ਧ੍ਯਾਨਂ ਚਕ੍ਰੁਰ੍ਮੁਦਾ ਯੁਕ੍ਤਾ ਦ੍ਵਿਸ਼ਤਂ ਪਰਿਵਤ੍ਸਰਾਨ੍
ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਧਿਆਨ ਲਗਾ ਕੇ, ਦੋ ਸੌ ਸਾਲ ਤੱਕ ਤਪ ਕਰਦੇ ਰਹੇ।
ਸਂਧ੍ਯਾਤਰ੍ਪਣਦੇਵਾਰ੍ਚਾਃ ਕृਤ੍ਵਾ ਧ੍ਯਾਤ੍ਵਾ ਜਨਾਰ੍ਦ੍ਦਨਮ੍
ਸੰਧਿਆ ਦੀ ਪੂਜਾ ਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰ ਕੇ, ਉਹ ਜਨਾਰਦਨ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰਦੇ ਰਹੇ।
ਵ੍ਯਾਸਸ਼ਿष੍ਯ ਮਹਾਭਾਗ ਚਿਰਂ ਜੀਵ ਮਹਾਮਤੇ
ਵਿਆਸ ਦੇ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀ, ਵੱਡੀ ਅਕਲ ਵਾਲੇ, ਤੂੰ ਚਿਰ ਜੀਵੀਂ ਰਹੁ।
ਆਵਨ੍ਤੇ ਸ਼ਂਖਨਾਮਾऽਸੌ ਸਾਂਪ੍ਰਤਂ ਵਰ੍ਤਤੇ ਨृਪਃ
ਹੁਣ ਅਵੰਤਿ ਵਿੱਚ ਸ਼ੰਖ ਨਾਂ ਦਾ ਰਾਜਾ ਰਾਜ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਮ੍ਲੇਚ੍ਛਦੇਸ਼ੇ ਸ਼ਕਪਤਿਰਥ ਰਾਜ੍ਯਂ ਕਰੋਤਿ ਵੈ
ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਸ਼ਕਾ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਮਾਲਕ ਹੁਣ ਰਾਜ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਦ੍ਵਿਸਹਸ੍ਰੇ ਕਲੌ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤੇ ਮ੍ਲੇਚ੍ਛਵਂਸ਼ਵਿਵਰ੍ਦ੍ਧਿਤਾ
ਜਦੋਂ ਕਲਿਯੁਗ ਦੇ ਦੋ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲ ਪੂਰੇ ਹੋਣਗੇ, ਵਿਦੇਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਵੰਸ਼ ਵਧਣਗੇ।
ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਵਰ੍ਤਮृਤੇ ਤਤ੍ਰ ਸਰਸ੍ਵਤ੍ਯਾਸ੍ਤਟਂ ਸ਼ੁਭਮ੍ 3.1.5.
ਬ੍ਰਹਮਾਵਰਤ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਉਥੇ ਸਰਸਵਤੀ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਕੰਢੇ ਹਨ।
ਦੇਵਾਰ੍ਚਨਂ ਵੇਦਭਾषਾ ਨष੍ਟਾ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤੇ ਕਲੌ ਯੁਗੇ
ਕਲਿਯੁਗ ਆਉਣ ਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਤੇ ਵੇਦਾਂ ਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਗੁੰਮ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਵ੍ਰਜਭਾषਾ ਮਹਾਰਾष੍ਟ੍ਰੀ ਯਾਵਨੀ ਚ ਗੁਰੁਂਡਿਕਾ
ਵ੍ਰਜ, ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ, ਯਵਨ ਤੇ ਗੁਰੂਂਡਿਕਾ ਦੀਆਂ ਬੋਲੀਆਂ ਹਨ।
ਪਾਨੀਯਂ ਚ ਸ੍ਮृਤਂ ਪਾਨੀ ਬੁਭੁਕ੍ਸ਼ਾ ਭੂਖ ਉਚ੍ਯਤੇ
ਪਾਣੀ ਨੂੰ 'ਪਾਨੀਯ' ਆਖਦੇ ਹਨ, ਪੀਣ ਵਾਲਾ ਪਾਣੀ 'ਪਾਨੀ', ਭੁੱਖ ਨੂੰ 'ਭੁਖਸ਼ਾ' ਤੇ ਤ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੂੰ 'ਭੁਖਾ' ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਇष੍ਟਿਸ਼ੁਦ੍ਧਰਵਃ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤ ਇਸ੍ਤਿਨੀ ਮਸਪਾਵਨੀ ਆਹੁਤਿਰ੍ਵੈ ਆਜੁ ਇਤਿ ਦਦਾਤਿ ਚ ਦਧਾਤਿ ਚ
ਯਜਨਾ ਦੀ ਸ਼ੁੱਧ ਧੁਨੀ ਨੂੰ 'ਇਸ਼ਟੀ' ਆਖਦੇ ਹਨ, 'ਇਸਤਿਨੀ' ਮਾਸ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਹੈ; 'ਆਹੁਤੀ' ਨੂੰ 'ਆਜੁ' ਆਖਦੇ ਹਨ, 'ਦਿੰਦੇ ਹਨ' ਤੇ 'ਰੱਖਦੇ ਹਨ' ਦੋਵੇਂ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਪਿਤृਪੈਤਰਭ੍ਰਾਤਾ ਚ ਬਾਦਰਃ ਪਤਿਰੇਵ ਚ
ਪਿਉ, ਦਾਦਾ, ਭਰਾ, 'ਬਾਦਰਾ' ਤੇ ਪਤੀ ਇਹਨਾਂ ਨਾਂ ਨਾਲ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਜਾਨੁਸ੍ਥਾਨੇ ਜੈਨੁਸ਼ਬ੍ਦਃ ਸਪ੍ਤਸਿਂਧੁਸ੍ਤਥੈਵ ਚ
ਘੁੱਟ ਨੂੰ 'ਜੈਨੁ' ਆਖਦੇ ਹਨ, ਤੇ 'ਸਪਤਸਿੰਧੁ' ਵੀ ਇੰਝ ਹੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਰਵਿਵਾਰੇ ਚ ਸਂਡੇ ਚ ਫਾਲ੍ਗੁਨੇ ਚੈਵ ਫਰ੍ਵਰੀ
ਰਵਿਵਾਰ ਨੂੰ, 'ਸੰਡੇ' ਵਿੱਚ, ਫਾਲਗੁਣ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਤੇ 'ਫਰਵਰੀ' ਵਿੱਚ ਵੀ।
ਯਾ ਪਵਿਤ੍ਰਾ ਸਪ੍ਤਪੁਰੀ ਤਾਸੁ ਹਿਂਸਾ ਪ੍ਰਵਰ੍ਤਤੇ
ਉਹ ਸੱਤ ਪਵਿੱਤਰ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਹੁੰਸਾ ਫੈਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਮ੍ਲੇਚ੍ਛਦੇਸ਼ੇ ਬੁਦ੍ਧਿਮਤੋ ਨਰਾ ਵੈ ਮ੍ਲੇਚ੍ਛਧਰ੍ਮਿਣਃ
ਵਿਦੇਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਸਮਝਦਾਰ ਲੋਕ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਰਿਵਾਜਾਂ ਨੂੰ ਮੰਨਦੇ ਹਨ।
ਮ੍ਲੇਚ੍ਛਰਾਜ੍ਯਂ ਭਾਰਤੇ ਚ ਤਦ੍ਦ੍ਵੀਪੇषੁ ਸ੍ਮृਤਂ ਤਥਾ 3.1.5.
ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਟਾਪੂਆਂ ਉੱਤੇ ਵੀ ਵਿਦੇਸ਼ੀਆਂ ਦੀ ਹਕੂਮਤ ਹੋ ਗਈ ਹੈ।
ਤਚ੍ਛ੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਮੁਨਯਃ ਸਰ੍ਵੇ ਰੋਦਨਂ ਚਕ੍ਰਿਰੇ ਬਹੁ
ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ ਸਾਰੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਜ਼ੋਰ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਰੋਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।
ਕਲਿਯੁਗਭੂਪਾਖ੍ਯਾਨਵਰ੍ਣਨਮ੍ ਸੂਤਃ ਪ੍ਰਾਹ ਸ਼ृਣੁष੍ਵੇਦਂ ਸਰਸ੍ਵਤ੍ਯਾਃ ਪ੍ਰਭਾਵਤਃ
ਕਲਿਯੁਗ ਦੇ ਰਾਜਿਆਂ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਹੁਣ ਵਰਣਨ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ।
ਮ੍ਲੇਚ੍ਛਾਃ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਾ ਨ ਤਤ੍ਸ੍ਥਾਨੇ ਕਾਸ਼੍ਯਪੋ ਨਾਮ ਵੈ ਦ੍ਵਿਜਃ
ਉਸ ਥਾਂ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਆ ਗਏ; ਉੱਥੇ ਕਾਸ਼ਯਪ ਨਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਸੀ।
ਆਰ੍ਯਾਵਤੀ ਚ ਤਤ੍ਪਤ੍ਨੀ ਦਸ਼ ਪੁਤ੍ਰਾਨਕਲ੍ਮषਾਨ੍
ਉਸ ਦੀ ਪਤਨੀ ਆਰਿਆਵਤੀ ਸੀ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦਸ ਪਵਿੱਤਰ ਪੁੱਤਰ ਹੋਏ।
ਉਪਾਧ੍ਯਾਯੋ ਦੀਕ੍ਸ਼ਿਤਸ਼੍ਚ ਪਾਠਕਃ ਸ਼ੁਕ੍ਲਮਿਸ਼੍ਰਕੌ
ਉਪਾਧਿਆਇ, ਦীক্ষਿਤ, ਪਾਠਕ ਅਤੇ ਸ਼ੁਕਲਮਿਸ਼੍ਰ—ਇਹ ਦੋਵੇਂ,
ਚਤੁਰ੍ਵੇਦੀਤਿ ਕਥਿਤਾ ਨਾਮਤੁਲ੍ਯਗੁਣਾਃ ਸ੍ਮृਤਾਃ
ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਚਾਰ ਵੇਦਾਂ ਦੇ ਗਿਆਨੀ ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਂ ਤੇ ਗੁਣ ਇਕੋ ਜਿਹੇ ਹਨ।
ਕਾਸ਼੍ਮੀਰੇ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਵਾਨ੍ਸੋऽਪਿ ਜਗਦਮ੍ਬਾਂ ਸਰਸ੍ਵਤੀਮ੍
ਉਹ ਵੀ ਕਸ਼ਮੀਰ ਪਹੁੰਚਿਆ ਤੇ ਉੱਥੇ ਜਗਦੰਬਾ ਸਰਸਵਤੀ ਦੀ ਭਗਤੀ ਕੀਤੀ।
ਧੂਪੈਰ੍ਦੀਪੈਸ਼੍ਚ ਨੈਵੇਦ੍ਯੈਃ ਪੁष੍ਪਾਂਜਲਿਸਮਨ੍ਵਿਤਃ
ਧੂਪ, ਦੀਵੇ, ਭੋਜਨ ਤੇ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀਆਂ ਅੰਜਲੀਆਂ ਨਾਲ,
ਭੋऽਸਿ ਤ੍ਵਂ ਜਗਦਂਬਾ ਜਗਤਃ ਕਿਂ ਮਾਂ ਬਹਿਰ੍ਨ ਯਸਿ
ਮਾਂ, ਤੂੰ ਸਾਰੀ ਦੁਨੀਆ ਦੀ ਮਾਂ ਹੈਂ; ਮੈਨੂੰ ਬਾਹਰ ਆ ਕੇ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੀ?
ਦੇਵਿ ਤ੍ਵਂ ਸੁਰਹੇਤੋਰ੍ਧਰ੍ਮਦ੍ਰੋਹਿਣਮਾਸ਼ੁ ਹਂਸਿ ਮਾਤਃ
ਦੇਵੀ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਖਾਤਰ, ਤੂੰ ਧਰਮ ਦੇ ਵੈਰੀ ਨੂੰ ਜਲਦੀ ਨਸ਼ਟ ਕਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈਂ, ਮਾਂ।
ਅਂਬ ਤ੍ਵਂ ਬਹੁਰੂਪਾ ਹੁਂਕਾਰਾ ਦ੍ਧੂਮ੍ਰਲੋਚਨਂ ਹਸਿ 3.1.6.
ਮਾਂ, ਤੂੰ ਅਨੇਕ ਰੂਪਾਂ ਵਾਲੀ ਹੈਂ; ਆਪਣੇ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਤੂੰ ਧੂਮਰਲੋਚਨ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ।
ਦਂਭਂ ਮੋਹਂ ਘੋਰਂ ਗਰ੍ਵਂ ਹਤ੍ਵਾ ਸਦਾ ਸੁਖਂ ਸ਼ੇषੇ ਤਦਾ ਪ੍ਰਸਨ੍ਨਾ ਸਾ ਦੇਵੀ ਭੋ ਮੁਨੇਸ੍ਤਸ੍ਯ ਮਾਨਸੇ
ਦੰਭ, ਮੋਹ ਤੇ ਭਿਆਨਕ ਅਹੰਕਾਰ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰਕੇ, ਤੂੰ ਸਦਾ ਸੁਖੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈਂ; ਫਿਰ ਉਹ ਦੇਵੀ ਉਸ ਰਿਸ਼ੀ ਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਗਈ।
ਵਾਸਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਦਦੌ ਜ੍ਞਾਨਂ ਮਿਸ਼੍ਰਦੇਸ਼ੇ ਮੁਨਿਰ੍ਗਤਃ
ਉਥੇ ਵੱਸ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਗਿਆਨ ਦਿੱਤਾ; ਫਿਰ ਰਿਸ਼ੀ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਦੇਸ਼ ਵੱਲ ਚਲਾ ਗਿਆ।