ऋषਿਰੂਪਧਰਸ਼੍ਚਾਸੀਜ੍ਜਯਂਤ੍ਯਾ ਭਾਰ੍ਯਯਾ ਸਹ
ਉਹ ਰਿਸ਼ੀ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ, ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਜਯੰਤੀ ਦੇ ਨਾਲ ਰਹੇ।
ਦਧਾਰ ਮਨਸਾ ਦੇਵੀ ਜਯਨ੍ਤੀ ਪਤਿਦੇਵਤਾ
ਦੇਵੀ ਜਯੰਤੀ, ਜੋ ਪਤੀ ਨੂੰ ਹੀ ਸਭ ਕੁਝ ਮੰਨਦੀ ਸੀ, ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਧਾਰ ਲਿਆ।
ਅਥ ਸਰ੍ਵਗੁਣੋਪੇਤੇ ਕਾਲੇ ਪਰਮਸ਼ੋਭਨੇ
ਫਿਰ, ਸਭ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਸਭ ਤੋਂ ਸੁਭ ਸਮੇ ਉੱਤੇ,
ਕृਤ੍ਤਿਕਾਭੇ ਮਹਾਰਮ੍ਯੇ ਉਚ੍ਚਸ੍ਥੇ ਗ੍ਰਹਪਂ ਚਕ੍ਰੇ
ਕ੍ਰਿਤਿਕਾ ਵਰਗੇ ਸੁਹਾਵਣੇ ਨਕਸ਼ਤਰ ਵਿੱਚ, ਜਦੋਂ ਸਾਰੇ ਗ੍ਰਹਿ ਉੱਚੇ ਸਥਾਨ ਤੇ ਸਨ,
ਜਯਨ੍ਤ੍ਯਾਂ ਜਯਰੂਪਿਣ੍ਯਾਂ ਜਜਾਨ ਜਗਦੀਸ਼੍ਵਰਃ
ਜਯੰਤੀ, ਜੋ ਜਿੱਤ ਦਾ ਰੂਪ ਸੀ, ਉਸ ਵਿੱਚ ਜਗਤ ਦਾ ਸੁਆਮੀ ਜਨਮਿਆ।
ਵਿਰਿਞ੍ਚਿਰੇਕਦਾ ਤਸ੍ਮਿਨ੍ਨਿਮ੍ਬਾਰ੍ਕਸ੍ਯਾਸ਼੍ਰਮੇ ਸ਼ੁਭੇ 3.4.7.
ਇੱਕ ਵਾਰੀ, ਨਿੰਬਾਰਕ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਆਸ਼ਰਮ ਵਿੱਚ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਮੌਜੂਦ ਸਨ।
ਯਾਵਤ੍ਸੂਰ੍ਯਃ ਸ੍ਥਿਤੋ ਵ੍ਯੋਮ੍ਨਿ ਤਾਵਨ੍ਮਾਂ ਭੋਜਯ ਦ੍ਵਿਜ
ਜਦ ਤੱਕ ਸੂਰਜ ਅਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਰਹੇ, ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਮੈਨੂੰ ਭੋਜਨ ਦੇ।
ਤਦਾ ਤੁ ਭਗਵਾਨ੍ਸੂਰ੍ਯੋ ਹ੍ਯਸ੍ਤਾਚਲਮੁਪਾਗਤਃ
ਉਸ ਵੇਲੇ, ਭਗਵਾਨ ਸੂਰਜ ਪੱਛਮੀ ਪਹਾੜ ਵੱਲ ਚਲੇ ਗਏ।
ਸ੍ਥਾਪਿਤਂ ਤੇਜਸਾ ਸ੍ਵੇਨ ਤੇਜਸ੍ਤਤ੍ਤ੍ਵਂ ਸੁਦਰ੍ਸ਼ਨਮ੍
ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਰੌਸ਼ਨੀ ਨਾਲ ਸੱਚੀ ਜੋਤ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਸੁਦਰਸ਼ਨ ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਭਿਕ੍ਸ਼ੁਵੇषਧਰਂ ਬਾਲਂ ਮੁਨਿਂ ਸੂਰ੍ਯਮਿਵਾਪਰਮ੍
ਇੱਕ ਬੱਚਾ ਮੁਨੀ, ਜੋ ਭਿਖਾਰੀ ਵਾਲਾ ਵੈਸ਼ ਧਾਰਨ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਦੂਜੇ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਲੱਗ ਰਿਹਾ ਸੀ।
ਉਵਾਚ ਵਚਨਂ ਰਮ੍ਯਂ ਸਾਧੁ ਸਾਧ੍ਵਿਤਿ ਪੂਜਯਨ੍
ਉਸ ਨੇ ਮਿੱਠੇ ਬੋਲ ਕਹੇ ਤੇ ਉਸ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕਰਦਿਆਂ ਆਖਿਆ, 'ਵਧੀਆ, ਵਧੀਆ!'
ਪੁਰਾ ਤ੍ਰੇਤਾਯੁਗੇ ਸ਼ਕ੍ਰ ਸ਼ਕ੍ਰਸ਼ਰ੍ਮਾ ਦ੍ਵਿਜੋ ਹ੍ਯਭੂਤ੍ । ਅਯੋਧ੍ਯਾਯਾਂ ਮਹਾਭਾਗੋ ਦੇਵਪੂਜਨਤਤ੍ਪਰਃ
ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ ਤ੍ਰੇਤਾ ਯੁਗ ਵਿੱਚ, ਹੇ ਇੰਦਰ, ਅਯੋਧਿਆ ਵਿਚ ਸ਼ਕਰਸ਼ਰਮਾ ਨਾਂ ਦਾ ਇਕ ਬਹੁਤ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲਾ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਸੀ, ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਵਿਚ ਲੱਗਾ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ।
ਅਸ਼੍ਵਿਨੌ ਚ ਤਥਾ ਰੁਦ੍ਵਾਨ੍ਵਸੂਨ੍ਸੂਰ੍ਯਾਨ੍ਪृਥਕ੍ਪृਥਕ੍ ਹਵ੍ਯੈਸ਼੍ਚ ਤਰ੍ਪਯਾਮਾਸ ਦੇਵਾਁਸ੍ਤਾਨ੍ਪ੍ਰਤ੍ਯਹਂ ਦ੍ਵਿਜਃ
ਉਸ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੇ ਅਸ਼ਵਿਨੀ, ਰੁਦਰ, ਵਸੂ ਤੇ ਸੂਰਜਾਂ ਨੂੰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਹਵਨ ਕਰਕੇ ਰੋਜ਼ ਰਾਜੀ ਕੀਤਾ।
ਤਦ੍ਭਾਵਤਸ੍ਤ੍ਰਯਸ੍ਤ੍ਰਿਂਸ਼ਦ੍ਦੇਵਾਃ ਕ੍ਸ਼ੁਦ੍ਰਗਣੈਰ੍ਯੁਤਾਃ
ਉਸ ਦੀ ਭਗਤੀ ਕਰਕੇ ਤਿੰਤੀਹ ਦੇਵਤੇ ਤੇ ਹੋਰ ਛੋਟੇ-ਵੱਡੇ ਗਣ ਵੀ ਉਸ ਨਾਲ ਜੁੜ ਗਏ।
ਦਸ਼ਵਰ੍षਸਹਸ੍ਰਾਣਿ ਨਿਰ੍ਜਰੋ ਨਿਰੁਪਦ੍ਰਵਃ
ਉਹ ਦਸ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲ ਤੱਕ ਬੁਢਾਪੇ ਤੇ ਕੋਈ ਦੁੱਖ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਰਿਹਾ।
ਲਕ੍ਸ਼ਾਬ੍ਦਂ ਮਣ੍ਡਲੇ ਤਸ੍ਮਿਨ੍ਨਧਿਕਾਰਃ ਕृਤਸ੍ਤਤਃ
ਉਸ ਮੰਡਲ ਵਿਚ ਉਸ ਨੂੰ ਲੱਖ ਸਾਲ ਲਈ ਰਾਜ ਮਿਲਿਆ।
ਅष੍ਟਵਰ੍षਸਹਸ੍ਰਾਣਿ ਦਿਵ੍ਯਾਨਿ ਪਦਮੁਤ੍ਤਮਮ੍
ਉਸ ਨੇ ਅੱਠ ਹਜ਼ਾਰ ਦਿਵਯ ਸਾਲ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਅਸਥਾਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ।
ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਤੁ ਵਚਨਂ ਮਹੇਨ੍ਦ੍ਰਃ ਸੁਰਸਂਯੁਤਃ
ਇਹ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ ਮਹਿੰਦਰ, ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਚੌਕਸ ਹੋ ਗਿਆ।
ਆषਾਢਪੂਰ੍ਣਿਮਾਯਾਂ ਚ ਸ ਦੇਵੋ ਜਗਤੀਤਲੇ
ਆਸ਼ਾੜ ਦੀ ਪੂਰਨਮਾਸ਼ ਨੂੰ ਉਹ ਦੇਵਤਾ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਆਇਆ।
ਵृਨ੍ਦਾਵਨੇ ਮਹਾਰਮ੍ਯੇ ਜਨਯਿष੍ਯੇ ਕਲੌ ਭਯੇ
ਵ੍ਰਿੰਦਾਵਨ ਦੀ ਸੋਹਣੀ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ, ਮੈਂ ਕਲਿਯੁਗ ਦੇ ਡਰਾਂ ਵਾਲੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਜਨਮ ਲਵਾਂਗਾ।
ਮਾਧਵਸ੍ਯ ਦ੍ਵਿਜਸ੍ਯੈਵ ਤਨਯਃ ਸ ਭਵਿष੍ਯਤਿ 3.4.8.
ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਮਾਧਵ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਹੋਵੇਗਾ।
ਸ੍ਵਾਂਗਾਤ੍ਤੁ ਤੇਜ ਉਤ੍ਪਾਦ੍ਯ ਵृਂਦਾਵਨਮਪ੍ਰੇ(ਪੇ?)षਯਤ੍
ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸਰੀਰ ਤੋਂ ਜੋਤ ਨਿਕਾਲ ਕੇ ਵ੍ਰਿੰਦਾਵਨ ਵੱਲ ਭੇਜੀ।
ਵਿਮੁਖਾਨ੍ਮਧੁਰਾਲਾਪੈਰ੍ਵਸ਼ੀਕृਤ੍ਯ ਸਮਨ੍ਤਤਃ ॥ ਤੇਭ੍ਯਸ਼੍ਚ ਵੈष੍ਣਵੀਂ ਸ਼ਕ੍ਤਿਂ ਪ੍ਰਦਦੌ ਭੁਕ੍ਤਿਮੁਕ੍ਤਿਦਾਮ੍ । ਮਧ੍ਵਾਚਾਰ੍ਯ ਇਤਿ ਖ੍ਯਾਤਃ ਪ੍ਰਸਿਦ੍ਧੋऽਭੂਨ੍ਮਹੀਤਲੇ
ਉਸ ਨੇ ਚਾਰੋਂ ਪਾਸਿਆਂ ਮਿੱਠੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਨਾਲ ਉਲਝੇ ਹੋਏ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਵਸ਼ ਵਿਚ ਕਰ ਲਿਆ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵੈਸ਼ਨਵ ਸ਼ਕਤੀ ਦਿੱਤੀ ਜੋ ਭੋਗ ਤੇ ਮੁਕਤੀ ਦਿੰਦੀ ਹੈ; ਉਹ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਮਧਵਾਚਾਰਯ ਦੇ ਨਾਂ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਇਆ।
ਜੀਵ ਉਵਾਚ ਦ੍ਵਾਪਰੇ ਚ ਦ੍ਵਿਜਸ਼੍ਰੇष੍ਠੋ ਮੇਘਸ਼ਰ੍ਮਾ ਬਭੂਵ ਹ
ਜੀਵ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਦੁਆਪਰ ਵਿਚ ਵੀ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਸੀ, ਜਿਸ ਦਾ ਨਾਂ ਮੇਘਸ਼ਰਮਾ ਸੀ।
ਕृषਿਕृਤ੍ਯਪਰੋ ਨਿਤ੍ਯਂ ਤਦ੍ਧਨੈਸ਼੍ਚ ਦਸ਼ਾਂਸ਼ਕੈਃ
ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਦੇ ਕੰਮ ਵਿਚ ਲੱਗਾ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ ਤੇ ਆਪਣੀ ਕਮਾਈ ਦਾ ਦਸਵਾਂ ਹਿੱਸਾ ਦਿੰਦਾ ਸੀ।
ਏਕਦਾ ਪਞ੍ਚਵਰ੍षਾਬ੍ਦੇ ਸ਼ਨ੍ਤਨੌ ਚ ਮਹੀਪਤੌ
ਇੱਕ ਵਾਰੀ, ਜਦੋਂ ਉਹ ਪੰਜ ਸਾਲਾਂ ਦਾ ਸੀ ਤੇ ਸ਼ਾਂਤਨੁ ਰਾਜਾ ਸੀ,
ਕ੍ਰੋਸ਼ਮਾਤ੍ਰਂ ਹਿ ਤਤ੍ਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰਂ ਪਰ੍ਜਨ੍ਯੇਨੈਵ ਸੇਚਿਤਮ੍
ਉਹ ਖੇਤ, ਜੋ ਇੱਕ ਕੋਸ ਜਿੰਨਾ ਵੱਡਾ ਸੀ, ਸਿਰਫ਼ ਮੀਂਹ ਨਾਲ ਹੀ ਸਿੰਚਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।
ਮੇਘਸ਼ਰ੍ਮਾ ਤਦਾ ਤਤ੍ਰ ਧਨਧਾਨ੍ਯਯੁਤੋऽਭਵਤ੍। ਅਨ੍ਯੇ ਤੁ ਪੀਡਿਤਾ ਲੋਕਾ ਰਾਜਾਨਂ ਸ਼ਰਣ ਯਯੁਃ
ਉਸ ਵੇਲੇ ਉਥੇ ਮੇਘਸ਼ਰਮਾ ਦੇ ਕੋਲ ਧਨ ਤੇ ਅਨਾਜ ਦੀ ਭਰਮਾਰ ਹੋ ਗਈ। ਪਰ ਹੋਰ ਲੋਕ ਦੁੱਖੀ ਹੋ ਕੇ ਰਾਜੇ ਕੋਲ ਆਸ ਲੈ ਕੇ ਆ ਗਏ।
ਤਦਾ ਤੁ ਦੁਃਖਿਤੋ ਰਾਜਾ ਮੇਘਸ਼ਰ੍ਮਾਣਮਾਹ੍ਵਯਤ੍
ਫਿਰ ਰਾਜਾ ਦੁਖੀ ਹੋ ਕੇ ਮੇਘਸ਼ਰਮਾ ਨੂੰ ਬੁਲਾਇਆ।
ਅਨਾਵृष੍ਟਿਰ੍ਯਥਾ ਨ ਸ੍ਯਾਤ੍ਤਥਾ ਵਿਪ੍ਰ ਸਮਾਦਿਸ਼
ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਮੈਨੂੰ ਇਹ ਦੱਸ ਕਿ ਕਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੁੱਕਾ ਨਾ ਪਏ।