ਇਤਿ ਤੇ ਕਥਿਤਂ ਵਿਪ੍ਰ ਯਥਾ ਜੀਵਨਭਾषਿਤਮ੍
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਉਹ ਸਭ ਦੱਸ ਦਿੱਤਾ ਜੋ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਸੀ।
ਕਾਵ੍ਯਵਿਦ੍ਯਾਪਰੋ ਨਿਤ੍ਯਂ ਰਸਿਕਃ ਕਾਮਿਨੀਪ੍ਰਿਯਃ
ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਕਵਿਤਾ ਤੇ ਵਿਦਿਆ ਵਿੱਚ ਲੱਗਾ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ, ਰਸ ਭੋਗਣ ਵਾਲਾ ਤੇ ਸਤੀਆਂ ਨੂੰ ਪਿਆਰਾ ਸੀ।
ਕੁਂਭਰਾਸ਼ਿਂ ਮਯਿ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤੇ ਗਂਗਾਦ੍ਵਾਰੇ ਮਹੋਤ੍ਸਵਃ
ਜਦੋਂ ਸੂਰਜ ਕੁੰਭ ਰਾਸ਼ੀ ਵਿੱਚ ਆਇਆ, ਗੰਗਾਦ੍ਵਾਰ ਤੇ ਵੱਡਾ ਮੇਲਾ ਲੱਗਾ।
ਤਤ੍ਰੋਤ੍ਸਵੇ ਨਰਾ ਨਾਰ੍ਯ੍ਯੋ ਬਹੁਭੂषਣਭੂषਿਤਾਃ
ਉਸ ਮੇਲੇ ਵਿੱਚ, ਪੁਰਖ ਤੇ ਸਤੀਆਂ ਕਈ ਗਹਣਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈਆਂ ਮੌਜੂਦ ਸਨ।
ਮਿਤ੍ਰਸ਼ਰ੍ਮਾ ਤੁ ਸ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਕਾਮਸੇਨਸ੍ਯ ਵੈ ਸੁਤਾਮ੍
ਮਿਤ੍ਰਸ਼ਰਮਾ ਨੇ ਕਾਮਸੇਨਾ ਦੀ ਧੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ।
ਦਾਕ੍ਸ਼ਿਣਾਤ੍ਯਸ੍ਯ ਭੂਪਸ੍ਯ ਤਨਯਾਂ ਮਧੁਰਾਨਨਾਮ੍ 3.4.7.
ਦੱਖਣ ਦੇ ਰਾਜੇ ਦੀ ਧੀ, ਜਿਸ ਦਾ ਨਾਮ ਮਧੁਰਾਨਨਾ ਸੀ।
ਸਾ ਤੁ ਤਂ ਚਿਤ੍ਰਿਣੀ ਨਾਮ੍ਨਾ ਮਿਤ੍ਰਸ਼ਰ੍ਮਾਣਮੁਤ੍ਤਮਮ੍
ਉਹ, ਜਿਸ ਦਾ ਨਾਮ ਚਿਤ੍ਰਿਨੀ ਸੀ, ਮਿਤ੍ਰਸ਼ਰਮਾ ਦੀ ਪਤਨੀ ਬਣੀ।
ਸ੍ਵਗੇਹਂ ਪੁਨਰਾਗਤ੍ਯ ਚਿਤ੍ਰਿਣੀ ਭਾਸ੍ਕਰਂ ਪ੍ਰਭੁਮ੍
ਆਪਣੇ ਘਰ ਵਾਪਸ ਆ ਕੇ, ਚਿਤ੍ਰਿਨੀ ਨੇ ਭਾਸਕਰ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ।
ਮਿਤ੍ਰਸ਼ਰ੍ਮਾ ਤੁ ਤਤ੍ਸ੍ਥਾਨੇ ਗਂਗਾਕੂਲੇ ਮਨੋਹਰੇ
ਮਿਤ੍ਰਸ਼ਰਮਾ, ਉਸ ਸੋਹਣੇ ਥਾਂ ਤੇ ਗੰਗਾ ਦੇ ਕੰਢੇ, ਵੱਸਦਾ ਸੀ।
ਸ੍ਤੋਤ੍ਰਮਾਦਿਤ੍ਯਹृਦਯਮਜਪਤ੍ਸੂਰ੍ਯਤਤ੍ਪਰਃ
ਸੂਰਜ ਦੇ ਭਗਤ ਹੋ ਕੇ, ਆਦਿਤਯ ਹਿਰਦੇ ਸਤੋਤ੍ਰ ਪੜ੍ਹਦਾ ਸੀ।
ਮਾਸਾਨ੍ਤੇ ਭਗਵਾਨ੍ਸੂਰ੍ਯੋ ਦਦੌ ਤਸ੍ਮੈ ਹਿ ਤਂ ਵਰਮ੍
ਮਹੀਨੇ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ, ਭਗਵਾਨ ਸੂਰਜ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਉਹ ਵਰ ਦਿੱਤਾ।
ਚਿਤ੍ਰਿਣੀ ਤੁ ਵਰਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਾ ਵਾਂਛਿਤਂ ਲੋਕਭਾਸ੍ਕਰਾਤ੍
ਚਿਤ੍ਰਿਨੀ ਨੂੰ ਵੀ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਰੋਸ਼ਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਤੋਂ ਆਪਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਵਰ ਮਿਲੀ।
ਮਿਤ੍ਰਸ਼ਰ੍ਮਾਣਮਾਹੂਯ ਵਰਯਾਮਾਸਤੁਃ ਸੁਤਾਮ੍
ਮਿਤ੍ਰਸ਼ਰਮਾ ਨੂੰ ਬੁਲਾਕੇ, ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਉਸ ਦੀ ਧੀ ਦਾ ਵਿਆਹ ਮੰਗਿਆ।
ਤੌ ਤੁ ਚਕ੍ਰਂ ਮੁਦਾਵਿष੍ਟੌ ਪ੍ਰਤ੍ਯਹਂ ਸੂਰ੍ਯਦੇਵਤਮ੍
ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਚੱਕਰ ਦੇ ਨਾਲ ਸੂਰਜ ਦੇਵਤਾ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਸਨ।
ਈਜਤੂ ਰਕ੍ਤਕੁਸੁਮੈਰ੍ਵ੍ਰਤਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਰਵਿਪ੍ਰਿਯਮ੍
ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਲਾਲ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਸੂਰਜ ਨੂੰ ਪਿਆਰੀ ਨਿਯਤ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ।
ਸ਼ਤਾਬ੍ਦਵਪੁषੌ ਚੋਭੌ ਨਿਰ੍ਜਰੌ ਸ਼੍ਰਮਵਰ੍ਜਿਤੌ 3.4.7.
ਦੋਵੇਂ ਦੀਆਂ ਸਰੀਰਾਂ ਸੌ ਸਾਲਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਸਨ, ਬੁਢਾਪੇ ਤੇ ਥਕਾਵਟ ਤੋਂ ਰਹਿਤ।
ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਰਵੇਰ੍ਗਾਥਾਂ ਵੈਸ਼ਾਖ੍ਯਾਂ ਦੇਵਰਾਟ੍ ਸ੍ਵਯਮ੍
ਇਹ ਸੂਰਜ ਦੀ ਵੈਸ਼ਾਖੀ ਗੀਤ ਸੁਣ ਕੇ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਰਾਜਾ ਆਪ—
ਭਕ੍ਤਿਨਮ੍ਰਾਨ੍ਸੁਰਾਨ੍ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਭਗਵਾਂਸ੍ਤਿਮਿਰਾਪਹਃ ਮਮਾਂਸ਼ਾਤ੍ਤਨਯੋ ਭੂਮੌ ਭਵਿष੍ਯਤਿ ਸੁਰੋਤ੍ਤਮ
ਭਗਤਿ ਵਿੱਚ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਪਵਿੱਤਰ ਹਨੇਰੇ ਦੇ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਨੇ ਕਿਹਾ: 'ਮੇਰੇ ਹਿੱਸੇ ਤੋਂ ਧਰਤੀ ਤੇ ਇੱਕ ਪੁੱਤਰ ਜਨਮ ਲਵੇਗਾ, ਜੋ ਉੱਤਮ ਦੇਵਤਾ ਹੋਵੇਗਾ।'
ਸਮੁਤ੍ਪਾਦ੍ਯ ਕृਤਃ ਕਾਸ਼੍ਯਾਂ ਰਾਮਾਨਂਦਸ੍ਤਤੋਭਵਤ੍
ਉਹ ਜਨਮ ਲੈ ਕੇ ਕਾਸੀ ਵਿੱਚ ਰਾਮਾਨੰਦ ਬਣਿਆ।
ਦੇਵਲਸ੍ਯ ਚ ਵਿਪ੍ਰਸ੍ਯ ਕਾਨ੍ਯਕੁਬ੍ਜਸ੍ਯ ਵੈ ਸੁਤਃ ਪਿਤ੍ਰਾ ਮਾਤ੍ਰਾ ਪਰਿਤ੍ਯਕ੍ਤੋ ਰਾਘਵਂ ਸ਼ਰਣਂ ਗਤਃ
ਕਾਨਯਕੁਭਜ ਦੇ ਗਿਆਨੀ ਦੇਵਲਾ ਦਾ ਪੁੱਤਰ, ਪਿਤਾ ਤੇ ਮਾਤਾ ਵਲੋਂ ਛੱਡਿਆ ਹੋਇਆ, ਰਾਘਵ ਦੇ ਸਹਾਰੇ ਗਿਆ।
ਤਦਾ ਤੁ ਭਗਵਾਨ੍ਸਾਕ੍ਸ਼ਾਚ੍ਚਤੁਰ੍ਦਸ਼ਕਲੋ ਹਰਿਃ
ਉਸ ਵੇਲੇ ਭਗਵਾਨ ਹਰੀ ਚੌਦਾਂ ਭਾਗਾਂ ਸਮੇਤ ਆਪ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਏ।
ਇਤਿ ਤੇ ਕਥਿਤਂ ਵਿਪ੍ਰ ਮਿਤ੍ਰਦੇਵਾਂਸ਼ਤੋ ਯਥਾ
ਹੇ ਵਿਦਵਾਨ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਮਿਤ੍ਰਦੇਵ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਤੋਂ ਹੋਈ ਘਟਨਾ ਜਿਵੇਂ ਸੀ, ਦੱਸ ਦਿੱਤੀ।
ਅਰ੍ਯਮਾ ਨਾਮ ਵੈ ਵਿਪ੍ਰਃ ਪੁਰਾ ਸਤ੍ਯਯੁਗੇ ਹ੍ਯਭੂਤ੍
ਪੁਰਾਣੇ ਸਤਯੁਗ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਿਦਵਾਨ ਆਰਯਮਾ ਨਾਮ ਦਾ ਸੀ।
ਤਸ੍ਯ ਪਤ੍ਨੀ ਪਿਤृਮਤੀ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧਯਜ੍ਞਸ੍ਯ ਭੂਪਤੇਃ ਅਰ੍ਯਮ੍ਣੋ ਜਨਯਾਮਾਸ ਧਰ੍ਮਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਪਰਾਯਣਨ੍
ਉਸ ਦੀ ਪਤਨੀ ਪਿਤ੍ਰਮਤੀ, ਜੋ ਪਿਤਰਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਵਿੱਚ ਨਿਸ਼ਠਾ ਰੱਖਦੀ ਸੀ, ਨੇ ਆਰਯਮਣ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ ਜੋ ਧਰਮ ਦੇ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿਸ਼ਠਾ ਰੱਖਣ ਵਾਲਾ ਸੀ।
ਏਕਦਾ ਸ ਦ੍ਵਿਜੋ ਧੀਮਾਨ੍ਵਿਚਾਰ੍ਯ੍ਯ ਬਹੁਧਾ ਹृਦਿ
ਇੱਕ ਦਿਨ, ਉਹ ਗਿਆਨੀ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਆਪਣੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਕਈ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਸੋਚਦਾ ਰਿਹਾ।
ਪ੍ਰਭਾਤੇ ਸ਼੍ਵੇਤਕੁਸੁਮੈਸ਼੍ਚਨ੍ਦਨਾਦਿਭਿਰਰ੍ਚਨੈਃ 3.4.7.
ਸਵੇਰੇ, ਉਹ ਚਿੱਟੇ ਫੁੱਲਾਂ, ਚੰਦਨ ਤੇ ਹੋਰ ਚੜ੍ਹਾਵਿਆਂ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕਰਦਾ ਸੀ।
ਮਾਸਮਾਤ੍ਰਂ ਤੁ ਵਿਧਿਨਾ ਪੂਜਯਾਮਾਸ ਭਾਸ੍ਕਰਮ੍
ਇੱਕ ਮਹੀਨੇ ਤੱਕ, ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ, ਉਸ ਨੇ ਭਾਸਕਰ ਸੂਰਜ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ।
ਤਨ੍ਮਣੇਸ਼੍ਚ ਪ੍ਰਭਾਵੇਣ ਪ੍ਰਸ੍ਥਮਾਤ੍ਰਂ ਚ ਕਾਂਚਨਮ੍
ਉਸ ਮਣੀ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ, ਉਸ ਨੂੰ ਇਕ ਪ੍ਰਸਤ ਸੋਨਾ ਮਿਲਿਆ।
ਵਾਪੀਕੂਪਤਡਾਗਾਨ੍ਹਿ ਤਥਾ ਹਰ੍ਮ੍ਯਾਣਿ ਭੂਤਲੇ
ਉਸ ਨੇ ਧਰਤੀ ਤੇ ਪੋਖਰ, ਕੂਏਂ, ਤਲਾਬ ਅਤੇ ਮਹਲ ਬਣਾਏ।
ਸਹਸ੍ਰਾਬ੍ਦ ਵਪੁਰ੍ਭੂਤ੍ਵਾ ਨਿਰ੍ਜਰੋ ਨਿਰੁਪਦ੍ਰਵਃ ਉषਿਤ੍ਵਾ ਤਤ੍ਰ ਲਕ੍ਸ਼ਾਬ੍ਦਂ ਸੂਰ੍ਯਰੂਪੋ ਬਭੂਵ ਹ
ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲਾਂ ਵਾਲਾ, ਬੁਢਾਪੇ ਤੇ ਰੋਗ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਸਰੀਰ ਹੋ ਕੇ, ਉਹ ਉਥੇ ਲੱਖ ਸਾਲ ਵੱਸਿਆ ਤੇ ਸੂਰਜ ਵਰਗਾ ਹੋ ਗਿਆ।