ਬਲਖਾਨਿਰ੍ਗਤੋ ਗਰ੍ਤੇ ਰੁਰੋਧ ਨਗਰੀਂ ਤਦਾ
ਬਲਖਾਨ ਖੱਡ ਤੋਂ ਨਿਕਲ ਆਇਆ ਤੇ ਫਿਰ ਸ਼ਹਿਰ ਨੂੰ ਘੇਰ ਲਿਆ।
ਤ੍ਰਿਲਕ੍ਸ਼ੈਸ਼੍ਚ ਹਯੈਃ ਸਾਰ੍ਦ੍ਧਂ ਸੂਰ੍ਯਦ੍ਯੁਤਿਰੁਪਾਯਯੌ
ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ ਉਹ ਤਿੰਨ ਲੱਖ ਘੋੜਿਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਆ ਗਿਆ।
ਤਯੋਸ਼੍ਚਾਸੀਨ੍ਮਹਦ੍ਯੁਦ੍ਧਮਹੋਰਾਤ੍ਰਂ ਹਿ ਸੈਨ੍ਯਯੋਃ
ਉਹ ਦੋਨਾਂ ਫੌਜਾਂ ਵਿਚ ਦਿਨ ਤੇ ਰਾਤ ਚੱਲਣ ਵਾਲੀ ਵੱਡੀ ਲੜਾਈ ਹੋਈ।
ਦ੍ਵਿਤੀਯੇऽਹ੍ਨਿ ਸਮਾਯਾਤੇ ਗਜਸੇਨੋ ਮਹਾਬਲਃ ਦਾਹਯਾਮਾਸ ਤਤ੍ਸੈਨ੍ਯਂ ਤਾਲਨਾਦ੍ਯੈਸ਼੍ਚ ਪਾਲਿਤਮ੍
ਦੂਜੇ ਦਿਨ ਆਉਣ ਤੇ, ਗਜਸੇਨਾ ਜੋ ਬਹੁਤ ਤਾਕਤਵਰ ਸੀ, ਤਾਲਨਾ ਤੇ ਹੋਰਾਂ ਵਲੋਂ ਰੱਖੀ ਗਈ ਉਸ ਫੌਜ ਨੂੰ ਅੱਗ ਲਾ ਦਿੱਤੀ।
ਭਸ੍ਮੀਭੂਤਂ ਬਲਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਤਾਲਨਃ ਸ਼ਤ੍ਰੁਸਮ੍ਮੁਖੇ
ਆਪਣੀ ਫੌਜ ਨੂੰ ਰਾਖ ਹੋਇਆ ਵੇਖ ਕੇ, ਤਾਲਨਾ ਵੈਰੀ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਖੜਾ ਹੋ ਗਿਆ।
ਮੂਰ੍ਛਿਤਂ ਨृਪਮਾਜ੍ਞਾਯ ਸੂਰ੍ਯਦ੍ਯੁਤਿਰੁਪਾਯਯੌ
ਜਦੋਂ ਪਤਾ ਲੱਗਾ ਕਿ ਰਾਜਾ ਬੇਹੋਸ਼ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ, ਸੂਰ੍ਯਦਯੁਤੀ ਆ ਗਿਆ।
ਏਤਸ੍ਮਿਨ੍ਨਂਤਰੇ ਸ਼ੂਰੌ ਦੇਵੌ ਚਾਹ੍ਲਾਦਕृष੍ਣਕੌ
ਇਸ ਵੇਲੇ, ਦੋ ਸ਼ੂਰਵੀਰ ਦੇਵਤਾ ਅਹਲਾਦ ਤੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣਕਾ ਆਏ।
ਸੁਬਦ੍ਧਂ ਭ੍ਰਾਤਰਂ ਜ੍ਞਾਤ੍ਵਾ ਹਯਂ ਕਾਂਤਾਮਲੋऽਰੁਹਤ੍ ਗृਹੀਤ੍ਵਾ ਤਂ ਸ ਕृष੍ਣਾਂਸ਼ਂ ਤਸ੍ਯ ਤੇਜਃ ਸਮਾਹਰਤ੍
ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਨੂੰ ਬੰਨ੍ਹਿਆ ਹੋਇਆ ਜਾਣ ਕੇ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਣਾਂਸ਼ਾ ਸੋਹਣੇ ਘੋੜੇ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹਿਆ, ਉਸ ਨੂੰ ਫੜਿਆ ਤੇ ਉਸ ਦੀ ਚਮਕ ਇਕੱਠੀ ਕਰ ਲਈ।
ਸਪ੍ਤਲਕ੍ਸ਼ਬਲਂ ਸਰ੍ਵਂ ਵਹ੍ਨਿਭੂਤਮਭੂਤ੍ਤਦਾ 3.3.16.
ਉਸ ਸਮੇਂ ਸੱਤ ਲੱਖਾਂ ਦੀ ਸਾਰੀ ਫੌਜ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਹੋ ਗਈ।
ਗਜਸੇਨਸ੍ਯਾਰ੍ਦ੍ਧਸੈਨ੍ਯਂ ਤੈਸ਼੍ਚ ਸਰ੍ਵੈਰ੍ਵਿਨਾਸ਼ਿਤਮ੍ ।। ਵਿਜਯਂ ਨृਪਤਿਃ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਹਰ੍षਿਤੋ ਗੇਹਮਾਯਯੌ
ਗਜਸੇਨਾ ਦੀ ਅੱਧੀ ਫੌਜ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਨਸ਼ਟ ਕਰ ਦਿੱਤੀ; ਰਾਜਾ ਜਿੱਤ ਹਾਸਲ ਕਰਕੇ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਘਰ ਆ ਗਿਆ।
ਵਹ੍ਨਿਭੂਤਂ ਚ ਕृष੍ਣਾਂਸ਼ਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾਹ੍ਲਾਦਃ ਸੁਦੁਃਖਿਤਃ
ਕ੍ਰਿਸ਼ਣਾਂਸ਼ਾ ਨੂੰ ਅੱਗ ਬਣਿਆ ਵੇਖ ਕੇ, ਅਹਲਾਦ ਬਹੁਤ ਦੁਖੀ ਹੋਇਆ।
ਤਦਾ ਦੇਵੀ ਵਚਃ ਪ੍ਰਾਹ ਵਤ੍ਸ ਤੇ ਪੁਤ੍ਰ ਏਵ ਚ
ਫਿਰ ਦੇਵੀ ਨੇ ਕਿਹਾ, 'ਪੁੱਤਰ, ਉਹ ਤੇਰਾ ਹੀ ਪੁੱਤਰ ਹੈ।'
ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤੇ ਵਚਨੇ ਦੇਵ੍ਯਾ ਇਨ੍ਦੁਲੋ ਵਾਸਵਾਜ੍ਞਯਾ ਵਡਵਾਮृਤਮਾਰੁਹ੍ਯ ਹਯਂ ਤਤ੍ਰ ਸਮਾਗਤਃ
ਜਦੋਂ ਦੇਵੀ ਨੇ ਇਹ ਗੱਲ ਕਹੀ, ਇੰਦੁਲੋ ਵਾਸਵ ਦੀ ਆਗਿਆ ਨਾਲ ਅਸਮਾਨੀ ਘੋੜੇ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ ਉਥੇ ਆ ਗਿਆ।
ਤਦਙ੍ਗਾਦੁਦ੍ਧृਤਾ ਵਾਹਾ ਮੇਘਾ ਇਵ ਸਮਨ੍ਤਤਃ
ਉਸ ਦੇ ਸਰੀਰ ਵਿਚੋਂ ਘੋੜੇ ਨਿਕਲੇ, ਜੋ ਹਰ ਪਾਸੇ ਬੱਦਲਾਂ ਵਾਂਗ ਫੈਲ ਗਏ।
ਸ਼ਮੀਭੂਤੇ ਤਦਾ ਵਹ੍ਨੌ ਸ੍ਵਮੁਖਾਤ੍ਸਹਯੋ ਮੁਦਾ
ਜਦੋਂ ਅੱਗ ਸ਼ਾਂਤ ਹੋਈ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਸਾਥੀ ਸਮੇਤ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਮੂੰਹ ਵਿਚੋਂ ਨਿਕਲ ਆਇਆ।
ਜੀਵਿਤੇ ਸਪ੍ਤਲਕ੍ਸ਼ੇ ਤੁ ਸ਼ਮੀਭੂਤੇ ਹਿ ਪਾਵਕੇ
ਜਦੋਂ ਸੱਤ ਲੱਖ ਫੌਜੀ ਮੁੜ ਜੀਵਤ ਹੋਏ ਤੇ ਅੱਗ ਸ਼ਾਂਤ ਹੋ ਗਈ,
ਲਕ੍ਸ਼ਂ ਸੈਨ੍ਯਂ ਤੁ ਯੇ ਸ਼ਿष੍ਟਾਸ੍ਤੇ ਸਰ੍ਵੇऽਪਿ ਭਯਾਤੁਰਾਃ
ਜੋ ਲੱਖ ਫੌਜੀ ਬਚੇ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਡਰ ਨਾਲ ਕਾਂਪ ਰਹੇ ਸਨ।
ਕੇਚਿਤ੍ਸਂਨ੍ਯਾਸਿਨੋ ਭੂਤ੍ਵਾ ਕੇਚਿਦ੍ਵੈ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਾਰਿਣਃ
ਕੁਝ ਲੋਕ ਸੰਨਿਆਸੀ ਬਣ ਗਏ, ਤੇ ਕੁਝ ਨੇ ਬ੍ਰਹਮਚਰੀ ਦਾ ਵ੍ਰਤ ਲੈ ਲਿਆ।
ਬਦ੍ਧ੍ਵਾ ਤਾਨ੍ਗਜਸੇਨਾਦੀਂਸ੍ਤ੍ਰੀਞ੍ਛੂਰਾਨ੍ਸ ਚ ਤਾਲਨਃ 3.3.16.
ਤਾਲਨਾ ਨੇ ਗਜਸੇਨਾ ਤੇ ਹੋਰ ਸ਼ੂਰਵੀਰਾਂ ਨੂੰ ਬੰਨ੍ਹ ਲਿਆ।
ਬਲਖਾਨਿਂ ਚ ਨਿष੍ਕਾਸ੍ਯ ਤਾਲਨਸ੍ਤਦਨਂਤਰਮ੍ ਤਾਨ੍ਵੀਰਾਂਸ੍ਤਾਡਯਾਮਾਸ ਵੇਤਸੈਃ ਸ੍ਤਂਭਬਂਧਨੈਃ
ਫੌਜ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਨੂੰ ਕੱਢ ਕੇ, ਤਾਲਨਾ ਨੇ ਉਹ ਵਿਰਾਂ ਨੂੰ ਬੇਤਾਂ ਨਾਲ ਮਾਰਿਆ ਤੇ ਥੰਮਾਂ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹ ਦਿੱਤਾ।
ਗਜਮੁਕ੍ਤਾਜ੍ਞਯਾ ਵਿਪ੍ਰ ਸੇਨਾਪਤਰਿਰੁਦਾਰਧੀਃ ਬਲਖਾਨਿਰ੍ਹਯਾਰੂਢੋ ਗਜਮੁਕ੍ਤਾ ਚ ਮਂਡਪੇ
ਹਾਥੀ ਮੋਤੀ ਦੇ ਹੁਕਮ ਨਾਲ, ਬੁਧੀਮਾਨ ਫੌਜ ਦਾ ਸਰਦਾਰ ਯੁੱਧ ਰਥ 'ਤੇ ਚੜ੍ਹ ਗਿਆ, ਤੇ ਹਾਥੀ ਮੋਤੀ ਵੀ ਮੰਡਪ ਵਿੱਚ ਸੀ।
ਗਜਸੇਨਸ੍ਤਦਾ ਦਿਵ੍ਯੈਰ੍ਭੋਜਨੈਸ੍ਤਾਨਭੋਜਯਤ੍ ਲਕ੍ਸ਼ਸ਼ੂਰਾਨ੍ਸ ਸਂਸ੍ਥਾਪ੍ਯ ਸ੍ਵਯਂ ਰੁਦ੍ਰਪੁਰਂ ਯਯੌ
ਉਸ ਵੇਲੇ ਗਜਸੇਨਾ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਦਿਵ੍ਯ ਭੋਜਨ ਖਵਾਇਆ, ਲੱਖ ਸੂਰਮਿਆਂ ਨੂੰ ਠੀਕ ਥਾਂ ਤੇ ਰੱਖਿਆ, ਤੇ ਆਪ ਰੁਦ੍ਰਪੁਰ ਵੱਲ ਚਲ ਪਿਆ।
ਤੇ ਰਾਤ੍ਰੌ ਲੋਹਦੁਰ੍ਗੇषੁ ਹ੍ਯੁषਿਤ੍ਵਾ ਯਤ੍ਨਤੋ ਬਲਾਤ੍ ਦ੍ਵਾਰਮੁਦ੍ਘਾਟਯਾਸ਼ੁ ਤ੍ਵਂ ਨੋ ਚੇਤ੍ਪ੍ਰਾਣਾਂਸ੍ਤ੍ਯਜਿष੍ਯਸਿ
ਉਹ ਰਾਤ ਲੋਹੇ ਦੇ ਕਿਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਬੜੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਨਾਲ ਬਲ ਦੇ ਨਾਲ ਗੁਜ਼ਾਰੀ। ਫਟਾਫਟ ਦਰਵਾਜਾ ਖੋਲ੍ਹੋ, ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਜਾਨ ਗਵਾ ਲੋਗੇ।
ਇਤਿ ਸੇਨਾਪਤਿਃ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਲਕ੍ਸ਼ਸ਼ੂਰਾਨ੍ਸਮਾਦਿਸ਼ਤ੍
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੁਣ ਕੇ, ਫੌਜ ਦੇ ਸਰਦਾਰ ਨੇ ਲੱਖ ਸੂਰਮਿਆਂ ਨੂੰ ਹੁਕਮ ਦਿੱਤਾ।
ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਤੁ ਤੇ ਸ਼ੂਰਾਃ ਸ਼ਤਘ੍ਨ੍ਯਸ੍ਤੈਃ ਸੁਰੋਪਿਤਾਃ
ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਉਹ ਸੂਰਮੇ ਸੌ ਨੂੰ ਇੱਕ ਵਾਰ ਮਾਰਣ ਵਾਲੇ ਹਥਿਆਰਾਂ ਨਾਲ ਵਿੱਧੇ ਗਏ।
ਹਤੇ ਦਸ਼ਸਹਸ੍ਰੇ ਤੁ ਕृष੍ਣਾਂਸ਼ੋ ਬਿਂਦੁਲਂ ਹਯਮ੍
ਦਸ ਹਜ਼ਾਰ ਮਾਰੇ ਜਾਣ 'ਤੇ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਬਿੰਦੁਲਾ ਘੋੜੇ 'ਤੇ ਚੜ੍ਹ ਗਿਆ।
ਹਤਸ਼ੇषਾ ਭਯਾਰ੍ਤਾਸ਼੍ਚ ਸਹਯਾਸ਼ੀਤਿਸਮ੍ਮਿਤਾਃ
ਜੋ ਬਚ ਗਏ, ਡਰੇ ਹੋਏ, ਆਪਣੇ ਸਾਥੀਆਂ ਸਮੇਤ ਅੱਸੀ ਹੋ ਗਏ।
ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਭਯਾਤੁਰੋ ਰਾਜਾ ਸ੍ਵਸੁਤਾਭ੍ਯਾਂ ਸਮਨ੍ਵਿਤਃ ਸ੍ਵਪਾਪਂ ਕ੍ਸ਼ਾਲਯਾਮਾਸ ਦਤ੍ਤ੍ਵਾ ਕਨ੍ਯਾਂ ਵਿਧਾਨਤਃ
ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਡਰਿਆ ਹੋਇਆ ਰਾਜਾ ਆਪਣੇ ਦੋ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ, ਆਪਣਾ ਪਾਪ ਧੋ ਲਿਆ ਤੇ ਰੀਤ ਅਨੁਸਾਰ ਆਪਣੀ ਧੀ ਦੇ ਦਿੱਤੀ।
षੋਡਸ਼ੋष੍ਟ੍ਰਾਣਿ ਸ੍ਵਰ੍ਣਾਨਿ ਗृਹੀਤ੍ਵਾਹ੍ਲਾਦ ਏਵ ਸਃ 3.3.16.
ਸੋਲਾਂ ਊਠ ਸੋਨੇ ਦੇ ਲੈ ਕੇ, ਉਹ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਭਰ ਗਿਆ।
ਸਂਪ੍ਰਾਪ੍ਤੇ ਗੇਹਮਾਹ੍ਲਾਦੇ ਦੇਵੀ ਸ੍ਵਰ੍ਣਵਤੀ ਸ੍ਵਯਮ੍
ਘਰ ਵਿੱਚ ਖੁਸ਼ੀ ਆਉਣ 'ਤੇ, ਰਾਣੀ ਆਪ ਸੋਨੇ ਨਾਲ ਸਜ ਗਈ।