ਇषਸ਼ੁਕ੍ਲਦਸ਼ਮ੍ਯਾਂ ਚ ਰਾਜ੍ਞਾਂ ਜਾਤਃ ਸਮਾਗਮਃ
ਇਸ਼ਾ ਦੇ ਚੰਨਣੇ ਪੱਖ ਦੀ ਦਸਵੀਂ ਤਾਰੀਖ ਨੂੰ, ਰਾਜਿਆਂ ਦੀ ਸਭ ਹੋਈ।
ਕਾਨ੍ਯਕੁਬ੍ਜੇ ਮਹਾਰਮ੍ਯੇ ਨਾਨਾਭੂਪਾਃ ਸਮਾਯਯੁਃ
ਸੋਹਣੇ ਕਨਯਕੁਭਜ ਵਿੱਚ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰਾਜੇ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ।
ਕृष੍ਣਾਂਸ਼ਦਰ੍ਸ਼ਨੇ ਵਾਂਛਾ ਤਸ੍ਯ ਚਾਸੀਤ੍ਤਦਾ ਮੁਨੇ
ਉਸ ਸਮੇਂ, ਹੇ ਮুনি, ਉਸ ਨੂੰ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾਮਸ਼ ਨੂੰ ਵੇਖਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਹੋਈ।
ਜਿਤੋ ਯੇਨ ਮਹੀਰਾਜਃ ਸਰ੍ਵਲੋਕਪ੍ਰਪੂਜਿਤਃ ਭ੍ਰਾਤृਜਂ ਪ੍ਰਣਤਂ ਪ੍ਰਾਹ ਸ਼ृਣੁ ਸ਼ੁਕ੍ਲਯਸ਼ਸ੍ਕਰ
ਜਿਸ ਨੇ ਧਰਤੀ ਦੇ ਰਾਜੇ ਨੂੰ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਵਲੋਂ ਸਨਮਾਨਿਤ ਸੀ, ਜਿੱਤ ਲਿਆ, ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਨਮਿਆ ਹੋਏ ਭਰਾ ਨੂੰ ਆਖਿਆ: 'ਸੁਣ, ਹੇ ਸ਼ੁਕਲਯਸ਼ਸਕਰ।'
ਰਾਜਰਾਜਪਦਂ ਤੇ ਹਿ ਕਥਂ ਸਂਹਰ੍ਤੁਮਿਚ੍ਛਸਿ
'ਤੂੰ ਰਾਜਿਆਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਦਾ ਸਿਰਲੇਖ ਕਿਵੇਂ ਹਟਾਉਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈਂ?'
ਰਾਜਾਨਸ੍ਤੇ ਚ ਸਹਿਤਾਃ ਸ੍ਵਸੈਨ੍ਯੈਃ ਪਰਿਵਾਰਿਤਾਃ
ਉਹ ਰਾਜੇ ਆਪਣੇ-ਆਪਣੀ ਫੌਜ ਨਾਲ ਘਿਰੇ ਹੋਏ, ਇਕੱਠੇ ਰਹੇ।
ਸ਼ਿਰੀषਾਖ੍ਯਪੁਰਸ੍ਥਂ ਚ ਜ੍ਞਾਤ੍ਵਾ ਕृष੍ਣਾਂਸ਼ਮੁਤ੍ਤਮਮ੍
ਜਦੋਂ ਪਤਾ ਲੱਗਾ ਕਿ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾਮਸ਼ 'ਸ਼ੀਰੀਸ਼ਾ' ਨਾਂ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਹੈ,
ਦਦृਸ਼ੁਸ੍ਤਂ ਮਹਾਤ੍ਮਾਨਂ ਪੁਂਡਰੀਕਨਿਭਾਨਨਮ੍
ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਉਸ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ, ਜਿਸ ਦਾ ਚਿਹਰਾ ਕਮਲ ਵਰਗਾ ਸੀ।
ਤਦਾ ਮਹੀਪਤਿਃ ਕ੍ਰੁਦ੍ਧੋ ਵਚਨਂ ਪ੍ਰਾਹ ਭੂਪਤੀਨ੍ ਪਿਤਰੌ ਤਸ੍ਯ ਬਲਿਨੌ ਮਾਹਿष੍ਮਤ੍ਯਾਂ ਮृਤਿਂ ਗਤੌ
ਫਿਰ ਰਾਜਾ ਗੁੱਸੇ ਵਿਚ ਹੋ ਕੇ, ਹੋਰ ਰਾਜਿਆਂ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, 'ਉਸ ਦੇ ਦੋ ਤਾਕਤਵਰ ਮਾਪੇ ਮਾਹਿਸ਼ਮਤੀ ਵਿਚ ਮੌਤ ਦੇ ਵਾਸਤੇ ਚਲੇ ਗਏ ਹਨ।'
ਜਮ੍ਬੁਕੋ ਨਾਮ ਭੂਪਾਲੋ ਨਾਰ੍ਮਦੀਯੈਃ ਸਮਨ੍ਵਿਤਃ ਸ਼ਿਲਾਪਤ੍ਰੇ ਸਮਾਰੋਪ੍ਯ ਤਯੋਰ੍ਗਾਤ੍ਰਮਚੂਰ੍ਣਯਤ੍ 3.3.12.
ਜੰਬੁਕਾ ਨਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਰਾਜਾ, ਨਰਮਦਾ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ, ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਸਰੀਰ ਪੱਥਰ ਦੀ ਤਖਤੀ ਉੱਤੇ ਰੱਖ ਕੇ ਕੁਚਲ ਦਿੱਤੇ।
ਅਦ੍ਯਾਪਿ ਤੌ ਸ੍ਥਿਤੌ ਵੀਰੌ ਹਾ ਪੁਤ੍ਰੇਤਿ ਪ੍ਰਭਾषਿਣੌ ਤਸ੍ਯੋਦਯੋ ਵृਥਾ ਜ੍ਞੇਯੋ ਵृਥਾਕੀਰ੍ਤਿਃ ਪ੍ਰਿਯਂਕਰੀ
ਅੱਜ ਵੀ ਉਹ ਦੋ ਵੀਰ, 'ਹਾਏ ਪੁੱਤ!' ਆਖਦੇ ਹੋਏ, ਉਥੇ ਹੀ ਹਨ। ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਉਠਾਣ ਵਿਅਰਥ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਪਿਆਰੀ ਸ਼ੋਹਰਤ ਵੀ ਫਲ ਰਹਿਤ ਹੈ।
ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਸ ਕृष੍ਣਾਂਸ਼ੋ ਭੂਪਤੀਨ੍ਪ੍ਰਾਹ ਨਮ੍ਰਧੀਃ
ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦਾ ਅੰਸ਼, ਨਿਮਰ ਮਨ ਨਾਲ, ਰਾਜਿਆਂ ਨੂੰ ਆਖਿਆ।
ਮ੍ਲੇਚ੍ਛੈਰ੍ਨਰਾਸ਼ਨੈਃ ਸਾਰ੍ਦ੍ਧਂ ਤਨ੍ਨृਪੇਣ ਰਣੋऽਭਵਤ੍ ਮ੍ਲੇਚ੍ਛੈਸ੍ਤੈਸ਼੍ਚ ਹਤੌ ਤਤ੍ਰ ਸ਼੍ਰੁਤੇਯਂ ਵਿਸ਼੍ਰੁਤਾ ਕਥਾ
ਉਸ ਰਾਜੇ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ, ਮਲੇਛਾਂ ਤੇ ਨਰਾਸ਼ਨਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਜੰਗ ਹੋਈ। ਉਥੇ, ਉਹ ਮਲੇਛ ਮਾਰੇ ਗਏ, ਤੇ ਇਹ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਕਹਾਣੀ ਸੁਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਮਾਤੁਲੇਨਾਦ੍ਯ ਕਥਿਤਂ ਨਵੀਨਂ ਮਰਣਂ ਤਯੋਃ
ਅੱਜ ਮਾਮਾ ਨੇ ਉਹ ਦੋਵਾਂ ਦੀ ਨਵੀਂ ਮੌਤ ਦੀ ਗੱਲ ਦੱਸ ਦਿੱਤੀ ਹੈ।
ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਤਾਨ੍ਸ ਕृष੍ਣਾਂਸ਼ੋ ਮਾਤਰਂ ਪ੍ਰਾਹ ਸਤ੍ਵਰਮ੍
ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦਾ ਅੰਸ਼, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ, ਜਲਦੀ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਨੂੰ ਆਖਿਆ।
ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਵਜ੍ਰਸਮਂ ਵਾਕ੍ਯਂ ਰੁਰੋਦ ਜਨਨੀ ਤਦਾ
ਉਹ ਗਰਜ ਵਰਗੇ ਕਠੋਰ ਬੋਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਮਾਂ ਰੋ ਪਈ।
ਜ੍ਞਾਤ੍ਵਾ ਪਿਤृਵਧਂ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਜਮ੍ਬੁਕਂ ਸ਼ਿਵਕਿਂਕਰਮ੍
ਪਿਤਾ ਦੀ ਹੱਤਿਆ ਦੀ ਖ਼ਬਰ ਜਾਣ ਕੇ, ਤੇ ਜੰਬੁਕਾ ਜੋ ਸ਼ਿਵ ਦਾ ਸੇਵਕ ਸੀ, ਉਸ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ—
ਜਯ ਜਯ ਜਯ ਜਗਦਮ੍ਬ ਭਵਾਨਿ ਹ੍ਯਖਿਲਲੋਕਸੁਰਪਿਤृਮੁਨਿਖਾਨਿ
ਜਗਤ ਦੀ ਮਾਂ ਭਵਾਨੀ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ, ਦੇਵਤਿਆਂ, ਪਿਤਰਾਂ ਤੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੀ ਮਾਂ ਹੈ, ਤੈਨੂੰ ਜਿੱਤ! ਜਿੱਤ! ਜਿੱਤ!
ਇਤਿ ਧ੍ਯਾਤ੍ਵਾ ਸ ਕृष੍ਣਾਂਸ਼ਃ ਸੁष੍ਵਾਪ ਨਿਜਸ ਦ੍ਮਨਿ ਮੋਹਯਿਤ੍ਵਾਸ਼ੁ ਤਤ੍ਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵੇ ਪ੍ਰੇषਯਾਮਾਸ ਸਰ੍ਵਗਾ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਧਿਆਨ ਕਰ ਕੇ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦਾ ਅੰਸ਼ ਆਪਣੇ ਘਰ ਵਿਚ ਸੋ ਗਿਆ। ਤੇ ਜਲਦੀ ਹੀ ਸਭ ਨੂੰ ਮੋਹ ਲਾ ਕੇ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਕੋਲ ਭੇਜ ਦਿੱਤਾ।
ਚਤੁਰ੍ਲਕ੍ਸ਼ਬਲੈਃ ਸਾਰ੍ਦ੍ਧਂ ਤਾਲਨਃ ਸ਼ੀਘ੍ਰਮਾਗਤਃ 3.3.12.
ਚਾਰ ਲੱਖ ਫੌਜ ਨਾਲ, ਤਾਲਨਾ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਆ ਗਿਆ।
ਬਲਖਾਨਿਸ੍ਤਦਾ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਸ਼੍ਚੈਕਲਕ੍ਸ਼ਬਲਾਨ੍ਵਿਤਃ
ਉਸ ਵੇਲੇ, ਬਲਖਾਨੀ ਵੀ ਇੱਕ ਲੱਖ ਫੌਜ ਨਾਲ ਆ ਪਹੁੰਚਿਆ।
ਸਜ੍ਜੀਭੂਤਾਨ੍ਸਮਾਲੋਕ੍ਯ ਤਾਨੁਦ੍ਯਾਨੇ ਸਸੈਨ੍ਯਕਾਨ੍
ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਫੌਜ ਨੂੰ ਬਾਗ ਵਿਚ ਤਿਆਰ ਵੇਖ ਕੇ—
ਵਿਹ੍ਵਲਂ ਨृਪਮਾਲੋਕ੍ਯ ਕृष੍ਣਾਂਸ਼ੋऽऽਸ਼੍ਵਾਸਯਨ੍ਮੁਦਾ
ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਬੇਚੈਨ ਵੇਖ ਕੇ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦਾ ਅੰਸ਼ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਉਸ ਨੂੰ ਹੌਸਲਾ ਦਿੱਤਾ।
ਲਕ੍ਸ਼ਸੈਨ੍ਯਂ ਤਦੀਯਂ ਚ ਗृਹੀਤ੍ਵਾ ਚਾਧਿਪੋऽਭਵਤ੍
ਉਹ ਇੱਕ ਲੱਖ ਫੌਜ ਨੂੰ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰ ਕੇ, ਅਧੀਨ ਹੋ ਗਿਆ।
ਪਤਾਕਾਃ ਪਞ੍ਚਸਾਹਸ੍ਰਾਃ ਸਾਹਸ੍ਰਂ ਕਾष੍ਠਕਾਰਿਣਃ
ਉਥੇ ਪੰਜ ਹਜ਼ਾਰ ਝੰਡੇ ਤੇ ਇੱਕ ਹਜ਼ਾਰ ਲੱਕੜੀ ਦੇ ਕੰਮ ਵਾਲੇ ਸਨ।
ਤ੍ਰਿਲਕ੍ਸ਼ਾਸ਼੍ਚ ਹਯਾਃ ਸਰ੍ਵੇ ਉष੍ਟ੍ਰਾ ਦਸ਼ਸਹਸ੍ਰਕਾਃ
ਉਥੇ ਤਿੰਨ ਲੱਖ ਘੋੜੇ ਸਨ, ਤੇ ਦਸ ਹਜ਼ਾਰ ਉਠ।
ਤਾਲਨਸ਼੍ਚ ਸਮਾਯਾਤਃ ਸਰ੍ਵਸੇਨਾਧਿਪੋऽਭਵਤ੍
ਤਾਲਨਾ ਆਇਆ ਅਤੇ ਪੂਰੀ ਫੌਜ ਦਾ ਸਰਦਾਰ ਬਣ ਗਿਆ।
ਬਲਖਾਨਿਰ੍ਹਯਾਨਾਂ ਚ ਸਰ੍ਵੇषਾਮਧਿਪੋऽਭਵਤ੍ ਪਤ੍ਤੀਨਾਂ ਚੈਵ ਸਰ੍ਵੇषਾਂ ਕृष੍ਣਾਂਸ਼ਸ਼੍ਚਾਧਿਪੋऽਭਵਤ੍
ਬਲਖਾਨੀ ਸਾਰੇ ਘੋੜਸਵਾਰਾਂ ਦਾ ਮੁਖੀ ਬਣਿਆ, ਅਤੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾਂਸ਼ ਸਾਰੀ ਪੈਦਲ ਫੌਜ ਦਾ ਮੁਖੀ ਬਣਿਆ।
ਨਤ੍ਵਾ ਤੇ ਮਲਨਾਂ ਭੂਪੋ ਦਤ੍ਤ੍ਵਾ ਦਾਨਾਨ੍ਯਨੇਕਸ਼ਃ
ਮਲਨਾ ਦੇ ਰਾਜਾ ਨੇ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਦਾਨ ਦਿੱਤੇ।
ਪਕ੍ਸ਼ਮਾਤ੍ਰਗਤਃ ਕਾਲੋ ਮਾਰ੍ਗੇ ਤਸ੍ਮਿਨ੍ਰਣੈषਿਣਾਮ੍ ਸੇਨਾਂ ਨਿਵਾਸਯਾਮਾਸੁਰ੍ਨਿਰ੍ਭਯਾਸ੍ਤੇ ਮਹਾਬਲਾਃ ।। 3.3.12.
ਉਸ ਸਮੇਂ, ਯੁੱਧ ਦੀ ਤਲਾਸ਼ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਦੇ ਰਸਤੇ 'ਤੇ ਅੱਧਾ ਦਿਨ ਹੀ ਲੰਘਿਆ ਸੀ; ਉਹ ਮਹਾਬਲੀ ਯੋਧੇ ਨਿਡਰ ਹੋ ਕੇ ਫੌਜ ਨੂੰ ਉਥੇ ਟਿਕਾ ਦਿੱਤਾ।