ਤਦਾ ਤੁ ਦੁਃਖਿਤਾ ਦੇਵੀ ਦੋਲਾਮਾਰੁਹ੍ਯ ਸਤ੍ਵਰਾ
ਫਿਰ, ਦੁੱਖੀ ਰਾਣੀ ਨੇ ਜਲਦੀ ਡੋਲ੍ਹੀ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ ਬੈਠੀ।
ਗਜਰਾਜ ਨਮਸ੍ਤੁਭ੍ਯਂ ਸ਼ਕ੍ਰਦਤ੍ਤ ਮਹਾਬਲ
ਹੇ ਗਜਰਾਜ, ਤੈਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ, ਤੂੰ ਇੰਦਰ ਵੱਲੋਂ ਦਿੱਤਾ ਮਹਾਂਬਲੀ ਹੈ।
ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਦਿਵ੍ਯਗਜੋ ਦੇਵਮਾਯਾਵਿਸ਼ਾਰਦਃ
ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਦਿਵਿਆ ਹਾਥੀ ਜੋ ਦੇਵ ਮਾਇਆ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਸੀ,
ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤੇ ਗਜਰਾਜੇ ਤੁ ਕृष੍ਣਾਂਸ਼ੋ ਬਲਵਤ੍ਤਰਃ
ਜਦੋਂ ਗਜਰਾਜ ਨੂੰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੰਬੋਧਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਤਦ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦਾ ਬਲਵਾਨ ਅੰਸ਼,
ਤਮੁਤ੍ਥਾਪ੍ਯ ਕਰਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ੈਰ੍ਬਲਖਾਨਿਸਮਨ੍ਵਿਤਃ ਕਰਾਲ ਮਨ੍ਦਂ ਸ੍ਮਿਤਂ ਰੂਪਣਾਯ ਤਦਾ ਦਦੌ
ਉਸ ਨੂੰ ਹੱਥ ਨਾਲ ਛੂਹ ਕੇ ਉਠਾਇਆ, ਬਲਖਾਨੀ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ, ਕਰਾਲਾ ਨੇ ਰੂਪਣਾ ਨੂੰ ਹੌਲੀ ਮੁਸਕਾਨ ਦਿੱਤੀ।
ਮੂਰ੍ਚ੍ਛਿਤਂ ਕਾਲਿਯਂ ਸ਼ਤ੍ਰੁਂ ਬਦ੍ਧ੍ਵਾ ਸ ਨਿਗਡੈਰ੍ਦृਢੈਃ
ਉਸ ਨੇ ਬੇਹੋਸ਼ ਵਿਰੋਧੀ ਕਾਲੀਆ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਜੰਜੀਰਾਂ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹ ਲਿਆ।
ਸੂਰ੍ਯਵਰ੍ਮਾ ਤਦਾ ਜ੍ਞਾਤ੍ਵਾ ਬਦ੍ਧਂ ਬਂਧੁਂ ਚ ਕਾਲਿਯਮ੍
ਸੂਰਯਵਰਮਾ ਨੇ ਜਾਣ ਲਿਆ ਕਿ ਉਸ ਦਾ ਸਬੰਧੀ ਕਾਲੀਆ ਬੰਨ੍ਹਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਤਮਾਯਾਨ੍ਤਂ ਸਮਾਲੋਕ੍ਯ ਤੇ ਵੀਰਾ ਯੁਦ੍ਧਦੁਰ੍ਮਦਾਃ
ਉਸ ਨੂੰ ਆਉਂਦੇ ਵੇਖ ਕੇ, ਉਹ ਯੋਧੇ ਜੋ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਮਸਤ ਹੋਏ ਹੋਏ ਸਨ,
ਕੁਂਠਿਤੇऽਸ੍ਤ੍ਰੇ ਤਦਾ ਤੇषਾਂ ਵਿਸ੍ਮਿਤਾਸ੍ਤੇऽਭਵਨ੍ਮੁਨੇ
ਜਦੋਂ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਹਥਿਆਰ ਮੰਦ ਹੋ ਗਏ, ਉਹ ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਗਏ, ਹੇ ਮੁਨੀ।
ਤਸ੍ਯਾਸ੍ਤ੍ਰੈਸ੍ਤੇ ਮਹਾਵੀਰਾ ਵ੍ਰਣਾਰ੍ਤਿਭਯਪੀਡਿਤਾਃ 3.3.12.
ਉਸ ਦੇ ਹਥਿਆਰਾਂ ਨਾਲ, ਉਹ ਮਹਾਂਵੀਰ ਜਖਮ, ਦਰਦ ਤੇ ਡਰ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਹੋ ਗਏ।
ਏਵਂ ਕਤਿ ਦਿਨਾਨ੍ਯੇਵ ਬਭੂਵ ਰਣ ਉਤ੍ਤਮਃ ਕृष੍ਣਾਂਸ਼ਂ ਸ਼ਰਣਂ ਜਗ੍ਮੁਸ੍ਤੇਨ ਵੀਰੇਣ ਮੋਹਿਤਾਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕੁਝ ਹੋਰ ਦਿਨਾਂ ਲਈ ਵੱਡੀ ਲੜਾਈ ਚੱਲਦੀ ਰਹੀ; ਉਸ ਵਿਰਲੇ ਯੋਧੇ ਦੀ ਚਲਾਕੀ ਨਾਲ ਸਭ ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਕੇ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਆਸਰਾ ਲੈ ਲਿਆ।
ਕृष੍ਣਸ੍ਤੁ ਤਂ ਤਥਾ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਦੇਵੀਂ ਵਿਸ਼੍ਵਵਿਮੋਹਿਨੀਮ੍
ਪਰ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੇ, ਉਸ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਦੇਖ ਕੇ — ਉਹ ਦੇਵੀ ਜੋ ਸਾਰੀ ਦੁਨੀਆ ਨੂੰ ਭਟਕਾ ਦੇਂਦੀ ਹੈ —
ਤਦਾ ਤੁष੍ਟਾ ਜਗਦ੍ਧਾਤ੍ਰੀ ਦੁਰ੍ਗਾ ਦੁਰ੍ਗਾਰ੍ਤਿਨਾਸ਼ਿਨੀ
ਫਿਰ ਜਗਤ ਦੀ ਮਾਂ, ਦੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਮਿਟਾਉਣ ਵਾਲੀ ਦੁਰਗਾ, ਖੁਸ਼ ਹੋ ਗਈ।
ਨਿਦ੍ਰਯਾ ਮੋਹਿਤਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਕृष੍ਣਾਂਸ਼ਸ੍ਤੁ ਮਹਾਬਲਃ
ਜਦੋਂ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦਾ ਹਿੱਸਾ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਤਾਕਤਵਰ ਸੀ, ਉਸ ਨੂੰ ਨੀਂਦ ਨਾਲ ਮੋਹਿਤ ਹੋਇਆ ਦੇਖਿਆ—
ਤੁਂਦਿਲਸ਼੍ਚ ਤਥਾ ਜ੍ਞਾਤ੍ਵਾ ਭਾਤृਸ਼ੋਕਪਰਿਪ੍ਲੁਤਃ ਰਿਪੁਸੈਨ੍ਯਸ੍ਯ ਮਧ੍ਯੇ ਤੁ ਬਹੁਸ਼ੂਰਾਨਤਾਡਯਤ੍
ਤੁੰਦਿਲਾ ਨੇ ਇਹ ਜਾਣ ਕੇ, ਭਰਾ ਦੇ ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਦੁਸ਼ਮਣ ਦੀ ਫੌਜ ਵਿਚ ਕਈ ਬਹਾਦਰ ਵਿਰੋਧੀਆਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ।
ਮਾਹਿष੍ਮਤ੍ਯਾਸ਼੍ਚ ਤੇ ਸ਼ੂਰਾ ਰਂਕਣੇਨ ਸਮਨ੍ਵਿਤਾਃ
ਮਹਿਸ਼ਮਤੀ ਦੇ ਉਹ ਬਹਾਦਰ, ਰੰਕਣ ਦੇ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ—
ਪ੍ਰਦ੍ਰੁਤਂ ਸ੍ਵਂ ਬਲਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਤਾਲਨਃ ਪਰਿਘਾਯੁਧਃ
ਆਪਣੀ ਫੌਜ ਨੂੰ ਭੱਜਦਾ ਦੇਖ ਕੇ, ਤਾਲਨਾ, ਜੋ ਲੋਹੇ ਦੀ ਗੱਡ ਨਾਲ ਲੈਸ ਸੀ—
ਵਂਕਣਂ ਚ ਤਥਾ ਹਤ੍ਵਾ ਖਡ੍ਗੇਨੈਵ ਚ ਰਂਕਣਮ੍
ਫਿਰ, ਵੰਕਣ ਨੂੰ ਤੇ ਰੰਕਣ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਤਲਵਾਰ ਨਾਲ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ—
ਕਾਲਿਯੇ ਚ ਰਿਪੌ ਬਦ੍ਧੇ ਸੁਬਦ੍ਧੇ ਸੂਰ੍ਯਵਰ੍ਮਣਿ
ਦੁਸ਼ਮਣ ਕਾਲੀਆ ਨੂੰ ਬੰਨ੍ਹ ਕੇ, ਸੂਰ੍ਯਵਰਮਣ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਾਬੂ ਕਰ ਲਿਆ ਗਿਆ—
ਸਹਸ੍ਰਂ ਮ੍ਲੇਚ੍ਛਰਾਜਾਨੋ ਹਤਸ਼ੇषਾ ਬਲਾਨ੍ਵਿਤਾਃ 3.3.12.
ਹਜ਼ਾਰ ਮਲੇਛ ਰਾਜੇ, ਜੋ ਫੌਜਾਂ ਸਮੇਤ ਬਚੇ ਸੀ, ਮਾਰੇ ਗਏ।
ਪ੍ਰਤ੍ਯਹਂ ਤਾਲਨੋ ਵੀਰਃ ਸੇਨਾਪਤਿਰਮਰ੍षਣਃ
ਹਰ ਰੋਜ਼, ਤਾਲਨਾ ਜੋ ਬਹਾਦਰ ਤੇ ਅਡੋਲ ਸੈਨਾਪਤੀ ਸੀ, ਲੜਦਾ ਰਿਹਾ।
ਭਯਭੀਤਾ ਰਿਪੋਃ ਸ਼ੂਰਾ ਹਤਾ ਭੂਪਾ ਹਤੌਜਸਃ
ਦੁਸ਼ਮਣ ਦੇ ਯੋਧੇ ਡਰੇ ਹੋਏ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਤਾਕਤ ਖਤਮ ਹੋ ਗਈ, ਤੇ ਰਾਜੇ ਵੀ ਮਾਰੇ ਗਏ।
ਜਮ੍ਬੁਕਸ੍ਤੁ ਤਥਾ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਦੁਃਖਿਤੋ ਗੇਹਮਾਯਯੌ
ਜੰਬੂਕਾ ਨੇ ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਦੁਖੀ ਹੋ ਕੇ, ਘਰ ਵਾਪਸ ਆ ਗਿਆ।
ਨਿਸ਼ੀਥੇ ਸਮਨੁਪ੍ਰਾਪ੍ਤੇ ਤਤ੍ਸੁਤਾ ਵਿਜਯੈषਿਣੀ
ਅੱਧੀ ਰਾਤ ਹੋਈ, ਉਸ ਦੀ ਧੀ, ਜਿੱਤ ਦੀ ਇੱਛਾ ਵਾਲੀ—
ਆਸ਼੍ਵਾਸ੍ਯ ਪਿਤਰਂ ਤਂ ਚ ਯਯੌ ਮਾਯਾਵਿਸ਼ਾਰਦਾ
ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਧੀਰਜ ਦਿੱਤਾ, ਤੇ ਮਾਇਆ ਦੀ ਕਲਾ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਹੋ ਕੇ, ਰਵਾਨਾ ਹੋ ਗਈ।
ਭ੍ਰਾਤਰੋ ਤਤ੍ਰ ਗਤ੍ਵਾਸੌ ਯਤ੍ਰ ਸਰ੍ਵਾਨਬੋਧਯਤ੍
ਉਸ ਦੇ ਭਰਾ ਉਥੇ ਗਏ, ਜਿੱਥੇ ਉਸ ਨੇ ਸਭ ਨੂੰ ਜਾਗਰੂਕ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।
ਨਿਰਸ੍ਤ੍ਰਕਵਚਾਨ੍ਬਂਧੂਨ੍ਪ੍ਰਤਿਦੋਲਾਂ ਸਮਾਰੁਹਤ੍
ਉਸ ਨੇ ਪਲਕੀਨ ਤੇ ਚੜ੍ਹਿਆ, ਉਸ ਦੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਹਥਿਆਰ ਤੇ ਕਵਚ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਸਨ।
ਪ੍ਰਭਾਤੇ ਬੋਧਿਤਾਃ ਸਰ੍ਵੇ ਸ੍ਨਾਨਧ੍ਯਾਨਾਦਿਕਾਃ ਕ੍ਰਿਯਾਃ
ਸਵੇਰੇ, ਜਦ ਸਭ ਜਾਗੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਨ੍ਹਾਉਣ, ਧਿਆਨ ਤੇ ਹੋਰ ਕਰਮ ਕੀਤੇ।
ਕृਤ੍ਵਾ ਸਾ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸੀਂ ਮਾਯਾਂ ਹृਤ੍ਵਾ ਤਾਨ੍ਗੇਹਮਾਯਯੌ ।। 3.3.12.
ਉਹ ਨੇ ਮਾਇਆ ਨਾਲ ਇੱਕ ਰਾਕਸ਼ਸੀ ਬਣਾਈ, ਉਸ ਨੂੰ ਉਠਾ ਕੇ ਆਪਣੇ ਘਰ ਚਲੀ ਗਈ।
ਵਿਂਧ੍ਯੋਪਰਿ ਮਹਾਰਣ੍ਯੇ ਨਾਨਾਸਤ੍ਤ੍ਵਨਿषੇਵਿਤੇ ਇਲਵਿਲਾ ਯੋਗਸਿਦ੍ਧਿਯੁਤਃ ਕਾਮੀ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸੇਭ੍ਯੋ ਹਿ ਨਿਰ੍ਭਯਃ
ਵਿੰਧਿਆ ਪਹਾੜ ਉੱਤੇ, ਵੱਡੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ, ਜਿੱਥੇ ਕਈ ਜੀਵ ਵੱਸਦੇ ਸਨ, ਇਲਾਵਿਲਾ ਜੋ ਯੋਗ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਤੇ ਇੱਛਾਵਾਂ ਵਾਲੀ ਸੀ, ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਵਿਚ ਬਿਲਕੁਲ ਨਿਡਰ ਸੀ।