ਇष੍ਟਿਸ਼ੁਦ੍ਧਰਵਃ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤ ਇਸ੍ਤਿਨੀ ਮਸਪਾਵਨੀ ਆਹੁਤਿਰ੍ਵੈ ਆਜੁ ਇਤਿ ਦਦਾਤਿ ਚ ਦਧਾਤਿ ਚ
ਯਜਨਾ ਦੀ ਸ਼ੁੱਧ ਧੁਨੀ ਨੂੰ 'ਇਸ਼ਟੀ' ਆਖਦੇ ਹਨ, 'ਇਸਤਿਨੀ' ਮਾਸ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਹੈ; 'ਆਹੁਤੀ' ਨੂੰ 'ਆਜੁ' ਆਖਦੇ ਹਨ, 'ਦਿੰਦੇ ਹਨ' ਤੇ 'ਰੱਖਦੇ ਹਨ' ਦੋਵੇਂ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਪਿਤृਪੈਤਰਭ੍ਰਾਤਾ ਚ ਬਾਦਰਃ ਪਤਿਰੇਵ ਚ
ਪਿਉ, ਦਾਦਾ, ਭਰਾ, 'ਬਾਦਰਾ' ਤੇ ਪਤੀ ਇਹਨਾਂ ਨਾਂ ਨਾਲ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਜਾਨੁਸ੍ਥਾਨੇ ਜੈਨੁਸ਼ਬ੍ਦਃ ਸਪ੍ਤਸਿਂਧੁਸ੍ਤਥੈਵ ਚ
ਘੁੱਟ ਨੂੰ 'ਜੈਨੁ' ਆਖਦੇ ਹਨ, ਤੇ 'ਸਪਤਸਿੰਧੁ' ਵੀ ਇੰਝ ਹੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਰਵਿਵਾਰੇ ਚ ਸਂਡੇ ਚ ਫਾਲ੍ਗੁਨੇ ਚੈਵ ਫਰ੍ਵਰੀ
ਰਵਿਵਾਰ ਨੂੰ, 'ਸੰਡੇ' ਵਿੱਚ, ਫਾਲਗੁਣ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਤੇ 'ਫਰਵਰੀ' ਵਿੱਚ ਵੀ।
ਯਾ ਪਵਿਤ੍ਰਾ ਸਪ੍ਤਪੁਰੀ ਤਾਸੁ ਹਿਂਸਾ ਪ੍ਰਵਰ੍ਤਤੇ
ਉਹ ਸੱਤ ਪਵਿੱਤਰ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਹੁੰਸਾ ਫੈਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਮ੍ਲੇਚ੍ਛਦੇਸ਼ੇ ਬੁਦ੍ਧਿਮਤੋ ਨਰਾ ਵੈ ਮ੍ਲੇਚ੍ਛਧਰ੍ਮਿਣਃ
ਵਿਦੇਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਸਮਝਦਾਰ ਲੋਕ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਰਿਵਾਜਾਂ ਨੂੰ ਮੰਨਦੇ ਹਨ।
ਮ੍ਲੇਚ੍ਛਰਾਜ੍ਯਂ ਭਾਰਤੇ ਚ ਤਦ੍ਦ੍ਵੀਪੇषੁ ਸ੍ਮृਤਂ ਤਥਾ 3.1.5.
ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਟਾਪੂਆਂ ਉੱਤੇ ਵੀ ਵਿਦੇਸ਼ੀਆਂ ਦੀ ਹਕੂਮਤ ਹੋ ਗਈ ਹੈ।
ਤਚ੍ਛ੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਮੁਨਯਃ ਸਰ੍ਵੇ ਰੋਦਨਂ ਚਕ੍ਰਿਰੇ ਬਹੁ
ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ ਸਾਰੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਜ਼ੋਰ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਰੋਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।
ਕਲਿਯੁਗਭੂਪਾਖ੍ਯਾਨਵਰ੍ਣਨਮ੍ ਸੂਤਃ ਪ੍ਰਾਹ ਸ਼ृਣੁष੍ਵੇਦਂ ਸਰਸ੍ਵਤ੍ਯਾਃ ਪ੍ਰਭਾਵਤਃ
ਕਲਿਯੁਗ ਦੇ ਰਾਜਿਆਂ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਹੁਣ ਵਰਣਨ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ।
ਮ੍ਲੇਚ੍ਛਾਃ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਾ ਨ ਤਤ੍ਸ੍ਥਾਨੇ ਕਾਸ਼੍ਯਪੋ ਨਾਮ ਵੈ ਦ੍ਵਿਜਃ
ਉਸ ਥਾਂ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਆ ਗਏ; ਉੱਥੇ ਕਾਸ਼ਯਪ ਨਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਸੀ।
ਆਰ੍ਯਾਵਤੀ ਚ ਤਤ੍ਪਤ੍ਨੀ ਦਸ਼ ਪੁਤ੍ਰਾਨਕਲ੍ਮषਾਨ੍
ਉਸ ਦੀ ਪਤਨੀ ਆਰਿਆਵਤੀ ਸੀ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦਸ ਪਵਿੱਤਰ ਪੁੱਤਰ ਹੋਏ।
ਉਪਾਧ੍ਯਾਯੋ ਦੀਕ੍ਸ਼ਿਤਸ਼੍ਚ ਪਾਠਕਃ ਸ਼ੁਕ੍ਲਮਿਸ਼੍ਰਕੌ
ਉਪਾਧਿਆਇ, ਦীক্ষਿਤ, ਪਾਠਕ ਅਤੇ ਸ਼ੁਕਲਮਿਸ਼੍ਰ—ਇਹ ਦੋਵੇਂ,
ਚਤੁਰ੍ਵੇਦੀਤਿ ਕਥਿਤਾ ਨਾਮਤੁਲ੍ਯਗੁਣਾਃ ਸ੍ਮृਤਾਃ
ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਚਾਰ ਵੇਦਾਂ ਦੇ ਗਿਆਨੀ ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਂ ਤੇ ਗੁਣ ਇਕੋ ਜਿਹੇ ਹਨ।
ਕਾਸ਼੍ਮੀਰੇ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਵਾਨ੍ਸੋऽਪਿ ਜਗਦਮ੍ਬਾਂ ਸਰਸ੍ਵਤੀਮ੍
ਉਹ ਵੀ ਕਸ਼ਮੀਰ ਪਹੁੰਚਿਆ ਤੇ ਉੱਥੇ ਜਗਦੰਬਾ ਸਰਸਵਤੀ ਦੀ ਭਗਤੀ ਕੀਤੀ।
ਧੂਪੈਰ੍ਦੀਪੈਸ਼੍ਚ ਨੈਵੇਦ੍ਯੈਃ ਪੁष੍ਪਾਂਜਲਿਸਮਨ੍ਵਿਤਃ
ਧੂਪ, ਦੀਵੇ, ਭੋਜਨ ਤੇ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀਆਂ ਅੰਜਲੀਆਂ ਨਾਲ,
ਭੋऽਸਿ ਤ੍ਵਂ ਜਗਦਂਬਾ ਜਗਤਃ ਕਿਂ ਮਾਂ ਬਹਿਰ੍ਨ ਯਸਿ
ਮਾਂ, ਤੂੰ ਸਾਰੀ ਦੁਨੀਆ ਦੀ ਮਾਂ ਹੈਂ; ਮੈਨੂੰ ਬਾਹਰ ਆ ਕੇ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੀ?
ਦੇਵਿ ਤ੍ਵਂ ਸੁਰਹੇਤੋਰ੍ਧਰ੍ਮਦ੍ਰੋਹਿਣਮਾਸ਼ੁ ਹਂਸਿ ਮਾਤਃ
ਦੇਵੀ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਖਾਤਰ, ਤੂੰ ਧਰਮ ਦੇ ਵੈਰੀ ਨੂੰ ਜਲਦੀ ਨਸ਼ਟ ਕਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈਂ, ਮਾਂ।
ਅਂਬ ਤ੍ਵਂ ਬਹੁਰੂਪਾ ਹੁਂਕਾਰਾ ਦ੍ਧੂਮ੍ਰਲੋਚਨਂ ਹਸਿ 3.1.6.
ਮਾਂ, ਤੂੰ ਅਨੇਕ ਰੂਪਾਂ ਵਾਲੀ ਹੈਂ; ਆਪਣੇ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਤੂੰ ਧੂਮਰਲੋਚਨ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ।
ਦਂਭਂ ਮੋਹਂ ਘੋਰਂ ਗਰ੍ਵਂ ਹਤ੍ਵਾ ਸਦਾ ਸੁਖਂ ਸ਼ੇषੇ ਤਦਾ ਪ੍ਰਸਨ੍ਨਾ ਸਾ ਦੇਵੀ ਭੋ ਮੁਨੇਸ੍ਤਸ੍ਯ ਮਾਨਸੇ
ਦੰਭ, ਮੋਹ ਤੇ ਭਿਆਨਕ ਅਹੰਕਾਰ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰਕੇ, ਤੂੰ ਸਦਾ ਸੁਖੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈਂ; ਫਿਰ ਉਹ ਦੇਵੀ ਉਸ ਰਿਸ਼ੀ ਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਗਈ।
ਵਾਸਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਦਦੌ ਜ੍ਞਾਨਂ ਮਿਸ਼੍ਰਦੇਸ਼ੇ ਮੁਨਿਰ੍ਗਤਃ
ਉਥੇ ਵੱਸ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਗਿਆਨ ਦਿੱਤਾ; ਫਿਰ ਰਿਸ਼ੀ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਦੇਸ਼ ਵੱਲ ਚਲਾ ਗਿਆ।
ਸਂਖ੍ਯਾਦਸ਼ਸਹਸ੍ਰਂ ਚ ਨਰਵृਨ੍ਦਂ ਦ੍ਵਿਜਨ੍ਮਨਾਮ੍
ਦਸ ਹਜ਼ਾਰ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦਾ ਇਕ ਵੱਡਾ ਸਮੂਹ,
ਤੈਃ ਸਾਰ੍ਦ੍ਧਮਾਰ੍ਯਦੇਸ਼ੇ ਸ ਸਰਸ੍ਵਤ੍ਯਾਃ ਪ੍ਰਸਾਦਤਃ
ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਆਰੀਆਂ ਦੇ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ, ਸਰਸਵਤੀ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ, ਉਹ ਰਿਹਾ।
ਤੇषਾਮਾਰ੍ਯਸਮੂਹਾਨਾਂ ਦੇਵ੍ਯਾਸ਼੍ਚ ਵਰਦਾਨਤਃ
ਉਹਨਾਂ ਉੱਚੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚ, ਅਤੇ ਦੇਵੀ ਦੇ ਵਰਦਾਨ ਨਾਲ,
ਤੇषਾਂ ਪੁਤ੍ਰਾਸ਼੍ਚ ਪੌਤ੍ਰਾਸ਼੍ਚ ਤਦ੍ਭੂਪਃ ਕਾਸ਼੍ਯਪੋ ਮੁਨਿਃ
ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਪੌਤਰੇ ਅਤੇ ਉਹ ਭੂਪਤੀ ਕਾਸ਼ਯਪ ਮੁਨੀ,
ਰਾਜ੍ਯਪੁਤ੍ਰਾਖ੍ਯਦੇਸ਼ੇ ਚ ਸ਼ੂਦ੍ਰਾਸ਼੍ਚਾष੍ਟਸਹਸ੍ਰਕਾਃ
ਰਾਜਪੁਤਰ ਨਾਂ ਦੇ ਇਲਾਕੇ ਵਿਚ, ਅੱਠ ਹਜ਼ਾਰ ਸ਼ੂਦਰ ਵੀ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ।
ਮਾਗਧਂ ਨਾਮ ਤਤ੍ਪੁਤ੍ਰਮਭਿषਿਚ੍ਯ ਯਯੌ ਮੁਨਿਃ
ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਮਾਗਧ ਨੂੰ ਰਾਜ ਤਿਲਕ ਕਰਕੇ, ਮੁਨੀ ਚਲਿਆ ਗਿਆ।
ਸੂਤਂ ਪੌਰਾਣਿਕਂ ਨਤ੍ਵਾ ਵਿष੍ਣੁਧ੍ਯਾਨਪਰੋऽਭਵਤ੍
ਸੂਤ ਪੁਰਾਣਕਾਰੀ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੀ ਧਿਆਨ ਵਿਚ ਲੱਗ ਗਿਆ।
ਨਿਤ੍ਯਨੈਮਿਤ੍ਤਿਕਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਪਪ੍ਰਚ੍ਛੁਰਿਦਮਾਦਰਾਤ੍ ਕਲੌ ਰਾਜ੍ਯਂ ਕृਤਂ ਯੈਸ੍ਤੁ ਵ੍ਯਾਸਸ਼ਿष੍ਯ ਵਦਸ੍ਵ ਨਃ ।।3.1.6.
ਨਿੱਤ ਤੇ ਸਮੇਂ-ਸਮੇਂ ਦੀਆਂ ਰਸਮਾਂ ਕਰਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਆਦਰ ਨਾਲ ਪੁੱਛਿਆ: 'ਵਿਆਸ ਦੇ ਚੇਲੇ, ਦੱਸੋ ਕਿ ਕਲਿਯੁਗ ਵਿਚ ਰਾਜ ਕਿਸ ਨੇ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤਾ ਸੀ?'
ਮਾਗਧੋ ਮਾਗਧੇ ਦੇਸ਼ੇ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਵਾਨ੍ਕਾਸ਼੍ਯਪਾਤ੍ਮਜਃ
ਕਾਸ਼ਯਪ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਮਾਗਧ ਮਾਗਧ ਦੇਸ਼ ਵਿਚ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ।
ਪਿਤृਰਾਜ੍ਯਂ ਸ੍ਮृਤਂ ਤੇਨ ਤ੍ਵਾਰ੍ਯਦੇਸ਼ਃ ਪृਥਕ੍ਕृਤਃ
ਉਸ ਨੇ ਪਿਤਾ ਦਾ ਰਾਜ ਯਾਦ ਕੀਤਾ, ਅਤੇ ਆਰੀਆ ਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਵੱਖਰਾ ਕੀਤਾ।