ਨੇਤ੍ਰਸਿਂਹਸ਼੍ਚ ਨृਪਤਿਃ ਸ ਵੀਰੋ ਲਕ੍ਸ਼ਸੈਨ੍ਯਪਃ
ਨੇਤ੍ਰਸਿੰਘ ਰਾਜਾ, ਉਹ ਵੱਡਾ ਵੀਰ, ਲੱਖ ਸੈਨਿਕਾਂ ਵਾਲੀ ਫੌਜ ਦਾ ਮਾਲਕ ਸੀ।
ਵੀਰਸੇਨਸ਼੍ਚ ਲਕ੍ਸ਼ਾਢ੍ਯਃ ਸਪੁਤ੍ਰਸ਼੍ਚਾਂਦ੍ਰਿਪਕ੍ਸ਼ਗਃ 3.3.32.
ਵੀਰਸੇਨ, ਜਿਸ ਕੋਲ ਲੱਖਾਂ ਦੀ ਦੌਲਤ ਸੀ, ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਸਮੇਤ ਚੰਦ੍ਰਵੰਸ਼ੀ ਪੱਖ ਵਿਚ ਸੀ।
ਆਹ੍ਲਾਦੋ ਲਕ੍ਸ਼ਸੈਨ੍ਯਾਢ੍ਯਃ ਪਕ੍ਸ਼ਗਸ਼੍ਚਂਦ੍ਰਵਂਸ਼ਿਨਃ ਏਵਂ षੋਡਸ਼ਲਕ੍ਸ਼ਾਢ੍ਯਃ ਸ੍ਥਿਤਃ ਪਰਿਮਲੋ ਰਣੇ
ਆਹਲਾਦ, ਲੱਖ ਸੈਨਿਕਾਂ ਵਾਲੀ ਫੌਜ ਨਾਲ, ਚੰਦ੍ਰਵੰਸ਼ੀ ਪੱਖ ਵਿਚ ਸੀ; ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਰਿਮਲ, ਸੋਲ੍ਹਾਂ ਲੱਖਾਂ ਨਾਲ, ਜੰਗ ਵਿਚ ਡਟ ਕੇ ਖੜਾ ਸੀ।
ਲਹਰੋ ਭੂਪਤਿਸ਼੍ਰੇष੍ਠੋ ਲਕ੍ਸ਼ਪਃ ਪੁਤ੍ਰਸਂਯੁਤਃ
ਲਹਰੋ, ਰਾਜਿਆਂ ਵਿਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ, ਲੱਖ ਸੈਨਿਕਾਂ ਦਾ ਮਾਲਕ, ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਸਮੇਤ ਸੀ।
ਅਭਿਨਨ੍ਦਨ ਏਵਾਪਿ ਸਪੁਤ੍ਰੋ ਲਕ੍ਸ਼ਸੈਨ੍ਯਪਃ
ਅਭਿਨੰਦਨ ਵੀ, ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਨਾਲ, ਲੱਖ ਸੈਨਿਕਾਂ ਵਾਲੀ ਫੌਜ ਦਾ ਮਾਲਕ ਸੀ।
ਨਾਗਵਰ੍ਮਾ ਸਮਾਯਾਤਃ ਸਪੁਤ੍ਰੋ ਲਕ੍ਸ਼ਸੈਨ੍ਯਪਃ
ਨਾਗਵਰਮਾ, ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਨਾਲ, ਲੱਖ ਸੈਨਿਕਾਂ ਵਾਲੀ ਫੌਜ ਲੈ ਕੇ ਆਇਆ।
ਪੂਰ੍ਣਾਮਲਃ ਸਪੁਤ੍ਰਸ਼੍ਚ ਲਕ੍ਸ਼ਪਸ਼੍ਚੈਵ ਪਕ੍ਸ਼ਗਃ
ਪੂਰਨਾਮਲਾ, ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਸਮੇਤ, ਲੱਖ ਸੈਨਿਕਾਂ ਦਾ ਮਾਲਕ ਸੀ ਅਤੇ ਪੱਖ ਵਿਚ ਸੀ।
ਗਜਰਾਜਃ ਸਮਾਯਾਤੋ ਮਹੀਰਾਜਂ ਹਿ ਲਕ੍ਸ਼ਪਃ
ਗਜਰਾਜਾ ਆਇਆ, ਧਰਤੀ ਦਾ ਰਾਜਾ, ਲੱਖ ਸੈਨਿਕਾਂ ਵਾਲੀ ਫੌਜ ਨਾਲ।
ਪੁਤ੍ਰਃ ਕृष੍ਣਕੁਮਾਰਸ੍ਯ ਭਗਦਤ੍ਤਃ ਸਮਾਗਤਃ
ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਕੁਮਾਰ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਭਗਦੱਤ ਆ ਗਿਆ।
ਬਲਵਾਹਨਪੁਤ੍ਰਸ਼੍ਚ ਦਸ਼ਗੋਪਾਲਸਂਸ੍ਥਿਤਃ ਮਹੀਰਾਜਮੁਪਾਗਮ੍ਯ ਯੁਦ੍ਧਾਰ੍ਥਂ ਸਮੁਪਸ੍ਥਿਤਃ
ਬਲਵਾਹਨ ਦਾ ਪੁੱਤਰ, ਦਸ ਗੋਪਾਲਾਂ ਨਾਲ, ਧਰਤੀ ਦੇ ਰਾਜਾ ਕੋਲ ਜੰਗ ਲਈ ਪਹੁੰਚਿਆ।
ਕਲਿਂਗਸ਼੍ਚ ਨृਪਃ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਸ੍ਤ੍ਰਿਕੋਣਸ਼੍ਚ ਤਥੈਵ ਚ
ਕਲਿੰਗ ਦਾ ਰਾਜਾ ਆਇਆ, ਅਤੇ ਤ੍ਰਿਕੋਣ ਵੀ ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਹੁੰਚਿਆ।
ਮੁਕੁਨ੍ਦਸ਼੍ਚ ਸੁਕੇਤੁਸ਼੍ਚ ਰੁਹਿਲੋ ਗੁਹਿਲਸ੍ਤਥਾ ਸਰ੍ਵੇ ਦਸ਼ਸਹਸ੍ਰਾਢ੍ਯਾ ਮਹੀਰਾਜਮੁਪਸ੍ਥਿਤਾਃ ।। 3.3.32.
ਮੁਕੁੰਦ, ਸੁਕੇਤੁ, ਰੁਹਿਲਾ ਅਤੇ ਗੁਹਿਲਾ — ਇਹ ਸਭ, ਦਸ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਦੇ ਮਾਲਕ, ਧਰਤੀ ਦੇ ਰਾਜਾ ਕੋਲ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ।
ਮਹੀਰਾਜਸ੍ਯ ਪਕ੍ਸ਼ੇ ਤੁ ਸਹਸ੍ਰਂ ਕ੍ਸ਼ੁਦ੍ਰਭੂਮਿਪਾਃ
ਧਰਤੀ ਦੇ ਰਾਜਾ ਦੇ ਪੱਖ ਵਿਚ ਹਜ਼ਾਰ ਛੋਟੇ ਰਾਜੇ ਸਨ।
ਤੇषਾਂ ਮਧ੍ਯੇ ਚ ਵੈ ਭੂਪਾਨ੍ਦ੍ਵਿਸ਼ਤਾਨ੍ਦੇਹਲੀਂ ਪ੍ਰਤਿ ਏਵਂ ਸ ਦੇਹਲੀਰਾਜਸ਼੍ਚਤੁਰ੍ਵਿਂਸ਼ਤਿਲਕ੍ਸ਼ਪਃ
ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਦੋ ਸੌ ਰਾਜੇ ਦਿੱਲੀ ਵੱਲ ਵਧੇ; ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਿੱਲੀ ਦਾ ਰਾਜਾ ਚੌਵੀ ਲੱਖਾਂ ਦਾ ਮਾਲਕ ਸੀ।
ਯੁਦ੍ਧਮष੍ਟਾਦਸ਼ਾਹਾਨਿ ਸਞ੍ਜਾਤਂ ਸਰ੍ਵਸਂਕ੍ਸ਼ਯਮ੍
ਅਠਾਰਾਂ ਦਿਨਾਂ ਦੀ ਜੰਗ ਹੋਈ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਸਭ ਕੁਝ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਗਿਆ।
ਭਵਾਨ੍ਸਪੁਤ੍ਰਃ ਸੇਨਾਢ੍ਯੋ ਧੁਂਧੁਕਾਰੇਣ ਰਕ੍ਸ਼ਿਤਃ ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਯਯੌ ਸ਼ੀਘ੍ਰਂ ਕੁਰੁਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰੇ ਮਹਾਰਣੇ
ਤੁਸੀਂ, ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਤੇ ਫੌਜ ਸਮੇਤ, ਧੁੰਧੁਕਾਰ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਹੇਠ, ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ ਜਲਦੀ ਕੁਰੁਕਸ਼ੇਤਰ ਦੇ ਵੱਡੇ ਜੰਗ ਵਿਚ ਪਹੁੰਚ ਗਏ।
ਤਦਾ ਪਰਿਮਲੋ ਰਾਜਾ ਮਯੂਰਧ੍ਵਜਮੇਵ ਹਿ
ਉਸ ਵੇਲੇ ਰਾਜਾ ਪਰਿਮਲ ਨੇ ਮਯੂਰਧਵਜ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕੀਤਾ।
ਕृष੍ਣਾਂਸ਼ੇਨ ਜਯਂਤੇਨ ਦੇਵਸਿਂਹੇਨ ਰਕ੍ਸ਼ਿਤਃ
ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੇ ਅੰਸ਼ ਵਾਲੇ ਜਯੰਤ ਅਤੇ ਦੇਵਸਿੰਘ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਹੇਠ।
ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਤੁ ਵਚਨਂ ਮਯੂਰਧ੍ਵਜ ਏਵ ਹਿ
ਇਹ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ ਮਯੂਰਧਵਜ ਨੇ ਆਪ ਹੀ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤਾ।
ਤਯੋਸ਼੍ਚਾਸੀਨ੍ਮਹਦ੍ਯੁਦ੍ਧਂ ਸੇਨਯੋਰੁਭਯੋ ਰਣੇ
ਦੋਨਾਂ ਪਾਸਿਆਂ ਦੀ ਫੌਜਾਂ ਵਿਚ ਜੰਗ ਦੇ ਮੈਦਾਨ 'ਚ ਵੱਡਾ ਯੁੱਧ ਹੋਇਆ।
ਏਕੋ ਰਥੋ ਗਜਾਸ੍ਤਤ੍ਰ ਜ੍ਞੇਯਾਃ ਪਞ੍ਚਸ਼ਤਂ ਰਣੇ ਏਤੇ ਸੈਨ੍ਯਾ ਨਰਾ ਜ੍ਞੇਯਾ ਸੈਨ੍ਯਪਾਂਸ਼੍ਚ ਸ਼ृਣੁष੍ਵ ਭੋਃ ।।3.3.32.
ਉਸ ਜੰਗ ਵਿਚ ਇੱਕ ਰਥ ਤੇ ਪੰਜ ਸੌ ਹਾਥੀ ਸਨ; ਇਹ ਲੋਕ ਫੌਜ ਦੇ ਸਿਪਾਹੀ ਹਨ, ਤੇ ਹੁਣ ਫੌਜ ਦੇ ਮੁਖੀਆਂ ਬਾਰੇ ਸੁਣੋ ਜੀ।
ਦਸ਼ਾਨਾਂ ਪਚ੍ਚਰਾਣਾਂ ਚ ਪਤਿਰ੍ਨਾਮ੍ਨਾ ਸ ਪਤ੍ਤਿਪਃ
ਦਸ ਪੈਦਲ ਸਿਪਾਹੀਆਂ ਦਾ ਮੁਖੀ ਪੈਦਲ ਫੌਜ ਦਾ ਸਰਦਾਰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਪਂਚਾਨਾਂ ਚ ਗਜਾਨਾਂ ਚ ਪਤਿਰ੍ਨਾਮ੍ਨਾ ਗਜਾਧਿਪਃ
ਪੰਜ ਹਾਥੀਆਂ ਦਾ ਮੁਖੀ ਹਾਥੀਆਂ ਦਾ ਮਾਲਕ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਉष੍ਟ੍ਰਾਰੂਢਾਃ ਸ੍ਮृਤਾ ਦੂਤਾਸ਼੍ਚਤ੍ਵਾਰਿਂਸ਼ਚ੍ਚ ਤਦ੍ਬਲੇ षਡ੍ਤ੍ਰਿਂਸ਼ਦ੍ਵੈ ਪਦਚਰਾਸ੍ਤੇषਾਂ ਕਰ੍ਮਾਣਿ ਮੇ ਸ਼ृਣੁ
ਉਠਾਂ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹੇ ਦੂਤ ਚਾਲੀ ਹਨ; ਉਸ ਫੌਜ ਵਿਚ ਛੱਤੀ ਪੈਦਲ ਸਿਪਾਹੀ ਹਨ—ਉਨਾਂ ਦੇ ਕੰਮ ਮੇਰੇ ਤੋਂ ਸੁਣੋ।
ਦਸ਼ ਗੋਲਕਦਾਤਾਰੋ ਦਸ਼ਤਤ੍ਪੁष੍ਟਿਕਾਰਕਾਃ ਤ੍ਰਯੋ ਦृष੍ਟਿਕਰਾ ਜ੍ਞੇਯਾਸ੍ਤ੍ਰਿਯਾਮੇषੁ ਪृਥਕ੍ਪृਥਕ੍
ਦਸ ਗੇਂਦਾਂ ਦੇ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਹਨ, ਦਸ ਪੋਸ਼ਣ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਹਨ; ਤਿੰਨ ਨਿਗਰਾਨੀ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਹਨ, ਜੋ ਤਿੰਨ ਵਖ-ਵਖ ਪਹਰਾਂ 'ਚ ਹਨ।
ਸ਼ੇषਾਃ ਸ਼ੂਦ੍ਰਾਸ੍ਤੁ ਸੇਨਾਨਾਂ ਸ਼ੂਰਕृਤ੍ਯਪਰਾਯਣਾਃ
ਬਾਕੀ ਫੌਜ ਵਿਚ ਸ਼ੂਦਰ ਹਨ, ਜੋ ਯੋਧਿਆਂ ਦੇ ਕੰਮਾਂ 'ਚ ਲੱਗੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।
ਤਤ੍ਰਾਸੀਤ੍ਤੁਮੁਲਂ ਯੁਦ੍ਧਂ ਧਰ੍ਮੇਣ ਚ ਸਮਨ੍ਤਤਃ
ਉਥੇ ਹਰ ਪਾਸੇ ਧਰਮ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਭਿਆਨਕ ਯੁੱਧ ਹੋਇਆ।
ਤਤ੍ਪਸ਼੍ਚਾਦ੍ਯਾਮਮਾਤ੍ਰੇਣ ਸੈਨ੍ਯਪਾ ਯੁਦ੍ਧਮਾਗਤਾਃ
ਫਿਰ ਇੱਕ ਪਹਰ ਦੇ ਸਮੇਂ ਵਿਚ ਫੌਜ ਦੇ ਮੁਖੀ ਜੰਗ ਵਿਚ ਉਤਰ ਆਏ।
ਯਾਮਮਾਤ੍ਰਂ ਚ ਯੁਦ੍ਧਾਯ ਸਂਸ੍ਥਿਤਾ ਰਣਮੂਰ੍ਧਨਿ
ਇੱਕ ਪਹਰ ਤੱਕ ਉਹ ਜੰਗ ਦੇ ਮੈਦਾਨ ਦੇ ਅੱਗੇ ਯੁੱਧ ਲਈ ਤਿਆਰ ਰਹੇ।
ਭਗਦਤ੍ਤੇਨ ਵੈ ਦੇਵਃ ਕृਤਵਾਨ੍ਯੁਦ੍ਧਮੁਤ੍ਤਮਮ੍
ਭਗਦੱਤ ਨੇ ਵਧੀਆ ਯੁੱਧ ਕੀਤਾ।