ਯੂਪ ਰਕ੍ਸ਼ੇਤਿ ਮਂਤ੍ਰੇਣ ਖਨਿਤ੍ਵਾ ਚ ਪ੍ਰਦਾਪਯੇਤ੍
‘ਯੂਪ ਦੀ ਰੱਖਿਆ’ ਵਾਲਾ ਮੰਤਰ ਪੜ੍ਹ ਕੇ, ਖੋਦ ਕੇ, ਯੂਪ ਅਰਪਣ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਤਡਾਗਸ੍ਯ ਤਥੈਸ਼ਾਨ੍ਯਾਂ ਤਥਾ ਪ੍ਰਾਸਾਦਕਸ੍ਯ ਚ
ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਤਲਾਬ ਦੇ ਉੱਤਰ-ਪੂਰਬ ਅਤੇ ਮੰਦਰ ਦੇ ਉੱਤਰ-ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਵੀ।
ਨੌਕਾ ਗਤ੍ਵਾ ਤਤਃ ਪਸ਼੍ਚਾਦ੍ਯੂਪਮਾਦਾਯ ਵਾਗ੍ਯਤਃ
ਨੌਕਾ ਰਾਹੀਂ ਜਾ ਕੇ, ਫਿਰ ਚੁੱਪ ਰਹਿ ਕੇ ਯੂਪ ਲੈ ਆਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਗਂਤਵ੍ਯਂ ਪ੍ਰਕਲ੍ਪ੍ਯ ਤਤ੍ਰੈਵ ਆਪ੍ਯਾਯਸ੍ਵੇਤਿ ਵੈ ऋਚਾ
ਉਥੇ ਪਹੁੰਚ ਕੇ, ਸਭ ਕੁਝ ਤਿਆਰ ਕਰਕੇ, ‘ਤੂੰ ਭਰ ਜਾ’ ਵਾਲੀ ਰਿਕ ਪੜ੍ਹੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਅਂਗਦਾਯ ਸ੍ਵਾਹੇਤਿ ਭੌਮਾਯ ਨਮ ਇਤ੍ਯਤਃ
‘ਅੰਗਦਾ ਨੂੰ ਸਵਾਹਾ’ ਅਤੇ ਫਿਰ ‘ਭੂਮਾ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ’ ਮੰਤਰ ਪੜ੍ਹਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਕੂਰ੍ਮਾਯ ਨਮ ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਪृਥਿਵ੍ਯੈ ਨਮ ਇਤ੍ਯੁਤ
‘ਕੂਰਮਾ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ’ ਅਤੇ ‘ਪ੍ਰਥਵੀ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ’ ਮੰਤਰ ਕਹਿ ਕੇ।
ਪਞ੍ਚਰਤ੍ਨੇਨ ਗਨ੍ਧੇਨ ਸ਼ਂਖੇਨਾਰ੍ਘ੍ਯਂ ਪ੍ਰਦਾਪਯੇਤ੍ 2.2.19.
ਪੰਜ ਕਿਸਮ ਦੇ ਰਤਨਾਂ ਅਤੇ ਸੁਗੰਧ ਨਾਲ, ਸ਼ੰਖ ਵਿਚ ਅਰਘ ਪੇਸ਼ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਕਲ੍ਪਯੇਦ੍ਰੋਪਯੇਤ੍ਤਤ੍ਰ ਹਸ੍ਤਂ ਦਤ੍ਤ੍ਵਾ ਪਠੇਦਿਦਮ੍
ਉਹ ਉਥੇ ਸਜਾਵੇ, ਲਗਾਏ, ਹੱਥ ਰੱਖ ਕੇ ਇਹ ਪਾਠ ਪੜ੍ਹੇ।
ਚਕ੍ਰਂ ਸਦਰ੍ਪਣਂ ਦਦ੍ਯਾਨ੍ਨਾਗਦਂਡਸ਼ਿਰੋ ਗਤਃ
ਉਹ ਚੱਕਰ ਅਤੇ ਆਇਨਾ ਦੇਵੇ, ਜੋ ਨਾਗ ਦੀ ਲਾਠੀ ਦੇ ਸਿਰ ਤੇ ਰੱਖਿਆ ਹੋਵੇ।
ਏਵਂ ਚਕ੍ਰਂ ਪੂਜਯਿਤ੍ਵਾ ਸ਼ੂਲਂ ਨਾਗਾਂਸ਼੍ਚ ਪੂਜਯੇਤ੍
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਚੱਕਰ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ, ਸ਼ੂਲ ਅਤੇ ਨਾਗਾਂ ਦੀ ਵੀ ਪੂਜਾ ਕਰੇ।
ਗਾਯਤ੍ਰਸ੍ਵੇਤਿ ਮਂਤ੍ਰੇਣ ਪਠੇਦ੍ਦ੍ਵਾਰਦ੍ਵਯਂ ਤਤਃ
‘ਗਾਯਤ੍ਰਸਵਾ’ ਮੰਤਰ ਨਾਲ, ਫਿਰ ਦੋਵੇਂ ਦਰਵਾਜਿਆਂ ਤੇ ਪਾਠ ਕਰੇ।
ਰਕ੍ਤਪੁष੍ਪਾਨ੍ਵਿਤਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਪ੍ਰਣਿਪਤ੍ਯ ਪ੍ਰਸਾਦਯੇਤ੍
ਲਾਲ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਸਜਾ ਕੇ, ਨਮਨ ਕਰਕੇ, ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰੇ।
ਤਤੋ ਭੋਜ੍ਯਂ ਸਸਰ੍ਪਿਸ਼੍ਚ ਸਹਿਰਣ੍ਯਂ ਯਥਾਵਿਧਿ
ਫਿਰ, ਘੀ ਅਤੇ ਸੋਨੇ ਸਮੇਤ ਭੋਜਨ, ਜਿਵੇਂ ਵਿਧੀ ਹੈ, ਪੇਸ਼ ਕਰੇ।
ਮਂਥਰਾਂ ਵਸੁਤਾਂ ਕਾਂਤਾਂ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸੀਂ ਚ ਪਿਸ਼ਾਚਿਕਾਮ੍
ਮੰਥਰਾ, ਵਸੁਤਾ, ਕਾਂਤਾ, ਰਾਕਸ਼ਸੀ ਅਤੇ ਪਿਸਾਚਨੀ — ਇਹਨਾਂ ਦਾ ਵੀ ਜ਼ਿਕਰ ਹੈ।
ਪੂਰ੍ਣਾਂਤੇ ਚ ਪृਥਗ੍ਦਦ੍ਯਾਲ੍ਲਾਜਾਦ੍ਯੈਰ੍ਗੁਡਮਿਸ਼੍ਰਿਤੈਃ
ਪੂਰਨ ਆਹੁਤੀ ਦੇ ਅੰਤ 'ਤੇ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਲਾਜ਼ਾ ਆਦਿ ਅਨਾਜ ਗੁੜ ਨਾਲ ਮਿਲਾ ਕੇ ਚੜ੍ਹਾਏ ਜਾਣ।
ਬृਹਤ੍ਪਕ੍ਸ਼ਾਵਿਸ਼षੋऽਯਂ ਮਧ੍ਯਮੇ ਚ ਕਨੀਯਕੇ
ਇਹ ਵੱਡੇ, ਮੱਧਮ ਤੇ ਛੋਟੇ ਹਿੱਸਿਆਂ ਦੀ ਵੱਖ-ਵੱਖਤਾ ਹੈ।
ਸ੍ਵਾਹੇਤਿ ਜੁਹੁਯਾਤ੍ਪਸ਼੍ਚਾਤ੍ਪ੍ਰਣੀਤਾਂ ਚਾਲਯੇਤ੍ਤਤਃ 2.2.19.
ਫਿਰ 'ਸਵਾਹਾ' ਕਹਿ ਕੇ ਆਹੁਤੀ ਦੇਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਚਮਚਾ ਅੱਗੇ ਵਧਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਮਨ੍ਦਰੇ ਤੋਰਣਸ੍ਯੈਵ ਵਿष੍ਵਕ੍ਸੇਨਂ ਪ੍ਰਕਲ੍ਪਯੇਤ੍
ਮੰਦਰ ਦੇ ਤੋੜੇ 'ਤੇ ਵਿਸ਼ਵਕਸੇਨ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਪੂਜਾਂਤਰੇਣ ਯਃ ਕਸ੍ਯ ਜਪੇਨ੍ਮਨ੍ਤ੍ਰਸਹਸ੍ਰਕਮ੍
ਜੋ ਕੋਈ ਹੋਰ ਪੂਜਾ ਦੌਰਾਨ ਕਿਸੇ ਲਈ ਹਜ਼ਾਰ ਮੰਤ੍ਰ ਜਪਦਾ ਹੈ—
ਸਰ੍ਵਸਤ੍ਤ੍ਵੇਭ੍ਯ ਉਚ੍ਛਿष੍ਟਮਪਿ ਤਜ੍ਜਲਮੁਦ੍ਧृਤਮ੍
ਉਹ ਬਚੀ ਹੋਈ ਚੀਜ਼ਾਂ, ਇੱਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਬਚਿਆ ਹੋਇਆ ਪਾਣੀ ਵੀ, ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਲਈ ਲੈ ਲੈਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਤਤੋ ਜਲਮਾਤृਭ੍ਯੋ ਨਮ ਇਤਿ ਜਲਮਾਤॄਃ ਪ੍ਰਪੂਜਯੇਤ੍
ਫਿਰ 'ਜਲ ਦੀ ਮਾਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ' ਕਹਿ ਕੇ, ਜਲ ਮਾਤਾਵਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਤੇषਾਮਾਪ੍ਯਾਯਨਾਯੈਤਜ੍ਜਲਮੁਤ੍ਸृਜ੍ਯਤੇ ਮਯਾ
ਇਹ ਪਾਣੀ ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਤ੍ਰਿਪਤੀ ਲਈ ਅਰਪਣ ਕਰਦਾ ਹਾਂ।
ਸ਼ਿਵਾਯ ਸਰ੍ਵਭੂਤਾਨਾਂ ਸਦਾ ਪਾਹਿ ਜਲਾਸ਼ਯਮ੍
ਹਮੇਸ਼ਾ ਮੰਗਲਮਈ, ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨ ਵਾਲੀ, ਜਲ-ਸਰੋਵਰ ਦੀ ਸਦਾ ਰੱਖਿਆ ਕਰ।
ਜਲਂ ਵਿਸ਼੍ਵੋਪਕਾਰਾਯ ਕृਤਮੇਤਨ੍ਮਯਾ ਸਦਾ
ਇਹ ਪਾਣੀ ਮੈਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਹੈ।
ਤ੍ਵਤ੍ਪ੍ਰਸਾਦਾਨ੍ਮਹਾਭਾਗ ਨਾਗਰਾਜ ਨਮੋऽਸ੍ਤੁ ਤੇ
ਤੇਰੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ, ਵੱਡੇ ਭਾਗ ਵਾਲੇ, ਸੱਪਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ, ਤੈਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ।
ਤੇषਾਂ ਦੋषੈਰ੍ਨ ਲਿਪ੍ਯੇऽਹਂ ਸ੍ਵਂਸ੍ਵਂ ਗਮਮਵਾਪ੍ਨੁਯਾਤ੍
ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦੋਸ਼ਾਂ ਨਾਲ ਮੈਂ ਲੱਗਦਾ ਨਹੀਂ, ਹਰ ਕੋਈ ਆਪਣਾ ਰਸਤਾ ਪਾ ਲਵੇ।
ਆਪੇਯਾ ਮਾਤਰਃ ਸਂਤੁ ਜਗਤਾਂ ਵृਕ੍ਸ਼ਯੋਨਯਃ 2.2.19.
ਜੋ ਪਾਣੀ ਪੀਣ ਵਾਲੀਆਂ ਮਾਤਾਵਾਂ ਹਨ, ਜੋ ਰੁੱਖਾਂ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹਨ, ਉਹ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਹੋਣ।
ਵਰੁਣਾਸ੍ਯਾਸਨੇ ਕੀਰ੍ਤਿਂ ਸਨਾਤਨ ਨਮੋਸ੍ਤੁ ਤੇ
ਵਰੁਣ ਦੇ ਆਸਨ 'ਤੇ, ਸਦਾ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ, ਤੇਰੀ ਮਹਿਮਾ ਹੋਵੇ, ਤੈਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ।
ਸੁਵਰ੍ਣਂਰਜਤਂ ਦਦ੍ਯਾਦਨਡ੍ਵਾਹਂ ਪਯਸ੍ਵਿਨੀਮ੍
ਸੋਨਾ, ਚਾਂਦੀ, ਨਾੜੀ ਲਈ ਨਾ ਵਰਤੀ ਗਈ ਗਾਂ ਅਤੇ ਦੁੱਧ ਵਾਲੀ ਗਾਂ ਦਾਨ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਵਹ੍ਨਿਪੂਜਾਂ ਪੁਰਸ੍ਕृਤ੍ਯ ਮਨ੍ਤ੍ਰੇਣ ਪ੍ਰਾਸ਼ਯੇਤ੍ਤਤਃ
ਅੱਗ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰ ਕੇ, ਮੰਤ੍ਰ ਨਾਲ ਉਸ ਨੂੰ ਭੋਗ ਲਗਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।