ਯੋਗਸ੍ਥਾਪਨਦੇਵਪ੍ਰਤਿष੍ਠਾਪਨਵਰ੍ਣਨਮ੍ ਦੇਵਾਦਿਸਂਸ੍ਥਾਪਨਮਾ ਹੁਰਤ੍ਰ ਯਾਵਨ੍ਨ ਸੁਪ੍ਤੋ ਮਧੁਸੂਦਨਸ਼੍ਚ
ਯੋਗ, ਦੇਵਤੇ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸਥਾਪਨਾ ਦੀ ਵਿਧੀ ਇੱਥੇ ਦੱਸੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਦ ਤੱਕ ਮਧੁਸੂਦਨ ਨਹੀਂ ਸੁੱਤਾ।
ਵਾਰੇ ਭृਗੋਰ੍ਦੇਵਗੁਰੋਰ੍ਬੁਧਸ੍ਯ ਸੋਮਸ੍ਯ ਸਰ੍ਵਾਃ ਸ਼ੁਭਦਾ ਭਵਂਤਿ
ਭ੍ਰਿਗੁ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਗੁਰੂ, ਬੁਧ ਅਤੇ ਸੋਮਵਾਰ ਦੇ ਦਿਨ ਸਾਰੇ ਕੰਮ ਸ਼ੁਭ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਸ਼ੁਦ੍ਧਾ ਦ੍ਵਿਤੀਯਾ ਚ ਤਥਾ ਤृਤੀਯਾ ਤ੍ਰਯੋਦਸ਼ੀ ਚਾਪਿ ਤਥੈਵ ਵਿਪ੍ਰਾਃ
ਦੂਜ, ਤੀਜ ਤੇ ਤੇਰਵੀਂ ਤਿੱਥ ਵੀ ਪਵਿੱਤਰ ਹਨ, ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣੋ।
ਪ੍ਰਾਣਪ੍ਰਤਿष੍ਠਾ ਚ ਜਲਾਸ਼ਯਾਦੇਰੇਤਾਃ ਪ੍ਰਸ਼ਸ੍ਤਾਸ੍ਤਿਥਯੋ ਭਵਂਤਿ
ਜਲਾਸ਼ੈ ਆਦਿਕ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਾਣ ਪ੍ਰਤਿਸ਼ਠਾ ਲਈ ਇਹ ਤਿੱਥੀਆਂ ਵਧੀਆ ਮੰਨੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।
षਡਸ਼ੀਤਿਲੋਕਾਪ੍ਯਯਨਦ੍ਵਯੇਨ ਯੁਗਾਦਿਕੇ ਪੁਣ੍ਯਾਦਿਨੇ ਸ਼ੁਭੇ ਚ
ਛਿਆਸੀਵੀਂ ਤਾਰੀਖ, ਯੁਗ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ, ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਪਵਿੱਤਰ ਤੇ ਸ਼ੁਭ ਦਿਨ ਤੇ।
ਸੁਚਾਰੁ ਈषਤ੍ਪ੍ਰਵਣੇ ਚ ਦੇਸ਼ੇ ਸੁਵਰ੍ਤੁਲਃ षੋਡਸ਼ਹਸ੍ਤਮਂਡਪਃ
ਸੁੰਦਰ ਤੇ ਥੋੜ੍ਹਾ ਢਲਾਣ ਵਾਲੀ ਜਗ੍ਹਾ ਤੇ, ਸੋਲ੍ਹਾਂ ਹੱਥ ਚੌੜਾ ਤੇ ਗੋਲ ਮੰਡਪ ਬਣਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਪੂਰ੍ਵਾਦਿਦ੍ਵਾਰੇषੁ ਚਤੁष੍ਟਯੇषੁ ਪ੍ਲਕ੍ਸ਼ਾਦਿਭਿਸ੍ਤੋਰਣਕੈਃ ਸੁਰੇਸ਼ਃ
ਚਾਰ ਮੁੱਖ ਦਰਵਾਜਿਆਂ 'ਤੇ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ ਨੂੰ ਪਲੱਖਸ਼ ਆਦਿ ਰੁੱਖਾਂ ਦੇ ਬਣੇ ਤੋਰਨ ਲਗਾਉਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ।
ਊਰ੍ਧ੍ਵੇ ਚ ਹਸ੍ਤਾਨਮਿਤਾਨਿ ਯਾਨਿ ਵਿਚਿਤ੍ਰਮਾਲ੍ਯਾਂਬਰਭੂषਿਤਾਨਿ
ਉਪਰਲੇ ਹਿੱਸੇ 'ਚ ਹੱਥ ਉਠੇ ਹੋਏ ਹੋਣ, ਜੋ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਮਾਲਾਵਾਂ, ਵਸਤ੍ਰਾਂ ਅਤੇ ਗਹਣਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜਾਏ ਹੋਏ ਹੋਣ।
ਸਰ੍ਵਤ੍ਰ ਯਾਗੇਪਿ ਹਿ ਮਂਡਪਸ੍ਯ ਕਾਰ੍ਯਾ ਧ੍ਵਜਾ ਦਿਕ੍ਸ਼ੁ ਵਿਦਿਕ੍ਸ਼ੁ ਸ਼ੁਭ੍ਰਾਃ
ਹਰ ਯੱਗ 'ਚ ਮੰਡਪ ਦੇ ਚਾਰ ਪਾਸੇ, ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਅਤੇ ਵਿਚਕਾਰ ਦੀਆਂ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ 'ਚ ਚਮਕਦੇ ਝੰਡੇ ਲਗਾਏ ਜਾਣ।
ਧ੍ਵਜਾਸ਼੍ਚ ਯਸ੍ਮਿਨ੍ਦਸ਼ਹਸ੍ਤਸਮ੍ਮਿਤਾਸ੍ਤਸ੍ਮਿਨ੍ਪਤਾਕਾ ਅਪਿ ਪਞ੍ਚਹਸ੍ਤਾਃ 2.2.18.
ਝੰਡੇ ਦਸ ਹੱਥ ਲੰਬੇ ਹੋਣ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ 'ਤੇ ਪਤਾਕਾਵਾਂ ਪੰਜ ਹੱਥ ਲੰਬੀਆਂ ਹੋਣ।
ਦ੍ਵਾਰੇ ਚ ਤਸ੍ਮਿਂਸ਼੍ਚ ਨਿਰੂਪਿਤਾ ਵਾ ਰਂਭਾ ਸੁਪੁष੍ਪਾ ਸੁਖਸ਼ਾਡ੍ਵਲਾਸ਼੍ਚ
ਦਰਵਾਜੇ 'ਤੇ ਰੰਭਾ ਦੇ ਰੁੱਖ ਲਾਏ ਜਾਣ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ 'ਤੇ ਵਧੀਆ ਫੁੱਲ ਹੋਣ ਅਤੇ ਸੁਹਣੀ ਹਰੀ ਘਾਸ ਹੋਵੇ।
ਮੁਂਜੋਦ੍ਭਵੈਰ੍ਬਰ੍ਹਿਸਮੁਦ੍ਭਵੈਰ੍ਵਾ ਸੁਰਂਜਿਤਸ਼੍ਚੇਤ੍ਤ੍ਰਿਤਪਦ੍ਮਪਲ੍ਲਵੈਃ
ਇਲਾਕਾ ਮੁੰਜ ਅਤੇ ਦਰਭਾ ਘਾਸ ਦੇ ਨਵੇਂ ਪੱਦੇ, ਤੇ ਤਿੰਨ ਕਤਾਰਾਂ 'ਚ ਪਦਮ ਦੇ ਪੱਤਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜਾਇਆ ਜਾਵੇ।
ਵੇਦਿਸ੍ਤਥਾ ਮਂਡਪ ਮਧ੍ਯਭਾਗੇ ਕਾਰ੍ਯਾ ਚ ਕੋਣੇਸ੍ਥਿਤੁषਾਦਿਹੀਨਾ
ਵੇਦੀ ਮੰਡਪ ਦੇ ਵਿਚਲੇ ਹਿੱਸੇ 'ਚ ਬਣਾਈ ਜਾਵੇ, ਅਤੇ ਕੋਣਾਂ 'ਚ ਕੋਈ ਨੁਕਸ ਨਾ ਹੋਵੇ।
ਵੇਦ੍ਯਾਂ ਪਰਿਤ੍ਯਜ੍ਯ ਦਸ਼ਾਂਗੁਲਾਨਿ ਐਸ਼ਾਨ੍ਯਤ ਸ੍ਤ੍ਰੀਣਿ ਤਥਾ ਪਰਾਣਿ
ਵੇਦੀ ਤੋਂ ਦਸ ਅੰਗੁਠੇ ਛੱਡ ਕੇ, ਤਿੰਨ ਅੰਗੁਠੇ ਉੱਤਰ-ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਅਤੇ ਤਿੰਨ ਅੰਗੁਠੇ ਵਿਰੋਧੀ ਪਾਸੇ ਹੋਣ।
ਪ੍ਰਾਸਾਦੇ ਚ ਤਡਾਗੇ ਚ ਮਹਾਰਾਮੇ ਤਥੈਵ ਚ
ਪ੍ਰਾਸਾਦ, ਤਲਾਬ ਅਤੇ ਵੱਡੇ ਬਾਗ 'ਚ ਵੀ, ਇਹੀ ਵਿਧੀ ਲਾਗੂ ਹੋਵੇ।
ਕੁਂਡਂ ਚਾਪਿ ਪ੍ਰਕੁਰ੍ਵੀਤ ਯਥਾਭ੍ਯਨ੍ਤਰਮੇਖਲਮ੍
ਅੰਦਰਲੇ ਹਿੱਸੇ ਦੀ ਘੇਰਬੰਦੀ ਮੁਤਾਬਕ, ਅੱਗ ਦਾ ਕੁੰਡ ਵੀ ਬਣਾਇਆ ਜਾਵੇ।
ਕੁਂਡਾਨਿ ਕੁਰ੍ਯਾਨ੍ਨਵ ਕੁਂਡਪਕ੍ਸ਼ੇ ਵੇਦ੍ਯਾਸ੍ਤਥੋਚ੍ਚੈਰਵਿਦਿਕ੍ਸ਼ੁ ਚੈਵ। ਸਰ੍ਵਾਣਿ ਸਰ੍ਵਤ੍ਰ ਚ ਮੇਖਲਾਨਿ षਡਸ੍ਰਪਂਚਾਸ੍ਰਸਮੇਖਲਾਨਿ
ਵੇਦੀ ਦੇ ਹਰ ਪਾਸੇ ਨੌ ਕੁੰਡ ਉਚੇ ਅਤੇ ਹਰ ਦਿਸ਼ਾ 'ਚ ਬਣਾਏ ਜਾਣ; ਹਰ ਥਾਂ 'ਤੇ ਘੇਰਬੰਦੀਆਂ ਛੇ ਜਾਂ ਪੰਜ ਪਾਸਿਆਂ ਵਾਲੀਆਂ ਹੋਣ।
ਅष੍ਟਾਸ੍ਰਜਾਨ੍ਯਬ੍ਜਤ੍ਰਿਕੋਣਕਾਨਿ ਤਥਾਰ੍ਦ੍ਧਚਨ੍ਦ੍ਰਂ ਚਤੁਰਸ੍ਰਕਂ ਚ
ਅੱਠ ਪਾਸਿਆਂ ਵਾਲੀਆਂ, ਕਮਲ-ਆਕਾਰ, ਤਿਕੋਣ, ਅਰਧ-ਚੰਦ ਅਤੇ ਚੌਕੋਣੀ ਆਕਾਰ ਦੀਆਂ ਬਣਾਵਟਾਂ ਹੋਣ।
ਮਾਲ੍ਯਾਮ੍ਬਰਾਚ੍ਛਾਦਿਤਪੂਰ੍ਣਪਾਥਾਃ ਸਵृਤ੍ਤਪਤ੍ਰਸ਼੍ਚ ਸੁਵਰ੍ਣਗਰ੍ਭਃ
ਪਾਤ੍ਰਾਂ ਮਾਲਾਵਾਂ ਅਤੇ ਵਸਤ੍ਰਾਂ ਨਾਲ ਢੱਕੀਆਂ ਹੋਣ, ਭਰੀਆਂ ਹੋਣ, ਗੋਲ ਪੱਤਿਆਂ ਨਾਲ ਅਤੇ ਅੰਦਰ ਸੋਨਾ ਹੋਵੇ।
ਦੇਵਗ੍ਰਹਪੂਜਾਵਿਧਾਨਵਰ੍ਣਨਮ੍ ਯਜਮਾਨਸ੍ਤਥਾ ਨਿਤ੍ਯਂ ਕਰ੍ਮ ਕृਤ੍ਵਾ ਯਥਾਵਿਧਿ
ਦੇਵਤੇ ਅਤੇ ਗ੍ਰਹਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਦੀ ਵਿਧੀ ਇੱਥੇ ਦੱਸ ਰਹੀ ਹੈ। ਯਜਮਾਨ, ਹਰ ਰੋਜ਼ ਆਪਣੇ ਕੰਮ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਕਰਕੇ,
ਪਂਚ ਦੇਵਾਨ੍ਨਮਸ੍ਕृਤ੍ਯ ਤਥਾ ਯਜ੍ਞੇਸ਼੍ਵਰਂ ਹਰਿਮ੍
ਪੰਜ ਦੇਵਤਿਆਂ ਅਤੇ ਯੱਗ ਦੇ ਸਵਾਮੀ ਹਰੀ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰੇ।
ਏਤਸ੍ਮਿਨ੍ਪੁਣ੍ਯਦੇਸ਼ੇ ਤੁ ਫਲਂ ਗੋਤ੍ਰਸ਼੍ਚ ਵੈ ਯਮਃ
ਇਸ ਪਵਿੱਤਰ ਥਾਂ 'ਤੇ, ਫਲ ਅਤੇ ਵੰਸ਼ ਦਾ ਨਿਰਣੈ ਯਮ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਯਥਾਯਥਾ ਸ੍ਵਤਨ੍ਤ੍ਰੋਕ੍ਤਂ ਪੁਣ੍ਯਾ ਰਣ੍ਯਾਭਿਧਾਯਕਮ੍
ਜਿਵੇਂ-ਜਿਵੇਂ ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਧਰਮ-ਗ੍ਰੰਥਾਂ 'ਚ ਦੱਸਿਆ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਦਾ ਉਚਾਰਣ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਯਥਾਯਥਾ ਚ ਕਲ੍ਪੋਕ੍ਤਂ ਯਥਾਕੁਣ੍ਡਂ ਵਿਧਾਨਤਃ
ਕਲਪ ਗ੍ਰੰਥਾਂ 'ਚ ਜਿਵੇਂ ਵਿਧੀ ਅਤੇ ਕੁੰਡ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਦੱਸਿਆ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਹੀ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਜਲਾਸ਼ਯਪ੍ਰਤਿष੍ਠਾਂ ਚ ਕਰਿष੍ਯੇ ਵਿਧਿਵਦ੍ਦ੍ਵਿਜਾਃ
ਦੋਵਾਂ ਵਾਰਾਂ ਵਾਲੇ ਜਨੋ, ਮੈਂ ਨਿਯਮਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਇੱਕ ਪਾਣੀ ਦਾ ਸਰੋਵਰ ਬਣਾਵਾਂਗਾ।
ਮਾਤृਯਾਗਂ ਪੁਰਸ੍ਕृਤ੍ਯ ਵृਦ੍ਧਿਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧਂ ਸਮਾਪਯੇਤ੍
ਮਾਤਾਵਾਂ ਦੀ ਭੇਟ ਦੇਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਵਧਾਈ ਲਈ ਪਿਤਰਾਂ ਦੀ ਰਸਮ ਪੂਰੀ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਭੇਰ੍ਯਾਦਿਘੋषੇਣ ਸੁਮਂਗਲੇਨ ਪਦ੍ਯਂ ਲਿਖੇਦਤ੍ਰ ਸषੋਡਸ਼ਾਕ੍ਸ਼ਰਮ੍
ਭੇਰੀ ਆਦਿ ਵਾਧਿਆਂ ਦੀ ਸ਼ੁਭ ਧੁਨ ਨਾਲ, ਇੱਥੇ ਸੋਲਾਂ ਅੱਖਰਾਂ ਵਾਲਾ ਇੱਕ ਪਦ ਲਿਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਬ੍ਰਹ੍ਮੇਸ਼ਾਨ੍ਵਰਯੇਤ੍ਸਰ੍ਵਾਨਾਚਾਰ੍ਯਂ ਤੁ ਵਿਸ਼ੇषਤਃ
ਉਹ ਸਾਰੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਅਚਾਰਯ ਨੂੰ, ਸੱਦਾ ਦੇਵੇ।
ਨਾਨਾਰਤ੍ਨੈਸ਼੍ਚ ਵਸ੍ਤ੍ਰੈਸ਼੍ਚ ਆਚਾਰ੍ਯਂ ਵਰਯੇਦ੍ਬੁਧਃ 2.2.19.
ਸਿਆਣਾ ਮਨੁੱਖ ਅਚਾਰਯ ਨੂੰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰਤਨਾਂ ਅਤੇ ਕਪੜਿਆਂ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨ ਕਰੇ।
ਯਥਾਮਾਨਂ ਯਥਾਸ਼ਕ੍ਤਿ ਯਥਾਭਿਵृਣੁਯਾਦ੍ਬੁਧਃ
ਸਿਆਣਾ ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੀ ਹਾਲਤ, ਸਮਰਥਾ ਅਤੇ ਇੱਛਾ ਅਨੁਸਾਰ ਚੋਣ ਕਰੇ।