ਮਹੇਨ੍ਦ੍ਰਵਚਨਂ ਪ੍ਰਾਹ ਤਂ ਦ੍ਵਿਜਂ ਜ੍ਞਾਨਕੋਵਿਦਮ੍
ਉਸ ਨੇ ਮਹਿੰਦਰ ਦੇ ਬਚਨ ਉਸ ਗਿਆਨ ਦੇ ਜਾਣਨ ਵਾਲੇ ਦੁਜਾ ਨੂੰ ਦੱਸੇ।
ਮੋਕ੍ਸ਼ਸ਼੍ਚਤੁਰ੍ਵਿਧੋ ਵਿਪ੍ਰ ਸਾਲੋਕ੍ਯਂ ਤਪਸੋਦ੍ਭਵਮ੍
ਮੁਕਤੀ ਚਾਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ: ਸਾਲੋਕਯ, ਜੋ ਤਪ ਨਾਲ ਮਿਲਦੀ ਹੈ।
ਸਾਯੁਜ੍ਯਂ ਜ੍ਞਾਨਤੋ ਜ੍ਞੇਯਂ ਤੇषਾਂ ਸ੍ਵਾਮੀ ਪਰਃ ਪੁਮਾਨ੍
ਸਾਯੁਜਯ ਗਿਆਨ ਨਾਲ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਮਾਲਕ ਸਰਵੋਤਮ ਪੁਰਖ ਹੈ।
ਦੇਵਾਨਾਂ ਚੈਵ ਦੇਹੇषੁ ਯੇ ਮੋਕ੍ਸ਼ਾਃ ਪੁਨਰਾਗਤਾਃ
ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸਰੀਰਾਂ ਵਿਚ, ਉਹ ਮੁਕਤੀਆਂ ਜੋ ਮੁੜ ਆ ਗਈਆਂ ਹਨ—
ਯਤ੍ਪ੍ਰਸਨ੍ਨੇਨ ਵਿਪ੍ਰੇਨ੍ਦ੍ਰ ਸਾਯੁਜ੍ਯਂ ਮੇ ਭਵੇਤ੍ਤਵ ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤ੍ਵਾਂਤਰ੍ਦਧੇ ਦੇਵਸ੍ਤੇਨ ਮੋਕ੍ਸ਼ੀਕृਤੋ ਦ੍ਵਿਜਃ
ਜਦੋਂ ਤੁਸੀਂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹੋ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੇ ਸਰਵੋਤਮ, ਮੇਰਾ ਮਿਲਾਪ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਦੇਵਤਾ ਅਦ੍ਰਿਸ਼ ਹੋ ਗਿਆ, ਤੇ ਉਸ ਦੇ ਕਾਰਨ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਮੁਕਤੀ ਮਿਲੀ।
ਸ੍ਵਰੂਪਂ ਦਰ੍ਸ਼ਯਾਮਾਸ ਦੇਵਦੇਵਃ ਸਨਾਤਨਃ ।। 3.4.7.
ਸਦਾ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ ਦੇਵਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਭੂ ਆਪਣਾ ਅਸਲ ਰੂਪ ਵਿਖਾ ਗਿਆ।
ਸ਼ृਣੁਧ੍ਵਂ ਸਕਲਾ ਦੇਵਾ ਯਨ੍ਨਿਮਿਤਾਃ ਸਮਾਗਤਾਃ
ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਸੁਣੋ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਖਾਤਰ ਤੁਸੀਂ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ ਹੋ।
ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਸ੍ਵਮੁਖਾਤ੍ਤੇਜਃ ਸਮੁਤ੍ਪਾਦ੍ਯ ਦਿਵਾਕਰਃ
ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਸੂਰਜ ਨੇ ਆਪਣੇ ਮੂੰਹ ਤੋਂ ਤੇਜ ਪੈਦਾ ਕੀਤਾ।
ਧਾਤृਸ਼ਰ੍ਮਾ ਦ੍ਵਿਜੋ ਯੋ ਵੈ ਸੂਰ੍ਯੇ ਮੋਕ੍ਸ਼ਮੁਪਾਗਤਃ
ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਧਾਤ੍ਰਸ਼ਰਮਾ, ਜੋ ਸੂਰਜ ਵਿੱਚ ਮੁਕਤੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਇਆ।
ਈਸ਼੍ਵਰੋ ਨਾਮ ਵਿਖ੍ਯਾਤਃ ਪੁਰੀਸ਼ਦ੍ਵਾਨ੍ਤ ਆਤ੍ਮਵਾਨ੍
ਉਹ ਪੁਰੀ ਦਾ ਆਤਮਵਾਨ ਅਤੇ ਇਸ਼ਵਰ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋ ਗਿਆ।
ਇਤਿ ਤੇ ਕਥਿਤਂ ਵਿਪ੍ਰ ਯਥਾ ਜੀਵਨਭਾषਿਤਮ੍
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਉਹ ਸਭ ਦੱਸ ਦਿੱਤਾ ਜੋ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਸੀ।
ਕਾਵ੍ਯਵਿਦ੍ਯਾਪਰੋ ਨਿਤ੍ਯਂ ਰਸਿਕਃ ਕਾਮਿਨੀਪ੍ਰਿਯਃ
ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਕਵਿਤਾ ਤੇ ਵਿਦਿਆ ਵਿੱਚ ਲੱਗਾ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ, ਰਸ ਭੋਗਣ ਵਾਲਾ ਤੇ ਸਤੀਆਂ ਨੂੰ ਪਿਆਰਾ ਸੀ।
ਕੁਂਭਰਾਸ਼ਿਂ ਮਯਿ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤੇ ਗਂਗਾਦ੍ਵਾਰੇ ਮਹੋਤ੍ਸਵਃ
ਜਦੋਂ ਸੂਰਜ ਕੁੰਭ ਰਾਸ਼ੀ ਵਿੱਚ ਆਇਆ, ਗੰਗਾਦ੍ਵਾਰ ਤੇ ਵੱਡਾ ਮੇਲਾ ਲੱਗਾ।
ਤਤ੍ਰੋਤ੍ਸਵੇ ਨਰਾ ਨਾਰ੍ਯ੍ਯੋ ਬਹੁਭੂषਣਭੂषਿਤਾਃ
ਉਸ ਮੇਲੇ ਵਿੱਚ, ਪੁਰਖ ਤੇ ਸਤੀਆਂ ਕਈ ਗਹਣਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈਆਂ ਮੌਜੂਦ ਸਨ।
ਮਿਤ੍ਰਸ਼ਰ੍ਮਾ ਤੁ ਸ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਕਾਮਸੇਨਸ੍ਯ ਵੈ ਸੁਤਾਮ੍
ਮਿਤ੍ਰਸ਼ਰਮਾ ਨੇ ਕਾਮਸੇਨਾ ਦੀ ਧੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ।
ਦਾਕ੍ਸ਼ਿਣਾਤ੍ਯਸ੍ਯ ਭੂਪਸ੍ਯ ਤਨਯਾਂ ਮਧੁਰਾਨਨਾਮ੍ 3.4.7.
ਦੱਖਣ ਦੇ ਰਾਜੇ ਦੀ ਧੀ, ਜਿਸ ਦਾ ਨਾਮ ਮਧੁਰਾਨਨਾ ਸੀ।
ਸਾ ਤੁ ਤਂ ਚਿਤ੍ਰਿਣੀ ਨਾਮ੍ਨਾ ਮਿਤ੍ਰਸ਼ਰ੍ਮਾਣਮੁਤ੍ਤਮਮ੍
ਉਹ, ਜਿਸ ਦਾ ਨਾਮ ਚਿਤ੍ਰਿਨੀ ਸੀ, ਮਿਤ੍ਰਸ਼ਰਮਾ ਦੀ ਪਤਨੀ ਬਣੀ।
ਸ੍ਵਗੇਹਂ ਪੁਨਰਾਗਤ੍ਯ ਚਿਤ੍ਰਿਣੀ ਭਾਸ੍ਕਰਂ ਪ੍ਰਭੁਮ੍
ਆਪਣੇ ਘਰ ਵਾਪਸ ਆ ਕੇ, ਚਿਤ੍ਰਿਨੀ ਨੇ ਭਾਸਕਰ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ।
ਮਿਤ੍ਰਸ਼ਰ੍ਮਾ ਤੁ ਤਤ੍ਸ੍ਥਾਨੇ ਗਂਗਾਕੂਲੇ ਮਨੋਹਰੇ
ਮਿਤ੍ਰਸ਼ਰਮਾ, ਉਸ ਸੋਹਣੇ ਥਾਂ ਤੇ ਗੰਗਾ ਦੇ ਕੰਢੇ, ਵੱਸਦਾ ਸੀ।
ਸ੍ਤੋਤ੍ਰਮਾਦਿਤ੍ਯਹृਦਯਮਜਪਤ੍ਸੂਰ੍ਯਤਤ੍ਪਰਃ
ਸੂਰਜ ਦੇ ਭਗਤ ਹੋ ਕੇ, ਆਦਿਤਯ ਹਿਰਦੇ ਸਤੋਤ੍ਰ ਪੜ੍ਹਦਾ ਸੀ।
ਮਾਸਾਨ੍ਤੇ ਭਗਵਾਨ੍ਸੂਰ੍ਯੋ ਦਦੌ ਤਸ੍ਮੈ ਹਿ ਤਂ ਵਰਮ੍
ਮਹੀਨੇ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ, ਭਗਵਾਨ ਸੂਰਜ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਉਹ ਵਰ ਦਿੱਤਾ।
ਚਿਤ੍ਰਿਣੀ ਤੁ ਵਰਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਾ ਵਾਂਛਿਤਂ ਲੋਕਭਾਸ੍ਕਰਾਤ੍
ਚਿਤ੍ਰਿਨੀ ਨੂੰ ਵੀ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਰੋਸ਼ਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਤੋਂ ਆਪਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਵਰ ਮਿਲੀ।
ਮਿਤ੍ਰਸ਼ਰ੍ਮਾਣਮਾਹੂਯ ਵਰਯਾਮਾਸਤੁਃ ਸੁਤਾਮ੍
ਮਿਤ੍ਰਸ਼ਰਮਾ ਨੂੰ ਬੁਲਾਕੇ, ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਉਸ ਦੀ ਧੀ ਦਾ ਵਿਆਹ ਮੰਗਿਆ।
ਤੌ ਤੁ ਚਕ੍ਰਂ ਮੁਦਾਵਿष੍ਟੌ ਪ੍ਰਤ੍ਯਹਂ ਸੂਰ੍ਯਦੇਵਤਮ੍
ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਚੱਕਰ ਦੇ ਨਾਲ ਸੂਰਜ ਦੇਵਤਾ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਸਨ।
ਈਜਤੂ ਰਕ੍ਤਕੁਸੁਮੈਰ੍ਵ੍ਰਤਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਰਵਿਪ੍ਰਿਯਮ੍
ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਲਾਲ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਸੂਰਜ ਨੂੰ ਪਿਆਰੀ ਨਿਯਤ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ।
ਸ਼ਤਾਬ੍ਦਵਪੁषੌ ਚੋਭੌ ਨਿਰ੍ਜਰੌ ਸ਼੍ਰਮਵਰ੍ਜਿਤੌ 3.4.7.
ਦੋਵੇਂ ਦੀਆਂ ਸਰੀਰਾਂ ਸੌ ਸਾਲਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਸਨ, ਬੁਢਾਪੇ ਤੇ ਥਕਾਵਟ ਤੋਂ ਰਹਿਤ।
ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਰਵੇਰ੍ਗਾਥਾਂ ਵੈਸ਼ਾਖ੍ਯਾਂ ਦੇਵਰਾਟ੍ ਸ੍ਵਯਮ੍
ਇਹ ਸੂਰਜ ਦੀ ਵੈਸ਼ਾਖੀ ਗੀਤ ਸੁਣ ਕੇ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਰਾਜਾ ਆਪ—
ਭਕ੍ਤਿਨਮ੍ਰਾਨ੍ਸੁਰਾਨ੍ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਭਗਵਾਂਸ੍ਤਿਮਿਰਾਪਹਃ ਮਮਾਂਸ਼ਾਤ੍ਤਨਯੋ ਭੂਮੌ ਭਵਿष੍ਯਤਿ ਸੁਰੋਤ੍ਤਮ
ਭਗਤਿ ਵਿੱਚ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਪਵਿੱਤਰ ਹਨੇਰੇ ਦੇ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਨੇ ਕਿਹਾ: 'ਮੇਰੇ ਹਿੱਸੇ ਤੋਂ ਧਰਤੀ ਤੇ ਇੱਕ ਪੁੱਤਰ ਜਨਮ ਲਵੇਗਾ, ਜੋ ਉੱਤਮ ਦੇਵਤਾ ਹੋਵੇਗਾ।'
ਸਮੁਤ੍ਪਾਦ੍ਯ ਕृਤਃ ਕਾਸ਼੍ਯਾਂ ਰਾਮਾਨਂਦਸ੍ਤਤੋਭਵਤ੍
ਉਹ ਜਨਮ ਲੈ ਕੇ ਕਾਸੀ ਵਿੱਚ ਰਾਮਾਨੰਦ ਬਣਿਆ।
ਦੇਵਲਸ੍ਯ ਚ ਵਿਪ੍ਰਸ੍ਯ ਕਾਨ੍ਯਕੁਬ੍ਜਸ੍ਯ ਵੈ ਸੁਤਃ ਪਿਤ੍ਰਾ ਮਾਤ੍ਰਾ ਪਰਿਤ੍ਯਕ੍ਤੋ ਰਾਘਵਂ ਸ਼ਰਣਂ ਗਤਃ
ਕਾਨਯਕੁਭਜ ਦੇ ਗਿਆਨੀ ਦੇਵਲਾ ਦਾ ਪੁੱਤਰ, ਪਿਤਾ ਤੇ ਮਾਤਾ ਵਲੋਂ ਛੱਡਿਆ ਹੋਇਆ, ਰਾਘਵ ਦੇ ਸਹਾਰੇ ਗਿਆ।