ਹृਤ੍ਵਾ ਸ੍ਵਯਂਵਰੇ ਰਮ੍ਯੇ ਪਰਮਾਨਨ੍ਦਮਾਯਯੌ 3.3.23.
ਉਸ ਸੁੰਦਰ ਸਵਯੰਵਰ ਵਿੱਚ, ਉਸਨੂੰ ਚੁੱਕ ਕੇ, ਵੱਡੀ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਚਲੀ ਗਈ।
ਕृष੍ਣਾਂਸ਼ਸ੍ਤੁ ਤਦਾ ਬੁਦ੍ਧ੍ਵਾ ਨ ਦਦਰ੍ਸ਼ ਸ੍ਵਕਂ ਸ਼ਿਸ਼ੁਮ੍
ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾਂਸ਼ ਨੇ ਇਹ ਸਮਝ ਕੇ, ਆਪਣਾ ਪੁੱਤਰ ਨਹੀਂ ਵੇਖਿਆ।
ਕਾਲਜ੍ਞੋ ਦੇਵਸਿਂਹੋऽਪਿ ਮੋਹਿਤਸ਼੍ਚਿਤ੍ਰਮਾਯਯਾ
ਦੇਵਸਿੰਘ, ਜੋ ਸਮੇਂ ਦੀ ਸਮਝ ਰੱਖਦਾ ਸੀ, ਉਹ ਵੀ ਅਜੀਬ ਮਾਇਆ ਦੇ ਚੱਕਰ ਵਿੱਚ ਫਸ ਗਿਆ।
ਵਿਸ੍ਮਿਤਂ ਦੇਵਸਿਂਹਂ ਚ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਕृष੍ਣਾਂਸ਼ਕੋ ਬਲੀ
ਦੇਵਸਿੰਘ ਨੂੰ ਹੈਰਾਨ ਵੇਖ ਕੇ, ਬਲਵਾਨ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾਂਸ਼
ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਤੁ ਰੋਦਨਂ ਤਸ੍ਯ ਖਲਸ੍ਤਤ੍ਰ ਮਹੀਪਤਿਃ ਰੁਦਿਤ੍ਵਾ ਤਤ੍ਰ ਵੈ ਗਾਢਂ ਵਚਨਂ ਪ੍ਰਾਹ ਨਮ੍ਰਧੀਃ
ਉਸ ਦੀ ਰੋਣ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਸੁਣ ਕੇ, ਓਥੇ ਦਾ ਦੁਸ਼ਟ ਰਾਜਾ, ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਰੋ ਕੇ, ਨਿਮਰਤਾ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕੀਤੀ।
ਉਦਯੋ ਨਾਮ ਤੇ ਭ੍ਰਾਤਾ ਮੋਹਯਿਤ੍ਵਾ ਮਦੇਨ ਤੌ
ਤੇਰਾ ਭਰਾ ਉਦਯਾ, ਦੋਹਾਂ ਨੂੰ ਮਦ ਨਾਲ ਭੁਲਾ ਕੇ,
ਪ੍ਰਤ੍ਯਕ੍ਸ਼ਂ ਚ ਮਯਾ ਦृष੍ਟਂ ਤੇਨ ਵੀਰੇਣ ਵੈ ਕृਤਮ੍
ਮੈਂ ਆਪਣੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਨਾਲ ਉਸ ਵੀਰ ਵਲੋਂ ਕੀਤੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਸਿੱਧਾ ਵੇਖੀਆਂ।
ਦੇਵਸਿਂਹਸ੍ਤਤੋ ਬੁਦ੍ਧ੍ਯਾ ਨ ਜ੍ਞਾਤਂ ਤੇਨ ਯਤ੍ਕृਤਮ੍
ਦੇਵਸਿੰਘ ਨੇ ਸੋਚ ਕੇ ਵੀ, ਉਸ ਵਲੋਂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਗੱਲ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਸਮਝਿਆ।
ਏਤਸ੍ਮਿਨ੍ਨਂਤਰੇ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤੌ ਤੌ ਵੀਰੌ ਰੋਦਨੇ ਰਤੌ
ਇਸੇ ਸਮੇਂ, ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਵੀਰ ਰੋਣ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੋ ਕੇ ਉਥੇ ਆ ਪਹੁੰਚੇ।
ਆਹ੍ਲਾਦੋ ਨਿਸ਼੍ਚਯਂ ਜ੍ਞਾਤ੍ਵਾ ਭਾषਿਤਂ ਚ ਮਹੀਪਤੇਃ
ਆਹਲਾਦ ਨੇ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਮਝ ਕੇ, ਰਾਜੇ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣੀ।
ਤਸ੍ਯ ਮਾਤਾ ਤਥਾ ਪਤ੍ਨੀ ਭਗਿਨੀ ਪ੍ਰੇਮਦੁਃਖਿਤਾਃ ਨ ਬੋਧਿਤਸ੍ਤਦਾ ਵੀਰਸ਼੍ਚਿਤ੍ਰਮਾਯਾਵਿਮੋਹਿਤਃ ।। 3.3.23.
ਉਸ ਦੀ ਮਾਂ, ਪਤਨੀ ਤੇ ਭੈਣ, ਪਿਆਰ ਤੇ ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਭਰੇ ਹੋਏ, ਕੁਝ ਵੀ ਨਹੀਂ ਜਾਣ ਸਕੇ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਵੀਰ ਅਜੀਬ ਮਾਇਆ ਵਿੱਚ ਫਸਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ।
ਤਦਾ ਪੁष੍ਪਵਤੀ ਦੇਵੀ ਸ੍ਵਪਤਿਂ ਭ੍ਰਾਤृਪੀਡਿਤਮ੍
ਉਸ ਵੇਲੇ ਰਾਣੀ ਪੁਸ਼ਪਵਤੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਵਲੋਂ ਪੀੜਤ ਵੇਖਿਆ।
ਵਿਨਾਪਰਾਧਂ ਕृष੍ਣਾਂਸ਼ੋ ਮਹਾਨਿਂਦਾਮਵਾਪ੍ਤਵਾਨ੍
ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾਂਸ਼ ਨੇ ਬਿਨਾ ਕਿਸੇ ਕਸੂਰ ਦੇ ਵੱਡੀ ਨਿੰਦਾ ਸਹੀ।
ਵਧਸ੍ਤ੍ਯਾਗਃ ਸਮੋ ਜ੍ਞੇਯੋ ਯੋਗ੍ਯਂ ਬੁਦ੍ਧ੍ਯਾ ਵਿਚਾਰਯ
ਮੌਤ ਤੇ ਤਿਆਗ ਦੋਵੇਂ ਇਕੋ ਜਿਹੇ ਹਨ; ਸੋਚ-ਵਿਚਾਰ ਨਾਲ ਜੋ ਠੀਕ ਹੋਵੇ, ਉਹੀ ਕਰ।
ਚਾਂਡਾਲਾਂਸ਼੍ਚ ਸਮਾਹੂਯ ਬਦ੍ਧ੍ਵਾ ਤਂ ਪੁਤ੍ਰਘਾਤਿਨਮ੍
ਉਸ ਨੇ ਚੁੰਡਾਲਾਂ ਨੂੰ ਬੁਲਾਇਆ ਤੇ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤ ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਬੰਨ੍ਹ ਲਿਆ।
ਅਸ੍ਯ ਨੇਤ੍ਰੇ ਸਮੁਤ੍ਪਾਟ੍ਯ ਮਾਂ ਦਰ੍ਸ਼ਯਤ ਸਂਯੁਤਾਃ
ਤੁਸੀਂ ਸਾਰੇ ਮਿਲ ਕੇ ਇਸ ਦੇ ਅੱਖ ਕੱਢੋ ਤੇ ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਲਿਆਓ।
ਦੇਵਸਿਂਹਸ੍ਤਤੋ ਗਤ੍ਵਾ ਦਤ੍ਤ੍ਵਾ ਤੇਭ੍ਯੋ ਮਹਦ੍ਧਨਮ੍
ਫਿਰ ਦੇਵਸਿੰਘ ਉਥੋਂ ਗਿਆ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵੱਡਾ ਧਨ ਦਿੱਤਾ।
ਬਲਖਾਨੇਸ੍ਤੁ ਯਾ ਪਤ੍ਨੀ ਗਜਮੁਕ੍ਤਾ ਪਤਿਵ੍ਰਤਾ
ਪਰ ਬਲਖਾਨ ਦੀ ਪਤਨੀ ਗਜਮੁਕਤਾ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਸੀ।
ਚਾਂਡਾਲਾਸ੍ਤੇ ਤੁ ਸਂਗਤ੍ਯ ਮृਗਨੇਤ੍ਰੇ ਚ ਤਂ ਦਦੁਃ ਧਿਕ੍ਤ੍ਵਾਂ ਪਾਪਂ ਦੁਰਾਚਾਰਂ ਤ੍ਵਯਾ ਮੇ ਹਿਂਸਿਤਃ ਸਖਾ
ਉਹ ਚੁੰਡਾਲ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ ਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਮ੍ਰਿਗਨੇਤਰ ਦੇ ਹਵਾਲੇ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਕਹਿਣ ਲੱਗੇ, "ਤੈਨੂੰ ਸ਼ਰਮ ਆਉਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਪਾਪੀ ਤੇ ਮਾੜੇ ਆਦਮੀ! ਤੂੰ ਮੇਰੇ ਦੋਸਤ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾਇਆ ਹੈ।"
ਜੀਵਿਤਸ੍ਤ੍ਵਤ੍ਸੁਤੋ ਭੂਮੌ ਤਦਨ੍ਵੇषਣਹੇਤਵੇ ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਪ੍ਰਯਯੌ ਵੀਰਃ ਸ਼ਿਰੀषਾਖ੍ਯਪੁਰਂ ਸ਼ੁਭਮ੍
ਤੇਰਾ ਪੁੱਤ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਜਿਊਂਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦੀ ਖੋਜ ਕਰ—ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ ਉਹ ਵੀਰ ਸ਼੍ਰੀਸ਼ਾ ਨਾਂ ਦੀ ਸ਼ੁਭ ਨਗਰੀ ਵੱਲ ਤੁਰ ਗਿਆ।
ਗਜਮੁਕ੍ਤਾਮਨੁਜ੍ਞਾਪ੍ਯ ਦਂਪਤੀ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਨਿਰ੍ਭਯਃ 3.3.23.
ਗਜਮੁਕਤਾ ਦੀ ਆਗਿਆ ਲੈ ਕੇ ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਨਿਡਰ ਹੋ ਕੇ ਅੱਗੇ ਵਧੇ।
ਮਕਰਂਦਸ੍ਤੁ ਬਲਵਾਨ੍ਜ੍ਞਾਤ੍ਵਾ ਤਤ੍ਸਰ੍ਵਕਾਰਣਮ੍
ਫਿਰ ਮਕਰੰਦ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਤਾਕਤਵਰ ਸੀ, ਸਾਰੀ ਗੱਲ ਜਾਣ ਗਿਆ।
ਧਰ੍ਮਮਾਰਾਧਯਾਮਾਸ ਯਜ੍ਞੈਰ੍ਨਾਨਾਵਿਧੈਃ ਸ੍ਤਵੈਃ
ਉਸ ਨੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਯੱਗਾਂ ਤੇ ਭਜਨਾਂ ਰਾਹੀਂ ਧਰਮ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕੀਤੀ।
ਅਭਿਨਂਦਨਭੂਪਸ੍ਯ ਸੁਤਾ ਚਿਤ੍ਰਪ੍ਰਪੂਜਿਨੀ
ਅਭਿਨੰਦਨ ਰਾਜੇ ਦੀ ਧੀ ਚਿਤ੍ਰਪ੍ਰਪੂਜਨੀ ਸੀ।
ਕੇਸਰਿਣ੍ਯਾ ਗੁਰੁਰ੍ਜ੍ਞੇਯਃ ਕੁਤੁਕੋ ਯੋਗੁਰੂਪਧृਕ੍
ਕੇਸਰੀਣੀ ਦਾ ਗੁਰੂ ਕੁਤੁਕ ਸੀ, ਜੋ ਜੋਗੀ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਚੁੱਕਾ ਸੀ।
ਸ਼ਤ੍ਰੁਭਿਰ੍ਦੁਰ੍ਗਮਾ ਭੂਮਿਃ ਸ਼ਤ੍ਰੁਪਾषਾਣਕਾਰਿਣੀ
ਉਹ ਧਰਤੀ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਕਰਕੇ ਪਹੁੰਚਣ ਲਈ ਔਖੀ ਸੀ, ਤੇ ਵੈਰੀਆਂ ਦੇ ਪੱਥਰਾਂ ਨਾਲ ਖਤਰਨਾਕ ਬਣੀ ਹੋਈ ਸੀ।
ਚਿਤ੍ਰਰੇਖਾਭੂਪਸੁਤਾ ਜਯਂਤਸ੍ਤੁ ਤਯਾ ਹृਤਃ ਇਨ੍ਦੁਲਸ਼੍ਚ ਸ੍ਥਿਤੋ ਦੁਃਖੀ ਚਿਤ੍ਰਮਾਯਾਵਿਮੋਹਿਤਃ
ਚਿਤ੍ਰਰੇਖਾ, ਜੋ ਰਾਜੇ ਦੀ ਧੀ ਸੀ, ਨੇ ਜਯੰਤ ਨੂੰ ਫੜ ਲਿਆ; ਇੰਦੁਲਾ ਉਥੇ ਹੀ ਰਿਹਾ, ਦੁੱਖੀ ਤੇ ਉਸ ਦੀ ਅਜੀਬ ਮਾਇਆ ਵਿਚ ਫਸਿਆ ਹੋਇਆ।
ਕृष੍ਣਾਂਸ਼ਸ਼੍ਚ ਭਵਾਨ੍ਦੇਵਃ ਸਹਿਤਃ ਸੂਰ੍ਯਵਰ੍ਮਣਾ ਚਿਤ੍ਰਰੇਖਾਂ ਸਮਾਗਤ੍ਯ ਨृਤ੍ਯਾਦੀਂਸ੍ਤੈਃ ਸਮਂ ਕੁਰੁ
ਤੂੰ, ਹੇ ਦੇਵ, ਜੋ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦਾ ਅੰਸ਼ ਹੈਂ, ਸੂਰ੍ਯਵਰਮਣ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਚਿਤ੍ਰਰੇਖਾ ਕੋਲ ਜਾ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਨੱਚਣ-ਗਾਉਣ ਆਦਿ ਕਰ।
ਮੋਹਯਿਤ੍ਵਾ ਚ ਤਾਂ ਦੇਵੀਂ ਪਠਿਤ੍ਵਾ ਤਨ੍ਮਤਂ ਸ਼ੁਭਮ੍
ਉਸ ਦੇਵੀ ਨੂੰ ਮੋਹ ਲੈ ਕੇ, ਉਸ ਦਾ ਚੰਗਾ ਮਤ ਪੜ੍ਹ।
ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤ੍ਵਾਨ੍ਤਰ੍ਦਧੇ ਦੇਵਸ੍ਸ ਰਾਜਾ ਵਿਸ੍ਮਯਾਨ੍ਵਿਤਃ
ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਦੇਵਤਾ ਅਦ੍ਰਿਸ਼ ਹੋ ਗਿਆ ਤੇ ਰਾਜਾ ਹੈਰਾਨ ਰਹਿ ਗਿਆ।