ਰਾਕਾਂ ਚਂਦ੍ਰੇ ਤੁ ਸਂਪ੍ਰਾਪ੍ਤਂ ਰਾਹੁਗ੍ਰਸ੍ਤੇ ਤਮੋਮਯੇ
ਜਦ ਰਾਕ ਪੂਰਨਮਾਸੀ ਆਈ, ਰਾਹੂ ਦੇ ਗ੍ਰਹਣ ਤੇ ਹਨੇਰੇ ਨਾਲ ਘਿਰੀ ਹੋਈ,
ਹਿਮਾਲਯਗਿਰੌ ਰਮ੍ਯੇ ਨਾਨਾਧਾਤੁਵਿਚਿਤ੍ਰਿਤੇ
ਹਿਮਾਲਾ ਦੇ ਸੁਹਣੇ ਪਹਾੜ 'ਤੇ, ਜਿੱਥੇ ਕਈ ਧਾਤਾਂ ਨਾਲ ਸਜਾਵਟ ਸੀ,
ਰਤ੍ਨਭਾਨੋ ਹਤੇ ਸ਼ੂਰੇ ਨੇਤ੍ਰਸਿਂਹੋ ਭਯਾਤੁਰਃ
ਰਤਨਭਾਨੂ ਦੇ ਮਾਰੇ ਜਾਣ 'ਤੇ, ਸ਼ੂਰ ਨੈਤ੍ਰਸਿੰਘ ਡਰ ਨਾਲ ਘਿਰ ਗਿਆ।
ਦ੍ਵਾਦਸ਼ਾਬ੍ਦਾਨ੍ਤਰੇ ਦੇਵੋ ਦਦੌ ਢਕ੍ਕਾਮृਤਂ ਮੁਦਾ
ਬਾਰਾਂ ਸਾਲਾਂ ਬਾਅਦ, ਦੇਵ ਨੇ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਢੱਕਾ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਦਿੱਤਾ।
ਦਦੌ ਢਕ੍ਕਾਮृਤਂ ਰਾਜ੍ਞੇ ਪੁਨਃ ਪ੍ਰਾਹ ਸ਼ੁਭਂ ਵਚਃ
ਉਸ ਨੇ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਢੱਕਾ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਦਿੱਤਾ ਤੇ ਫਿਰ ਚੰਗੇ ਸ਼ਬਦ ਆਖੇ।
ਕ੍ਸ਼ਯਂ ਸ਼ੀਘ੍ਰਂ ਗਮਿष੍ਯਂਤਿ ਸ਼ਤ੍ਰਵਸ੍ਤੇ ਮਹਾਭਟਾਃ
ਤੇਰੇ ਵੈਰੀ, ਵੱਡੇ ਯੋਧੇ, ਜਲਦੀ ਹੀ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਣਗੇ।
ਨਗਰਂ ਕਾਰਯਾਮਾਸ ਤਤ੍ਰ ਸਰ੍ਵਜਨੈਰ੍ਯੁਤਮ੍ 3.3.13.
ਉਸ ਨੇ ਉਥੇ ਇੱਕ ਨਗਰ ਬਣਵਾਇਆ, ਜੋ ਸਭ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ।
ਨੇਤ੍ਰਸਿਂਹਗਢਂ ਨਾਮ੍ਨਾ ਵਿਖ੍ਯਾਤਂ ਭਾਰਤੇ ਭੁਵਿ
ਨੈਤ੍ਰਸਿੰਘਗੜ੍ਹ ਦੇ ਨਾਂ 'ਤੇ, ਭਾਰਤ ਦੀ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਉਹ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋ ਗਿਆ।
ਪਾਲਿਤਂ ਨੇਤ੍ਰਸਿਂਹੇਨ ਤਤ੍ਪੁਰਃ ਪੁਤ੍ਰਵਨ੍ਮੁਨੇ
ਉਹ ਨਗਰ ਨੈਤ੍ਰਸਿੰਘ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਵਾਂਗ ਸੰਭਾਲਿਆ, ਹੇ ਮੁਨੀ।
ਸੋऽਪਿ ਰਾਜਾ ਸਮਾਯਾਤੋ ਨੇਤ੍ਰਸਿਂਹੋ ਮਹਾਬਲਃ ਕਾਮਾਕ੍ਸ਼੍ਯਾ ਵਰਦਾਨੇਨ ਸਰ੍ਵਮਾਯਾਵਿਸ਼ਾਰਦਾ
ਉਹ ਰਾਜਾ ਵੀ ਆ ਗਿਆ—ਨੈਤ੍ਰਸਿੰਘ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਤਾਕਤਵਰ ਸੀ, ਤੇ ਕਾਮਾਕਸ਼ੀ ਦੇ ਵਰਦਾਨ ਨਾਲ ਸਾਰੀ ਮਾਇਆ ਵਿਚ ਨਿਪੁੰਨ ਸੀ।
ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਤਾਂ ਸੁਂਦਰੀਂ ਕਨ੍ਯਾਂ ਬਾਲੇਨ੍ਦੁਸਦृਸ਼ਾਨਨਾਮ੍
ਉਸ ਸੁੰਦਰ ਕੁੜੀ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਜਿਸ ਦਾ ਚਿਹਰਾ ਨਵੇਂ ਚੰਦ ਵਾਂਗ ਸੀ,
ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਤਾਂ ਚ ਤਥਾਹ੍ਰਾਦਃ ਸਰ੍ਵਰਤ੍ਨਵਿਭੂषਿਤਾਮ੍ ਮੂਰ੍ਚ੍ਛਿਤਸ਼੍ਚਾਪਤਦ੍ਭੂਮੌ ਸਾ ਤਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਮੁਮੋਹ ਵੈ
ਉਸ ਨੂੰ ਸਾਰੇ ਰਤਨਾਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਵੇਖ ਕੇ, ਉਹ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਗਿਆ, ਬੇਹੋਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਡਿੱਗ ਪਿਆ; ਉਸ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਉਹ ਵੀ ਬੇਹੋਸ਼ ਹੋ ਗਈ।
ਦੋਲਾਮਾਰੁਹ੍ਯ ਤਤ੍ਸਖ੍ਯੌ ਨृਪਾਨ੍ਤਿਕਮੁਪਾਯਯੁਃ
ਉਸ ਦੀਆਂ ਸਖੀਆਂ ਝੂਲੇ 'ਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਰਾਜੇ ਦੇ ਕੋਲ ਲੈ ਆਈਆਂ।
ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਤਥਾਵਿਧਂ ਬਂਧੁਂ ਕृष੍ਣਾਂਸ਼ਃ ਪ੍ਰਾਹ ਦੁਃਖਿਤਃ
ਉਸ ਆਪਣੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਨੂੰ ਐਸੇ ਹਾਲ ਵਿਚ ਵੇਖ ਕੇ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾਂਸ਼ ਦੁਖੀ ਹੋ ਕੇ ਬੋਲਿਆ।
ਰਜੋ ਰਾਗਾਤ੍ਮਕਂ ਵਿਦ੍ਧਿ ਪ੍ਰਮਾਦਂ ਮੋਹਜਂ ਤਥਾ
ਰਜੋ ਗੁਣ ਨੂੰ ਰਾਗ ਵਾਲਾ ਜਾਣ, ਤੇ ਮੋਹ ਮੂਰਖਤਾ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਵਚੋ ਭ੍ਰਾਤੁਸ੍ਤ੍ਯਕ੍ਤ੍ਵਾ ਮੋਹਂ ਯਯੌ ਗृਹਮ੍
ਭਰਾ ਦੇ ਸ਼ਬਦ ਸੁਣ ਕੇ, ਉਹ ਮੋਹ ਛੱਡ ਕੇ ਘਰ ਚਲਾ ਗਿਆ।
ਦੁਰ੍ਗਾਮਾਰਾਧਯਾਮਾਸ ਜਪ੍ਤ੍ਵਾ ਮਧ੍ਯਚਰਿਤ੍ਰਕਮ੍ 3.3.13.
ਉਸ ਨੇ ਦੁਰਗਾ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕੀਤੀ, ਮਧਿਆਚਰਿਤ੍ਰਕ ਜਪ ਕੇ।
ਮੋਹਯਾਮਾਸ ਤਾਂ ਕਨ੍ਯਾਂ ਵਿਵਾਹਾਰ੍ਥਮਨਿਨ੍ਦਿਤਾ
ਉਹ ਨਿਰਦੋਸ਼ ਨੇ ਵਿਆਹ ਲਈ ਉਸ ਕੁੜੀ ਨੂੰ ਮੋਹ ਲਿਆ।
ਪ੍ਰਾਤਰ੍ਬੁਦ੍ਧ੍ਵਾ ਤੁ ਸਂਚਿਂਤ੍ਯ ਮਹਾਮੋਹਮੁਪਾਯਯੌ
ਪਰ ਸਵੇਰੇ ਜਾਗ ਕੇ ਤੇ ਸੋਚ ਕੇ, ਉਹ ਵੱਡੇ ਮੋਹ ਵਿਚ ਪੈ ਗਿਆ।
ਪੌषਮਾਸੇ ਤੁ ਸਂਪ੍ਰਾਪ੍ਤੇ ਸ਼ੁਕਕਂਠੇ ਸੁਪਤ੍ਰਿਕਾਮ੍
ਜਦ ਪੋਸ਼ ਮਹੀਨਾ ਆ ਗਿਆ, ਚੰਗੇ ਸ਼ਗਨ ਤੇ ਮਿੱਠੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਾਲਾ ਤੋਤਾ ਸੀ।
ਸ ਗਤ੍ਵਾ ਪੁष੍ਪਵਿਪਿਨਂ ਮਹਾਵਤਿਪੁਰੀਸ੍ਥਿਤਮ੍
ਉਹ ਮਹਾਨ ਅਵਤੀ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਫੁੱਲਾਂ ਵਾਲੇ ਬਾਗ ਵਿੱਚ ਗਿਆ।
ਵੀਰ ਤੇऽਵਰਜੋ ਬਂਧੁਰ੍ਨਾਮ੍ਨਾਹ੍ਲਾਦੋ ਮਹਾਬਲਃ
ਹੇ ਵਿਰ, ਤੇਰਾ ਛੋਟਾ ਭਰਾ ਤੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਆਹਲਾਦ ਨਾਮ ਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ালী ਹੈ।
ਤਾਂ ਜ੍ਞਾਤ੍ਵਾ ਚ ਪੁਨਸ੍ਤਸ੍ਯਾ ਉਤ੍ਤਰਂ ਦੇਹਿ ਮਤ੍ਪ੍ਰਿਯਮ੍
ਇਹ ਜਾਣ ਕੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਮੁੜ ਮੇਰੀ ਪਸੰਦ ਦਾ ਜਵਾਬ ਦੇ।
ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵੋਦਯੋ ਵੀਰੋ ਗृਹੀਤ੍ਵਾ ਪਤ੍ਰਮੁਤ੍ਤਮਮ੍
ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਵਿਰ ਉਦਯ ਨੇ ਵਧੀਆ ਪੱਤਰ ਚੁੱਕ ਲਿਆ।
ਜਮ੍ਬੁਕਸ਼੍ਚ ਨृਪੋ ਵੀਰੋ ਰੁਦ੍ਰਦਤ੍ਤਵਰੋ ਬਲੀ
ਜੰਬੁਕਾ, ਜੋ ਵਿਰ ਰਾਜਾ ਹੈ, ਰੁਦ੍ਰਦੱਤਾ ਵੱਲੋਂ ਵਧੀਆ ਤੇ ਬਲਸ਼ਾਲੀ ਹੈ,
ਤਥਾਵਿਧਂ ਮਤ੍ਪਿਤਰਮਿਂਦ੍ਰਦਤ੍ਤਵਰਂ ਰਿਪੁਮ੍
ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੇਰੇ ਪਿਤਾ, ਇੰਦਰਦੱਤਾ ਵੱਲੋਂ ਆਸ਼ੀਰਵਾਦਿਤ, ਵੈਰੀ ਹਨ—
ਇਤਿ ਜ੍ਞਾਤ੍ਵਾ ਸ ਆਹ੍ਲਾਦਸ੍ਤਾਮਾਸ਼੍ਵਾਸ੍ਯ ਹृਦਿ ਸ੍ਥਿਤਾਮ੍ 3.3.13.
ਇਹ ਜਾਣ ਕੇ, ਆਹਲਾਦ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ, ਜੋ ਦਿਲੋਂ ਡਟ ਕੇ ਖੜੀ ਸੀ, ਹੌਸਲਾ ਦਿੱਤਾ।
ਸ ਸ਼ੁਕਃ ਪਨ੍ਨਗਃ ਪੂਰ੍ਵਂ ਪੁਂਡਰੀਕੇਨ ਸ਼ਾਪਿਤਃ
ਉਹ ਸ਼ੁਕਾ, ਪਹਿਲਾਂ ਸੱਪ ਸੀ, ਪੁੰਡਰੀਕ ਵੱਲੋਂ ਸ਼ਾਪਿਤ ਹੋਇਆ ਸੀ।
ਮृਤੇ ਤਸ੍ਮਿਞ੍ਛੁਕੇ ਰਮ੍ਯੇ ਦੇਵੀ ਸ੍ਵਰ੍ਣਵਤੀ ਤਦਾ
ਜਦੋਂ ਉਹ ਪਿਆਰਾ ਸ਼ੁਕਾ ਮਰ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਦੇਵੀ ਸਵਰਨਵਤੀ—
ਮਾਘਮਾਸਿ ਚ ਸਂਪ੍ਰਾਪ੍ਤੇ ਪਂਚਮ੍ਯਾਂ ਕृष੍ਣਪਕ੍ਸ਼ਕੇ
ਜਦੋਂ ਮਾਘ ਮਹੀਨਾ ਆ ਗਿਆ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਪੱਖ ਦੀ ਪੰਜਵੀਂ ਤਾਰੀਖ ਨੂੰ,