ਏਵਂ ਜਾਤਾਸ਼੍ਚ षਣ੍ਮਾਸਾਸ੍ਤਯੋਰ੍ਯੁਦ੍ਧਂ ਹਿ ਸੇਨਯੋਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਦੋਹਾਂ ਫੌਜਾਂ ਵਿਚ ਛੇ ਮਹੀਨੇ ਤੱਕ ਜੰਗ ਚੱਲਦੀ ਰਹੀ।
ਸਂਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਮਾਨਸੀਂ ਪੀਡਾਂ ਯੁਦ੍ਧਾਰ੍ਥਂ ਵਿਮੁਖੋऽਭਵਤ੍
ਮਾਨਸਿਕ ਪੀੜਾ ਨਾਲ ਘਿਰ ਕੇ, ਉਹ ਲੜਾਈ ਵੱਲੋਂ ਮਨ ਮੋੜ ਬੈਠਾ।
ਦੇਵਸਿਂਹਂ ਸਮਾਹੂਯ ਤ੍ਰਿਕਾਲਜ੍ਞਂ ਮਹਾਮਤਿਮ੍ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵੋਵਾਚ ਮਹਾਯੋਗੀ ਦੇਵਸਿਂਹੋ ਮਹਾਬਲਃ
ਦੇਵਸਿੰਘ ਨੂੰ, ਜੋ ਤਿੰਨ ਸਮਿਆਂ ਨੂੰ ਜਾਣਣ ਵਾਲਾ ਤੇ ਬਹੁਤ ਅਕਲਮੰਦ ਸੀ, ਬੁਲਾ ਕੇ, ਮਹਾਂਯੋਗੀ ਤੇ ਬਲਵਾਨ ਦੇਵਸਿੰਘ ਨੇ ਸੁਣ ਕੇ ਕਿਹਾ।
ਮਹੇਂਦ੍ਰਤਨਯਃ ਕਸ਼੍ਚਿਤ੍ਸਰ੍ਵਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰਾਸ੍ਤ੍ਰਕੋਵਿਦਃ ਰਾਤ੍ਰੌ ਸ੍ਵਯਂ ਸਮਾਗਮ੍ਯ ਕਰੋਤਿ ਬਲਸਂਕ੍ਸ਼ਯਮ੍
ਇੰਦਰ ਦਾ ਇੱਕ ਪੁੱਤਰ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਹਥਿਆਰਾਂ ਤੇ ਅਸਤਰਾਂ ਵਿਚ ਨਿਪੁੰਨ ਹੈ, ਰਾਤ ਨੂੰ ਆਪ ਆ ਕੇ ਫੌਜ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਅਤਸ੍ਤ੍ਵਂ ਮਤ੍ਸਹਾਯੇਨ ਤਾਲਨੇਨ ਸਮਨ੍ਵਿਤਃ ਵਿਜਯੀ ਭਵ ਸ਼ੀਘ੍ਰਂ ਹਿ ਨੋ ਚੇਦ੍ਯਾਯਾਂ ਯਮਕ੍ਸ਼ਯਮ੍
ਇਸ ਕਰਕੇ, ਮੇਰੀ ਤੇ ਤਾਲਨ ਦੀ ਮਦਦ ਨਾਲ ਤੁਰੰਤ ਜਿੱਤ ਹਾਸਲ ਕਰ ਲੈ, ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਤੂੰ ਯਮ ਦੇ ਘਰ ਚਲਾ ਜਾਵੇਂਗਾ।
ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਵਚਸ੍ਤਸ੍ਯ ਦੇਵਸਿਂਹਸ੍ਯ ਭਾषਿਤਮ੍ ਸੇਨਾਂ ਨਿਵੇਸ਼ਯਾਮਾਸ ਪੋਤੇषੁ ਹਯਵਾਹਨਃ
ਦੇਵਸਿੰਘ ਦੇ ਇਹ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਘੋੜਸਵਾਰ ਨੇ ਫੌਜ ਨੂੰ ਜਹਾਜਾਂ ਉੱਤੇ ਲਾ ਦਿੱਤਾ।
ਅਰ੍ਦ੍ਧਂ ਸੈਨ੍ਯਂ ਚ ਤਤ੍ਰੈਵ ਸ੍ਥਾਪਯਿਤ੍ਵਾ ਮਹਾਬਲਃ
ਉਸ ਤਾਕਤਵਰ ਨੇ ਉੱਥੇ ਅੱਧੀ ਫੌਜ ਖੜੀ ਕਰ ਦਿੱਤੀ।
ਹਯਾਰੂਢਾਸ਼੍ਚ ਤੇ ਸ਼ੂਰਾਃ ਸਰ੍ਵੇ ਯੁਦ੍ਧਸਮਨ੍ਵਿਤਾਃ
ਉਹ ਸਾਰੇ ਵੀਰ ਘੋੜਿਆਂ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ ਜੰਗ ਲਈ ਤਿਆਰ ਸਨ।
ਹਤ੍ਵਾ ਤੇ ਰਕ੍ਸ਼ਿਣਃ ਸਰ੍ਵਾਁਲ੍ਲੁਂਠਯਿਤ੍ਵਾ ਪੁਰਂ ਸ਼ੁਭਮ੍
ਉਹਨਾਂ ਸਾਰੇ ਰੱਖਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ, ਸੋਹਣੇ ਸ਼ਹਿਰ ਨੂੰ ਲੁੱਟ ਲਿਆ।
ਰਾਜ੍ਞੋऽਨ੍ਤਃ ਪੁਰਮਾਗਤ੍ਯ ਕृष੍ਣਾਂਸ਼ੋ ਬਲਵਤ੍ਤਰਃ ਸਪ੍ਤਾਲਿਭਿਰ੍ਵृਤਾਂ ਰਮ੍ਯਾਂ ਗੀਤਨृਤ੍ਯਵਿਸ਼ਾਰਦਾਮ੍ ।। 3.3.19.
ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦਾ ਬਲਵਾਨ ਅੰਸ਼ ਰਾਜੇ ਦੇ ਅੰਦਰਲੇ ਮਹਲ ਵਿਚ ਗਿਆ, ਜਿੱਥੇ ਇਕ ਸੋਹਣੀ ਇਸਤਰੀ, ਜੋ ਗੀਤ ਤੇ ਨਾਚ ਵਿਚ ਨਿਪੁੰਨ ਸੀ, ਸੱਤ ਸਹੇਲੀਆਂ ਨਾਲ ਘਿਰੀ ਹੋਈ ਸੀ।
ਬਲਾਦ੍ਦੋਲਾਂ ਸਮਾਰੋਪ੍ਯ ਲੁਂਠਯਿਤ੍ਵਾ ਰਿਪੋਰ੍ਗृਹਮ੍
ਉਸਨੇ ਜ਼ਬਰਦਸਤੀ ਉਸਨੂੰ ਡੋਲੀ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹਾ ਦਿੱਤਾ ਤੇ ਦੁਸ਼ਮਣ ਦੇ ਘਰ ਨੂੰ ਲੁੱਟ ਲਿਆ।
ਬਲਖਾਨਿਸ੍ਤੁ ਬਲਵਾਨ੍ਦੇਵਤਾਲਨਸਂਯੁਤਃ
ਬਲਖਾਨੀ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਤਾਕਤਵਰ ਸੀ, ਦੇਵਤਾਲਨ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਆਇਆ।
ਸੁਖਵਰ੍ਮਾਣਮਾਗਤ੍ਯ ਸੇਨਾਧ੍ਯਕ੍ਸ਼ਂ ਰਿਪੋਃ ਸੁਤਮ੍
ਉਹ ਸੁਖਵਰਮਣ ਕੋਲ ਪਹੁੰਚਿਆ, ਜੋ ਦੁਸ਼ਮਣ ਦੀ ਫੌਜ ਦਾ ਮੁਖੀ ਤੇ ਉਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸੀ।
ਹਤੇ ਤਸ੍ਮਿਨ੍ਮਹਾਵੀਰ੍ਯੇ ਜਯਨ੍ਤਃ ਕ੍ਰੋਧਮੂਰ੍ਚ੍ਛਿਤਃ
ਉਸ ਮਹਾਂਵੀਰ ਦੇ ਮਾਰੇ ਜਾਣ ਤੇ, ਜਯੰਤ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਭਰ ਗਿਆ।
ਸ਼੍ਯਾਲਂ ਚ ਸੁਖਵਰ੍ਮਾਣਂ ਸਂਜੀਵ੍ਯ ਸ੍ਵਗृਹਂ ਯਯੌ
ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਸਾਲਾ ਸੁਖਵਰਮਣ ਨੂੰ ਜਿਵੇਂ ਕਰਕੇ, ਆਪਣੇ ਘਰ ਵਾਪਸ ਲੈ ਗਿਆ।
ਵਿਸ੍ਮਿਤਃ ਸ ਯਯੌ ਗੇਹਂ ਯਥਾ ਪੂਰ੍ਵਂ ਤਥਾਵਿਧਃ
ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਕੇ, ਉਹ ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਂਗ ਹੀ ਆਪਣੇ ਘਰ ਚਲਾ ਗਿਆ।
ਆਰ੍ਯ੍ਯਸਿਂਹਗृਹਂ ਗਤ੍ਵਾ ਪृष੍ਟਵਾਨ੍ਸਰ੍ਵਕਾਰਣਮ੍
ਉਹ ਆਰਯ ਸਿੰਘ ਦੇ ਘਰ ਗਿਆ ਤੇ ਸਾਰਾ ਹਾਲ ਪੁੱਛਿਆ।
ਰੁਰੋਦ ਸੁਭृਸ਼ਂ ਵੀਰੋ ਹਾ ਪ੍ਰਿਯੇ ਮਦਵਿਹ੍ਵਲੇ
ਉਹ ਵੀਰ ਬਹੁਤ ਰੋਇਆ, 'ਹਾਏ ਮੇਰੀ ਪਿਆਰੀ, ਜੋ ਮੋਹ ਵਿਚ ਡੁੱਬੀ ਹੋਈ ਸੀ!'
ਇਤ੍ਯੇਵਂ ਰੋਦਨਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਵਡਵੋਪਰਿ ਸਂਸ੍ਥਿਤਃ ਏਕਾਕੀ ਸ ਯਯੌ ਕ੍ਰੁਦ੍ਧੋ ਨਿਸ਼ਿ ਯਤ੍ਰ ਸ੍ਥਿਤੋ ਰਿਪੁਃ
ਇੰਝ ਰੋ ਕੇ, ਉਹ ਘੋੜੀ ਉੱਤੇ ਖੜਾ ਹੋਇਆ ਤੇ ਰਾਤ ਨੂੰ ਇਕੱਲਾ ਗੁੱਸੇ ਵਿਚ ਉਥੇ ਚਲਾ ਗਿਆ ਜਿਥੇ ਦੁਸ਼ਮਣ ਸੀ।
ਏਤਸ੍ਮਿਨ੍ਸਮਯੇ ਵੀਰੋ ਬਲਖਾਨਿਰ੍ਮਹਾਬਲਃ 3.3.19.
ਉਸ ਸਮੇਂ ਵੱਡੀ ਤਾਕਤ ਵਾਲਾ ਬਲਖਾਨ ਵੀ ਆ ਗਿਆ।
ਹਾ ਇਨ੍ਦੁਲ ਮਹਾਵੀਰ ਹਾ ਮਦ੍ਬਂਧੋ ਪ੍ਰਿਯਂਕਰ
'ਹਾਏ ਇੰਦੁਲਾ, ਵੱਡੇ ਵੀਰ! ਹਾਏ ਮੇਰੇ ਸੱਜਣ, ਖੁਸ਼ੀ ਦੇਣ ਵਾਲੇ!'
ਦਰ੍ਸ਼ਨਂ ਦੇਹਿ ਮੇ ਸ਼ੀਘ੍ਰਂ ਗृਹਾਣਾਦ੍ਯ ਸ਼ੁਭਾਨਨਾਮ੍
'ਮੈਨੂੰ ਜਲਦੀ ਦਰਸ਼ਨ ਦੇ, ਸੋਹਣੇ ਚਿਹਰੇ ਵਾਲੇ, ਅੱਜ ਮੈਨੂੰ ਕਬੂਲ ਕਰ!'
ਤਸ੍ਮਿਨ੍ਕਾਲੇ ਚ ਸਂਪ੍ਰਾਪ੍ਤਃ ਸ਼ਕ੍ਰਪੁਤ੍ਰੋ ਮਹਾਬਲਃ
ਉਸ ਵੇਲੇ ਇੰਦਰ ਪੁੱਤਰ, ਜੋ ਵੱਡੀ ਤਾਕਤ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਆ ਗਿਆ।
ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਸੈਨ੍ਯਨਿਪਾਤਂ ਚ ਤਾਲਨੋ ਵਾਹਿਨੀਪਤਿਃ।। । ਸਿਂਹਨਾਦਂ ਨਨਾਦੋਚ੍ਚੈਃ ਸਿਂਹਿਨ੍ਯੁਪਰਿ ਸਂਸ੍ਥਿਤਃ
ਫੌਜ ਦੀ ਲੜਾਈ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਵੇਖ ਕੇ, ਤਾਲਨ, ਜੋ ਫੌਜ ਦਾ ਮੁਖੀ ਸੀ, ਸਿੰਹਣੀ ਉੱਤੇ ਖੜਾ ਹੋ ਕੇ ਬਹੁਤ ਉੱਚੀ ਗੱਜ ਮਾਰੀ।
ਨ ਜਯਃ ਸੈਨ੍ਯਨਾਸ਼ੇਨ ਤਵ ਵੀਰ ਭਵਿष੍ਯਤਿ
'ਵੀਰ, ਫੌਜ ਨਸ਼ਟ ਕਰਨ ਨਾਲ ਤੇਰੀ ਜਿੱਤ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗੀ।'
ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਵਚਸ੍ਤਸ੍ਯ ਸ਼ਕ੍ਰਪੁਤ੍ਰੋ ਭਯਂਕਰਃ ਸ੍ਵਭਲ੍ਲੇਨ ਪੁਨਰ੍ਵੀਰੋ ਦਂਸ਼ਯਾਮਾਸ ਵਕ੍ਸ਼ਸਿ
ਇਹ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਇੰਦਰ ਪੁੱਤਰ ਜੋ ਡਰਾਉਣਾ ਸੀ, ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਗਦਾ ਨਾਲ ਫਿਰ ਆਪਣੀ ਛਾਤੀ ਉੱਤੇ ਵਾਰ ਕੀਤਾ।
ਇਂਦੁਲੇ ਮੂਰ੍ਛਿਤੇ ਤਸ੍ਮਿਨ੍ਵਡਵਾ ਦਿਵ੍ਯਰੂਪਿਣੀ
ਜਦ ਇੰਦੁਲਾ ਬੇਹੋਸ਼ ਹੋਇਆ, ਤਾਂ ਘੋੜੀ ਨੇ ਅਸਮਾਨੀ ਰੂਪ ਧਾਰ ਲਿਆ।
ਤਦਾ ਸ ਬਾਲਸ੍ਤ੍ਵਰਿਤਃ ਕਾਲਾਸ੍ਤ੍ਰਂ ਚਾਪ ਆਦਧੇ
ਫਿਰ ਉਹ ਮੁੰਡਾ ਜਲਦੀ ਨਾਲ ਕਾਲ-ਅਸਤਰ ਤੇ ਆਪਣਾ ਧਨੁਸ਼ ਚੁੱਕ ਲਿਆ।
ਮृਤੇ ਸੇਨਾਪਤੌ ਤਸ੍ਮਿਨ੍ਕृष੍ਣਾਂਸ਼ੋ ਮਦਵਿਹ੍ਵਲਃ
ਜਦ ਫੌਜ ਦਾ ਮੁਖੀ ਮਰ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾਮਸ਼ ਜੋ ਮੋਹ ਵਿਚ ਡੁੱਬਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਬਹੁਤ ਦੁਖੀ ਹੋ ਗਿਆ।
ਇਨ੍ਦੁਲਃ ਕ੍ਰੋਧਤਾਮ੍ਰਾਕ੍ਸ਼ਸ੍ਤ੍ਵਾਗ੍ਨੇਯਂ ਸ਼ਰਮਾਦਦੇ ਕृਤ੍ਵਾ ਸ਼ੀਘ੍ਰਂ ਯਯੌ ਸ਼ਤ੍ਰੁਂ ਸ ਤੁ ਵਾਯਵ੍ਯਮਾਦਧੇ ।। 3.3.19.
ਇੰਦੁਲਾ, ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਲਾਲ ਹੋ ਗਈਆਂ ਸਨ, ਅੱਗ ਵਾਲਾ ਤੀਰ ਚੁੱਕ ਲਿਆ; ਤੇ ਜਲਦੀ ਨਾਲ ਦੁਸ਼ਮਣ ਵੱਲ ਗਿਆ, ਜਿਸ ਨੇ ਹਵਾ ਵਾਲਾ ਤੀਰ ਚੁੱਕ ਲਿਆ।