ਔਤ੍ਤਮਸ੍ਯਾਨ੍ਤਰੇ ਚੈਵ ਸਤ੍ਯੇ षष੍ਟਿਸਹਸ੍ਰਕਮ੍ 3.4.25.
ਉਤਤਮਸ ਮਨਵੰਤਰ ਵਿੱਚ, ਸਤਯੁਗ ਵਿੱਚ ਉਮਰ ਸਠ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲ ਸੀ।
ਕਲੌ ਸਾਰ੍ਦ੍ਧਸਹਸ੍ਰਾਬ੍ਦਂ ਨृਣਾਮਾਯੁਃ ਪ੍ਰਕੀਰ੍ਤਿਤਮ੍
ਕਲਿਯੁਗ ਵਿੱਚ, ਮਨੁੱਖ ਦੀ ਉਮਰ ਇੱਕ ਹਜ਼ਾਰ ਪੰਜ ਸੌ ਸਾਲ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਨृਣਾਮਾਯੁਃ ਸਤ੍ਯਯੁਗੇ ਤ੍ਰੇਤਾਯਾਂ ਚ ਤਦਰ੍ਦ੍ਧਕਮ੍
ਸਤਯੁਗ ਵਿੱਚ ਮਨੁੱਖ ਦੀ ਉਮਰ ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਂਗ ਹੀ ਸੀ; ਤ੍ਰੇਤਾ ਵਿੱਚ, ਉਸ ਤੋਂ ਅੱਧੀ।
ਰੈਵਤਾਨ੍ਤਰਕੇ ਚੈਵ ਸਤ੍ਯੇ ਤ੍ਰਿਂਸ਼ਤ੍ਸਹਸ੍ਰਕਮ੍
ਰੈਵਤ ਮਨਵੰਤਰ ਵਿੱਚ, ਸਤਯੁਗ ਵਿੱਚ ਉਮਰ ਤੀਹ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲ ਸੀ।
ਕਲੌ ਚਾष੍ਟਸ਼ਤਾਬ੍ਦਾਯੁਰ੍ਨृਣਾਂ ਵੇਦੈਃ ਪ੍ਰਕੀਰ੍ਤਿਤਮ੍
ਕਲਿਯੁਗ ਵਿੱਚ, ਮਨੁੱਖ ਦੀ ਉਮਰ ਵੇਦਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਅਠ ਸੌ ਸਾਲ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਤ੍ਰੇਤਾਯਾਂ ਤ੍ਰਿਸਹਸ੍ਰਾਬ੍ਦਂ ਦ੍ਵਾਪਰੇ ਦ੍ਵਿਸਹਸ੍ਰਕਮ੍
ਤ੍ਰੇਤਾ ਯੁਗ ਵਿੱਚ ਉਮਰ ਤਿੰਨ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲ ਸੀ; ਦੁਆਪਰ ਵਿੱਚ ਦੋ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲ।
ਵੈਵਸ੍ਵਤੇਨ੍ਤਰੇ ਚੈਵ ਸਤ੍ਯੇ ਤੁਰ੍ਯਸਹਸ੍ਰਕਮ੍
ਵੈਵਸਵਤ ਮਨਵੰਤਰ ਦੇ ਸਤਯੁਗ ਵਿੱਚ ਚਾਰ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਮਿਆਦ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਕਲੌ ਸ਼ਤਾਬ੍ਦਕਂ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਮਾਯੁਰ੍ਵੇਦੈਸ੍ਤਥਾ ਨृਣਾਮ੍
ਕਲਿਯੁਗ ਵਿੱਚ ਆਯੁਰਵੇਦ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੀ ਉਮਰ ਸੌ ਸਾਲ ਦੱਸੀ ਗਈ ਹੈ।
ਆਯੁਃ ਸਤ੍ਯੇ ਤਦਰ੍ਦ੍ਧਂ ਤੁ ਤ੍ਰੇਤਾਯਾਂ ਚ ਪ੍ਰਕੀਰ੍ਤਿਤਮ੍
ਸਤਯੁਗ ਵਿੱਚ ਉਮਰ ਇਤਨੀ ਹੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ; ਤੇ ਤ੍ਰੇਤਾਯੁਗ ਵਿੱਚ ਇਹਦੀ ਅੱਧੀ ਮਿਆਦ ਦੱਸੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਬ੍ਰਹ੍ਮਸਾਵਰ੍ਣਿਕੇ ਚੈਵ ਸਤ੍ਯੇ ਦਸ਼ਸਹਸ੍ਰਕਮ੍
ਬ੍ਰਹਮਾ ਸਾਵਰਨਿ ਮਨਵੰਤਰ ਦੇ ਸਤਯੁਗ ਵਿੱਚ ਦਸ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਮਿਆਦ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਕਲੌ ਚੈਵ ਤਦਰ੍ਦ੍ਧਾਬ੍ਦਂ ਨृਣਾਮਾਯੁਃ ਪ੍ਰਕੀਰ੍ਤਿਤਮ੍ 3.4.25.
ਕਲਿਯੁਗ ਵਿੱਚ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੀ ਉਮਰ ਉਸ ਮਿਆਦ ਦਾ ਅੱਧਾ ਦੱਸੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਰੁਦ੍ਰਸਾਵਰ੍ਣਿਕੇ ਚੈਵ ਸਤ੍ਯੇ ਚਾष੍ਟਸਹਸ੍ਰਕਮ੍
ਰੁਦ੍ਰ ਸਾਵਰਨਿ ਮਨਵੰਤਰ ਦੇ ਸਤਯੁਗ ਵਿੱਚ ਅੱਠ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਮਿਆਦ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਕਲੌ ਤਦਰ੍ਦ੍ਧਕਂ ਜ੍ਞੇਯਂ ਨृਣਾਮਾਯੁਃ ਪੁਰਾਤਨੇ
ਕਲਿਯੁਗ ਵਿੱਚ ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੀ ਉਮਰ ਉਸ ਮਿਆਦ ਦਾ ਅੱਧਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਭੌਮ ਮਨ੍ਵਂਤਰੇ ਚੈਵ ਸਤ੍ਯੇ ਤੁਰ੍ਯਸਹਸ੍ਰਕਮ੍
ਭੌਮ ਮਨਵੰਤਰ ਦੇ ਸਤਯੁਗ ਵਿੱਚ ਚਾਰ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਮਿਆਦ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਕਲੌ ਤਦਰ੍ਦ੍ਧਕਂ ਜ੍ਞੇਯਂ ਨਰਾਯੁਸ਼੍ਚਾਰ੍षਸਮ੍ਮਤਮ੍
ਕਲਿਯੁਗ ਵਿੱਚ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੀ ਉਮਰ, ਜੋ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਮੰਨੀ ਹੈ, ਉਹ ਉਸ ਮਿਆਦ ਦਾ ਅੱਧਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਤ੍ਰੇਤਾਯਾਂ ਤ੍ਰਿਸ਼ਤਾਬ੍ਦਂ ਚ ਦ੍ਵਾਪਰੇ ਤੁ ਤਦਰ੍ਦ੍ਧਕਮ੍
ਤ੍ਰੇਤਾਯੁਗ ਵਿੱਚ ਉਮਰ ਤਿੰਨ ਸੌ ਸਾਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ; ਦਵਾਪਰ ਵਿੱਚ ਇਹਦੀ ਅੱਧੀ ਮਿਆਦ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਮਨ੍ਵਂਤਰੇ ਤੁ ਯਨ੍ਨਾਮ੍ਨਾ ਭੂਪਾਸ਼੍ਚਾਸਂਸ਼੍ਚਤੁਰ੍ਯੁਗੇ
ਹਰ ਮਨਵੰਤਰ ਵਿੱਚ ਚਾਰ ਯੁਗਾਂ ਦੇ ਰਾਜੇ ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਨਾਂਵਾਂ ਨਾਲ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਏਵਮਨ੍ਯਤ੍ਰ ਵੈ ਜ੍ਞੇਯਂ ਯੁਗੇ ਤੁਰ੍ਯੇ ਮਨੌ ਮਨੌ
ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੋਰ ਥਾਵਾਂ ਤੇ ਵੀ, ਚੌਥੇ ਯੁਗ ਵਿੱਚ, ਹਰ ਮਨਵੰਤਰ ਵਿੱਚ ਇਹੀ ਮਿਆਦ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਯੁਗਾਂਤੇ ਕਰ੍ਮਭੂਮੇਸ਼੍ਚ ਲਯਃ ਕਲ੍ਪਃ ਸ ਵੈ ਸ੍ਮृਤਃ
ਯੁਗ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ, ਕਰਮ ਭੂਮੀ ਦਾ ਵਿਲੀਨ ਹੋਣਾ 'ਕਲਪ' ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਪੁਰਾਣ ਪੁਰੁषਸ੍ਯੈਵ ਦਿਨਾਨ੍ਤੇ ਪ੍ਰਲਯੋ ਹਿ ਯਃ
ਪੁਰਾਣੇ ਪੁਰਖ ਦੇ ਦਿਨ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ ਜੋ ਵਿਲੀਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ 'ਪ੍ਰਲੈ' ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
षਡ੍ਵਿਂਸ਼ਤ੍ਕਲ੍ਪਸਾਹਸ੍ਰੈਰ੍ਮਹਾਕਲ੍ਪੋ ਹਿ ਯਃ ਸ੍ਮृਤਃ 3.4.25.
ਛਬੀਸ ਹਜ਼ਾਰ ਕਲਪਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਨੂੰ 'ਮਹਾਕਲਪ' ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਤਦਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਸੁਰੈਃ ਸਾਰ੍ਦ੍ਧਂ ਭੂਪਂ ਸ੍ਵਾਯਂਭੁਵਂ ਗਤਃ
ਉਸ ਵੇਲੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇਵਤਿਆਂ ਸਮੇਤ ਰਾਜਾ ਸਵਾਯੰਭੂਵ ਦੇ ਕੋਲ ਗਿਆ।
ਸ੍ਵਾਯਂਭੁਵਮਨੋਰ੍ਮਧ੍ਯੇ ਵਾਰਾਹੋऽਭੂਤ੍ਸ ਵੈ ਭੁਵਿ
ਸਵਾਯੰਭੂਵ ਮਨੁ ਦੇ ਰਾਜ ਵਿੱਚ, ਵਿਚਕਾਰ ਵਾਰਾਹਾ ਅਵਤਾਰ ਧਰਤੀ ਤੇ ਆਇਆ।
ਸ੍ਵਾਰੋਚਿषਮਨੋਰਨ੍ਤੇ ਨृਸਿਂਹੋऽਭੂਤ੍ਸ ਵੈ ਭੁਵਿ
ਸਵਾਰੋਚਿਸ਼ ਮਨੁ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ, ਨਰਸਿੰਹ ਅਵਤਾਰ ਧਰਤੀ ਤੇ ਆਇਆ।
ਤਦੌਤ੍ਤਮਮਨੋਰ੍ਮਧ੍ਯੇ ਰੁਦ੍ਰੋऽਭੂਤ੍ਸਗਣੋ ਭੁਵਿ
ਉੱਤਮ ਮਨੂ ਦੇ ਸਮੇਂ ਵਿਚ ਰੁਦਰ ਆਪਣੇ ਸੰਗੀਆਂ ਸਮੇਤ ਧਰਤੀ ਤੇ ਆਏ।
ਤਾਮਸਾਨ੍ਤੇऽਭਵਨ੍ਮਤ੍ਸ੍ਯਃ ਸ ਵੈ ਭੁਵਿ ਸਨਾਤਨਃ
ਤਾਮਸ ਮਨੂ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ ਮਤਸਯ ਰੂਪ ਧਰਤੀ ਤੇ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਏ, ਜੋ ਸਦਾ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਹਨ।
ਵੈਵਸ੍ਵਤਮਨੋਰ੍ਮਧ੍ਯੇ ਕृष੍ਣੋਭੂਦ੍ਭੁਵਿ ਸ ਪ੍ਰਭੁਃ
ਵੈਵਸਵਤ ਮਨੂ ਦੇ ਸਮੇਂ ਵਿਚ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਧਰਤੀ ਤੇ ਆਏ, ਜੋ ਪ੍ਰਭੂ ਹਨ।
ਰੈਵਤਾਨ੍ਤੇऽਭਵਤ੍ਕੂਰ੍ਮਃ ਸ ਵੈ ਭੁਵਿ ਸਨਾਤਨਃ
ਰੈਵਤ ਮਨੂ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ ਕੂਰਮ ਰੂਪ ਧਰਤੀ ਤੇ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਏ, ਜੋ ਸਦਾ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਹਨ।
ਚਾਕ੍ਸ਼ੁषਾਨ੍ਤੇ ਜਾਮਦਗ੍ਨ੍ਯੋऽਭਵਦ੍ਰਾਮਃ ਸ ਵੈ ਭੁਵਿ
ਚਾਕਸ਼ੁਸ਼ ਮਨੂ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ ਜਾਮਦਗਨੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਰਾਮ ਧਰਤੀ ਤੇ ਆਏ।
ਵੈਵਸ੍ਵਤਮਨੋਰਾਦੌ ਵਾਮਨੋऽਭੂਤ੍ਸ ਵੈ ਭੁਵਿ
ਵੈਵਸਵਤ ਮਨੂ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿਚ ਵਾਮਨ ਧਰਤੀ ਤੇ ਆਏ।