ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਸ ਸ਼ਲ੍ਯਾਂਸ਼ਃ ਸੁਯੋਧਨਮੁਖੇਰਿਤਮ੍ ਆਹ੍ਲਾਦਸ੍ਯ ਸਮੀਪਂ ਸ ਗਤ੍ਵੈਤਦ੍ਵਂਚਨਾਯ ਹਿ
ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਸ਼ਲਯ ਦਾ ਹਿੱਸਾ, ਜੋ ਸੁਯੋਧਨ ਨੇ ਆਖਿਆ, ਆਹਲਾਦ ਕੋਲ ਧੋਖੇ ਲਈ ਗਿਆ।
ਭਵਨ੍ਤੋਂਸ਼ਾਵਤਾਰਾਸ਼੍ਚ ਮਯਾ ਜ੍ਞਾਤਾਃ ਸੁਰੋਤ੍ਤਮਾਤ੍ ਰਾਮਾਂਸ਼ਾਯ ਸ੍ਵਕਨ੍ਯਾਂ ਚ ਦਾਸ੍ਯਾਮਿ ਕੁਲਰੀਤਿਤਃ
ਮੈਂ ਸਰਵੋਤਮ ਦੇਵਤਾ ਤੋਂ ਜਾਣਿਆ ਹੈ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਸਾਰੇ ਅੰਸ਼ਾਵਤਾਰ ਹੋ; ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ ਰੀਤ ਅਨੁਸਾਰ, ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਧੀ ਰਾਮ ਦੇ ਅੰਸ਼ ਨੂੰ ਦੇਵਾਂਗਾ।
ਇਤ੍ਯਾਹ੍ਰਾਦਂ ਸਮਾਦਿਸ਼੍ਯ ਸ ਨृਪਸ਼੍ਛਲਮਾਸ਼੍ਰਿਤਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਹਲਾਦ ਨੂੰ ਆਖ ਕੇ, ਰਾਜਾ ਨੇ ਚਲਾਕੀ ਵਰਤੀ।
ਸਹਸ੍ਰਂ ਮਂਡਪੇ ਭੂਪਾਨ੍ਸਂਸ੍ਥਾਪ੍ਯ ਸ੍ਵਬਲੈਃ ਸਹ
ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਫੌਜ ਸਮੇਤ ਹਜ਼ਾਰ ਰਾਜਿਆਂ ਨੂੰ ਮੰਡਪ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ।
ਵਿਵਾਹਪ੍ਰਥਮਾਵਰ੍ਤੇ ਯੋਗਸਿਂਹੋऽਸਿਮੁਤ੍ਤਮਮ੍
ਵਿਆਹ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਘੁੰਮਣ 'ਤੇ ਯੋਗਸਿੰਘ ਨੇ ਵਧੀਆ ਤਲਵਾਰ ਫੜੀ।
ਤਮਾਹ ਤਾਲਨੋ ਧੀਮਾਨ੍ਨ ਯੋਗ੍ਯਂ ਭਵਤਾ ਕृਤਮ੍ ਨਿਰਾਯੁਧੈਃ ਪਰੈਃ ਸਾਰ੍ਦ੍ਧਂ ਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰਿਣਾਂ ਸਂਗਰੋ ਹਿ ਨਃ
ਧੀਮਾਨ ਤਾਲਨਾ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, 'ਤੁਸੀਂ ਜੋ ਕੀਤਾ, ਉਹ ਠੀਕ ਨਹੀਂ; ਹਥਿਆਰਬੰਦਾਂ ਦਾ ਲੜਾਈ ਨਿਰਹਥਿਆਂ ਨਾਲ ਸਾਡੇ ਲਈ ਨਹੀਂ।'
ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਯੋਗਸਿਂਹਂ ਕृष੍ਣਾਂਸ਼ਸ੍ਤਂ ਸਮਾਰੁਧਤ੍ 3.3.13.
ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦਾ ਅੰਸ਼ ਯੋਗਸਿੰਘ 'ਤੇ ਚੜ੍ਹ ਗਿਆ।
ਵਿਜਯਂ ਤृਤੀਯਾਵਰ੍ਤੇ ਸੁਖਖਾਨਿਰ੍ਨ੍ਯਰੁਂਦ੍ਧ ਵੈ ਰੂਪਣਸ੍ਤਂ ਗृਹੀਤ੍ਵਾਸ਼ੁ ਯੁਯੁਧੇ ਤਦ੍ਬਲੈਃ ਸਹ
ਤੀਜੀ ਘੁੰਮਣ 'ਤੇ ਵਿਜਯ ਨੇ ਖੁਸ਼ੀ ਦਾ ਰਾਹ ਰੋਕਿਆ; ਰੂਪਣ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਫੜ ਕੇ ਆਪਣੇ ਫੌਜ ਨਾਲ ਲੜਾਈ ਕੀਤੀ।
ਪਂਚਮੇ ਬਹੁਰਾਜਾਨਂ ਤਾਲਨਸ਼੍ਚ ਸਮਾਰੁਧਤ੍
ਪੰਜਵੀਂ ਘੁੰਮਣ 'ਤੇ ਤਾਲਨਾ ਨੇ ਕਈ ਰਾਜਿਆਂ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਚੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ।
ਏਤਸ੍ਮਿਨ੍ਨਨ੍ਤਰੇ ਦੇਵਃ ਕਾਲਦਰ੍ਸ਼ੀ ਸਮਾਗਤਃ
ਇਸ ਦੌਰਾਨ, ਸਮੇਂ ਦੇ ਵੇਖਣ ਵਾਲਾ ਦੇਵਤਾ ਆ ਗਿਆ।
ਬਿਨ੍ਦੁਲਂ ਚੈਵ ਕृष੍ਣਾਂਸ਼ੋ ਦੇਵਸ੍ਤਤ੍ਰ ਮਨੋਰਥਮ੍
ਉਥੇ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦਾ ਅੰਸ਼ ਅਤੇ ਬਿੰਦੁਲਾ, ਦੋਵੇਂ ਇੱਕੋ ਹੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਦੇ ਸਨ।
ਹਰਿਣੀਂ ਬਲਖਾਨਿਸ਼੍ਚ ਤਦ੍ਭ੍ਰਾਤਾ ਹਰਿਨਾਗਰਮ੍
ਹਰੀ ਦਾ ਭਰਾ, ਬਲਖਾਨੀ ਅਤੇ ਹਰੀਨਗਰ।
ਰਾਤ੍ਰੌ ਤਨ੍ਨृਪਤੇਃ ਸੇਨਾਂ ਹਤ੍ਵਾ ਬਦ੍ਧ੍ਵਾ ਚ ਤਤ੍ਪਤਿਮ੍
ਰਾਤ ਨੂੰ, ਉਹ ਰਾਜੇ ਦੀ ਫੌਜ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ, ਉਸ ਦੇ ਮਾਲਕ ਨੂੰ ਵੀ ਬੰਨ੍ਹ ਲਿਆ।
ਸ੍ਵਸੈਨ੍ਯਂ ਤੇ ਸਮਾਜਗ੍ਮੁਰ੍ਨਿਰ੍ਭਯਾ ਬਲਵਤ੍ਤਰਾਃ
ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਆਪਣੀ ਫੌਜ ਨਿਰਭੈ ਤੇ ਵਧੇਰੇ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਆ ਗਈ।
ਨਿਗਡੈਰੇਕਤਃ ਕृਤ੍ਵਾ ਪਞ੍ਚ ਭੂਪਾਨ੍ਹਿ ਵਂਚਕਾਨ੍
ਉਹ ਪੰਜ ਠੱਗ ਰਾਜਿਆਂ ਨੂੰ ਇਕੱਠੇ ਜੰਜੀਰਾਂ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹ ਲਿਆ।
ਨੇਤ੍ਰਸਿਂਹੋ ਵਰੋ ਭ੍ਰਾਤਾ ਸੁਨ੍ਦਰਾਰਣ੍ਯਭੂਮਿਪਃ 3.3.13.
ਨੇਤ੍ਰਸਿੰਘ, ਜੋ ਸੁੰਦਰਾਰਣਯ ਦੇ ਭਰਾ ਤੇ ਉੱਚ ਰਾਜਾ ਸੀ, ਉਹ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਸੀ।
ਤਤ੍ਰਾਗਤ੍ਯ ਹਰਾਨਨ੍ਦੋ ਨਾਮ੍ਨਾ ਤਾਨਯੁਧਦ੍ਬਲੀ । । ਨੇਤ੍ਰਸਿਂਹਸ੍ਯ ਸੈਨ੍ਯਂ ਚ ਚਤੁਰ੍ਲਕ੍ਸ਼ਂ ਤਦਾਗਮਤ੍
ਉਥੇ ਹਰਨੰਦ ਆਇਆ, ਜੋ ਯੁੱਧ ਵਿਚ ਬਹੁਤ ਤਾਕਤਵਰ ਸੀ; ਨੇਤ੍ਰਸਿੰਘ ਦੀ ਫੌਜ, ਚਾਰ ਲੱਖ ਦੀ ਗਿਣਤੀ, ਉਸ ਵੇਲੇ ਆਈ।
ਪਞ੍ਚਲਕ੍ਸ਼ੈ ਰਣੋ ਘੋਰਃ ਸਪ੍ਤਲਕ੍ਸ਼ਯੁਤੈਰਭੂਤ੍ ਅਰ੍ਦ੍ਧਸੈਨ੍ਯਂ ਰਿਪੋਸ੍ਤਤ੍ਰ ਹਤਸ਼ੇषਮਦੁਦ੍ਰੁਵਤ੍
ਪੰਜ ਲੱਖ ਤੇ ਸੱਤ ਲੱਖ ਸੈਨਿਕਾਂ ਨਾਲ ਭਿਆਨਕ ਜੰਗ ਹੋਈ; ਦੁਸ਼ਮਣ ਦੀ ਅੱਧੀ ਫੌਜ, ਜੋ ਮਾਰੇ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਚ ਗਈ, ਉਥੋਂ ਭੱਜ ਗਈ।
ਵਿਸ੍ਮਿਤਃ ਸ ਹਰਾਨਨ੍ਦੋ ਰੁਦ੍ਰਮਾਯਾਵਿਸ਼ਾਰਦਃ ।। ਬਲਾਧਿਕ੍ਯਯੁਤਾਞ੍ਜ੍ਞਾਤ੍ਵਾ ਸ਼ਿਵਧ੍ਯਾਨਪਰੋऽਭਵਤ੍
ਹਰਨੰਦ ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਗਿਆ, ਉਹ ਰੁਦ੍ਰ ਦੀ ਮਾਇਆ ਵਿਚ ਨਿਪੁੰਨ ਸੀ; ਦੁਸ਼ਮਣ ਦੀ ਵਧੀ ਹੋਈ ਤਾਕਤ ਜਾਣ ਕੇ, ਉਹ ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਧਿਆਨ ਵਿਚ ਲੱਗ ਗਿਆ।
ਰਚਿਤ੍ਵਾ ਸ਼ਾਂਬਰੀਂ ਮਾਯਾਂ ਨਾਨਾਰੂਪਵਿਧਾਰਿਣੀਮ੍ । । ਪਾषਾਣਭੂਤਾਨ੍ਸਕਲਾਨ੍ਕृਤ੍ਵਾ ਭੂਪਾਨ੍ਸਮਾਯਯੌ
ਉਸ ਨੇ ਸ਼ਾਂਬਰ ਦੀ ਮਾਇਆ ਬਣਾਈ, ਜੋ ਕਈ ਰੂਪ ਧਾਰ ਸਕਦੀ ਸੀ; ਸਾਰੇ ਰਾਜਿਆਂ ਨੂੰ ਪੱਥਰ ਬਣਾਕੇ, ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਗਿਆ।
ਸਸੁਤਂ ਭ੍ਰਾਤਰਂ ਜ੍ਯੇष੍ਠਂ ਨृਪਂ ਪੂਰ੍ਣਬਲਂ ਤਤਃ
ਫਿਰ, ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ, ਵੱਡੇ ਭਰਾ ਤੇ ਪੂਰੀ ਤਾਕਤ ਵਾਲੇ ਰਾਜੇ ਦੇ ਨਾਲ—
ਰੁਰੋਦੋਚ੍ਚੈਸ੍ਤਦਾ ਦੇਵੀਂ ਧ੍ਯਾਯਂਤੀ ਕਾਮਰੂਪਿਣੀਮ੍ । । ਤਦਾ ਤੁष੍ਟਾ ਜਗਦ੍ਧਾਤ੍ਰੀ ਮੂਰ੍ਚ੍ਛਿਤਾਂਸ੍ਤਾਨਬੋਧਯਤ੍
ਉਹ ਉੱਚੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਿਚ ਰੋਈ, ਤੇ ਕਾਮਰੂਪਣੀ ਦੇਵੀ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰਦੀ ਰਹੀ; ਜਗਤ ਮਾਤਾ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ, ਬੇਹੋਸ਼ ਹੋਏ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਜਗਾਇਆ।
ਯਥਾ ਬਦ੍ਧਃ ਸ੍ਵਯਂ ਸ੍ਵਾਮੀ ਕਥਯਾਮਾਸ ਸਾ ਤਥਾ ।। ਅਹਂ ਸ਼ੁਕੀ ਭਵਾਮ੍ਯਦ੍ਯ ਭਵਾਨ੍ਬਿਂਦੁਲਸਂਸ੍ਥਿਤਃ । ।। 3.3.13.੧੨
ਜਿਵੇਂ ਮਾਲਕ ਬੰਨ੍ਹਿਆ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਆਪ ਹੀ ਬੋਲਿਆ, ਤਿਵੇਂ ਉਹ ਨੇ ਕਿਹਾ: 'ਅੱਜ ਮੈਂ ਤੋਤਾ ਬਣ ਜਾਂਦੀ ਹਾਂ, ਤੇ ਤੁਸੀਂ ਚੰਦ ਵਿਚ ਹੋ।'
ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਸਾ ਸ਼ੁਕੀ ਭੂਤ੍ਵਾ ਕृष੍ਣਾਂਸ਼ੇਨ ਸਮਨ੍ਵਿਤਾ
ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਉਹ ਤੋਤਾ ਬਣ ਗਈ, ਤੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਹੋ ਗਈ।
ਆਸ਼੍ਵਾਸ੍ਯ ਤਂ ਯਥਾਯੋਗ੍ਯਂ ਕृष੍ਣਾਂਸ਼ਂ ਪ੍ਰਤ੍ਯਵਰ੍ਣਯਤ੍
ਉਸ ਨੂੰ ਢੰਗ ਨਾਲ ਧੀਰਜ ਦਿੱਤੀ, ਤੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਕੀਤੀ।
ਰਕ੍ਸ਼ਕਾਞ੍ਛਤਸਾਹਸ੍ਰਾਨ੍ਹਤ੍ਵਾ ਭ੍ਰਾਤਰਮਾਯਯੌ । । ਪੌਰ੍ਣਿਮਾਂ ਮਧੁਯੁਕ੍ਤਾਂ ਚ ਜ੍ਞਾਤ੍ਵਾ ਸਰ੍ਵੇ ਤ੍ਵਰਾਨ੍ਵਿਤਾਃ
ਲੱਖ ਰੱਖੇ ਮਾਰ ਕੇ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਕੋਲ ਗਈ; ਪੂਰਨਿਮਾ ਦੀ ਮਧੁਰ ਰਾਤ ਜਾਣ ਕੇ, ਸਾਰੇ ਉਤਸੁਕ ਹੋ ਗਏ।
ਸ੍ਨਾਨਧ੍ਯਾਨਾਦਿਕਾ ਨਿष੍ਠਾਃ ਕृਤ੍ਵਾ ਗੇਹਮੁਪਾਯਯੁਃ ।। ਸਾਗਰਸ੍ਯ ਤਟਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਕृਤ੍ਵਾ ਤੇ ਚ ਮਹੋਤ੍ਸਵਮ੍ । । ਚੈਤ੍ਰਸ੍ਯ ਕृष੍ਣਪਞ੍ਚਮ੍ਯਾਂ ਸ੍ਵਗੇਹਂ ਪੁਨਰਾਯਯੁਃ
ਸਨਾਨ, ਧਿਆਨ ਆਦਿ ਦੀ ਨਿਸ਼ਠਾ ਪੂਰੀ ਕਰ ਕੇ, ਉਹ ਘਰ ਆ ਗਏ; ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਕੰਢੇ ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਕੇ, ਵੱਡਾ ਉਤਸਵ ਕੀਤਾ; ਚੈਤ੍ਰ ਦੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਪੰਜਮੀ ਨੂੰ, ਫਿਰ ਆਪਣੇ ਘਰ ਆ ਗਏ।
ਦੂਤਾ ਉष੍ਟ੍ਰਸਮਾਰੂਢਾਸ੍ਤਤ੍ਕ੍ਸ਼ੇਮਕਰਣੋਤ੍ਸੁਕਾਃ । । ਵੈਸ਼ਾਖੇ ਸ਼ੁਕ੍ਲਪਂਚਮ੍ਯਾਂ ਸ੍ਵਗੇਹਂ ਪੁਨਰਾਯਯੁਃ
ਉਠਾਂ ਤੇ ਚੜ੍ਹੇ ਦੂਤ, ਸੁਖ-ਸੁਰੱਖਿਆ ਲਈ ਉਤਸੁਕ, ਵਿਸਾਖ ਦੇ ਸ਼ੁਕਲ ਪੰਜਮੀ ਨੂੰ, ਫਿਰ ਆਪਣੇ ਘਰ ਆ ਗਏ।
ਮਲਨਾ ਭੂਪਤਿਸ਼੍ਚੈਵ ਗੇਹੇਗੇਹੇ ਮਹੋਤ੍ਸਵਮ੍ ।। ਕਾਰਯਿਤ੍ਵਾ ਵਿਧਾਨੇਨ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੇਭ੍ਯੋ ਦਦੌ ਧਨਮ੍
ਮਲਨਾ ਤੇ ਰਾਜਾ ਨੇ ਹਰ ਘਰ ਵਿਚ ਵੱਡਾ ਉਤਸਵ ਕਰਵਾਇਆ, ਤੇ ਰੀਤੀ ਅਨੁਸਾਰ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਧਨ ਦਿੱਤਾ।
ਸੂਤ ਉਵਾਚ ਚਤੁਰ੍ਦਸ਼ਾਬ੍ਦੇ ਕृष੍ਣਾਂਸ਼ੇ ਯਥਾ ਜਾਤਂ ਤਥਾ ਸ਼ृਣੁ ਕਲੌ ਜਨ੍ਮਤ੍ਵਮਾਪਨ੍ਨਃ ਸ੍ਵਰ੍ਣਵਤ੍ਯੁਦਰੇऽਵਸਤ੍
ਸੂਤ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਚੌਦ੍ਹਵੇਂ ਸਾਲ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਬਾਰੇ, ਸੁਣੋ ਕਿ ਕਿਵੇਂ ਹੋਇਆ; ਕਲਿਯੁਗ ਵਿਚ, ਉਹ ਜਨਮ ਲੈ ਕੇ, ਸਵਰਨਵਤੀ ਦੇ ਗਰਭ ਵਿਚ ਵੱਸਿਆ।