ਰਂਕਣੋ ਵਂਕਣਸ਼੍ਚੋਭੌ ਚਤੁਰ੍ਲਕ੍ਸ਼ਪਦਾਤਿਭਿਃ ਦਾਕ੍ਸ਼ਿਣਾਤ੍ਯਗ੍ਰਾਮਪਾਸ੍ਤੇ ਤੌ ਪੁਰਸ੍ਕृਤ੍ਯ ਸਂਯਯੁਃ
ਰੰਕਣ ਤੇ ਵੰਕਣ ਦੋਵੇਂ ਚਾਰ ਲੱਖ ਪੈਦਲ ਫੌਜ ਨਾਲ ਦੱਖਣੀ ਪਿੰਡਾਂ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਚਲੇ।
ਉਭੇ ਸੇਨੇ ਸਮਾਸਾਦ੍ਯ ਯੁਦ੍ਧਾਯ ਸਮੁਪਸ੍ਥਿਤੇ
ਦੋਵੇਂ ਫੌਜਾਂ ਮਿਲੀਆਂ, ਤੇ ਜੰਗ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੋ ਗਈਆਂ।
ਤ੍ਰਿਯਾਮੇ ਰੁਧਿਰੈਸ੍ਤੇषਾਂ ਨਦੀ ਪ੍ਰਾਵਰ੍ਤਤ ਦ੍ਰੁਤਮ੍ ਬਲਖਾਨਿਰਮੇਯਾਤ੍ਮਾ ਖਙ੍ਗਪਾਣਿਰ੍ਨਰੋ ਯਯੌ
ਤੀਜੇ ਪਹਰ ਵਿੱਚ, ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਖੂਨ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਇੱਕ ਦਰਿਆ ਵਾਂਗ ਵਹਿ ਗਿਆ; ਬਲਖਾਨੀ, ਜਿਸ ਦੀ ਆਤਮਾ ਅਣਗਣੀ ਸੀ, ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਤਲਵਾਰ ਫੜ ਕੇ ਅੱਗੇ ਵਧਿਆ।
ਭਲ੍ਲਹਸ੍ਤਸ੍ਤਦਾ ਦੇਵੋ ਮਨੋਰਥਹਯੇ ਸ੍ਥਿਤਃ
ਉਸ ਵੇਲੇ, ਦੇਵਤਾ ਨੇ ਭਾਲਾ ਫੜਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ ਤੇ ਆਪਣੇ ਮਨ ਦੇ ਘੋੜੇ ਉੱਤੇ ਖੜਾ ਹੋਇਆ।
ਆਹ੍ਲਾਦਸ਼੍ਚ ਗਦਾਹਸ੍ਤਃ ਪੋਥਯਾਮਾਸ ਵਾਹਿਨੀਮ੍ ਤਾਲਨੋ ਹਸ੍ਤਨਿਸ੍ਤ੍ਰਿਂਸ਼ੋ ਮਾਹਿष੍ਮਤ੍ਯਾਂ ਹਨਨ੍ਯਯੌ
ਆਹਲਾਦ ਨੇ ਗਦਾ ਫੜ ਕੇ ਫੌਜ ਨੂੰ ਪੀਟਿਆ; ਤਾਲਨੋ ਨੇ ਤਲਵਾਰ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਲੈ ਕੇ ਮਾਹਿਸਮਤੀ ਵੱਲ ਜਾ ਕੇ ਮਾਰਨ ਲਈ ਰਵਾਨਾ ਹੋਇਆ।
ਏਵਂ ਮਹਾਭਯੇ ਜਾਤੇ ਰਣੇ ਤਸ੍ਮਿਨ੍ਮਹਾਬਲੇ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਉਸ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਜਦੋਂ ਵੱਡੀ ਡਰ ਪੈਦਾ ਹੋਈ, ਮਹਾਂਬਲੀਆਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ,
ਪ੍ਰਭਗ੍ਨਂ ਸ੍ਵਬਲਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਕਾਲਿਯੋ ਬਲਖਾਨਿਕਮ੍
ਆਪਣੀ ਫੌਜ ਨੂੰ ਟੁੱਟਿਆ ਵੇਖ ਕੇ, ਕਾਲੀਆ ਨੇ ਬਲਖਾਨੀ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕੀਤਾ।
ਹਰਿਣੀ ਵਡਵਾ ਤਸ੍ਯ ਜ੍ਞਾਤ੍ਵਾ ਸ੍ਵਾਮਿਨਮਾਤੁਰਮ੍
ਉਸ ਦੀ ਘੋੜੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਮਾਲਕ ਨੂੰ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਜਾਣ ਲਿਆ।
ਪਤਿਤੇ ਕਾਲਿਯੇ ਵੀਰੇ ਪਂਚਸ਼ਬ੍ਦੋ ਮਹਾਗਜਃ
ਜਦੋਂ ਵਿਰੋਧੀ ਕਾਲੀਆ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਡਿੱਗ ਪਿਆ, ਤਾਂ ਮਹਾਂਗਜ ਪੰਚਸ਼ਬਦ ਆਇਆ।
ਮੂਰ੍ਚ੍ਛਿਤੇ ਪਂਚਸ਼ੂਰੇ ਤੁ ਰੂਪਣੋ ਭਯਕਾਤਰਃ 3.3.12.
ਜਦੋਂ ਪੰਜ ਵੀਰ ਬੇਹੋਸ਼ ਹੋ ਗਏ, ਰੂਪਣਾ ਡਰ ਕਰਕੇ ਕੰਪ ਗਿਆ।
ਤਦਾ ਤੁ ਦੁਃਖਿਤਾ ਦੇਵੀ ਦੋਲਾਮਾਰੁਹ੍ਯ ਸਤ੍ਵਰਾ
ਫਿਰ, ਦੁੱਖੀ ਰਾਣੀ ਨੇ ਜਲਦੀ ਡੋਲ੍ਹੀ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ ਬੈਠੀ।
ਗਜਰਾਜ ਨਮਸ੍ਤੁਭ੍ਯਂ ਸ਼ਕ੍ਰਦਤ੍ਤ ਮਹਾਬਲ
ਹੇ ਗਜਰਾਜ, ਤੈਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ, ਤੂੰ ਇੰਦਰ ਵੱਲੋਂ ਦਿੱਤਾ ਮਹਾਂਬਲੀ ਹੈ।
ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਦਿਵ੍ਯਗਜੋ ਦੇਵਮਾਯਾਵਿਸ਼ਾਰਦਃ
ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਦਿਵਿਆ ਹਾਥੀ ਜੋ ਦੇਵ ਮਾਇਆ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਸੀ,
ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤੇ ਗਜਰਾਜੇ ਤੁ ਕृष੍ਣਾਂਸ਼ੋ ਬਲਵਤ੍ਤਰਃ
ਜਦੋਂ ਗਜਰਾਜ ਨੂੰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੰਬੋਧਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਤਦ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦਾ ਬਲਵਾਨ ਅੰਸ਼,
ਤਮੁਤ੍ਥਾਪ੍ਯ ਕਰਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ੈਰ੍ਬਲਖਾਨਿਸਮਨ੍ਵਿਤਃ ਕਰਾਲ ਮਨ੍ਦਂ ਸ੍ਮਿਤਂ ਰੂਪਣਾਯ ਤਦਾ ਦਦੌ
ਉਸ ਨੂੰ ਹੱਥ ਨਾਲ ਛੂਹ ਕੇ ਉਠਾਇਆ, ਬਲਖਾਨੀ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ, ਕਰਾਲਾ ਨੇ ਰੂਪਣਾ ਨੂੰ ਹੌਲੀ ਮੁਸਕਾਨ ਦਿੱਤੀ।
ਮੂਰ੍ਚ੍ਛਿਤਂ ਕਾਲਿਯਂ ਸ਼ਤ੍ਰੁਂ ਬਦ੍ਧ੍ਵਾ ਸ ਨਿਗਡੈਰ੍ਦृਢੈਃ
ਉਸ ਨੇ ਬੇਹੋਸ਼ ਵਿਰੋਧੀ ਕਾਲੀਆ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਜੰਜੀਰਾਂ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹ ਲਿਆ।
ਸੂਰ੍ਯਵਰ੍ਮਾ ਤਦਾ ਜ੍ਞਾਤ੍ਵਾ ਬਦ੍ਧਂ ਬਂਧੁਂ ਚ ਕਾਲਿਯਮ੍
ਸੂਰਯਵਰਮਾ ਨੇ ਜਾਣ ਲਿਆ ਕਿ ਉਸ ਦਾ ਸਬੰਧੀ ਕਾਲੀਆ ਬੰਨ੍ਹਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਤਮਾਯਾਨ੍ਤਂ ਸਮਾਲੋਕ੍ਯ ਤੇ ਵੀਰਾ ਯੁਦ੍ਧਦੁਰ੍ਮਦਾਃ
ਉਸ ਨੂੰ ਆਉਂਦੇ ਵੇਖ ਕੇ, ਉਹ ਯੋਧੇ ਜੋ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਮਸਤ ਹੋਏ ਹੋਏ ਸਨ,
ਕੁਂਠਿਤੇऽਸ੍ਤ੍ਰੇ ਤਦਾ ਤੇषਾਂ ਵਿਸ੍ਮਿਤਾਸ੍ਤੇऽਭਵਨ੍ਮੁਨੇ
ਜਦੋਂ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਹਥਿਆਰ ਮੰਦ ਹੋ ਗਏ, ਉਹ ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਗਏ, ਹੇ ਮੁਨੀ।
ਤਸ੍ਯਾਸ੍ਤ੍ਰੈਸ੍ਤੇ ਮਹਾਵੀਰਾ ਵ੍ਰਣਾਰ੍ਤਿਭਯਪੀਡਿਤਾਃ 3.3.12.
ਉਸ ਦੇ ਹਥਿਆਰਾਂ ਨਾਲ, ਉਹ ਮਹਾਂਵੀਰ ਜਖਮ, ਦਰਦ ਤੇ ਡਰ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਹੋ ਗਏ।
ਏਵਂ ਕਤਿ ਦਿਨਾਨ੍ਯੇਵ ਬਭੂਵ ਰਣ ਉਤ੍ਤਮਃ ਕृष੍ਣਾਂਸ਼ਂ ਸ਼ਰਣਂ ਜਗ੍ਮੁਸ੍ਤੇਨ ਵੀਰੇਣ ਮੋਹਿਤਾਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕੁਝ ਹੋਰ ਦਿਨਾਂ ਲਈ ਵੱਡੀ ਲੜਾਈ ਚੱਲਦੀ ਰਹੀ; ਉਸ ਵਿਰਲੇ ਯੋਧੇ ਦੀ ਚਲਾਕੀ ਨਾਲ ਸਭ ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਕੇ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਆਸਰਾ ਲੈ ਲਿਆ।
ਕृष੍ਣਸ੍ਤੁ ਤਂ ਤਥਾ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਦੇਵੀਂ ਵਿਸ਼੍ਵਵਿਮੋਹਿਨੀਮ੍
ਪਰ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੇ, ਉਸ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਦੇਖ ਕੇ — ਉਹ ਦੇਵੀ ਜੋ ਸਾਰੀ ਦੁਨੀਆ ਨੂੰ ਭਟਕਾ ਦੇਂਦੀ ਹੈ —
ਤਦਾ ਤੁष੍ਟਾ ਜਗਦ੍ਧਾਤ੍ਰੀ ਦੁਰ੍ਗਾ ਦੁਰ੍ਗਾਰ੍ਤਿਨਾਸ਼ਿਨੀ
ਫਿਰ ਜਗਤ ਦੀ ਮਾਂ, ਦੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਮਿਟਾਉਣ ਵਾਲੀ ਦੁਰਗਾ, ਖੁਸ਼ ਹੋ ਗਈ।
ਨਿਦ੍ਰਯਾ ਮੋਹਿਤਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਕृष੍ਣਾਂਸ਼ਸ੍ਤੁ ਮਹਾਬਲਃ
ਜਦੋਂ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦਾ ਹਿੱਸਾ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਤਾਕਤਵਰ ਸੀ, ਉਸ ਨੂੰ ਨੀਂਦ ਨਾਲ ਮੋਹਿਤ ਹੋਇਆ ਦੇਖਿਆ—
ਤੁਂਦਿਲਸ਼੍ਚ ਤਥਾ ਜ੍ਞਾਤ੍ਵਾ ਭਾਤृਸ਼ੋਕਪਰਿਪ੍ਲੁਤਃ ਰਿਪੁਸੈਨ੍ਯਸ੍ਯ ਮਧ੍ਯੇ ਤੁ ਬਹੁਸ਼ੂਰਾਨਤਾਡਯਤ੍
ਤੁੰਦਿਲਾ ਨੇ ਇਹ ਜਾਣ ਕੇ, ਭਰਾ ਦੇ ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਦੁਸ਼ਮਣ ਦੀ ਫੌਜ ਵਿਚ ਕਈ ਬਹਾਦਰ ਵਿਰੋਧੀਆਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ।
ਮਾਹਿष੍ਮਤ੍ਯਾਸ਼੍ਚ ਤੇ ਸ਼ੂਰਾ ਰਂਕਣੇਨ ਸਮਨ੍ਵਿਤਾਃ
ਮਹਿਸ਼ਮਤੀ ਦੇ ਉਹ ਬਹਾਦਰ, ਰੰਕਣ ਦੇ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ—
ਪ੍ਰਦ੍ਰੁਤਂ ਸ੍ਵਂ ਬਲਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਤਾਲਨਃ ਪਰਿਘਾਯੁਧਃ
ਆਪਣੀ ਫੌਜ ਨੂੰ ਭੱਜਦਾ ਦੇਖ ਕੇ, ਤਾਲਨਾ, ਜੋ ਲੋਹੇ ਦੀ ਗੱਡ ਨਾਲ ਲੈਸ ਸੀ—
ਵਂਕਣਂ ਚ ਤਥਾ ਹਤ੍ਵਾ ਖਡ੍ਗੇਨੈਵ ਚ ਰਂਕਣਮ੍
ਫਿਰ, ਵੰਕਣ ਨੂੰ ਤੇ ਰੰਕਣ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਤਲਵਾਰ ਨਾਲ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ—
ਕਾਲਿਯੇ ਚ ਰਿਪੌ ਬਦ੍ਧੇ ਸੁਬਦ੍ਧੇ ਸੂਰ੍ਯਵਰ੍ਮਣਿ
ਦੁਸ਼ਮਣ ਕਾਲੀਆ ਨੂੰ ਬੰਨ੍ਹ ਕੇ, ਸੂਰ੍ਯਵਰਮਣ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਾਬੂ ਕਰ ਲਿਆ ਗਿਆ—
ਸਹਸ੍ਰਂ ਮ੍ਲੇਚ੍ਛਰਾਜਾਨੋ ਹਤਸ਼ੇषਾ ਬਲਾਨ੍ਵਿਤਾਃ 3.3.12.
ਹਜ਼ਾਰ ਮਲੇਛ ਰਾਜੇ, ਜੋ ਫੌਜਾਂ ਸਮੇਤ ਬਚੇ ਸੀ, ਮਾਰੇ ਗਏ।