ਪਵਿਤ੍ਰਮੁਤ੍ਪਲਾਰਣ੍ਯਂ ਵਾਲ੍ਮੀਕਿਮੁਨਿਸੇਵਿਤਮ੍
ਪਵਿੱਤਰ ਉਤਪਲਾਰਣਿਆ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਵਾਲਮੀਕੀ ਮੁਨੀ ਨੇ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ ਸੀ—
ਤਤ੍ਰ ਗਤ੍ਵਾ ਸ ਸ਼ੁਦ੍ਧਾਤ੍ਮਾ ਪੁष੍ਪਵਤ੍ਯਾ ਸਮਨ੍ਵਿਤਃ
ਉਥੇ ਜਾ ਕੇ, ਉਹ ਪਵਿੱਤਰ ਮਨ ਵਾਲਾ, ਪੁਸ਼ਪਵਤੀ ਦੇ ਨਾਲ—
ਏਤਸ੍ਮਿਨ੍ਨਂਤਰੇ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਾ ਮ੍ਲੇਚ੍ਛਜਾਤਿਸਮੁਦ੍ਭਵਾ
ਇਸੇ ਸਮੇਂ ਉਥੇ ਉਹ ਲੋਕ ਆ ਗਏ ਜੋ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਜਾਤੀ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਏ ਸਨ।
ਸਾ ਦਦਰ੍ਸ਼ ਪਰਂ ਰਮ੍ਯਂ ਕृष੍ਣਾਸ਼ਂ ਪੁਰੁषੋਤ੍ਤਮਮ੍
ਉਸ ਨੇ ਸਭ ਤੋਂ ਸੁੰਦਰ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੇ ਅੰਸ਼, ਉੱਚਤਮ ਪੁਰਖ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ।
ਮੂਰ੍ਚ੍ਛਿਤਾਂ ਤਾਂ ਸਮਾਲੋਕ੍ਯ ਕृष੍ਣਾਂਸ਼ਃ ਸਰ੍ਵਮੋਹਨਃ
ਜਦੋਂ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੇ ਅੰਸ਼, ਜੋ ਸਭ ਨੂੰ ਮੋਹ ਲੈਣ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਬੇਹੋਸ਼ ਵੇਖਿਆ, ਤਾਂ ਉਹ ਉਸ ਵੱਲ ਤੱਕਦਾ ਰਿਹਾ।
ਅष੍ਟਾਦਸ਼ ਪੁਰਾਣਾਨਿ ਕੇਨ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਾਨਿ ਕਿਂ ਫਲਮ੍
ਅੱਠਾਰਾਂ ਪੁਰਾਣਿਆਂ ਨੂੰ ਕਿਸ ਨੇ ਕਿਹਾ ਸੀ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਫਲ ਕੀ ਹੈ?
ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਵਚੋ ਰਮ੍ਯਂ ਵਿਦ੍ਵਾਂਸਃ ਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਕੋਵਿਦਾਃ
ਇਹ ਸੁਹਣਾ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਜੋ ਗਿਆਨਵਾਨ ਤੇ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਦੇ ਜਾਣੂ ਸਨ,
ਪਰਾਸ਼ਰੇਣ ਰਚਿਤਂ ਪੁਰਾਣਂ ਵਿष੍ਣੁਦੈਵਤਮ੍ 3.3.28.
ਪਰਾਸ਼ਰ ਨੇ ਜੋ ਪੁਰਾਣਾ ਬਣਾਇਆ, ਉਹ ਵਿਸ਼ਨੂ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਹੈ।
ਸ਼ੁਕਪ੍ਰੋਕ੍ਤਂ ਭਾਗਵਤਂ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਂ ਵੈ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣਾ ਕृਤਮ੍
ਭਾਗਵਤ ਪੁਰਾਣਾ ਸ਼ੁਕਦੇਵ ਨੇ ਕਿਹਾ ਸੀ; ਬ੍ਰਹਮਾ ਪੁਰਾਣਾ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਬਣਾਇਆ।
ਮਤ੍ਸ੍ਯਃ ਕੂਰ੍ਮੋ ਨृਸਿਂਹਸ਼੍ਚ ਵਾਮਨਃ ਸ਼ਿਵ ਏਵ ਚ
ਮਤਸਯ, ਕੂਰਮ, ਨਰਸਿੰਘ, ਵਾਮਨ ਅਤੇ ਸ਼ਿਵ ਵੀ,
ਰਾਜਸਾਃ षਟ੍ ਸ੍ਮृਤਾ ਵੀਰ ਕਰ੍ਮਕਾਂਡਮਯਾ ਭੁਵਿ
ਇਹ ਛੇ ਪੁਰਾਣੇ ਰਾਜਸੀ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਡੇ ਕੰਮ ਤੇ ਕਰਮਕਾਂਡ ਹਨ।
ਆਗ੍ਨੇਯਮਂਗਿਰਾਸ਼੍ਚੈਵ ਜਨਯਾਮਾਸ ਚੋਤ੍ਤਮਮ੍ ਮਹਾਦੇਵੇਨ ਲੋਕਾਰ੍ਥੇ ਭਵਿष੍ਯਂ ਰਚਿਤਂ ਸ਼ੁਭਮ੍
ਆਗਨੇਯ ਪੁਰਾਣਾ ਅੰਗਿਰਸ ਨੇ ਬਣਾਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਭਵਿੱਖ ਪੁਰਾਣਾ ਮਹਾਦੇਵ ਨੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਰਚਿਆ।
ਤਾਮਸਾਃ षਟ੍ ਸ੍ਮृਤਾਃ ਪ੍ਰਾਜ੍ਞੈਃ ਸ਼ਕ੍ਤਿਧਰ੍ਮਪਰਾਯਣਾਃ
ਇਹ ਛੇ ਪੁਰਾਣੇ ਗਿਆਨੀਆਂ ਵਲੋਂ ਤਾਮਸੀ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਸ਼ਕਤੀ ਦੀ ਭਗਤੀ ਵਾਲੇ ਹਨ।
ਘੋਰੇ ਭੁਵਿ ਕਲੌ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤੇ ਵਿਕ੍ਰਮੋ ਨਾਮ ਭੂਪਤਿਃ
ਜਦੋਂ ਡਰਾਉਣਾ ਕਲਿਯੁਗ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਆਇਆ, ਤਦ ਇੱਕ ਰਾਜਾ ਸੀ ਜਿਸਦਾ ਨਾਂ ਵਿਕ੍ਰਮ ਸੀ।
ਤਦਾ ਤੇ ਮੁਨਯਸ੍ਸਰ੍ਵੇ ਨੈਮਿषਾਰਣ੍ਯਵਾਸਿਨਃ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਾਨ੍ਯੁਪਪੁਰਾਣਾਨਿ ਸੂਤੇਨਾष੍ਟਾਦਸ਼ੈਵ ਚ
ਉਸ ਵੇਲੇ ਨੈਮੀਸ਼ਾਰਣਯ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਸਾਰੇ ਮੁਨੀ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸੂਤ ਜੀ ਨੇ ਅੱਠਾਰਾਂ ਉਪਪੁਰਾਣੇ ਸੁਣਾਏ।
ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਤੁ ਵਚਨਂ ਕृष੍ਣਾਂਸ਼ੋ ਧਰ੍ਮਤਤ੍ਪਰਃ
ਇਹ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦਾ ਅੰਸ਼ ਜੋ ਧਰਮ ਵਿਚ ਲੱਗਾ ਹੋਇਆ ਸੀ,
ਦਦੌ ਦਾਨਾਨਿ ਵਿਪ੍ਰੇਭ੍ਯੋ ਗੋਸੁਵਰ੍ਣਮਯਾਨਿ ਚ
ਉਸ ਨੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਦਾਨ ਦਿੱਤਾ—ਗਾਂਵਾਂ ਅਤੇ ਸੋਨੇ ਦੀਆਂ ਵਸਤਾਂ।
ਤਦਾ ਤੁ ਭਿਕ੍ਸ਼ੁਕੀ ਭੂਤ੍ਵਾ ਸ਼ੋਭਾ ਨਾਮ ਮਦਾਤੁਰਾ 3.3.28.
ਫਿਰ, ਸ਼ੋਭਾ ਨਾਂ ਦੀ ਮਾਣ ਵਿਚ ਮਸਤ ਹੋਈ ਭਿਖਾਰਣ ਬਣ ਗਈ।
ਧ੍ਯਾਤ੍ਵਾ ਮਹਾਮਦਂ ਵੀਰਂ ਪੈਸ਼ਾਚਂ ਰੁਦ੍ਰਕਿਂਕਰਮ੍
ਉਸ ਨੇ ਮਹਾਂ ਮੱਤ, ਵੱਡੇ ਬਲ ਵਾਲੇ, ਰੁਦਰ ਦੇ ਪੈਰੋਕਾਰ ਪੈਸ਼ਾਚ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕੀਤਾ।
ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਸ੍ਵਰ੍ਣਵਤੀ ਦੇਵੀ ਤਾਂ ਮਾਯਾਂ ਸ਼ੋਭਯੋਦ੍ਭਵਾਮ੍ ।। ਛਿਤ੍ਤ੍ਵਾ ਚਾਹ੍ਲਾਦ੍ਯ ਵਾਮਾਂਗੀਂ ਸ੍ਵਗੇਹਂ ਗਂਤੁਮੁਦ੍ਯਤਾ
ਸਵਰਨਵਤੀ ਦੇਵੀ ਨੇ, ਜੋ ਸ਼ੋਭਾ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਈ ਮਾਇਆ ਸੀ, ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਉਸ ਦੇ ਖੱਬੇ ਪਾਸੇ ਨੂੰ ਕੱਟ ਕੇ ਖੁਸ਼ੀ ਦਿੱਤੀ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਘਰ ਜਾਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੋਈ।
ਸਾ ਵੇਸ਼੍ਯਾ ਤੁ ਸ਼ੁਚਾਵਿष੍ਟਾ ਤਸ੍ਯਾਃ ਸ਼ृਂਗਾਰਮੁਤ੍ਤਮਮ੍ ਸਂਹृਤ੍ਯ ਮਾਯਯਾ ਧੂਰ੍ਤਾ ਦੇਸ਼ਂ ਵਾਹ੍ਲੀਕਮਾਯਯੌ
ਉਹ ਵੈਸ਼ਿਆ ਪਛਤਾਵੇ ਨਾਲ ਘੇਰੀ ਹੋਈ, ਆਪਣੀਆਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਸਜਾਵਟਾਂ ਚੁਪ ਚਾਪ ਲੁਕਾ ਕੇ, ਚਲਾਕੀ ਨਾਲ ਠੱਗੀ ਕਰਕੇ ਵਾਹਲੀਕ ਦੇਸ਼ ਵੱਲ ਚਲੀ ਗਈ।
ਕਲ੍ਪਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰਮੁਪਾਗਮ੍ਯ ਨੇਤ੍ਰਸਿਂਹਸਮੁਦ੍ਭਵਾ
ਕਲਪ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚ ਕੇ, ਉਹ ਨੇਤ੍ਰਸਿੰਘ ਤੋਂ ਜਨਮੀ।
ਕृष੍ਣਾਂਸ਼ਂ ਵਚਨਂ ਪ੍ਰਾਹ ਗਚ੍ਛਗਚ੍ਛ ਮਹਾਬਲ
ਉਸ ਨੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾਂਸ਼ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, 'ਜਾ, ਜਾ, ਵੱਡੇ ਬਲਵਾਨ!'
ਗੁਟਿਕੇਯਂ ਮਯਾ ਵੀਰ ਰਚਿਤਾ ਤਾਂ ਮੁਖੇਨ ਚ
'ਹੇ ਵੀਰ, ਇਹ ਗੋਲੀ ਮੈਂ ਬਣਾਈ ਹੈ, ਇਸ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਮੂੰਹ ਨਾਲ ਲੈ ਲੈ।'
ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਤਥਾ ਕृਤ੍ਵਾ ਕृष੍ਣਾਂਸ਼ਸ੍ਸਰ੍ਵਮੋਹਨਃ
ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ ਤੇ ਉਹੀ ਕਰ ਕੇ, ਸਭ ਨੂੰ ਮੋਹਣ ਵਾਲਾ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾਂਸ਼ ਉਸ ਦੀ ਗੱਲ ਮੰਨ ਗਿਆ।
ਸਾ ਤੁ ਵੇਸ਼੍ਯਾ ਚ ਤਂ ਵੀਰਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਕਨ੍ਦਰ੍ਪਕਾਰਿਣਮ੍
ਉਹ ਵੈਸ਼ਿਆ, ਜਦ ਉਸ ਨੇ ਉਸ ਵੀਰ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ ਜੋ ਕਾਮਦੇਵ ਵਰਗਾ ਸੀ,
ਤਦਾ ਸਾ ਨਿष੍ਫਲੀਭੂਯ ਰੁਰੋਦ ਕਰੁਣਂ ਬਹੁ
ਉਸ ਵੇਲੇ, ਜਦ ਉਹ ਅਸਫਲ ਰਹੀ, ਤਾਂ ਉਹ ਬਹੁਤ ਹੀ ਦੁਖੀ ਹੋ ਕੇ ਰੋ ਪਈ।
ਗृਹੀਤ੍ਵਾ ਸਰ੍ਵਸ਼ृਂਗਾਰਂ ਵਚਨਂ ਪ੍ਰਾਹ ਨਿਰ੍ਭਯਃ 3.3.28.
ਸਾਰੇ ਗਹਿਣੇ ਇਕੱਠੇ ਕਰ ਕੇ, ਉਹ ਨਿਡਰ ਹੋ ਕੇ ਬੋਲਿਆ।
ਸਾਹ ਮੇ ਸਹਰੋ ਨਾਮ ਭ੍ਰਾਤਾ ਪ੍ਰਾਣਸਮਪ੍ਰਿਯਃ
'ਮੇਰਾ ਇੱਕ ਭਰਾ ਹੈ ਜਿਸ ਦਾ ਨਾਮ ਸਹਾਰੋ ਹੈ, ਜੋ ਮੈਨੂੰ ਜਾਨ ਤੋਂ ਵੀ ਪਿਆਰਾ ਹੈ।'
ਅਤੋ ਰੌਮਿ ਮਹਾਭਾਗ ਸਂਪ੍ਰਾਪ੍ਤਾ ਸ਼ਰਣਂ ਤ੍ਵਯਿ
'ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਵੱਡੀ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੇ, ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਕੋਲ ਆ ਕੇ ਆਸਰਾ ਲਿਆ ਹੈ।'