ਬਿਨ੍ਦੁਲਂ ਚੈਵ ਕृष੍ਣਾਂਸ਼ੋ ਦੇਵਸ੍ਤਤ੍ਰ ਮਨੋਰਥਮ੍
ਉਥੇ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦਾ ਅੰਸ਼ ਅਤੇ ਬਿੰਦੁਲਾ, ਦੋਵੇਂ ਇੱਕੋ ਹੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਦੇ ਸਨ।
ਹਰਿਣੀਂ ਬਲਖਾਨਿਸ਼੍ਚ ਤਦ੍ਭ੍ਰਾਤਾ ਹਰਿਨਾਗਰਮ੍
ਹਰੀ ਦਾ ਭਰਾ, ਬਲਖਾਨੀ ਅਤੇ ਹਰੀਨਗਰ।
ਰਾਤ੍ਰੌ ਤਨ੍ਨृਪਤੇਃ ਸੇਨਾਂ ਹਤ੍ਵਾ ਬਦ੍ਧ੍ਵਾ ਚ ਤਤ੍ਪਤਿਮ੍
ਰਾਤ ਨੂੰ, ਉਹ ਰਾਜੇ ਦੀ ਫੌਜ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ, ਉਸ ਦੇ ਮਾਲਕ ਨੂੰ ਵੀ ਬੰਨ੍ਹ ਲਿਆ।
ਸ੍ਵਸੈਨ੍ਯਂ ਤੇ ਸਮਾਜਗ੍ਮੁਰ੍ਨਿਰ੍ਭਯਾ ਬਲਵਤ੍ਤਰਾਃ
ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਆਪਣੀ ਫੌਜ ਨਿਰਭੈ ਤੇ ਵਧੇਰੇ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਆ ਗਈ।
ਨਿਗਡੈਰੇਕਤਃ ਕृਤ੍ਵਾ ਪਞ੍ਚ ਭੂਪਾਨ੍ਹਿ ਵਂਚਕਾਨ੍
ਉਹ ਪੰਜ ਠੱਗ ਰਾਜਿਆਂ ਨੂੰ ਇਕੱਠੇ ਜੰਜੀਰਾਂ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹ ਲਿਆ।
ਨੇਤ੍ਰਸਿਂਹੋ ਵਰੋ ਭ੍ਰਾਤਾ ਸੁਨ੍ਦਰਾਰਣ੍ਯਭੂਮਿਪਃ 3.3.13.
ਨੇਤ੍ਰਸਿੰਘ, ਜੋ ਸੁੰਦਰਾਰਣਯ ਦੇ ਭਰਾ ਤੇ ਉੱਚ ਰਾਜਾ ਸੀ, ਉਹ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਸੀ।
ਤਤ੍ਰਾਗਤ੍ਯ ਹਰਾਨਨ੍ਦੋ ਨਾਮ੍ਨਾ ਤਾਨਯੁਧਦ੍ਬਲੀ । । ਨੇਤ੍ਰਸਿਂਹਸ੍ਯ ਸੈਨ੍ਯਂ ਚ ਚਤੁਰ੍ਲਕ੍ਸ਼ਂ ਤਦਾਗਮਤ੍
ਉਥੇ ਹਰਨੰਦ ਆਇਆ, ਜੋ ਯੁੱਧ ਵਿਚ ਬਹੁਤ ਤਾਕਤਵਰ ਸੀ; ਨੇਤ੍ਰਸਿੰਘ ਦੀ ਫੌਜ, ਚਾਰ ਲੱਖ ਦੀ ਗਿਣਤੀ, ਉਸ ਵੇਲੇ ਆਈ।
ਪਞ੍ਚਲਕ੍ਸ਼ੈ ਰਣੋ ਘੋਰਃ ਸਪ੍ਤਲਕ੍ਸ਼ਯੁਤੈਰਭੂਤ੍ ਅਰ੍ਦ੍ਧਸੈਨ੍ਯਂ ਰਿਪੋਸ੍ਤਤ੍ਰ ਹਤਸ਼ੇषਮਦੁਦ੍ਰੁਵਤ੍
ਪੰਜ ਲੱਖ ਤੇ ਸੱਤ ਲੱਖ ਸੈਨਿਕਾਂ ਨਾਲ ਭਿਆਨਕ ਜੰਗ ਹੋਈ; ਦੁਸ਼ਮਣ ਦੀ ਅੱਧੀ ਫੌਜ, ਜੋ ਮਾਰੇ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਚ ਗਈ, ਉਥੋਂ ਭੱਜ ਗਈ।
ਵਿਸ੍ਮਿਤਃ ਸ ਹਰਾਨਨ੍ਦੋ ਰੁਦ੍ਰਮਾਯਾਵਿਸ਼ਾਰਦਃ ।। ਬਲਾਧਿਕ੍ਯਯੁਤਾਞ੍ਜ੍ਞਾਤ੍ਵਾ ਸ਼ਿਵਧ੍ਯਾਨਪਰੋऽਭਵਤ੍
ਹਰਨੰਦ ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਗਿਆ, ਉਹ ਰੁਦ੍ਰ ਦੀ ਮਾਇਆ ਵਿਚ ਨਿਪੁੰਨ ਸੀ; ਦੁਸ਼ਮਣ ਦੀ ਵਧੀ ਹੋਈ ਤਾਕਤ ਜਾਣ ਕੇ, ਉਹ ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਧਿਆਨ ਵਿਚ ਲੱਗ ਗਿਆ।
ਰਚਿਤ੍ਵਾ ਸ਼ਾਂਬਰੀਂ ਮਾਯਾਂ ਨਾਨਾਰੂਪਵਿਧਾਰਿਣੀਮ੍ । । ਪਾषਾਣਭੂਤਾਨ੍ਸਕਲਾਨ੍ਕृਤ੍ਵਾ ਭੂਪਾਨ੍ਸਮਾਯਯੌ
ਉਸ ਨੇ ਸ਼ਾਂਬਰ ਦੀ ਮਾਇਆ ਬਣਾਈ, ਜੋ ਕਈ ਰੂਪ ਧਾਰ ਸਕਦੀ ਸੀ; ਸਾਰੇ ਰਾਜਿਆਂ ਨੂੰ ਪੱਥਰ ਬਣਾਕੇ, ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਗਿਆ।
ਸਸੁਤਂ ਭ੍ਰਾਤਰਂ ਜ੍ਯੇष੍ਠਂ ਨृਪਂ ਪੂਰ੍ਣਬਲਂ ਤਤਃ
ਫਿਰ, ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ, ਵੱਡੇ ਭਰਾ ਤੇ ਪੂਰੀ ਤਾਕਤ ਵਾਲੇ ਰਾਜੇ ਦੇ ਨਾਲ—
ਰੁਰੋਦੋਚ੍ਚੈਸ੍ਤਦਾ ਦੇਵੀਂ ਧ੍ਯਾਯਂਤੀ ਕਾਮਰੂਪਿਣੀਮ੍ । । ਤਦਾ ਤੁष੍ਟਾ ਜਗਦ੍ਧਾਤ੍ਰੀ ਮੂਰ੍ਚ੍ਛਿਤਾਂਸ੍ਤਾਨਬੋਧਯਤ੍
ਉਹ ਉੱਚੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਿਚ ਰੋਈ, ਤੇ ਕਾਮਰੂਪਣੀ ਦੇਵੀ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰਦੀ ਰਹੀ; ਜਗਤ ਮਾਤਾ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ, ਬੇਹੋਸ਼ ਹੋਏ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਜਗਾਇਆ।
ਯਥਾ ਬਦ੍ਧਃ ਸ੍ਵਯਂ ਸ੍ਵਾਮੀ ਕਥਯਾਮਾਸ ਸਾ ਤਥਾ ।। ਅਹਂ ਸ਼ੁਕੀ ਭਵਾਮ੍ਯਦ੍ਯ ਭਵਾਨ੍ਬਿਂਦੁਲਸਂਸ੍ਥਿਤਃ । ।। 3.3.13.੧੨
ਜਿਵੇਂ ਮਾਲਕ ਬੰਨ੍ਹਿਆ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਆਪ ਹੀ ਬੋਲਿਆ, ਤਿਵੇਂ ਉਹ ਨੇ ਕਿਹਾ: 'ਅੱਜ ਮੈਂ ਤੋਤਾ ਬਣ ਜਾਂਦੀ ਹਾਂ, ਤੇ ਤੁਸੀਂ ਚੰਦ ਵਿਚ ਹੋ।'
ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਸਾ ਸ਼ੁਕੀ ਭੂਤ੍ਵਾ ਕृष੍ਣਾਂਸ਼ੇਨ ਸਮਨ੍ਵਿਤਾ
ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਉਹ ਤੋਤਾ ਬਣ ਗਈ, ਤੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਹੋ ਗਈ।
ਆਸ਼੍ਵਾਸ੍ਯ ਤਂ ਯਥਾਯੋਗ੍ਯਂ ਕृष੍ਣਾਂਸ਼ਂ ਪ੍ਰਤ੍ਯਵਰ੍ਣਯਤ੍
ਉਸ ਨੂੰ ਢੰਗ ਨਾਲ ਧੀਰਜ ਦਿੱਤੀ, ਤੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਕੀਤੀ।
ਰਕ੍ਸ਼ਕਾਞ੍ਛਤਸਾਹਸ੍ਰਾਨ੍ਹਤ੍ਵਾ ਭ੍ਰਾਤਰਮਾਯਯੌ । । ਪੌਰ੍ਣਿਮਾਂ ਮਧੁਯੁਕ੍ਤਾਂ ਚ ਜ੍ਞਾਤ੍ਵਾ ਸਰ੍ਵੇ ਤ੍ਵਰਾਨ੍ਵਿਤਾਃ
ਲੱਖ ਰੱਖੇ ਮਾਰ ਕੇ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਕੋਲ ਗਈ; ਪੂਰਨਿਮਾ ਦੀ ਮਧੁਰ ਰਾਤ ਜਾਣ ਕੇ, ਸਾਰੇ ਉਤਸੁਕ ਹੋ ਗਏ।
ਸ੍ਨਾਨਧ੍ਯਾਨਾਦਿਕਾ ਨਿष੍ਠਾਃ ਕृਤ੍ਵਾ ਗੇਹਮੁਪਾਯਯੁਃ ।। ਸਾਗਰਸ੍ਯ ਤਟਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਕृਤ੍ਵਾ ਤੇ ਚ ਮਹੋਤ੍ਸਵਮ੍ । । ਚੈਤ੍ਰਸ੍ਯ ਕृष੍ਣਪਞ੍ਚਮ੍ਯਾਂ ਸ੍ਵਗੇਹਂ ਪੁਨਰਾਯਯੁਃ
ਸਨਾਨ, ਧਿਆਨ ਆਦਿ ਦੀ ਨਿਸ਼ਠਾ ਪੂਰੀ ਕਰ ਕੇ, ਉਹ ਘਰ ਆ ਗਏ; ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਕੰਢੇ ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਕੇ, ਵੱਡਾ ਉਤਸਵ ਕੀਤਾ; ਚੈਤ੍ਰ ਦੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਪੰਜਮੀ ਨੂੰ, ਫਿਰ ਆਪਣੇ ਘਰ ਆ ਗਏ।
ਦੂਤਾ ਉष੍ਟ੍ਰਸਮਾਰੂਢਾਸ੍ਤਤ੍ਕ੍ਸ਼ੇਮਕਰਣੋਤ੍ਸੁਕਾਃ । । ਵੈਸ਼ਾਖੇ ਸ਼ੁਕ੍ਲਪਂਚਮ੍ਯਾਂ ਸ੍ਵਗੇਹਂ ਪੁਨਰਾਯਯੁਃ
ਉਠਾਂ ਤੇ ਚੜ੍ਹੇ ਦੂਤ, ਸੁਖ-ਸੁਰੱਖਿਆ ਲਈ ਉਤਸੁਕ, ਵਿਸਾਖ ਦੇ ਸ਼ੁਕਲ ਪੰਜਮੀ ਨੂੰ, ਫਿਰ ਆਪਣੇ ਘਰ ਆ ਗਏ।
ਮਲਨਾ ਭੂਪਤਿਸ਼੍ਚੈਵ ਗੇਹੇਗੇਹੇ ਮਹੋਤ੍ਸਵਮ੍ ।। ਕਾਰਯਿਤ੍ਵਾ ਵਿਧਾਨੇਨ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੇਭ੍ਯੋ ਦਦੌ ਧਨਮ੍
ਮਲਨਾ ਤੇ ਰਾਜਾ ਨੇ ਹਰ ਘਰ ਵਿਚ ਵੱਡਾ ਉਤਸਵ ਕਰਵਾਇਆ, ਤੇ ਰੀਤੀ ਅਨੁਸਾਰ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਧਨ ਦਿੱਤਾ।
ਸੂਤ ਉਵਾਚ ਚਤੁਰ੍ਦਸ਼ਾਬ੍ਦੇ ਕृष੍ਣਾਂਸ਼ੇ ਯਥਾ ਜਾਤਂ ਤਥਾ ਸ਼ृਣੁ ਕਲੌ ਜਨ੍ਮਤ੍ਵਮਾਪਨ੍ਨਃ ਸ੍ਵਰ੍ਣਵਤ੍ਯੁਦਰੇऽਵਸਤ੍
ਸੂਤ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਚੌਦ੍ਹਵੇਂ ਸਾਲ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਬਾਰੇ, ਸੁਣੋ ਕਿ ਕਿਵੇਂ ਹੋਇਆ; ਕਲਿਯੁਗ ਵਿਚ, ਉਹ ਜਨਮ ਲੈ ਕੇ, ਸਵਰਨਵਤੀ ਦੇ ਗਰਭ ਵਿਚ ਵੱਸਿਆ।
ਚੈਤ੍ਰਸ਼ੁਕ੍ਲ ਨਵਮ੍ਯਾਂ ਚ ਮਧ੍ਯਾਹ੍ਨੇ ਗੁਰੁਵਾਸਰੇ
ਚੈਤਰ ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਚੰਨਣ ਪੱਖ ਦੀ ਨੌਂਵੀਂ ਤਾਰੀਖ, ਦੁਪਹਿਰ ਦੇ ਸਮੇਂ, ਵੀਰਵਾਰ ਨੂੰ,
ਜਾਤੇ ਤਸ੍ਮਿਨ੍ਸੁਤਸ਼੍ਰੇष੍ਠੇ ਦੇਵਾਃ ਸਰ੍षਿਗਣਾਸ੍ਤਦਾ ਇਤ੍ਯੂਚੁਰ੍ਵਚਨਂ ਤਸ੍ਮਾਦਿਨ੍ਦੁਲੋ ਨਾਮ ਚਾਭਵਤ੍
ਜਦੋਂ ਉਹ ਵਧੀਆ ਪੁੱਤਰ ਜਨਮਿਆ, ਤਾਂ ਦੇਵਤੇ ਅਤੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਮਿਲ ਕੇ ਇਹ ਗੱਲ ਕਹੀ, ਤੇ ਉਸ ਦਾ ਨਾਮ ਇੰਦੂਲੋ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ।
ਆਹ੍ਲਾਦੋ ਜਾਤਕਰ੍ਮਾਦੀਨ੍ਕਾਰਯਿਤ੍ਵਾ ਸ਼ਿਸ਼ੋਰ੍ਮੁਦਾ
ਆਹਲਾਦ ਨੇ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਬੱਚੇ ਦੇ ਜਨਮ ਦੀ ਰਸਮ ਤੇ ਹੋਰ ਸਾਰੇ ਕਰਮ ਕਰਵਾਏ।
ਇਨ੍ਦੁਲੇ ਤਨਯੇ ਜਾਤੇ ਦ੍ਵਿਮਾਸਾਂਤੇ ਮਹੀਤਲੇ ਨੇਤ੍ਰਸਿਂਹ ਸੁਤਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਮਲਨਾਸ੍ਨੇਹਸਂਯੁਤਾ
ਇੰਦੂਲੇ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਦੇ ਜਨਮ ਤੋਂ ਦੋ ਮਹੀਨੇ ਬਾਅਦ, ਜਦੋਂ ਨੈਤਰਸਿੰਘ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਆਇਆ, ਤੈਲ ਤੇ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਲਪੇਟੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਔਰਤਾਂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ।
ਸ਼ਤਵृਨ੍ਦਾਸ਼੍ਚ ਨਰ੍ਤਕ੍ਯੋ ਨਾਨਾਰਾਗੇਣ ਸਂਯੁਤਾਃ
ਸੈਂਕੜੇ ਨਚਣ ਵਾਲੀਆਂ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰੰਗਾਂ ਵਿੱਚ ਸਜੀਆਂ, ਇਕੱਠੀਆਂ ਹੋਈਆਂ।
ਸਪ੍ਤਰਾਤ੍ਰਮੁषਿਤ੍ਵਾ ਸ ਯੋਗਸਿਂਹੋ ਯਯੌ ਗृਹਮ੍
ਸੱਤ ਰਾਤਾਂ ਰਹਿ ਕੇ, ਯੋਗਸਿੰਘ ਆਪਣੇ ਘਰ ਵਾਪਸ ਗਿਆ।
ਪੁਤ੍ਰਸ੍ਨੇਹੇਨ ਤਂ ਪੁਤ੍ਰਂ ਸ ਜਹਾਰ ਸ੍ਵਮਾਯਯਾ
ਪੁੱਤਰ ਦੇ ਪਿਆਰ ਵਿਚ, ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਲੈ ਗਿਆ।
ਸ੍ਨੇਹਪ੍ਲੁਤਾ ਸ਼ਚੀ ਦੇਵੀ ਸ੍ਵਸ੍ਤਨੌ ਤਮਪਾਯਯਤ੍ 3.3.14.
ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਭਰੀ ਸ਼ਚੀ ਦੇਵੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਛਾਤੀ ਨਾਲ ਉਸ ਨੂੰ ਦੁੱਧ ਪਿਲਾਇਆ।
ਇਨ੍ਦੁਂ ਪੀਯੂषਭਵਨਂ ਗृਹ੍ਣਾਤਿ ਵਪੁषਾ ਸ੍ਵਯਮ੍ ਸ ਬਾਲਃ ਸ੍ਵਪਿਤੁਰ੍ਵਿਦ੍ਯਾਂ ਪਠਿਤ੍ਵਾ ਸ਼੍ਰੇष੍ਠਤਾਮਗਾਤ੍
ਇੰਦੂ, ਜੋ ਪੀਊਸ਼ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ ਸੀ, ਨੇ ਆਪਣਾ ਸੋਹਣਾ ਰੂਪ ਧਾਰਿਆ; ਉਹ ਬੱਚਾ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੀ ਵਿਦਿਆ ਪੜ੍ਹ ਕੇ ਉੱਤਮਤਾ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ।
ਵਿਨष੍ਟੇ ਬਾਲਕੇ ਤਸ੍ਮਿਨ੍ਦੇਵੀ ਸ੍ਵਰ੍ਣਵਤੀ ਤਦਾ
ਜਦੋਂ ਉਹ ਬੱਚਾ ਗਾਇਬ ਹੋ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਸੁਵਰਨਵਤੀ ਦੇਵੀ—