ਰਞ੍ਜਿਤਃ ਕਦਲੀਵृਕ੍ਸ਼ਂ ਵਰੁਣਾਯ ਸਮੁਤ੍ਸृਜੇਤ੍ ਕਰ੍ਣਵੇਧਂ ਤਤਃ ਕृਤ੍ਵਾ ਉਤ੍ਸृਜੇਦ੍ਵਾਕ੍ਯਮੁਚ੍ਚਰਨ੍
ਉਹ ਰੰਗਿਆ ਹੋਇਆ ਕੇਲਾ ਦਾ ਰੁੱਖ ਵਰੁਣ ਦੇ ਨਾਮ ਤੇ ਸਮਰਪਿਤ ਕਰੇ, ਫਿਰ ਕੰਨ ਛੇਦਨ ਦੀ ਰਸਮ ਕਰਕੇ, ਉਚਿਤ ਬੋਲ ਕਹਿ ਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦੇਵੇ।
ੴ ਅਦ੍ਯੇਤ੍ਯਾਦਿ ਸਰ੍ਵਭੂਤੇਭ੍ਯਃ ਫਲਪੁष੍ਪਪਤ੍ਰਚ੍ਛਾਯਾਵृਤਮੁਖ੍ਯਨਾਨਾਤਰੁਵਿਰਚਿਤਮਾਰਾਮਂ ਵਨਸ੍ਪਤਿਦੇਵਤਂ ਸੁਪੂਜਿਤਂ ਵੇਦਵ੍ਯਾਸਾਦ੍ਯੁਕ੍ਤਫਲਾਵਾਪ੍ਤਯੇ ਅਮੁਕऋषਿਸਗੋਤ੍ਰਃ ਅਮੁਕਦੇਵ ਸ਼ਰ੍ਮਾਹਮੁਤ੍ਸृਜੇ ਵृਕ੍ਸ਼ਾਗ੍ਰਾਤ੍ਪਤਿਤਸ੍ਯਾਪਿ ਆਰੋਹਾਤ੍ਪਤਿਤਸ੍ਯ ਵਾ ।। 2.3.2.
ਉਹ ਇਹ ਉਚਾਰਨ ਕਰੇ: 'ਓਂ, ਅੱਜ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਵਾਸਤੇ, ਵਿਆਸ ਆਦਿਕ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਕਹੇ ਫਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ, ਮੈਂ, ਅਮੁਕ ਰਿਸ਼ੀ ਦੇ ਗੋਤ ਤੋਂ, ਅਮੁਕ ਨਾਮ ਵਾਲਾ ਸ਼ਰਮਾ, ਫਲ-ਫੁੱਲ, ਪੱਤਿਆਂ ਤੇ ਛਾਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਦਰੱਖਤਾਂ ਨਾਲ ਬਣਿਆ, ਪੂਜਿਆ ਹੋਇਆ ਇਸ ਬਾਗ ਦੇ ਰੁੱਖ-ਦੇਵਤੇ ਨੂੰ ਛੱਡ ਰਿਹਾ ਹਾਂ, ਚਾਹੇ ਉਹ ਰੁੱਖ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ ਜਾਂ ਉੱਤੇੋਂ ਡਿੱਗਿਆ ਹੋਵੇ।'
ਮਰਣੇ ਚਾਸ੍ਥਿਭਂਗੇ ਵਾ ਕਰ੍ਤਾ ਪਾਪੈਰ੍ਨ ਲਿਪ੍ਯਤੇ
ਜੇ ਮੌਤ ਜਾਂ ਹੱਡੀ ਟੁੱਟਣ ਵਾਂਗ ਕੁਝ ਹੋ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਕਰਤਾ ਉੱਤੇ ਕੋਈ ਪਾਪ ਨਹੀਂ ਲੱਗਦਾ।
ਤਦ੍ਦੋਸ਼ਮਨਾਰ੍ਥਾਯ ਤਸ੍ਯਾਪ੍ਯੇਤਤ੍ਪ੍ਰਤਿष੍ਠਿਤਮ੍
ਉਸ ਦੋਸ਼ ਜਾਂ ਅਪਸ਼ਗੁਨ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਨ ਲਈ ਇਹ ਵਿਧੀ ਰੱਖੀ ਗਈ ਹੈ।
ਮਧੁਲਾਜਾਕ੍ਸ਼ਤਂ ਦਦ੍ਯਾਦਞ੍ਜਨਂ ਮਾਲ੍ਯਮੇਵ ਚ
ਉਹ ਸ਼ਹਦ, ਭੁੰਨੇ ਹੋਏ ਅਨਾਜ, ਅਖੰਡ ਚਾਵਲ, ਕਾਜਲ ਤੇ ਮਾਲਾ ਭੀ ਭੇਟ ਕਰੇ।
ਵੇष੍ਟਯੇਤ੍ਕ੍ਸ਼ੀਰਧਾਰਾਂ ਚ ਪਾਤਯੇਦ੍ਘृਤਧਾਰਯਾ
ਉਹ ਰੁੱਖ ਨੂੰ ਦੁੱਧ ਦੀ ਧਾਰ ਨਾਲ ਲਪੇਟੇ ਅਤੇ ਉਸ ਉੱਤੇ ਘੀ ਦੀ ਧਾਰ ਵਗਾਏ।
ਕ੍ਸ਼ੁਦ੍ਰਾਰਾਮਪ੍ਰਤਿष੍ਠਾਵਰ੍ਣਨਮ੍ ਅਮਂਡਲੇ ਸ਼ੁਭੇ ਸ੍ਥਾਨੇ ਦ੍ਵਿਹਸ੍ਤੇऽਪ੍ਯਥ ਸ੍ਥਂਡਿਲੇ
ਛੋਟੇ ਜਾਂ ਠੀਕ ਨਾ ਬਣੇ ਬਾਗ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ: ਜੇ ਥਾਂ ਗੋਲ ਨਾ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਦੋ ਹੱਥ ਜਿੰਨੀ ਸਮਤਲ ਜਗ੍ਹਾ ਹੋਵੇ—
ਸ੍ਥਾਪਯੇਤ੍ਕਲਸ਼ਂ ਤਤ੍ਰ ਵਿष੍ਣੁਂ ਸੋਮਂ ਸਮਰ੍ਚਯੇਤ੍
ਉਹ ਉਥੇ ਘੜਾ ਰੱਖੇ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਤੇ ਸੋਮ ਦਾ ਪੂਜਨ ਕਰੇ।
ਵृਕ੍ਸ਼ਾਨ੍ਮਾਲ੍ਯੈਰਲਂਕृਤ੍ਯ ਭੂषਯੇਦ੍ਭੂषਣਾਦਿਨਾ
ਉਹ ਦਰੱਖਤਾਂ ਨੂੰ ਮਾਲਾਵਾਂ ਨਾਲ ਸਜਾਵੇ ਅਤੇ ਹੋਰ ਗਹਣਿਆਂ ਆਦਿ ਨਾਲ ਵੀ ਸੋਹਣਾ ਕਰੇ।
ਭੋਜਯੇਤ੍ਪਞ੍ਚਵਿਪ੍ਰਾਨ੍ਹਿ ਪੁਰਤਸ੍ਤਂ ਵਿਸ਼ੇषਯੇਤ੍
ਉਹ ਪੰਜ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਭੋਜਨ ਕਰਾਏ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਾਹਮਣੇ ਖਾਸ ਆਦਰ ਦੇਵੇ।
ਦਦ੍ਯਾਦ੍ਯੂਪਂ ਮਧ੍ਯਦੇਸ਼ੇ ਰੋਪਯੇਤ੍ਕਦਲੀਂ ਤਤਃ
ਉਹ ਯੂਪ (ਕੰਡਾ) ਮੱਧਲੇ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਰੱਖੇ ਅਤੇ ਫਿਰ ਕੇਲਾ ਦਾ ਰੁੱਖ ਲਗਾਏ।
ਅष੍ਟਾਵष੍ਟੌ ਚ ਜੁਹੁਯਾਦਨ੍ਯੇषਾਂ ਚ ਘृਤੇਨ ਤੁ
ਉਹ ਹੋਰਾਂ ਵਾਸਤੇ ਵੀ ਘੀ ਨਾਲ ਅੱਠ ਜਾਂ ਸੋਲ੍ਹਾਂ ਆਹੁਤੀਆਂ ਦੇਵੇ।
ਦਕ੍ਸ਼ਿਣਾਂ ਚ ਤਤੋ ਦਦ੍ਯਾਤ੍ਪੂਰ੍ਣਾਂ ਦਤ੍ਤ੍ਵਾਹੁਤਿਂ ਵ੍ਰਜੇਤ੍
ਫਿਰ ਉਹ ਨਿਯਮਤ ਦੱਖਣਾ ਦੇਵੇ, ਪੂਰੀ ਆਹੁਤੀ ਚੜ੍ਹਾ ਕੇ, ਰੁਖਸਤ ਹੋ ਜਾਵੇ।
ਏਕਾਦਿਵृਕ੍ਸ਼ਂ ਵृਕ੍ਸ਼ਾਣਾਂ ਵਿਧਿਂ ਵਕ੍ਸ਼੍ਯੇ ਦ੍ਵਿਜੋਤ੍ਤਮਾਃ
ਹੁਣ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ, ਵੱਡੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣੋ, ਰੁੱਖਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਰੁੱਖ ਦੀ ਰੀਤ ਦੱਸਾਂਗਾ।
ਵृਕ੍ਸ਼ਮੂਲੇ ਯਜੇਦ੍ਧਰ੍ਮਂ ਪृਥਿਵੀ ਚ ਵਿਸ਼ਂ ਤਥਾ
ਰੁੱਖ ਦੀ ਜੜ੍ਹ ਹੇਠ ਧਰਮ ਲਈ, ਧਰਤੀ ਲਈ ਤੇ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਯਜਨਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਧੇਨੁਂ ਚ ਦਕ੍ਸ਼ਿਣਾਂ ਦਦ੍ਯਾਦ੍ਦੋਹਦਂ ਵृਕ੍ਸ਼ਪੂਜਨਮ੍ 2.3.3.
ਉਹ ਦੱਖਣ ਵਜੋਂ ਗਾਂ ਦੇਵੇ; ਰੁੱਖ ਦੀ ਪੂਜਾ ਉਸਦੇ ਫਲ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਕ੍ਸ਼ੁਦ੍ਰਾਰਾਮਪ੍ਰਤਿष੍ਠਾਵਰ੍ਣਨਮ੍ ਸ੍ਥਂਡਿਲਂ ਕਾਰਯੇਤ੍ਤਤ੍ਰ ਚਂਦਨੇਨੋਕ੍ਸ਼ਿਤਂ ਤਥਾ
ਉਥੇ ਚੰਦਨ ਲਾ ਕੇ ਚੌਕ ਬਣਾਵੇ।
ਪਦ੍ਮਂ ਪ੍ਰਕਲ੍ਪਯੇਤ੍ਤਤ੍ਰ ਸਾਮਾਨ੍ਯਾਰ੍ਘ੍ਯਂ ਵਿਧਾਯ ਚ
ਉਥੇ ਕਮਲ ਰੱਖੇ ਤੇ ਆਮ ਅਰਘਿਆ ਤਿਆਰ ਕਰੇ।
ਸ੍ਥਾਪਯੇਦ੍ਵਾਰਿਣਾ ਪੂਰ੍ਣਂ ਕਯਾ ਨੇਤਿ ਚ ਗਨ੍ਧਕਮ੍
ਉਹ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਪਾਤਰ ਰੱਖੇ ਤੇ ਉਸ ਵਿੱਚ ਕਪੂਰ ਪਾਏ।
ਦਦ੍ਯਾਦ੍ਦੂਰ੍ਵਾਕ੍ਸ਼ਤਂ ਕਲ੍ਪੇ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਤ੍ਰਯਭੋਜਨਮ
ਉਹ ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ ਦੂਬ ਤੇ ਚੌਲ ਚੜ੍ਹਾਏ, ਤੇ ਤਿੰਨ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਲਈ ਭੋਜਨ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕਰੇ।
ਕੁਂਭੇ ਵਿਨਾਯਕਂ ਪੂਜ੍ਯ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਣਂ ਚ ਪਰੇ ਘਟਮ੍
ਘੜੇ ਵਿੱਚ ਵਿਨਾਇਕ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰੇ, ਤੇ ਦੂਜੇ ਪਾਤਰ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੀ।
ਮਂਡਲੇ ਸ਼ਿਵਮਭ੍ਯਰ੍ਚ੍ਯ ਪੀਠਪੂਜਾਪੁਰਃਸਰਮ੍
ਮੰਡਲ ਵਿੱਚ, ਪੀਠ ਦੀ ਪੂਜਾ ਪਹਿਲਾਂ ਕਰਕੇ, ਫਿਰ ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰੇ।
ਦ੍ਵਿਭੁਜਂ ਸ਼ੂਲਹਸ੍ਤਂ ਚ ਸਰ੍ਵਾਭਰਣਸਂਯੁਤਮ੍
ਉਹ ਦੋ ਬਾਂਹਾਂ ਵਾਲੇ, ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲ ਫੜੇ, ਸਾਰੇ ਗਹਣਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜੇ ਰੂਪ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰੇ।
ਤਤੋਰ੍ਘ੍ਯਪਾਤ੍ਰਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਤੁ ਪੀਠਪੂਜਾਂ ਸਮਾਚਰੇਤ੍
ਫਿਰ ਅਰਘਿਆ ਵਾਲਾ ਪਾਤਰ ਤਿਆਰ ਕਰਕੇ, ਪੀਠ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰੇ।
ਮਧ੍ਯੇ ਆਧਾਰਸ਼ਕ੍ਤਿਂ ਚ ਕੂਰ੍ਮਾਨਂਤੌ ਸਪਦ੍ਮਕੌ
ਵਿਚਕਾਰ ਆਧਾਰ ਸ਼ਕਤੀ, ਕਛੂਆ ਤੇ ਦੋ ਕਮਲ ਰੱਖੇ ਜਾਣ।
ਪੁਨਃ ਪਾਤ੍ਰਾਂਤਰਸ੍ਥਂ ਚ ਗृਹੀਤ੍ਵਾ ਕੁਸੁਮਂ ਬੁਧਃ 2.3.4.
ਫਿਰ, ਗਿਆਨਵਾਨ ਵਿਅਕਤੀ ਦੂਜੇ ਪਾਤਰ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ ਫੁੱਲ ਚੁੱਕ ਲਵੇ।
ਪੂਰ੍ਵਵਚ੍ਚ ਵਿਧਾਨੇਨ ਦਦ੍ਯਾਤ੍ਪਾਤ੍ਰਾਦਿਕਂ ਤ੍ਰਯਮ੍
ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਂਗ, ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ, ਤਿੰਨ ਪਾਤਰ ਆਦਿਕ ਚੜ੍ਹਾਏ।
ਮੁਦ੍ਰਾਂ ਪ੍ਰਦਰ੍ਸ਼੍ਯ ਵਿਧਿਵਦਂਗਪੂਜਾਂ ਸਮਾਚਰੇਤ੍
ਮੁਦਰਾਵਾਂ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਦਿਖਾ ਕੇ, ਅੰਗ ਪੂਜਾ ਕਰੇ।
ਅਨਂਤਂ ਪੁਰਤਸ਼੍ਚੈਵ ਤੇषਾਮਸ੍ਤ੍ਰਾਣਿ ਤਦ੍ਬਹਿਃ
ਅੱਗੇ ਅਨੰਤ ਰੱਖੇ, ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਬਾਹਰ, ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਅਸਤਰ ਰੱਖੇ।
ਭੂਸ੍ਤਤ੍ਤ੍ਵਂ ਚ ਭੁਵਸ੍ਤਤ੍ਵਂ ਸ੍ਵਸ੍ਤਤ੍ਤ੍ਵਾਦਿ ਚ ਤਤ੍ਤ੍ਵਕਮ੍
ਪ੍ਰਿਥਵੀ ਤੱਤ, ਭੂਵ ਤੱਤ, ਸਵਰਗ ਤੱਤ ਆਦਿਕ ਸਥਾਪਤ ਕਰਨ।