षਡ੍ਵਿਂਸ਼ਤ੍ਕਲ੍ਪਸਾਹਸ੍ਰੈਰ੍ਮਹਾਕਲ੍ਪੋ ਹਿ ਯਃ ਸ੍ਮृਤਃ 3.4.25.
ਛਬੀਸ ਹਜ਼ਾਰ ਕਲਪਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਨੂੰ 'ਮਹਾਕਲਪ' ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਤਦਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਸੁਰੈਃ ਸਾਰ੍ਦ੍ਧਂ ਭੂਪਂ ਸ੍ਵਾਯਂਭੁਵਂ ਗਤਃ
ਉਸ ਵੇਲੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇਵਤਿਆਂ ਸਮੇਤ ਰਾਜਾ ਸਵਾਯੰਭੂਵ ਦੇ ਕੋਲ ਗਿਆ।
ਸ੍ਵਾਯਂਭੁਵਮਨੋਰ੍ਮਧ੍ਯੇ ਵਾਰਾਹੋऽਭੂਤ੍ਸ ਵੈ ਭੁਵਿ
ਸਵਾਯੰਭੂਵ ਮਨੁ ਦੇ ਰਾਜ ਵਿੱਚ, ਵਿਚਕਾਰ ਵਾਰਾਹਾ ਅਵਤਾਰ ਧਰਤੀ ਤੇ ਆਇਆ।
ਸ੍ਵਾਰੋਚਿषਮਨੋਰਨ੍ਤੇ ਨृਸਿਂਹੋऽਭੂਤ੍ਸ ਵੈ ਭੁਵਿ
ਸਵਾਰੋਚਿਸ਼ ਮਨੁ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ, ਨਰਸਿੰਹ ਅਵਤਾਰ ਧਰਤੀ ਤੇ ਆਇਆ।
ਤਦੌਤ੍ਤਮਮਨੋਰ੍ਮਧ੍ਯੇ ਰੁਦ੍ਰੋऽਭੂਤ੍ਸਗਣੋ ਭੁਵਿ
ਉੱਤਮ ਮਨੂ ਦੇ ਸਮੇਂ ਵਿਚ ਰੁਦਰ ਆਪਣੇ ਸੰਗੀਆਂ ਸਮੇਤ ਧਰਤੀ ਤੇ ਆਏ।
ਤਾਮਸਾਨ੍ਤੇऽਭਵਨ੍ਮਤ੍ਸ੍ਯਃ ਸ ਵੈ ਭੁਵਿ ਸਨਾਤਨਃ
ਤਾਮਸ ਮਨੂ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ ਮਤਸਯ ਰੂਪ ਧਰਤੀ ਤੇ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਏ, ਜੋ ਸਦਾ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਹਨ।
ਵੈਵਸ੍ਵਤਮਨੋਰ੍ਮਧ੍ਯੇ ਕृष੍ਣੋਭੂਦ੍ਭੁਵਿ ਸ ਪ੍ਰਭੁਃ
ਵੈਵਸਵਤ ਮਨੂ ਦੇ ਸਮੇਂ ਵਿਚ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਧਰਤੀ ਤੇ ਆਏ, ਜੋ ਪ੍ਰਭੂ ਹਨ।
ਰੈਵਤਾਨ੍ਤੇऽਭਵਤ੍ਕੂਰ੍ਮਃ ਸ ਵੈ ਭੁਵਿ ਸਨਾਤਨਃ
ਰੈਵਤ ਮਨੂ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ ਕੂਰਮ ਰੂਪ ਧਰਤੀ ਤੇ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਏ, ਜੋ ਸਦਾ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਹਨ।
ਚਾਕ੍ਸ਼ੁषਾਨ੍ਤੇ ਜਾਮਦਗ੍ਨ੍ਯੋऽਭਵਦ੍ਰਾਮਃ ਸ ਵੈ ਭੁਵਿ
ਚਾਕਸ਼ੁਸ਼ ਮਨੂ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ ਜਾਮਦਗਨੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਰਾਮ ਧਰਤੀ ਤੇ ਆਏ।
ਵੈਵਸ੍ਵਤਮਨੋਰਾਦੌ ਵਾਮਨੋऽਭੂਤ੍ਸ ਵੈ ਭੁਵਿ
ਵੈਵਸਵਤ ਮਨੂ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿਚ ਵਾਮਨ ਧਰਤੀ ਤੇ ਆਏ।
ਵੈਵਸ੍ਵਤਮਨੋਰ੍ਮਧ੍ਯੇ ਕਲ੍ਕੀ ਨਾਮ੍ਨਾਹਮਾਗਤਃ 3.4.25.
ਵੈਵਸਵਤ ਮਨੂ ਦੇ ਸਮੇਂ ਵਿਚ ਮੈਂ ਕਲਕੀ ਨਾਂ ਨਾਲ ਆਇਆ ਹਾਂ।
ਸਾਵਰ੍ਣਿਕਾਦੌ ਭਵਿਤਾ ਬੁਦ੍ਧੋ ਨਾਮ੍ਨਾ ਸ ਵੈ ਭੁਵਿ
ਸਾਵਰਨੀ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿਚ ਬੁੱਧ ਨਾਂ ਵਾਲਾ ਧਰਤੀ ਤੇ ਆਵੇਗਾ।
ਵੈਵਸ੍ਵਤਮਨੋਰ੍ਮਧ੍ਯੇ ਰਾਮੋ ਦਾਸ਼ਰਥਿਰ੍ਭੁਵਿ
ਵੈਵਸਵਤ ਮਨੂ ਦੇ ਸਮੇਂ ਵਿਚ ਦਸ਼ਰਥ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਰਾਮ ਧਰਤੀ ਤੇ ਆਏ।
ਸਰ੍ਵਪੂਜ੍ਯਾਵਤਾਰਸ਼੍ਚ ਨ ਭਵੇਦ੍ਵੈ ਕਦਾਚਨ
ਜੋ ਅਵਤਾਰ ਸਭ ਵਲੋਂ ਪੂਜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਕਦੇ ਵੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।
ਤ੍ਰਯੋऽਵਤਾਰਾਃ ਕਥਿਤਾਸ੍ਤਥਾ ਨਾਨ੍ਯਚ੍ਚਤੁਰ੍ਯੁਗੇ
ਤਿੰਨ ਅਵਤਾਰਾਂ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਚਾਰੇ ਯੁੱਗਾਂ ਵਿਚ ਹੋਰ ਕੋਈ ਨਹੀਂ।
ਦ੍ਵਾਪਰਸ੍ਯ ਤਥਾ ਕृष੍ਣਃ ਸ਼ੇषੇਣ ਸਹ ਵੈ ਭੁਵਿ
ਦਵਾਪਰ ਯੁੱਗ ਵਿਚ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਸ਼ੇਸ਼ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਧਰਤੀ ਤੇ ਆਏ।
ਅਤਃ ਖਂਡਃ ਪਵਿਤ੍ਰੋऽਯਂ ਨृਣਾਂ ਪਾਤਕਨਾਸ਼ਨਃ
ਇਸ ਕਰਕੇ ਇਹ ਭਾਗ ਪਵਿੱਤਰ ਹੈ, ਜੋ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਪਾਪ ਨਾਸ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਜਨ੍ਮ ਪ੍ਰਭृਤਿ ਪਾਪਾਨਿ ਤਸ੍ਯ ਨਸ਼੍ਯਂਤਿ ਨਾਨ੍ਯਥਾ
ਜਨਮ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਪਾਪ ਇਸ ਨਾਲ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਨਹੀਂ।
ਦ੍ਵਿਤੀਯੋ ਯੋ ਮਹਾਕਲ੍ਪੋ ਵਿष੍ਣੁਕਲ੍ਪਃ ਸ ਵੈ ਸ੍ਮृਤਃ
ਦੂਜਾ ਵੱਡਾ ਕਲਪ ਵਿਸ਼ਨੂ ਕਲਪ ਦੇ ਨਾਂ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸ਼ਤਕੋਟਿਪ੍ਰਵਿਸ੍ਤਾਰੋ ਵਿष੍ਣੁਪੌਰਾਣਿਕਸ੍ਯ ਵੈ
ਵਿਸ਼ਨੂ ਪੁਰਾਣਾ ਦੀ ਪਰੰਪਰਾ ਸੌ ਕਰੋੜ ਤੱਕ ਫੈਲੀ ਹੋਈ ਹੈ।
ਪੂਰ੍ਵਾਰ੍ਦ੍ਧਾਦ੍ਭਗਵਾਨ੍ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ .ਸਰ੍ਵਦੇਵਸਮਨ੍ਵਿਤਃ 3.4.25.
ਪਹਿਲੇ ਹਿੱਸੇ ਤੋਂ ਭਗਵਾਨ ਬ੍ਰਹਮਾ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਸਮੇਤ।
ਤृਤੀਯੋ ਯੋ ਮਹਾਕਲ੍ਪਃ ਸ਼ਿਵਕਲ੍ਪਃ ਸ ਵੈ ਸ੍ਮृਤਃ
ਤੀਜਾ ਵੱਡਾ ਕਲਪ ਸ਼ਿਵ ਕਲਪ ਦੇ ਨਾਂ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸ਼ਤਕੋਟਿਪ੍ਰਵਿਸ੍ਤਾਰਃ ਸ਼ਿਵਪੌਰਾਣਿਕੈਃ ਸ੍ਮृਤਃ
ਸ਼ਿਵ ਪੁਰਾਣਾ ਦੇ ਜਾਣਕਾਰਾਂ ਮੁਤਾਬਕ, ਇਸ ਦੀ ਵਿਸਤਾਰ ਸੌ ਕਰੋੜ ਹੈ।
ਗਣੇਸ਼ਸ੍ਤਤ੍ਰ ਭਗਵਾਨ੍ਪੁਰਾਣਪੁਰੁषਾਸਨੇ
ਉਥੇ ਮਹਾਂ ਗਣੇਸ਼, ਪੁਰਾਣਾ ਪੁਰਖ ਦੇ ਪੁਰਾਣੇ ਆਸਨ 'ਤੇ ਬੈਠੇ ਹੋਏ ਹਨ।
ਵਿष੍ਣੋਰ੍ਨਾਭਿਸਮੁਦ੍ਭੂਤਃ ਪਰਮੇष੍ਠੀ ਪਿਤਾਮਹਃ
ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੀ ਨਾਭੀ ਤੋਂ ਪਰਮੇਸ਼ਠੀ, ਸਭ ਦਾ ਪਿਤਾ, ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ।
ਪਂਚਮੋ ਯੋ ਮਹਾਕਲ੍ਪੋ ਵਾਯੁਕਲ੍ਪਃ ਸ ਵੈ ਸ੍ਮृਤਃ
ਪੰਜਵਾਂ ਵੱਡਾ ਯੁਗ ਵਾਯੂ ਕਲਪ ਦੇ ਨਾਂ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਮਹੇਨ੍ਦ੍ਰਾਦਭਵਤ੍ਪ੍ਰਾਪ੍ਤੋ ਮਹੇਂਦ੍ਰਾਦਿਂਦ੍ਰਿਯਾਣਿ ਚ
ਉਸ ਨੇ ਮਹੇਂਦਰ ਦੀ ਤਾਕਤ ਅਤੇ ਮਹੇਂਦਰ ਦੇ ਹੋਰ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀਆਂ।
ਸ਼ਨਿਰ੍ਬੁਧੋ ਰਵਿਃ ਸ਼ੁਕ੍ਰੋ ਵਿਸ਼੍ਵ ਕਰ੍ਮਾ ਬृਹਸ੍ਪਤਿਃ
ਸ਼ਨੀ, ਬੁਧ, ਰਵੀ, ਸ਼ੁਕਰ, ਵਿਸ਼ਵਕਰਮਾ ਅਤੇ ਬ੍ਰਹਸਪਤੀ—
ਸृष੍ਟਿਕਰ੍ਤਾ ਸ ਵੈ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਲਿਙ੍ਗੇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਸਮੁਦ੍ਭਵਃ । ਸृष੍ਟਿਪਾਤਾ ਸ ਵੈ ਵਿष੍ਣੁਰਵਤਾਰਿਪਦੋਦ੍ਭਵਃ । । ੧੦੮ ਚਤੁਰ੍ਵਿਂਸ਼ਤਿਤਤ੍ਤ੍ਵੇषੁ ਕਲ੍ਪੇਕਲ੍ਪੇ ਪ੍ਰਭੁਰ੍ਗਤਃ । ਸਨਤ੍ਕੁਮਾਰੋ ਹਂਸਸ਼੍ਚ ਵਾਰਾਹੋ ਨਾਰਦਸ੍ਤਥਾ । । ੧੦੯ ਨਾਰਾਯਣੌ ਚ ਕਪਿਲਾਤ੍ਰੇਯੌ ਯਜ੍ਞਾਸ਼੍ਵਕਣ੍ਟਕੌ । ਵृषਭਸ਼੍ਚ ਪृਥੁਰ੍ਮਤ੍ਸ੍ਯਃ ਕੂਰ੍ਮੋ ਧਨ੍ਵਨ੍ਤਰਿਸ੍ਤਥਾ । । 3.4.25.੧੧੦ ਮੋਹਿਨੀ ਚ ਨृਸਿਂਹਸ਼੍ਚ ਵਾਮਨੋ ਭਾਰ੍ਗਵਸ੍ਤਥਾ । ਰਾਮੋ ਵ੍ਯਾਸੋ ਬਲਃ ਕृष੍ਣੋ ਬੁਦ੍ਧਃ ਕਲ੍ਕੀ ਸ੍ਵਤਤ੍ਤ੍ਵਗਃ । । ੧੧੧ ਗੁਹ੍ਯਜਨ੍ਮਾ ਮਹਾਦੇਵਃ ਸृष੍ਟਿਦੈਤ੍ਯਵਿਨਾਸ਼ਕਃ । ਏਵਂ ਜਾਤਾਸ੍ਤ੍ਰਯੋ ਦੇਵਾ ਮਹਾਕਲ੍ਪੇ ਚ ਪਞ੍ਚਮੇ । । ੧੧੨ षष੍ਠੋ ਯਸ੍ਤੁ ਮਹਾਕਲ੍ਪੋ ਵਹ੍ਨਿਕਲ੍ਪਃ ਸ ਵੈ ਸ੍ਮृਤਃ । ਸ੍ਕਨ੍ਦਸ੍ਤਤ੍ਰੈਵ ਭਗਵਾਨ੍ਪੁਰਾਣਪੁਰੁषਾਸਨੇ । । ੧੧੩ ਪੁਰੁषਾਵ੍ਯਯਤਃ ਸ੍ਕਨ੍ਨਃ ਸ੍ਕਨ੍ਦਸ੍ਤਸ੍ਮਾਨ੍ਮਹਾਰ੍ਚਿਮਾਨ੍ । ਸੂਰ੍ਯਰੂਪਾ ਮਹਾਰ੍ਚਿਰ੍ਯਾ ਤਸ੍ਯਾਂ ਜਾਤੋ ਹਰਿਃ ਸ੍ਵਯਮ੍ । । ੧੧੪ ਵਹ੍ਨਿਰੂਪਾ ਮਹਾਰ੍ਚਿਰ੍ਯਾ ਤਸ੍ਯਾਂ ਜਾਤਃ ਪਿਤਾਮਹਃ । ਚਨ੍ਦ੍ਰਰੂਪਾ ਮਹਾਰ੍ਚਿਰ੍ਯਾ ਤਸ੍ਯਾਂ ਜਾਤਃ ਸ ਵੈ ਹਰਃ । । ੧੧੫ ऋषਯੋ ਮੁਨਯੋ ਵਰ੍ਣਾ ਲੋਕਾ ਜਾਤਾਃ ਪਿਤਾਮਹਾਤ੍ । ਆਦਿਤ੍ਯਾ ਵਿਸ਼੍ਵਵਸਵਸ੍ਤੁषਿਤਾ ਭਾਸ੍ਵਰਾਨਿਲਾਃ । । ੧੧੬ ਮਹਾਰਾਜਿਕਸਾਧ੍ਯਾਸ਼੍ਚ ਦੇਵਾ ਵਿष੍ਣੁਸਮੁਦ੍ਭਵਾਃ । ਯਕ੍ਸ਼ਰਾਕ੍ਸ਼ਸਗਨ੍ਧਰ੍ਵਾਃ ਪਿਸ਼ਾਚਾਃ ਕਿਨ੍ਨਰਾਦਯਃ । । ੧੧੭ ਦੈਤ੍ਯਾਸ਼੍ਚ ਦਾਨਵਾ ਭੂਤਾਸ੍ਤਾਮਸਾ ਰੁਦ੍ਰਸਮ੍ਭਵਾਃ । ਕਲ੍ਪੇ ਕਲ੍ਪੇ ਸਮੁਦ੍ਭੂਤਮੇਵਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਣ੍ਡਗੋਚਰੇ । । ੧੧੮ ਸਪ੍ਤਮੋ ਯੋ ਮਹਾਕਲ੍ਪਃ ਸ ਵੈ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਣ੍ਡਕਲ੍ਪਕਃ । ਪਾਵਕਸ੍ਤਤ੍ਰ ਭਗਵਾਨ੍ਪੁਰਾਣਪੁਰੁषਾਸਨੇ । । ੧੧੯ ਅਚਿਨ੍ਤ੍ਯਤੇਜਸਸ੍ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਪੁਰੁषਾਦ੍ਵਹ੍ਨਿਰੁਦ੍ਭਵਃ । ਤਤੋ ਜਾਤੋ ਮਹਾਬ੍ਧਿਸ਼੍ਚ ਤਸ੍ਮਾਜ੍ਜਾਤਂ ਵਿਰਾਣ੍ਮਯਮ੍ । । 3.4.25.੧੨੦ ਰੋਮ੍ਣਿ ਰੋਮ੍ਣਿ ਤਤਸ੍ਤਸ੍ਯ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਣ੍ਡਾਃ ਕੋਟਿਸ਼ੋऽਭਵਨ੍ । ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਣ੍ਡਾਦਭਵਦ੍ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਸਰ੍ਵਲੋਕਪਿਤਾਮਹਃ । । ੧੨੧ ਤਸ੍ਮਾਜ੍ਜਾਤੋ ਵਿਭੁਰ੍ਵਿष੍ਣੁਸ੍ਤਸ੍ਮਾਜ੍ਜਾਤੋ ਹਰਃ ਸ੍ਵਯਮ੍ । ਸ਼ਤਕੋਟਿਪ੍ਰਵਿਸ੍ਤਾਰੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਣ੍ਡਾਖ੍ਯਪੁਰਾਣਕੇ । । ੧੨੨ ਤ੍ਰਿਨੇਤ੍ਰਂ ਪਞ੍ਚਵਕ੍ਤ੍ਰਂ ਚ ਦਸ਼ਬਾਹੁਰ੍ਭਵਸ੍ਯ ਚ । ਅष੍ਟਾਦਸ਼ਾਨਾਂ ਕਲ੍ਪਾਨਾਂ ਵਾਯੁਰ੍ਵੈ ਵੈਦਿਕੈਃ ਸ੍ਮृਤਃ । । ੧੨੩ ਮਹਾਕਲ੍ਪੇऽਭਵਨ੍ਸਰ੍ਵੇ ਦ੍ਵਿਸਹਸ੍ਰਾਃ ਕ੍ਸ਼ਯਂ ਗਤਾਃ । ਅष੍ਟਮੋ ਯੋ ਮਹਾਕਲ੍ਪੋ ਲਿਙ੍ਗਕਲ੍ਪਃ ਸ ਵੈ ਸ੍ਮृਤਃ । । ੧੨੪ ਤਤ੍ਰੈਵ ਭਗਵਾਨ੍ਧਰ੍ਮਃ ਪੁਰਾਣਪੁਰੁषਾਸਨੇ । ਅਚਿਨ੍ਤ੍ਯਾਵ੍ਯਕ੍ਤਰੂਪਸ਼੍ਚ ਜਾਤੋ ਧਰ੍ਮਃ ਸਨਾਤਨਃ । । ੧੨੫ ਧਰ੍ਮਾਤ੍ਕਾਮਃ ਸਮੁਦ੍ਭੂਤਃ ਕਾਮਾਲ੍ਲਿਙ੍ਗਸ੍ਤ੍ਰਿਧਾਭਵਤ੍ । ਪੁਂਲ੍ਲਿਙ੍ਗਃ ਕ੍ਲੀਬਲਿਙ੍ਗਸ਼੍ਚ ਸ੍ਤ੍ਰੀਲਿਙ੍ਗਸ਼੍ਚ ਸੁਰੋਤ੍ਤਮ । । ੧੨੬ ਪੁਁਲ੍ਲਿਙ੍ਗਾਦਭਵਦ੍ਵਿष੍ਣੁਃ ਸ੍ਤ੍ਰੀਲਿਙ੍ਗਾਚ੍ਚ ਮਹੇਨ੍ਦਿਰਾ । ਕ੍ਲੀਬਲਿਙ੍ਗਾਤ੍ਸ ਵੈ ਸ਼ੇषਸ੍ਤਸ੍ਯੋਪਰਿ ਸ ਚ ਸ੍ਥਿਤਃ । । ੧੨੭ ਤ੍ਰਿਭ੍ਯਸ੍ਤਮੋਮਯੇਭ੍ਯਸ਼੍ਚ ਜਾਤਮੇਕਾਰ੍ਣਵਂ ਜਗਤ੍ । ਸੁਪ੍ਤੇ ਨਾਰਾਯਣੇ ਦੇਵੇ ਨਾਭੇਃ ਪਙ੍ਕਜਮੁਤ੍ਤਮਮ੍ । । ੧੨੮ ਜਾਤਂ ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਸ ਵੈ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਤਸ੍ਮਾਜ੍ਜਾਤੋ ਵਿਰਾਡਯਮ੍ । ਸ਼ਤਕੋਟਿਪ੍ਰਵਿਸ੍ਤਾਰੈਰ੍ਲਿਙ੍ਗਪੌਰਾਣਿਕੈਃ ਕਥਾ । । ੧੨੯ ਗੀਤਾ ਚੈਵ ਵਿਧੇਰਗ੍ਰੇ ਤਸ੍ਯ ਸਾਰੋऽਯਮੁਤ੍ਤਮਃ । ਨਵਮੋ ਯੋ ਮਹਾਕਲ੍ਪੋ ਮਤ੍ਸ੍ਯਕਲ੍ਪਃ ਸ ਵੈ ਸ੍ਮृਤਃ । । 3.4.25.੧੩੦ ਕੁਬੇਰਸ੍ਤਤ੍ਰ ਭਗਵਾਨ੍ਪੁਰਾਣਪੁਰੁषਾਸਨੇ । ਅਵ੍ਯਯਾਚ੍ਚ ਸਮੁਦ੍ਭੂਤੋ ਧੂਲਿਵृਨ੍ਦੋ ਮਹਾਂਸ੍ਤਥਾ । । ੧੩੧ ਰਜੋਭੂਤਾਚ੍ਚ ਤਸ੍ਮਾਚ੍ਚ ਕੁਬੇਰਸ੍ਯ ਸਮੁਦ੍ਭਵਃ । ਕੁਬੇਰਾਦੁਦ੍ਭਵਨ੍ਮਤ੍ਸ੍ਯੋ ਵੇਦਮੂਰ੍ਤਿਸ਼੍ਚ ਸਦ੍ਗੁਣਃ । । ੧੩੨ ਮਤ੍ਸ੍ਯੋਦਰਾਤ੍ਸਮੁਦ੍ਭੂਤੋ ਵਿष੍ਣੁਰ੍ਨਾਰਾਯਣੋ ਹਰਿਃ । ਵਿष੍ਣੋਰ੍ਨਾਭੇਃ ਸਮੁਦ੍ਭੂਤੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਲੋਕਪਿਤਾਮਹਃ । । ੧੩੩ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣਸ਼੍ਚੋਦ੍ਭਵਂ ਦੈਵਂ ਦੈਵਾਦ੍ਦੇਵਾ ਬਭੂਵਿਰੇ । ਚਤੁਰ੍ਵਿਂਸ਼ਤਿਤਤ੍ਤ੍ਵਾਨਿ ਤੈਰ੍ਦੇਵੈਰ੍ਜਨਿਤਾਨਿ ਵੈ । । ੧੩੪ ਕਲ੍ਪੇਕਲ੍ਪੇ ਕ੍ਰਮਾਦੇਵਂ ਕਲ੍ਪਨਾਮਾਨ੍ਯਕਾਰਯਤ੍ । ਮਤ੍ਸ੍ਯਕਲ੍ਪੇ ਤੁ ਮਤ੍ਸ੍ਯਸ਼੍ਚ ਮਹਾਮਤ੍ਸ੍ਯਾਤ੍ਸਮੁਦ੍ਭਵਃ । । ੧੩੫ ਤਨ੍ਮਤ੍ਸ੍ਯਾਦ੍ਭਗਵਾਨ੍ਵਿष੍ਣੁਸ੍ਤਤੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣ ਉਦ੍ਭਵਃ । ਕੂਰ੍ਮਕਲ੍ਪੇ ਮਹਾਮਤ੍ਸ੍ਯਾਤ੍ਕੂਰ੍ਮੋ ਜਾਤਃ ਸ ਕਚ੍ਛਪਃ । । ੧੩੬ ਕੂਰ੍ਮਾਚ੍ਚ ਭਗਵਾਨ੍ਵਿष੍ਣੁਸ੍ਤਤੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਤਤੋ ਵਿਰਾਟ੍ । ਸ਼੍ਵੇਤਵਾਰਾਹਕਲ੍ਪੇ ਚ ਵਰਾਹਾਦ੍ਵਿष੍ਣੁਰੁਦ੍ਭਵਃ । । ੧੩੭ ਵਿष੍ਣੋਰ੍ਨਾਭੇਸ਼੍ਚ ਸ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਤਤੋ ਜਾਤੋ ਵਿਰਾਡਯਮ੍ । ਏਵਂ ਸਰ੍ਵੇ ਚ ਵੈ ਕਲ੍ਪਾ ਜ੍ਞੇਯਾਃ ਸਰ੍ਵਤ੍ਰ ਵੈ ਬੁਧੈਃ । । ੧੩੮ ਦਸ਼ਮੋ ਯੋ ਮਹਾਕਲ੍ਪਃ ਕੂਰ੍ਮਕਲ੍ਪਃ ਸ ਵੈ ਸ੍ਮृਤਃ । ਅਚੇਤਾਸ੍ਤਤ੍ਰ ਭਗਵਾਨ੍ਪੁਰਾਣਪੁਰੁषਾਸਨੇ । । ੧੩੯ ਪ੍ਰਕृਤੇਸ਼੍ਚ ਪਰੋ ਯੋ ਵੈ ਤੁਰੀਯੋऽਵ੍ਯਯ ਏਵ ਚ । ਸ਼ੂਨ੍ਯਭੂਤਾਤ੍ਤਤੋ ਜਾਤਃ ਪ੍ਰਚੇਤਾ ਭਗਵਾਨ੍ਸ੍ਵਯਮ੍ । । 3.4.25.੧੪੦ ਤਸ੍ਮਾਜ੍ਜਾਤੋ ਮਹਾਨਬ੍ਧਿਸ੍ਤਤ੍ਰ ਸੁष੍ਵਾਪ ਸ ਪ੍ਰਭੁਃ । ਨਾਰਾਯਣ ਇਤਿ ਖ੍ਯਾਤਃ ਸ ਵੈ ਜਲਪਤਿਃ ਸ੍ਵਯਮ੍ । । ੧੪੧ ਤਦਰ੍ਦ੍ਧਾਚ੍ਚ ਮਹਾਕੂਰ੍ਮਸ੍ਤਤਃ ਸ਼ੇषੋ ਮਹਾਨਭੂਤ੍ । ਤ੍ਰਿਧਾऽਭਵਤ੍ਸ ਵੈ ਸ਼ੇषੋ ਭੂਮਾ ਸ਼ੇषਸ਼੍ਚ ਭੌਮਨੀ । । ੧੪੨ ਭੂਮਾ ਸ ਵੈ ਵਿਰਾਡ੍ ਜ੍ਞੇਯਃ ਸ਼ੇषੋਪਰਿ ਸ ਚਾਸ੍ਥਿਤਃ । ਭੌਮਨੀ ਚ ਮਹਾਲਕ੍ਸ਼੍ਮੀਃ ਸਾ ਭੂਮ੍ਨੋ ਹृਦਿ ਸਂਸ੍ਥਿਤਾ । । ੧੪੩ ਭੂਮ੍ਨੋ ਜਾਤਃ ਸ ਵੈ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਸृष੍ਟਿਸ੍ਥਿਤਿਵਿਨਾਸ਼ਕਃ । ਤ੍ਰਿਧਾਮੂਰ੍ਤਿਃ ਸ ਵੈ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਕਲ੍ਪੇਕਲ੍ਪੇ ਕ੍ਰਮਾਦਯਮ੍ ।। ੧੪੪ ਪਟਂ ਸੁषੁਪ੍ਤਭੂਤਂ ਯਤ੍ਪੁਰਾਣਪੁਰੁषਾਸਨਮ੍ । ਯਤ੍ਰ ਗਤ੍ਵੇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਣ੍ਯੇਵ ਤृਪ੍ਤਿਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਕ੍ਸ਼ਯਨ੍ਤਿ ਵੈ ।। ੧੪੫ ਅਹਙ੍ਕਾਰਸ੍ਤਦਾਗਤ੍ਯ ਚੈਤਨ੍ਯਂ ਮਨਸਿ ਸ੍ਥਿਤਮ੍ । ਵਞ੍ਚਯਿਤ੍ਵਾ ਪੁਨਰ੍ਲੋਕਂ ਕਰੋਤਿ ਸ੍ਮ ਸ੍ਵਲੀਲਯਾ ।। ੧੪੬ ਤੁਰੀਯਸ਼ਕ੍ਤਿਰ੍ਯਾ ਜ੍ਞੇਯਾ ਮਹਾਕਾਲੀ ਸਨਾਤਨੀ । ਮਹਾਕਲ੍ਪਸ਼੍ਚ ਤੈਃ ਸਰ੍ਵੈਸ੍ਤਦਙ੍ਗਂ ਸ਼੍ਰੁਤਿਭਿਃ ਸ੍ਮृਤਮ੍ ।। ੧੪੭ ਨਮਸ੍ਤਸ੍ਯੈ ਮਹਾਕਾਲ੍ਯੈ ਮਮ ਮਾਤ੍ਰੇ ਨਮੋ ਨਮਃ । ਯਤਃ ਪੁਰਾਣਪੁਰੁषਾ ਭਵਨ੍ਤਿ ਚ ਲਿਯਨ੍ਤਿ ਚ ।। ੧੪੮ ਦਸ਼ੈਵ ਚ ਮਹਾਕਲ੍ਪਾ ਵ੍ਯਤੀਤਾ ਇਹ ਭੋਃ ਸੁਰਾਃ । ਸਾਮ੍ਪ੍ਰਤਂ ਵਰ੍ਤਤੇ ਯੋ ਵੈ ਮਹਾਕਲ੍ਪੋ ਭਵਿष੍ਯਕਃ ।। ੧੪੯ ਤਦੁਤ੍ਪਤ੍ਤਿਂ ਸ਼ृਣੁਧ੍ਵਂ ਭੋ ਦੇਵਾਃ ਸਰ੍ਪਿਗਣਾ ਮਮ । ਅਚਿਨ੍ਤ੍ਯਮਕ੍ਸ਼ਰਂ ਯਤ੍ਤੁ ਤੁਰੀਯਂ ਚ ਸਦਾ ਸ੍ਥਿਤਮ੍ ।। 3.4.25.੧੫੦ ਯਦ੍ਗਤ੍ਵਾ ਨ ਨਿਵਰ੍ਤਨ੍ਤੇ ਨਰਾਸ੍ਤਤ੍ਰੈਵ ਤਤ੍ਪਦਮ੍ । ਅਨੇਕਸृष੍ਟਿਰਚਨਾਃ ਸਨ੍ਤਿ ਤਸ੍ਯੈਵ ਲੀਲਯਾ ।। ੧੫੧ ਤਸ੍ਯਾਨ੍ਤਂ ਨ ਵਿਦੁਰ੍ਦੇਵਾਃ ਕਥਂ ਜਾਨਨ੍ਤਿ ਵੈ ਨਰਾਃ । ਭੂਤੋ ਭੂਤੋ ਮਹਾਕਲ੍ਪੋ ਦृष੍ਟੋ ਵੈਦੇਸ੍ਤਦੀਰਿਤਃ ।। ੧੫੨ ਭਾਵ੍ਯਾ ਯੇ ਤੁ ਮਹਾਕਲ੍ਪਾ ਨ ਵੈ ਜਾਨਨ੍ਤਿ ਤੇ ਸਦਾ । ਤ੍ਰਯਸ੍ਤ੍ਰਿਂਸ਼ਨ੍ਮਹਾਕਲ੍ਪਾਃ ਕੈਸ਼੍ਚਿਦ੍ਵੇਦੈਰੁਦੀਰਿਤਾਃ ।। ੧੫੩ ਅष੍ਟਾਦਸ਼ ਮਹਾਕਲ੍ਪਾਃ ਪृਥਙ੍ ਨਾਮ੍ਨੋਪਵਰ੍ਣਿਤਾਃ । ਏਕਾਦਸ਼ ਮਹਾਕਲ੍ਪਾਃ ਕੈਸ਼੍ਚਿਤ੍ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਾਃ ਪੁਰਾਤਨੈਃ ।। ੧੫੪ ਅਤੋऽਹਂ ਨਿਸ਼੍ਚਯੇਨਾਦ੍ਯ ਭਾਵ੍ਯਕਲ੍ਪੇषੁ ਭੋਃ ਸੁਰਾਃ । ਵੇਦਾਨਾਂ ਵਚਨਂ ਸਤ੍ਯਂ ਨਾਨ੍ਯਥਾ ਚ ਭਵੇਤ੍ਕ੍ਵਚਿਤ੍ ।। ੧੫੫ ਤਦਵ੍ਯਯਾਤ੍ਸਮੁਦ੍ਭੂਤੋ ਰਾਧਾਕृष੍ਣਃ ਸਨਾਤਨਃ । ਏਕੀਭੂਤਂ ਦ੍ਵਯੋਰਙ੍ਗਂ ਰਾਧਾਕृष੍ਣੋ ਬੁਧੈਃ ਸ੍ਮृਤਃ ।। ੧੫੬ ਸਹਸ੍ਰਯੁਗਪਰ੍ਯਨ੍ਤਂ ਯਤ੍ਤੇਪੇ ਪਰਮਂ ਤਪਃ । ਤਦਾ ਸ ਚ ਦ੍ਵਿਧਾ ਜਾਤੋ ਰਾਧਾਕृष੍ਣਃ ਪृਥਕ੍ਪृਥਕ੍ ।। ੧੫੭ ਸਹਸ੍ਰਯੁਗਪਰ੍ਯਨ੍ਤਂ ਤੇਪਤੁਸ੍ਤੌ ਪਰਂ ਤਪਃ । ਤਯੋਰਙ੍ਗਾਤ੍ਸਮੁਦ੍ਭੂਤਾ ਜ੍ਯੋਤ੍ਸ੍ਨਾ ਤਮਨਾਸ਼ਿਨੀ । । ੧੫੮ ਤਜ੍ਯੋਤ੍ਸ੍ਨਾਭਿਃ ਸਮੁਦ੍ਭੂਤਂ ਦਿਵ੍ਯਂ ਵृਨ੍ਦਾਵਨਂ ਸ਼ੁਭਮ੍ । ਏਕਵਿਂਸ਼ਤ੍ਪ੍ਰਕृਤਯੋ ਯੋਜਨੇ ਯੋਜਨੇ ਸ੍ਮृਤਾਃ । । ੧੫੯ ਦਿਵ੍ਯਂ ਵृਨ੍ਦਾਵਨਂ ਜਾਤਂ ਚਤੁਰਾਸ਼ੀਤਿਸਮ੍ਮਿਤੇ । ਕ੍ਰੋਸ਼ਾਯਾਮਂ ਮਹਾਰਮ੍ਯਂ ਤਲ੍ਲਿਙ੍ਗਂ ਸ਼ृਣੁ ਮੇ ਪ੍ਰਭੋ । । 3.4.25.੧੬੦ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਪ੍ਰਕृਤੀਨਾਂ ਚ ਦਸ਼ਾਨਾਂ ਗ੍ਰਾਮਤਦ੍ਦਸ਼
ਬ੍ਰਹਮਾ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦਾ ਰਚਨਹਾਰ ਹੈ, ਜੋ ਲਿੰਗ ਅਤੇ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਤੋਂ ਜਨਮਿਆ। ਵਿਸ਼ਨੂ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੇ ਸੰਭਾਲਣ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਜੋ ਅਵਤਾਰ ਦੇ ਰਸਤੇ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ। ਹਰ ਕਲਪ ਵਿੱਚ, ਪ੍ਰਭੂ ਚੌਵੀ ਤੱਤਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਆਪਕ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।