ਗ੍ਰਹਭੂਤਃ ਸ੍ਥਿਤਸ੍ਤਤ੍ਰ ਨਭੋਦੇਵ੍ਯਾਂ ਤਦੁਦ੍ਭਵਃ 3.4.17.
ਗ੍ਰਹ ਬਣ ਕੇ ਮੈਂ ਉਥੇ ਟਿਕਿਆ, ਆਕਾਸ਼ ਦੀ ਦੇਵੀ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ।
thumb|400px|ਦਿਗ੍ਗਜ1 ਪੂਰ੍ਵਸ੍ਯਾਂ ਦਿਸ਼ਿ ਵੈ ਤਸ੍ਮਾਜ੍ਜਾਤਸ਼੍ਚੈਰਾਵਤੋ ਗਜਃ
ਪੂਰਬ ਵੱਲੋਂ ਐਰਾਵਤ ਹਾਥੀ ਜਨਮਿਆ।
ਵਾਮਨਃ ਕੁਮੁਦਸ਼੍ਚੈਵ ਪੁष੍ਪਦਂਤਃ ਕ੍ਰਮਾਦ੍ਗਜਾਃ ।। ਸਾਰ੍ਵਭੌਮਃ ਸੁਪ੍ਰਤੀਕੋ ਨਭੋਦਿਕ੍ਸ਼ੁ ਤੁ ਤਤ੍ਸੁਤਾਃ
ਵਾਮਨ, ਕੁਮੁਦ ਤੇ ਪੁਸ਼ਪਦੰਤ ਹਾਥੀ ਹਨ; ਸਰਵਭੌਮ ਤੇ ਸੁਪ੍ਰਤੀਕ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਆਕਾਸ਼ ਦੀਆਂ ਦਿਸਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਹਨ।
ਅਭ੍ਰਮੁਃ ਕਪਿਲਾ ਚੈਵ ਪਿਂਗਲਾਖ੍ਯਾ ਇਮਾਃ ਕ੍ਰਮਾਤ੍
ਅਭ੍ਰਮੁ, ਕਪਿਲਾ ਤੇ ਪਿੰਗਲਾ ਨਾਮਕ ਹਾਥਣੀਆਂ ਹਨ।
ਭੂਮਿਦਿਕ੍ਸ਼ੁ ਕਰਿਣ੍ਯਸ਼੍ਚ ਜਾਤਾਸ੍ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਤੁ ਤਤ੍ਪ੍ਰਿਯਾਃ
ਧਰਤੀ ਦੀਆਂ ਦਿਸਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਹਾਥਣੀਆਂ ਜਨਮੀਆਂ, ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਪਿਆਰੀਆਂ ਹਨ।
ਪਸ਼ੁਯੋਨ੍ਯੁਦ੍ਭਵਾਨਾਂ ਚ ਨृਣਾਂ ਤਾ ਯੋषਿਤਸ੍ਸਦਾ
ਜੋ ਪਸ਼ੂ ਜਾਤੀ ਤੋਂ ਜਨਮ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਮਹਿਲਾਵਾਂ ਸਦਾ ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਵਿਚ ਮਿਲਦੀਆਂ ਹਨ।
ਮਨੁਵਂਸ਼ੋਦ੍ਭਵਾਨਾਂ ਚ ਨृਣਾਂ ਚਾਨ੍ਯੋਦ੍ਭਵਾਃ ਸ੍ਤ੍ਰਿਯਃ
ਮਨੁ ਦੇ ਵੰਸ਼ ਤੋਂ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲਿਆਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਜਨਮਾਂ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿਚ ਵੀ ਮਹਿਲਾਵਾਂ ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਵਿਚ ਪਾਈਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।
ਦ੍ਵਿਧਾ ਧੁਵਸ੍ਸ ਵਿਜ੍ਞੇਯੋ ਭੂਮੇਰੂਰ੍ਦ੍ਧ੍ਵਮਧਸ੍ਤਥਾ
ਧਰੂਵ ਦੋ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ: ਧਰਤੀ ਤੋਂ ਉੱਪਰ ਤੇ ਹੇਠਾਂ।
ਅਧੋਧ੍ਰੁਵੇ ਸਦਾ ਰਾਤ੍ਰਿਰ੍ਨਾਰਕਾਸ੍ਤਤ੍ਰ ਵੈ ਸ੍ਥਿਤਾਃ
ਹੇਠਲੇ ਧਰੂਵ ਤੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਰਾਤ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ; ਉਥੇ ਨਰਕ ਵਾਸੀ ਵੱਸਦੇ ਹਨ।
ਮਹੋ ਜਨਸ੍ਤਪਸ੍ਸਤ੍ਯਂ ਤੇषੁ ਨਿਤ੍ਯਂ ਦਿਨਂ ਸ੍ਮृਤਮ੍ ਤੇषੁ ਨਿਤ੍ਯਂ ਸ੍ਮृਤਾ ਰਾਤ੍ਰਿਃ ਕਲ੍ਪਮਾਨਂ ਚ ਕੋਵਿਦੈਃ
ਮਹਾ, ਜਨ, ਤਪ ਤੇ ਸਤ੍ਯ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਹਮੇਸ਼ਾ ਦਿਨ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਰਾਤ ਨੂੰ ਗਿਆਨੀਆਂ ਕਲਪ ਸਮਝਦੇ ਹਨ।
ਸ ਤੁ ਪੂਰ੍ਵਭਵੇ ਚਾਸੀਦ੍ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋ ਮਾਧਵਪ੍ਰਿਯਃ 3.4.17.
ਪਿਛਲੇ ਜਨਮ ਵਿੱਚ ਉਹ ਮਾਧਵ ਦਾ ਪਿਆਰਾ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਸੀ।
ਤੀਰ੍ਥ ਪੁਣ੍ਯਾਤ੍ਸ ਵੈ ਵਿਪ੍ਰੋ ਮਾਧਵੋ ਮਾਧਵਪ੍ਰਿਯਃ षਟ੍ਤ੍ਰਿਂਸ਼ਚ੍ਚ ਸਹਸ੍ਰਾਬ੍ਦਂ ਰਾਜ੍ਯਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਧ੍ਰੁਵੋऽਭਵਤ੍
ਤੀਰਥ ਦੇ ਪੁੰਨ ਨਾਲ, ਉਹ ਮਾਧਵ ਦਾ ਪਿਆਰਾ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਛੱਤੀ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲ ਰਾਜ ਕਰਕੇ ਧਰੂਵ ਬਣ ਗਿਆ।
ਸੂਤ ਉਵਾਚ ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਗੁਰੋਰ੍ਵਾਕ੍ਯਂ ਸ ਧ੍ਰੁਵਃ ਪਂਚਮੋ ਵਸੁਃ ਨਰਸ਼੍ਰੀਰ੍ਨਾਮ ਵਿਖ੍ਯਾਤੋ ਗੁਣਵੈਸ਼੍ਯਸ੍ਯ ਵੈ ਸੁਤਃ
ਸੂਤ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਆਪਣੇ ਗੁਰੂ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਧਰੂਵ ਪੰਜਵਾਂ ਵਸੁ, ਨਰਸ਼੍ਰੀ ਨਾਮਕ, ਗੁਣਵੈਸ਼ਯ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਇਆ।
ਕੁਸੀਦਗੁਣਗੁਪ੍ਤਸ਼੍ਚ ਨਰਸ਼੍ਰੀਃ ਪੁਤ੍ਰਵਤ੍ਸਲਃ
ਨਰਸ਼੍ਰੀ, ਖਜਾਨੇਦਾਰ ਤੇ ਗੁਣਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਪਿਆਰ ਕਰਦਾ ਸੀ।
ਪ੍ਰਤ੍ਯਹਂ ਸ ਹਰੇਃ ਕ੍ਰੀਡਾਂ ਵृਨ੍ਦਾਵਨਮਹੋਤ੍ਤਮੇ
ਉਹ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਵ੍ਰਿੰਦਾਵਨ ਦੀ ਮਹਾਨ ਧਰਤੀ ਤੇ ਹਰੀ ਦੀ ਲੀਲਾ ਦਾ ਆਨੰਦ ਲੈਂਦਾ ਸੀ।
ਯਸ੍ਯ ਪੁਤ੍ਰਵਿਵਾਹੇ ਚ ਭਗਵਾਨ੍ਭਕ੍ਤਵਤ੍ਸਲਃ
ਉਸ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਦੇ ਵਿਆਹ ਤੇ, ਭਗਵਾਨ ਜੋ ਭਗਤਾਂ ਨੂੰ ਪਿਆਰ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਹਾਜ਼ਰ ਸੀ।
ਪੁਰੀਂ ਕਾਸ਼ੀਂ ਸਮਾਗਮ੍ਯ ਨਰਸ਼੍ਰੀਭਰ੍ਕ੍ਤਰਾਟ੍ ਸ੍ਵਯਮ੍
ਕਾਸੀ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਆ ਕੇ, ਉਹ ਮਹਾਨ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦਾ ਰਾਜਾ ਖੁਦ ਪਹੁੰਚਿਆ।
ਸਾਰ੍ਦ੍ਧਂ ਤਪੋ ਮਹਤ੍ਕੁਰ੍ਵਨ੍ਬ੍ਰਹ੍ਮਧ੍ਯਾਨਪਰੋऽਭਵਤ੍
ਉਸ ਨੇ ਵੱਡੀ ਤਪस्या ਕਰਦਿਆਂ, ਪਰਮਾਤਮਾ ਦੀ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਲਗਨ ਲਾਈ।
ਤਦਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਹਰਿਸ਼੍ਸ਼ਂਭੁਃ ਸ੍ਵਸ੍ਵਵਾਹਨਮਾਸ੍ਥਿਤਾਃ
ਫਿਰ ਬ੍ਰਹਮਾ, ਹਰੀ ਅਤੇ ਸ਼ੰਭੂ, ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਵਾਹਨ ਤੇ ਸਵਾਰ ਹੋਏ।
ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਵਚ ਸ੍ਤੇषਾਂ ਸ੍ਵਯਂਭੂਤਨਯੋ ਮੁਨਿਃ
ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਖੁਦ ਸਵਯੰਭੂ ਦਾ ਪੁੱਤਰ, ਉਹ ਮੁਨੀ—
ਤਸ੍ਯ ਭਾਵਂ ਸਮਾਲੋਕ੍ਯ ਤ੍ਰਯੋ ਦੇਵਾਃ ਸਨਾਤਨਾਃ 3.4.17.
ਉਸ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਵੇਖ ਕੇ, ਤਿੰਨ ਸਦਾ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਦੇਵਤੇ—
ਲਿਂਗਹਸ੍ਤਃ ਸ੍ਵਯਂ ਰੁਦ੍ਰੋ ਵਿष੍ਣੁਸ੍ਤਦ੍ਰਸਵਰ੍ਦ੍ਧਨਃ ਰਤਿਂ ਦੇਹਿ ਮਦਾਘੂਰ੍ਣੇ ਨੋ ਚੇਤ੍ਪ੍ਰਾਣਾਂਸ੍ਤ੍ਯਜਾਮ੍ਯਹਮ੍
ਰੁਦਰ ਨੇ ਲਿੰਗ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਫੜਿਆ, ਵਿਸ਼ਨੂ ਨੇ ਇੱਛਾ ਵਧਾਈ, ਤੇ ਕਿਹਾ: 'ਮੈਨੂੰ ਰਸ ਦਿਓ, ਮਸਤ ਹੋਏ ਹੋਏ, ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਜਿੰਦ ਛੱਡ ਦਿਆਂਗਾ।'
ਪਤਿਵ੍ਰਤਾऽਨਸੂਯਾ ਚ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਤੇषਾਂ ਵਚੋऽਸ਼ੁਭਮ੍
ਪਤੀ ਦੀ ਭਗਤ ਅਨਸੂਯਾ ਨੇ, ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਅਸ਼ੁਭ ਗੱਲ ਸੁਣੀ।
ਮੋਹਿਤਾਸ੍ਤਤ੍ਰ ਤੇ ਦੇਵਾ ਗृਹੀਤ੍ਵਾ ਤਾਂ ਬਲਾਤ੍ਤਦਾ
ਉਸ ਸਮੇਂ, ਉਹ ਦੇਵਤੇ ਮੋਹ ਵਿਚ ਆ ਕੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਜਬਰ ਨਾਲ ਫੜ ਲਿਆ।
ਤਦਾ ਕ੍ਰੁਦ੍ਧਾ ਸਤੀ ਸਾ ਵੈ ਤਾਞ੍ਛਸ਼ਾਪ ਮੁਨਿਪ੍ਰਿਯਾ
ਫਿਰ, ਉਹ ਸਤੀ, ਜੋ ਮੁਨੀ ਦੀ ਪਿਆਰੀ ਸੀ, ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਆ ਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਪ ਦੇ ਦਿੱਤਾ।
ਮਹਾਦੇਵਸ੍ਯ ਵੈ ਲਿਂਗਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣੋऽਸ੍ਯ ਮਹਾਸ਼ਿਰਃ ਭਵਿष੍ਯਂਤਿ ਸੁਰਸ਼੍ਰੇष੍ਠਾ ਉਪਹਾਸੋऽਯਮੁਤ੍ਤਮਃ
'ਮਹਾਦੇਵ ਦਾ ਲਿੰਗ ਤੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦਾ ਵੱਡਾ ਸਿਰ, ਇਹ ਸਭ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਚੋਟੀ ਦੇ, ਹੁਣ ਹਾਸੇ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣਨਗੇ।'
ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਵਚੋ ਘੋਰਂ ਨਮਸ੍ਕृਤ੍ਯ ਮੁਨਿਪ੍ਰਿਯਾਮ੍
ਇਹ ਡਰਾਉਣੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਉਹ ਮੁਨੀ ਦੀ ਪਿਆਰੀ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਅਨਸੂਯਾ ਤਦਾ ਪ੍ਰਾਹ ਭਵਨ੍ਤੋ ਮਮ ਪੁਤ੍ਰਕਾਃ
ਫਿਰ ਅਨਸੂਯਾ ਨੇ ਕਿਹਾ, 'ਤੁਸੀਂ ਮੇਰੇ ਪੁੱਤਰ ਬਣੋ।'
ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤੇ ਵਚਨੇ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਚਂਦ੍ਰਮਾਸ਼੍ਚ ਤਦਾ ਹ੍ਯਭੂਤ੍ ਤਤ੍ਪਾਪਪਰਿਹਾਰਾਰ੍ਥਂ ਯੋਗਵਨ੍ਤੋ ਬਭੂਵਿਰੇ
ਜਦ ਇਹ ਗੱਲ ਕਹੀ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਬਣ ਗਿਆ; ਤੇ ਉਸ ਪਾਪ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਨ ਲਈ, ਉਹ ਸਭ ਯੋਗੀ ਹੋ ਗਏ।
ਏਤਸ੍ਮਿਨ੍ਨਂਤਰੇ ਦੇਵੀ ਪ੍ਰਕृਤਿਸ੍ਸਰ੍ਵ ਧਰ੍ਮਿਣੀ
ਇਸ ਵਿਚਕਾਰ, ਦੇਵੀ, ਜੋ ਸਰਵਣਾਥੀਕ ਹੈ ਤੇ ਧਰਮ ਦੀ ਰੱਖਵਾਲੀ—