ਸ ਪਂਚਸ਼ਬ੍ਦਂ ਗਜਮਾਰੁਰੋਹ ਤ੍ਰਿਲਕ੍ਸ਼ਸੈਨ੍ਯੈਸ੍ਤਰਸਾ ਜਗਾਮ
ਉਹ ਪੰਜ ਸੁਰਾਂ ਵਾਲੇ ਹਾਥੀ 'ਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ, ਤਿੰਨ ਲੱਖ ਫੌਜ ਨਾਲ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਚਲ ਪਿਆ।
ਸ੍ਵਪਂਚਲਕ੍ਸ਼ੈਃ ਪ੍ਰਬਲੈਸ਼੍ਚ ਸ਼ੂਰੈਃ ਸਾਰ੍ਦ੍ਧਂ ਰੁਰੋਧਾਸ਼ੁ ਰਿਪੋਸ਼੍ਚ ਸੇਨਾਮ੍
ਆਪਣੀ ਪੰਜ ਲੱਖ ਮਜ਼ਬੂਤ ਤੇ ਬਹਾਦਰ ਫੌਜ ਨਾਲ, ਉਹ ਵਿਰੋਧੀ ਦੀ ਫੌਜ ਨੂੰ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਘੇਰ ਲਿਆ।
ਤ੍ਰਿਯਾਮ ਮਾਤ੍ਰੇਣ ਹਤਾਸ਼੍ਚ ਸਰ੍ਵੇ ਦ੍ਵਯੋਸ਼੍ਚ ਪਕ੍ਸ਼ਾ ਬਲਸ਼ਾਲਿਨਸ਼੍ਚ
ਤਿੰਨ ਪਹਰਾਂ ਵਿੱਚ, ਦੋਹਾਂ ਪਾਸਿਆਂ ਦੇ ਸਾਰੇ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਯੋਧੇ ਮਾਰੇ ਗਏ।
ਸ ਧੁਂਧੁਕਾਰਸ਼੍ਚ ਤਦਾਜਗਾਮ ਰਥ ਸ੍ਥਿਤਂ ਲਕ੍ਸ਼ਣਮੁਗ੍ਰਵੀਰਮ੍
ਫਿਰ ਧੁੰਧੁਕਾਰਾ ਆਇਆ, ਜੋ ਚੜ੍ਹਤ 'ਤੇ ਖੜਾ, ਸ਼ੁਭ ਨਿਸ਼ਾਨਾਂ ਵਾਲਾ ਤੇ ਉਗਰ ਬੀਰ ਸੀ।
ਸ ਪਂਚਸ਼ਬ੍ਦਂ ਗਜਮਾਸ੍ਥਿਤੋ ਵੈ ਗਤਃ ਸ ਏਵਾਸ਼ੁ ਜਗਾਮ ਭੂਪਮ੍
ਉਹ ਪੰਜ ਸੁਰਾਂ ਵਾਲੇ ਹਾਥੀ 'ਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ, ਰਾਜੇ ਕੋਲ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਗਿਆ।
ਗਜਂ ਪ੍ਰਮਤ੍ਤਂ ਸ਼ਿਵਦਤ੍ਤਮੁਗ੍ਰਮਾਹ੍ਲਾਦਹਨ੍ਤਾਰਮੁਵਾਚ ਵਾਕ੍ਯਮ੍
ਉਹ ਨੇ ਸ਼ਿਵਦੱਤਾ ਨਾਂ ਦੇ ਪਾਗਲ, ਉਗਰ ਤੇ ਖੁਸ਼ ਹਾਥੀ, ਜੋ ਖੁਸ਼ੀ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਨੂੰ ਗੱਲ ਕੀਤੀ।
ਸ ਮਂਡਲੀਕੋ ਰਣਦੁਰ੍ਮਦਸ਼੍ਚ ਰਾਮਾਂਸ਼ ਆਹ੍ਲਾਦ ਇਤਿ ਪ੍ਰਸਿਦ੍ਧਃ 3.3.32.
ਉਹ ਹਾਥੀ, ਜੋ ਮੰਡਲੀਕਾ ਨਾਂ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ, ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਉਗਰ ਹੈ, ਰਾਮਾਂਸ਼ਾ ਆਹਲਾਦਾ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਇਤ੍ਯੇਵਮੁਕ੍ਤੋ ਨृਪਤਿਂ ਸ ਹਸ੍ਤੀ ਵਚਸ੍ਤਮਾਹਾਸ਼ੁ ਸ਼ृਣੁष੍ਵ ਰਾਜਨ੍
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੁਣ ਕੇ, ਹਾਥੀ ਨੇ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਕਿਹਾ: 'ਸੁਣੋ, ਰਾਜਨ!'
ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤਵਂਤਂ ਚ ਗਜਂ ਪ੍ਰਮਤ੍ਤਂ ਸ ਪਂਚਸ਼ਬ੍ਦਸ਼੍ਚ ਤਦਾ ਸ੍ਵਦਂਤੈਃ
ਜਦ ਉਹ ਗੱਲ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਪਾਗਲ ਹਾਥੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਦੰਦਾਂ ਨਾਲ ਪੰਚਸਬਦ 'ਤੇ ਹਮਲਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।
ਸ ਰੁਦ੍ਰਦਤ੍ਤਸ਼੍ਚ ਗਜਃ ਪ੍ਰਮਤ੍ਤੋ ਰੁषਾਨ੍ਵਧਾਵਤ੍ਤਰਸਾ ਗਜੇਂਦ੍ਰਮ੍
ਰੁਦ੍ਰਦੱਤਾ ਨਾਂ ਦਾ ਪਾਗਲ ਹਾਥੀ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਹਾਥੀਆਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਵੱਲ ਦੌੜਿਆ।
ਅਵਾਪ ਮੂਰ੍ਛਾਂ ਚ ਸ ਪਂਚਸ਼ਬ੍ਦਸ੍ਤਦਾਸ਼ੁ ਭੂਪਂ ਪ੍ਰਤਿ ਮਂਡਲੀਕਃ ਜਗਾਮ ਪਦ੍ਭ੍ਯਾਂ ਸ ਰਿਪੁਪ੍ਰਮਾਥੀ ਯਤ੍ਰ ਸ੍ਥਿਤਸ਼੍ਚੇਨ੍ਦੁਲ ਉਗ੍ਰਧਨ੍ਵਾ
ਉਸ ਵੇਲੇ ਮੰਡਲੀਕ ਨੇ ਪੰਜ ਵਾਜਾਂ ਕੱਢ ਕੇ, ਰਾਜੇ ਵੱਲ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਪੈਦਲ ਚਲਿਆ; ਉਹ ਵੈਰੀਆਂ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਜਿੱਥੇ ਉਗਰ ਹਥਿਆਰਾਂ ਵਾਲਾ ਚੇਂਦੁਲਾ ਖੜਾ ਸੀ।
ਉਤ੍ਥਾਪ੍ਯ ਪੁਤ੍ਰਂ ਚ ਵਿਲਪ੍ਯਮਾਨਾਂ ਪਤ੍ਨੀਂ ਸ੍ਵਕੀਯਾਂ ਪ੍ਰਤਿ ਚਾਜਗਾਮ
ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਉਠਾਇਆ ਤੇ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਕੋਲ ਗਿਆ, ਜੋ ਰੋ ਰਹੀ ਸੀ।
ਸ ਲਕ੍ਸ਼ਣਃ ਖਡ੍ਗਵਰੇਣ ਬਾਣਾਨ੍ਰਿਪੋਸ਼੍ਚ ਛਿਤ੍ਤ੍ਵਾ ਨਿਜਵੈष੍ਣਵਾਸ੍ਤ੍ਰਮ੍
ਉਹ ਲਕਸ਼ਣ ਨੇ ਆਪਣੀ ਵਧੀਆ ਤਲਵਾਰ ਨਾਲ ਰਾਜੇ ਦੇ ਤੀਰਾਂ ਨੂੰ ਕੱਟ ਦਿੱਤਾ ਤੇ ਆਪਣਾ ਵਿਸ਼ਨੁ ਹਥਿਆਰ ਵਰਤਿਆ।
ਹਤੇ ਚ ਤਸ੍ਮਿਨ੍ਨਿਜਮੁਖ੍ਯਬਂਧੌ ਸਭੂਮਿਰਾਜਸ਼੍ਚ ਗृਹੀਤਚਾਪਃ
ਜਦੋਂ ਉਸ ਦਾ ਮੁੱਖੀ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ, ਧਰਤੀ ਦਾ ਰਾਜਾ ਆਪਣਾ ਧਨੁਸ਼ ਚੁੱਕ ਕੇ ਤਿਆਰ ਹੋ ਗਿਆ।
ਸ ਮੂਰ੍ਛਿਤਃ ਸ਼ੁਕ੍ਲ ਕੁਲੇषੁ ਸੂਰ੍ਯਸ੍ਤਦੋਦਯੋ ਵੈ ਭਗਦਤ੍ਤਮੇਵ
ਉਹ ਉੱਚੇ ਕੁਲਾਂ ਵਿਚ ਬੇਹੋਸ਼ ਹੋ ਗਿਆ; ਸੂਰਜ ਦਾ ਉੱਗਣਾ ਭਗਦੱਤ ਵਰਗਾ ਸੀ।
ਭਯਾਨ੍ਵਿਤਸ੍ਤਂ ਚ ਵਿਲੋਕ੍ਯ ਰਾਜਾ ਜਵੇਨ ਦੁਦ੍ਰਾਵ ਚ ਰਕ੍ਤਬੀਜਮ੍
ਉਸ ਨੂੰ ਡਰ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਦੇਖ ਕੇ, ਰਾਜਾ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਭੱਜ ਗਿਆ, ਉਸ ਦਾ ਬੀਜ ਲਹੂ ਨਾਲ ਲਾਲ ਹੋ ਗਿਆ।
ਬਾਣੇਨ ਸ਼ੀਘ੍ਰਂ ਸ ਚ ਮੂਰ੍ਚ੍ਛਯਿਤ੍ਵਾ ਪੁਨਸ਼੍ਚ ਦੇਵਂ ਚ ਸ ਮੂਰ੍ਛਯਿਤ੍ਵਾ 3.3.32.
ਉਸ ਨੇ ਤੀਰ ਨਾਲ ਜਲਦੀ ਵੱਜ ਕੇ ਬੇਹੋਸ਼ ਕੀਤਾ, ਤੇ ਫਿਰ ਦੇਵਤਾ ਨੂੰ ਵੀ ਬੇਹੋਸ਼ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।
ਪ੍ਰਧਾਯ ਚਾਪੇ ਚ ਸ ਵੈष੍ਣਵਾਸ੍ਤ੍ਰਂ ਪ੍ਰਚੋਦਯਾਮਾਸ ਚ ਰਕ੍ਤਬੀਜੇ ਭਯਾਨ੍ਵਿਤਃ ਸ੍ਵੈਸ਼੍ਚ ਯੁਤੋ ਯਯੌ ਵੈ ਯਤ੍ਰ ਸ੍ਥਿਤਾ ਭੂਪਤਯਃ ਸਕੋਪਾਃ
ਉਸ ਨੇ ਵਿਸ਼ਨੁ ਹਥਿਆਰ ਧਨੁਸ਼ 'ਤੇ ਰੱਖ ਕੇ, ਰਕਤਬੀਜ ਵੱਲ ਚਲਾਇਆ; ਡਰ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਤੇ ਆਪਣੇ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ, ਉਹ ਉਥੇ ਗਿਆ ਜਿੱਥੇ ਗੁੱਸੇ ਵਾਲੇ ਰਾਜੇ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ ਸਨ।
ਵਿਲੋਕ੍ਯ ਸ਼ਤ੍ਰੁਂ ਚ ਸ ਰਤ੍ਨਭਾਨੋਃ ਸੁਤੋ ਯਯੌ ਵੈ ਸ਼ਿਬਿਰਾਣਿ ਯੁਕ੍ਤਃ ਪ੍ਰਾਤਸ਼੍ਚ ਕਾਲੇ ਸ ਚ ਚਂਦ੍ਰਵਂਸ਼ੀ ਵਿਲੋਕ੍ਯ ਸ਼ੁਕ੍ਲਾਨ੍ਵਯਮਾਹ ਭੂਪਮ੍
ਵੈਰੀ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਰਤਨਭਾਨੂ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸੈਨਾ ਦੇ ਨਾਲ ਸ਼ਿਵਿਰਾਂ ਵੱਲ ਗਿਆ; ਸਵੇਰੇ ਚੰਦ੍ਰਵੰਸ਼ੀ ਨੇ ਉੱਚੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਆਖਿਆ।
ਅਯੇ ਗੁ੍ਰ੍ਜਰਦੇਸ਼ੀਯ ਮੂਲਵਰ੍ਮਨ੍ਸੁਤੈਃ ਸਹ
ਓ ਗੁਜਰ ਦੇਸ਼ ਦੇ, ਤੁਸੀਂ ਮੂਲਵਰਮਨ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ—
ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤਃ ਸ ਤੁ ਭੂਪਾਲੋ ਯੁਦ੍ਧਭੂਮਿਮੁਪਾਯਯੌ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਾਜਾ ਯੁੱਧ ਭੂਮੀ ਵੱਲ ਚਲ ਪਿਆ।
ਦਸ਼ਪੁਤ੍ਰਾਨ੍ਵਿਤੋ ਯੁਦ੍ਧੇ ਸੈਨ੍ਯ ਲਕ੍ਸ਼ੇਣ ਸਂਯੁਤ੍ਃ
ਦਸ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ, ਉਹ ਲੱਖ ਸੈਨਿਕਾਂ ਦੀ ਫੌਜ ਨਾਲ ਯੁੱਧ ਵਿਚ ਆ ਗਿਆ।
ਹਤੇषੁ ਤੇषੁ ਸਰ੍ਵੇषੁ ਤੌ ਨृਪੌ ਸਸੁਤੈਰ੍ਬਲੌ
ਜਦੋਂ ਉਹ ਸਾਰੇ ਮਾਰੇ ਗਏ, ਦੋ ਰਾਜੇ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਤੇ ਫੌਜ ਨਾਲ ਰਹਿ ਗਏ।
ਮਾਰ੍ਗਕृष੍ਣਚਤੁਰ੍ਦਸ਼੍ਯਾਂ ਪ੍ਰਭਾਤੇ ਵਿਮਲੇ ਰਵੌ ਲਕ੍ਸ਼ਣਾਨੁਜ੍ਞਯਾ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਸ੍ਤਸ੍ਮਿਨ੍ਯੁਧਿ ਭਯਾਨਕੇ
ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਪੱਖ ਦੀ ਚੌਦਵੀ ਨੂੰ, ਸਵੇਰੇ ਸਾਫ਼ ਸੂਰਜ ਚੜ੍ਹਿਆ; ਲਕਸ਼ਣ ਦੀ ਆਗਿਆ ਨਾਲ ਉਹ ਡਰਾਉਣੇ ਯੁੱਧ ਵਿਚ ਪਹੁੰਚਿਆ।
ਮਦ੍ਰਕੇਸ਼ਸ੍ਤਦਾ ਰਾਜਾ ਦਸ਼ਪੁਤ੍ਰਸਮਨ੍ਵਿਤਃ ਪਰਸ੍ਪਰਂ ਹਤਾਃ ਸਰ੍ਵੇ ਦਿਨਾਨ੍ਤੇ ਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਿਯਾ ਰਣੇ
ਉਸ ਵੇਲੇ ਮਦਰਾ ਦੇ ਰਾਜਾ ਨੇ ਦਸ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨਾਲ, ਦਿਨ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ, ਸਾਰੇ ਕਸ਼ਤਰੀਆਂ ਨੇ ਆਪਸ ਵਿਚ ਲੜ ਕੇ ਮੌਤ ਪਾਈ।
ਪੁਨਃ ਪ੍ਰਭਾਤੇ ਵਿਮਲੇ ਭਗਦਤ੍ਤੋ ਮਹਾਬਲੀ
ਫਿਰ, ਸਵੇਰੇ ਸਾਫ਼ ਵੇਲੇ, ਭਗਦੱਤ ਜੋ ਬਹੁਤ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਸੀ—
ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਤਂ ਲਕ੍ਸ਼ਣੋ ਵੀਰਸ੍ਤ੍ਰਿਲਕ੍ਸ਼ਬਲਸਂਯੁਤਃ 3.3.32.
ਉਸ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਲਕਸ਼ਣ, ਜੋ ਵੀਰ ਸੀ, ਤਿੰਨ ਲੱਖ ਸੈਨਿਕਾਂ ਨਾਲ ਆਇਆ।
ਅਪਰਾਹ੍ਣੇ ਹਤਾਃ ਸਰ੍ਵੇ ਸੈਨਿਕਾ ਨृਪਯੋਸ੍ਤਦਾ
ਦੁਪਹਿਰ ਨੂੰ, ਦੋ ਰਾਜਿਆਂ ਦੇ ਸਾਰੇ ਸੈਨਿਕ ਮਾਰੇ ਗਏ।
ਲਕ੍ਸ਼ਣੋ ਰਥਮਾਰੁਹ੍ਯ ਸ੍ਵਪਿਤੁਃ ਸ਼ਤ੍ਰੁਜਂ ਨृਪਮ੍
ਲਕਸ਼ਣ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੇ ਵੈਰੀ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕਰਨ ਲਈ ਰਥ ਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ ਆਮਨੇ-ਸਾਮਨੇ ਹੋਇਆ।
ਭਗਦਤ੍ਤਸ੍ਤਦਾ ਕ੍ਰੁਦ੍ਧੋ ਵਿਰਥਂ ਤਂ ਚਕਾਰ ਹ ਹਤ੍ਵਾ ਹਯਾਂਸ੍ਤਥਾ ਸੂਤਂ ਭਗਦਤ੍ਤਮੁਪਾਯਯੌ
ਭਗਦੱਤ ਨੇ ਗੁੱਸੇ ਵਿਚ ਆ ਕੇ ਉਸ ਦੇ ਘੋੜੇ ਤੇ ਰਥੀ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ, ਉਸ ਨੂੰ ਰਥ ਤੋਂ ਉਤਾਰ ਦਿੱਤਾ ਤੇ ਭਗਦੱਤ ਵੱਲ ਵਧ ਗਿਆ।