ਉਪਵਿਸ਼੍ਯਾਸਨੇ ਵਿਪ੍ਰੋ ਰਾਜਾਨਮਿਦਮਬ੍ਰਵੀਤ੍
ਵਿਦਵਾਨ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਆਸਨ ਤੇ ਬੈਠ ਕੇ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਇਹ ਗੱਲ ਆਖੀ।
ਵਰ੍ਣਯਾਮਿ ਮਹਾਖ੍ਯਾਨਮਿਤਿਹਾਸਸਮੁਚ੍ਚਯਮ੍
ਮੈਂ ਵੱਡੀ ਕਥਾ ਤੇ ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਦਾ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਵਰਣਨ ਕਰਾਂਗਾ।
ਸ਼ਿਵਂ ਮਨਸਿ ਸਂਸ੍ਥਾਪ੍ਯ ਰਾਜ੍ਞਾਨਮਿਦਮਬ੍ਰਵੀਤ੍ ਵਾਰਾਣਸੀ ਪੁਰੀ ਰਮ੍ਯਾ ਮਹੇਸ਼ੋ ਯਤ੍ਰ ਤਿष੍ਠਤਿ
ਸ਼ਿਵ ਨੂੰ ਮਨ ਵਿਚ ਧਿਆਨ ਕਰਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਆਖਿਆ: 'ਵਾਰਾਣਸੀ ਸ਼ਹਿਰ ਬਹੁਤ ਸੋਹਣਾ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਮਹੇਸ਼ ਜੀ ਵੱਸਦੇ ਹਨ।'
ਚਾਤੁਰ੍ਵਰ੍ਣ੍ਯਪ੍ਰਜਾ ਯਤ੍ਰ ਪ੍ਰਤਾਪਮੁਕੁਟੋ ਨृਪਃ
ਉਥੇ ਚਾਰ ਵਰਨਾਂ ਦੇ ਲੋਕ ਵੱਸਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਰਾਜਾ ਮਹਿਮਾ ਵਾਲਾ ਮਕੁਟ ਪਹਿਨਦਾ ਹੈ।
ਤਤ੍ਪੁਤ੍ਰੋ ਵਜ੍ਰਮੁਕੁਟੋ ਮਂਤ੍ਰਿਣਃ ਸੁਤਵਲ੍ਲਭਾਃ
ਉਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਵਜ੍ਰਮਕੁਟਾ, ਮੰਤਰੀਆਂ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਦਾ ਪਿਆਰਾ ਹੈ।
ਅਮਾਤ੍ਯਤਨਯਸ਼੍ਚੈਵ ਬੁਦ੍ਧਿਦਕ੍ਸ਼ ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੁਤਃ
ਮੰਤਰੀ ਦਾ ਪੁੱਤਰ, ਜਿਸ ਦਾ ਨਾਮ ਬੁੱਧਿਦਕਸ਼ ਹੈ, ਆਪਣੀ ਅਕਲ ਤੇ ਹੁਨਰ ਲਈ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ।
ਸ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਵਿਪਿਨਂ ਰਮ੍ਯਂ ਮृਗਪਕ੍ਸ਼ਿਸਮਨ੍ਵਿਤਮ੍
ਉਸ ਨੇ ਇਕ ਸੋਹਣਾ ਜੰਗਲ ਵੇਖਿਆ, ਜੋ ਜਾਨਵਰਾਂ ਤੇ ਪੰਛੀਆਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ।
ਤਤ੍ਰ ਦਿਵ੍ਯਂ ਸਰੋ ਰਮ੍ਯਂ ਨਾਨਾਪਕ੍ਸ਼ਿਨਿਨਾਦਿਤਮ੍
ਉਥੇ ਇਕ ਦਿਵਿਆ ਤੇ ਸੋਹੀ ਝੀਲ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪੰਛੀਆਂ ਦੀਆਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਗੂੰਜ ਰਹੀਆਂ ਸਨ।
ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਤਤ੍ਰ ਗਤੌ ਵੀਰੌ ਪਰਮਾਨਂਦਮਾਪਤੁਃ
ਉਸ ਝੀਲ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਦੋ ਵਿਰਲੇ ਜੋ ਉਥੇ ਆਏ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਖੁਸ਼ੀ ਮਿਲੀ।
ਦਂਤਵਕ੍ਤ੍ਰਸ੍ਯ ਤਨਯਾ ਨਾਮ੍ਨਾ ਪਦ੍ਮਾਵਤੀ ਮਤਾ
ਦੰਤਵਕਤ੍ਰ ਦੀ ਧੀ, ਜਿਸ ਦਾ ਨਾਮ ਪਦਮਾਵਤੀ ਹੈ, ਸਭ ਦੀ ਪਸੰਦ ਸੀ।
ਚਿਕ੍ਰੀਡ ਸਖਿਭਿਃ ਕ੍ਰੀਡਾਂ ਸਰੋਮਧ੍ਯੇ ਮਨੋਹਰਾ 3.2.1.
ਉਹ ਆਪਣੇ ਸਾਥੀਆਂ ਨਾਲ ਝੀਲ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਖੇਡਾਂ ਖੇਡ ਰਹੀ ਸੀ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਮਨਮੋਹਣੀਆਂ ਸਨ।
ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਪਦ੍ਮਾਵਤੀਂ ਬਾਲਾਂ ਤੁਲ੍ਯਰੂਪਗੁਣਾਨ੍ਵਿਤਾਮ੍
ਪਦਮਾਵਤੀ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਜੋ ਸੁੰਦਰਤਾ ਤੇ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਕੁੜੀ ਸੀ।
ਪ੍ਰਬੁਦ੍ਧੋ ਵਜ੍ਰਮੁਕੁਟੋ ਮਾਂ ਪਾਹਿ ਸ਼ਿਵਸ਼ਂਕਰ ੧੨ ਸ਼ਿਰਸਃ ਪਦ੍ਮਕੁਸੁਮਂ ਸਾ ਗृਹੀਤ੍ਵਾ ਤੁ ਕਰ੍ਣਯੋਃ
ਵਜ੍ਰਮਕੁਟਾ ਜਾਗ ਕੇ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਕੀਤੀ, 'ਮੈਨੂੰ ਬਚਾਓ, ਸ਼ਿਵ ਸ਼ੰਕਰ ਜੀ।' ਉਸ ਨੇ ਉਸਦੇ ਸਿਰ ਤੋਂ ਪਦਮ ਦਾ ਫੁੱਲ ਲਿਆ ਤੇ ਆਪਣੇ ਕੰਨਾਂ ਤੇ ਲਾ ਲਿਆ।
ਪੁਨਰ੍ਗृਹੀਤ੍ਵਾ ਤਤ੍ਪੁष੍ਪਂ ਹृਦਯੇ ਸਂਪ੍ਰਵੇਸ਼ਿਤਮ੍
ਉਹ ਫੁੱਲ ਮੁੜ ਲੈ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਦਿਲ ਵਿਚ ਰੱਖ ਲਿਆ।
ਤੀਰ੍ਥਾਰ੍ਥਂ ਚ ਸਮਂ ਪਿਤ੍ਰਾ ਸਂਪ੍ਰਾਪ੍ਤਾ ਗਿਰਿਜਾਵਨੇ
ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੇ ਨਾਲ ਯਾਤਰਾ ਲਈ ਪਹਾੜੀ ਦੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਆ ਗਿਆ।
ਮਹਤੀਂ ਮਾਨਸੀਂ ਪੀਡਾਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਵਾਨ੍ਮੋਹਮਾਗਤਃ
ਉਸ ਨੂੰ ਮਨ ਵਿੱਚ ਵੱਡੀ ਪੀੜਾ ਹੋਈ ਅਤੇ ਉਹ ਭਟਕਣ ਵਿੱਚ ਪੈ ਗਿਆ।
ਧ੍ਯਾਤ੍ਵਾ ਪਦ੍ਮਾਵਤੀਂ ਬਾਲਾਂ ਮੌਨਵ੍ਰਤਮਚੀਕਰਤ੍
ਉਸ ਨੇ ਨੌਜਵਾਨ ਪਦਮਾਵਤੀ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰਕੇ ਚੁੱਪ ਰਹਿਣ ਦਾ ਵ੍ਰਤ ਲਿਆ।
ਕੁਮਾਰਃ ਕਾਂ ਦਸ਼ਾਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤ ਇਤਿ ਹਾਹੇਤਿ ਸਰ੍ਵਤਃ
ਸਭ ਥਾਵਾਂ ਤੇ ਲੋਕ ਕਹਿ ਰਹੇ ਸਨ, 'ਕੁਮਾਰ ਕਿਸ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਆ ਗਿਆ?'
ਅਬ੍ਰਵੀਦ੍ਵਜ੍ਰਮੁਕੁਟਂ ਸਤ੍ਯਂ ਕਥਯ ਭੂਪਤੇ
ਉਸ ਨੇ ਵਜ੍ਰਮੁਕੁਟ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, 'ਰਾਜਾ, ਸੱਚ ਦੱਸੋ।'
ਤਚ੍ਛ੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਬੁਦ੍ਧਿਦਕ੍ਸ਼ਸ਼੍ਚ ਵਿਹਸ੍ਯਾਹ ਮਹੀਪਤਿਮ੍ 3.2.1.
ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ ਬੁੱਧਿਦਕਸ਼ ਨੇ ਹੱਸ ਕੇ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਕਿਹਾ।
ਕਰਣਾਟਕਭੂਪਸ੍ਯ ਦਂਤਵਕ੍ਤ੍ਰਸ੍ਯ ਸਾ ਸੁਤਾ
ਉਹ ਕਰਣਾਟਕ ਦੇ ਰਾਜਾ ਦੰਤਵਕ੍ਰਤ ਦੀ ਧੀ ਹੈ।
ਪੁष੍ਪਭਾਵੇਨ ਜ੍ਞਾਤ੍ਵਾਹਂ ਤ੍ਵਾਂ ਨਯਾਮਿ ਤਦਂਤਿਕੇ
ਫੁੱਲ ਦੀ ਨਿਸ਼ਾਨੀ ਨਾਲ ਤੈਨੂੰ ਪਛਾਣ ਕੇ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਉਸ ਦੇ ਕੋਲ ਲੈ ਜਾਵਾਂਗਾ।
ਆਹਾਜ੍ਞਾਂ ਦੇਹਿ ਭੂਪਾਲ ਯਾਸ੍ਯੇਹਂ ਕਾਰਣਾਟਕੇ
'ਆਦੇਸ਼ ਦਿਓ ਰਾਜਾ, ਮੈਂ ਕਰਣਾਟਕ ਜਾਵਾਂਗਾ।'
ਆਯਾਮਿ ਨਾऽਤ੍ਰ ਸਨ੍ਦੇਹੋ ਯਦਿ ਜੀਵਯਸੇ ਸੁਤਮ੍
'ਮੈਂ ਜਾਵਾਂਗਾ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸ਼ੱਕ ਨਹੀਂ—ਜੇ ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤ ਨੂੰ ਜੀਉਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ।'
ਹਯਾਰੂਢੌ ਗਤੌ ਸ਼ੀਘ੍ਰਂ ਦਂਤਵਕ੍ਤ੍ਰਸ੍ਯ ਪਤ੍ਤਨੇ
ਘੋੜਿਆਂ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ ਉਹ ਦੰਤਵਕ੍ਰਤ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵੱਲ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਚਲੇ ਗਏ।
ਬਹੁਦ੍ਰਵ੍ਯਂ ਦਦੌ ਤਸ੍ਯੈ ਬੁਦ੍ਧਿਦਕ੍ਸ਼ੋ ਵਿਸ਼ਾਰਦਃ
ਬੁੱਧਿਦਕਸ਼ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਧਨ ਦਿੱਤਾ।
ਪ੍ਰਾਤਃਕਾਲੇ ਤੁ ਸਾ ਵृਦ੍ਧਾ ਗਚ੍ਛਤੀ ਰਾਜਮਨ੍ਦਿਰਮ੍
ਸਵੇਰੇ ਉਹ ਬੁਜ਼ੁਰਗ ਔਰਤ ਰਾਜ ਮਹਲ ਵੱਲ ਚਲੀ ਗਈ।
ਪਦ੍ਮਾਵਤੀਂ ਚ ਸਂਪ੍ਰਾਪ੍ਯੈਕਾਂਤੇ ਮਦ੍ਵਚਨਂ ਵਦ
ਪਦਮਾਵਤੀ ਦੇ ਕੋਲ ਇਕੱਲੇ ਪਹੁੰਚ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਮੇਰਾ ਸੁਨੇਹਾ ਦੱਸਿਆ।
ਯੋ ਦृष੍ਟਃ ਪੁਰੁषੋ ਰਮ੍ਯਸ੍ਤ੍ਵਦਰ੍ਥੇ ਸਮੁਪਾਗਤਃ
'ਤੇਰੇ ਲਈ ਇੱਕ ਸੋਹਣਾ ਆਦਮੀ ਇੱਥੇ ਆਇਆ ਹੈ।'
ਰੁष੍ਟਾ ਪਦ੍ਮਾਵਤੀ ਪ੍ਰਾਹ ਚਂਦਨਾਰ੍ਦ੍ਰਾਂਗੁਲੀਯਿਕਾ 3.2.1.
ਪਦਮਾਵਤੀ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਸੀ, ਉਸ ਦੀਆਂ ਉਂਗਲਾਂ ਚੰਦਨ ਨਾਲ ਭਿੱਜੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਸਨ ਤੇ ਉਹ ਬੋਲ ਪਈ।