ਵਿषਦੋषਮਸृਕ੍ਦ੍ਵਾਰਾਨ੍ਨਿਸ੍ਸृਤਂ ਸਰ੍ਵਦੇਹਤਃ
ਜ਼ਹਿਰ ਦਾ ਅਸਰ ਉਸ ਦੇ ਸਾਰੇ ਸਰੀਰ ਤੋਂ ਖੂਨ ਰਾਹੀਂ ਨਿਕਲ ਗਿਆ।
ਰਾਜਨ੍ਕਿਮੀਦृਸ਼ਂ ਜਾਤਂ ਤ੍ਵਤ੍ਸੈਨ੍ਯਂ ਤਾਡਨੇ ਰਤਮ੍ ਯਾਤਨਾਂ ਪ੍ਰਥਮਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਤਦਨੂਦ੍ਵਾਹਿਤੋ ਭਵੇਤ੍
ਰਾਜਾ, ਇਹ ਕੀ ਹੋਇਆ ਕਿ ਤੇਰੀ ਫੌਜ ਮਾਰਨ ਵਿੱਚ ਰੁਚੀ ਰੱਖਦੀ ਹੈ? ਪਹਿਲਾਂ ਉਸ ਨੇ ਸਜ਼ਾ ਝੱਲੀ, ਹੁਣ ਉਸ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇ।
ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤੇ ਸਤਿ ਭੂਪਾਲੇ ਗਜਮੁਕ੍ਤਾ ਸਮਾਗਤਾ
ਇਹ ਗੱਲ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਕਹਿਣ 'ਤੇ, ਗਜਮੁਕਤਾ ਆ ਗਈ।
ਨृਪਃ ਪ੍ਰਾਹ ਸੁਤੇ ਸ਼ੀਘ੍ਰਂ ਯਾਹਿ ਤ੍ਵਂ ਨਿਜਮਂਦਿਰੇ
ਰਾਜੇ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, 'ਤੂੰ ਜਲਦੀ ਆਪਣੇ ਘਰ ਚਲਾ ਜਾ।'
ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਵਚੋ ਘੋਰਂ ਬਲਖਾਨਿਰ੍ਮਹਾਬਲਃ
ਇਹ ਡਰਾਉਣੇ ਬੋਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਬਲਖਾਨ ਜੋ ਬੜਾ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਸੀ...
ਸ਼ੂਰਾਨ੍ਪਂਚਸ਼ਤਂ ਤਂ ਚ ਰੁਦ੍ਧ੍ਵਾ ਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰੈਃ ਸਮਂਤਤਃ
ਉਸ ਨੇ ਪੰਜ ਸੌ ਸੂਰਮਿਆਂ ਨੂੰ ਹਥਿਆਰਾਂ ਨਾਲ ਚਾਰ ਪਾਸੇ ਘੇਰ ਲਿਆ।
ਗਜਸੇਨ ਸੁਤੋ ਜ੍ਯੇष੍ਠਃ ਸੂਰ੍ਯਦ੍ਯੁਤਿਰੁਪਾਗਤਃ
ਗਜਸੇਨਾ ਦਾ ਵੱਡਾ ਪੁੱਤਰ, ਜੋ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ ਸੀ, ਆ ਗਿਆ।
ਤਥਾ ਗਤਂ ਪਤਿਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਗਜਮੁਕ੍ਤਾ ਸੁਦੁਃਖਿਤਾ
ਜਦੋਂ ਗਜਮੁਕਤਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਨੂੰ ਇੰਝ ਜਾਂਦੇ ਵੇਖਿਆ, ਉਹ ਬਹੁਤ ਦੁਖੀ ਹੋਈ।
ਪਤਿਂ ਨਿष੍ਕਾਸ੍ਯ ਰੁਦਤੀ ਵ੍ਯਜਨਂ ਪਤਯੇ ਦਦੌ 3.3.16.
ਉਹ ਰੋਂਦੀ ਹੋਈ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਨੂੰ ਬਾਹਰ ਲਿਆਈ ਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਪੱਖਾ ਦਿੱਤਾ।
ਏਤਸ੍ਮਿਨ੍ਨਂਤਰੇ ਵੀਰਸ਼੍ਚਾਹ੍ਲਾਦਃ ਸਪ੍ਤਲਕ੍ਸ਼ਕੈਃ
ਇਸ ਦੌਰਾਨ, ਅਹਲਾਦ ਨਾਂ ਦੇ ਵੀਰ ਸੱਤ ਲੱਖ ਦੇ ਨਾਲ ਆ ਗਿਆ।
ਬਲਖਾਨਿਰ੍ਗਤੋ ਗਰ੍ਤੇ ਰੁਰੋਧ ਨਗਰੀਂ ਤਦਾ
ਬਲਖਾਨ ਖੱਡ ਤੋਂ ਨਿਕਲ ਆਇਆ ਤੇ ਫਿਰ ਸ਼ਹਿਰ ਨੂੰ ਘੇਰ ਲਿਆ।
ਤ੍ਰਿਲਕ੍ਸ਼ੈਸ਼੍ਚ ਹਯੈਃ ਸਾਰ੍ਦ੍ਧਂ ਸੂਰ੍ਯਦ੍ਯੁਤਿਰੁਪਾਯਯੌ
ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ ਉਹ ਤਿੰਨ ਲੱਖ ਘੋੜਿਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਆ ਗਿਆ।
ਤਯੋਸ਼੍ਚਾਸੀਨ੍ਮਹਦ੍ਯੁਦ੍ਧਮਹੋਰਾਤ੍ਰਂ ਹਿ ਸੈਨ੍ਯਯੋਃ
ਉਹ ਦੋਨਾਂ ਫੌਜਾਂ ਵਿਚ ਦਿਨ ਤੇ ਰਾਤ ਚੱਲਣ ਵਾਲੀ ਵੱਡੀ ਲੜਾਈ ਹੋਈ।
ਦ੍ਵਿਤੀਯੇऽਹ੍ਨਿ ਸਮਾਯਾਤੇ ਗਜਸੇਨੋ ਮਹਾਬਲਃ ਦਾਹਯਾਮਾਸ ਤਤ੍ਸੈਨ੍ਯਂ ਤਾਲਨਾਦ੍ਯੈਸ਼੍ਚ ਪਾਲਿਤਮ੍
ਦੂਜੇ ਦਿਨ ਆਉਣ ਤੇ, ਗਜਸੇਨਾ ਜੋ ਬਹੁਤ ਤਾਕਤਵਰ ਸੀ, ਤਾਲਨਾ ਤੇ ਹੋਰਾਂ ਵਲੋਂ ਰੱਖੀ ਗਈ ਉਸ ਫੌਜ ਨੂੰ ਅੱਗ ਲਾ ਦਿੱਤੀ।
ਭਸ੍ਮੀਭੂਤਂ ਬਲਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਤਾਲਨਃ ਸ਼ਤ੍ਰੁਸਮ੍ਮੁਖੇ
ਆਪਣੀ ਫੌਜ ਨੂੰ ਰਾਖ ਹੋਇਆ ਵੇਖ ਕੇ, ਤਾਲਨਾ ਵੈਰੀ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਖੜਾ ਹੋ ਗਿਆ।
ਮੂਰ੍ਛਿਤਂ ਨृਪਮਾਜ੍ਞਾਯ ਸੂਰ੍ਯਦ੍ਯੁਤਿਰੁਪਾਯਯੌ
ਜਦੋਂ ਪਤਾ ਲੱਗਾ ਕਿ ਰਾਜਾ ਬੇਹੋਸ਼ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ, ਸੂਰ੍ਯਦਯੁਤੀ ਆ ਗਿਆ।
ਏਤਸ੍ਮਿਨ੍ਨਂਤਰੇ ਸ਼ੂਰੌ ਦੇਵੌ ਚਾਹ੍ਲਾਦਕृष੍ਣਕੌ
ਇਸ ਵੇਲੇ, ਦੋ ਸ਼ੂਰਵੀਰ ਦੇਵਤਾ ਅਹਲਾਦ ਤੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣਕਾ ਆਏ।
ਸੁਬਦ੍ਧਂ ਭ੍ਰਾਤਰਂ ਜ੍ਞਾਤ੍ਵਾ ਹਯਂ ਕਾਂਤਾਮਲੋऽਰੁਹਤ੍ ਗृਹੀਤ੍ਵਾ ਤਂ ਸ ਕृष੍ਣਾਂਸ਼ਂ ਤਸ੍ਯ ਤੇਜਃ ਸਮਾਹਰਤ੍
ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਨੂੰ ਬੰਨ੍ਹਿਆ ਹੋਇਆ ਜਾਣ ਕੇ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਣਾਂਸ਼ਾ ਸੋਹਣੇ ਘੋੜੇ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹਿਆ, ਉਸ ਨੂੰ ਫੜਿਆ ਤੇ ਉਸ ਦੀ ਚਮਕ ਇਕੱਠੀ ਕਰ ਲਈ।
ਸਪ੍ਤਲਕ੍ਸ਼ਬਲਂ ਸਰ੍ਵਂ ਵਹ੍ਨਿਭੂਤਮਭੂਤ੍ਤਦਾ 3.3.16.
ਉਸ ਸਮੇਂ ਸੱਤ ਲੱਖਾਂ ਦੀ ਸਾਰੀ ਫੌਜ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਹੋ ਗਈ।
ਗਜਸੇਨਸ੍ਯਾਰ੍ਦ੍ਧਸੈਨ੍ਯਂ ਤੈਸ਼੍ਚ ਸਰ੍ਵੈਰ੍ਵਿਨਾਸ਼ਿਤਮ੍ ।। ਵਿਜਯਂ ਨृਪਤਿਃ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਹਰ੍षਿਤੋ ਗੇਹਮਾਯਯੌ
ਗਜਸੇਨਾ ਦੀ ਅੱਧੀ ਫੌਜ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਨਸ਼ਟ ਕਰ ਦਿੱਤੀ; ਰਾਜਾ ਜਿੱਤ ਹਾਸਲ ਕਰਕੇ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਘਰ ਆ ਗਿਆ।
ਵਹ੍ਨਿਭੂਤਂ ਚ ਕृष੍ਣਾਂਸ਼ਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾਹ੍ਲਾਦਃ ਸੁਦੁਃਖਿਤਃ
ਕ੍ਰਿਸ਼ਣਾਂਸ਼ਾ ਨੂੰ ਅੱਗ ਬਣਿਆ ਵੇਖ ਕੇ, ਅਹਲਾਦ ਬਹੁਤ ਦੁਖੀ ਹੋਇਆ।
ਤਦਾ ਦੇਵੀ ਵਚਃ ਪ੍ਰਾਹ ਵਤ੍ਸ ਤੇ ਪੁਤ੍ਰ ਏਵ ਚ
ਫਿਰ ਦੇਵੀ ਨੇ ਕਿਹਾ, 'ਪੁੱਤਰ, ਉਹ ਤੇਰਾ ਹੀ ਪੁੱਤਰ ਹੈ।'
ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤੇ ਵਚਨੇ ਦੇਵ੍ਯਾ ਇਨ੍ਦੁਲੋ ਵਾਸਵਾਜ੍ਞਯਾ ਵਡਵਾਮृਤਮਾਰੁਹ੍ਯ ਹਯਂ ਤਤ੍ਰ ਸਮਾਗਤਃ
ਜਦੋਂ ਦੇਵੀ ਨੇ ਇਹ ਗੱਲ ਕਹੀ, ਇੰਦੁਲੋ ਵਾਸਵ ਦੀ ਆਗਿਆ ਨਾਲ ਅਸਮਾਨੀ ਘੋੜੇ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ ਉਥੇ ਆ ਗਿਆ।
ਤਦਙ੍ਗਾਦੁਦ੍ਧृਤਾ ਵਾਹਾ ਮੇਘਾ ਇਵ ਸਮਨ੍ਤਤਃ
ਉਸ ਦੇ ਸਰੀਰ ਵਿਚੋਂ ਘੋੜੇ ਨਿਕਲੇ, ਜੋ ਹਰ ਪਾਸੇ ਬੱਦਲਾਂ ਵਾਂਗ ਫੈਲ ਗਏ।
ਸ਼ਮੀਭੂਤੇ ਤਦਾ ਵਹ੍ਨੌ ਸ੍ਵਮੁਖਾਤ੍ਸਹਯੋ ਮੁਦਾ
ਜਦੋਂ ਅੱਗ ਸ਼ਾਂਤ ਹੋਈ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਸਾਥੀ ਸਮੇਤ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਮੂੰਹ ਵਿਚੋਂ ਨਿਕਲ ਆਇਆ।
ਜੀਵਿਤੇ ਸਪ੍ਤਲਕ੍ਸ਼ੇ ਤੁ ਸ਼ਮੀਭੂਤੇ ਹਿ ਪਾਵਕੇ
ਜਦੋਂ ਸੱਤ ਲੱਖ ਫੌਜੀ ਮੁੜ ਜੀਵਤ ਹੋਏ ਤੇ ਅੱਗ ਸ਼ਾਂਤ ਹੋ ਗਈ,
ਲਕ੍ਸ਼ਂ ਸੈਨ੍ਯਂ ਤੁ ਯੇ ਸ਼ਿष੍ਟਾਸ੍ਤੇ ਸਰ੍ਵੇऽਪਿ ਭਯਾਤੁਰਾਃ
ਜੋ ਲੱਖ ਫੌਜੀ ਬਚੇ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਡਰ ਨਾਲ ਕਾਂਪ ਰਹੇ ਸਨ।
ਕੇਚਿਤ੍ਸਂਨ੍ਯਾਸਿਨੋ ਭੂਤ੍ਵਾ ਕੇਚਿਦ੍ਵੈ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਾਰਿਣਃ
ਕੁਝ ਲੋਕ ਸੰਨਿਆਸੀ ਬਣ ਗਏ, ਤੇ ਕੁਝ ਨੇ ਬ੍ਰਹਮਚਰੀ ਦਾ ਵ੍ਰਤ ਲੈ ਲਿਆ।
ਬਦ੍ਧ੍ਵਾ ਤਾਨ੍ਗਜਸੇਨਾਦੀਂਸ੍ਤ੍ਰੀਞ੍ਛੂਰਾਨ੍ਸ ਚ ਤਾਲਨਃ 3.3.16.
ਤਾਲਨਾ ਨੇ ਗਜਸੇਨਾ ਤੇ ਹੋਰ ਸ਼ੂਰਵੀਰਾਂ ਨੂੰ ਬੰਨ੍ਹ ਲਿਆ।
ਬਲਖਾਨਿਂ ਚ ਨਿष੍ਕਾਸ੍ਯ ਤਾਲਨਸ੍ਤਦਨਂਤਰਮ੍ ਤਾਨ੍ਵੀਰਾਂਸ੍ਤਾਡਯਾਮਾਸ ਵੇਤਸੈਃ ਸ੍ਤਂਭਬਂਧਨੈਃ
ਫੌਜ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਨੂੰ ਕੱਢ ਕੇ, ਤਾਲਨਾ ਨੇ ਉਹ ਵਿਰਾਂ ਨੂੰ ਬੇਤਾਂ ਨਾਲ ਮਾਰਿਆ ਤੇ ਥੰਮਾਂ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹ ਦਿੱਤਾ।