾ
ਜਦੋਂ ਬੁੱਧੀ ਅਹੰਕਾਰ ਨਾਲ ਪਰਗਟ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤਦੋਂ ਗਿਆਨੀ ਲੋਕ ਇਸ ਨੂੰ ਅਜਨਮਾ ਸਮਝਦੇ ਹਨ।